کاربر:Hamidreza۵/صفحه تمرین
| استان هرمزگان دروازه خلیج فارس | |
|---|---|
| استان هرمزگان — بندرعباس و تنگه هرمز استان هرمزگان — بندرعباس و تنگه هرمز | |
| کشور | ایران |
| مرکز استان | بندرعباس |
| شمال | استانهای فارس و کرمان |
| جنوب | خلیج فارس و دریای عمان |
| شرق | استان سیستان و بلوچستان |
| غرب | استان بوشهر |
| آب و هوا | گرم و مرطوب؛ تابستانها تا ۵۰ درجه، رطوبت بالای ۹۰ درصد |
| ریشه نام | هرمز (اورمزد) — خدای نیکی در دین زرتشتی |
| بادهای محلی | شَمال و قوس (بادهای موسمی) |
| تنگه هرمز | مهمترین آبراه نفتی جهان (عرض ۳۹ تا ۹۶ کیلومتر) — ۲۰ تا ۲۵ درصد نفت مصرفی جهان |
| جزایر مهم | قشم (بزرگترین جزیره ایران و خاورمیانه) · کیش (مروارید خلیج فارس) · هرمز (ژئوپارک جهانی) · هنگام · لارک · لاوان |
| بندر شهید رجایی | بزرگترین بندر تجاری ایران — ۶۵ درصد واردات و ۳۵ درصد صادرات غیرنفتی — ظرفیت بیش از ۱۰۰ میلیون تن در سال |
| مناطق آزاد | منطقه آزاد قشم · منطقه آزاد کیش |
| رویداد تاریخی مهم | بیرون راندن پرتغالیها از هرمز توسط شاه عباس بزرگ (۱۶۲۲ میلادی) |
| گردشگری | ژئوپارک هرمز (خاک رنگینکمان) · جنگلهای حرا (مانگرو) قشم · غار نمکدان قشم (بلندترین غار نمکی جهان) · ستارههای دریایی هنگام · سواحل کیش |
| شیلات و کشاورزی | میگو · ماهی تُن · ماهی شوریده · خرمای میناب و حاجیآباد · پرورش میگو |
| مفاخر | مولانا شاهقطبالدین (عارف لارستانی) · شیخ زاهد گیلانی (هرمزگانیتبار) |
مقاله درحال ویرایش است
استان هرمزگان
────────────────────────────────────────────────────────────
⬛ مرکز استان: بندرعباس
⬛ مساحت: ۷۰,۶۹۷ کیلومتر مربع
⬛ جمعیت: حدود ۱.۸ میلیون نفر (۱۴۰۰)
⬛ شهرستانها: ۱۴ شهرستان (بندرعباس، قشم، کیش، میناب، بندرلنگه، حاجیآباد، جاسک و...)
⬛ آب و هوا: گرم و مرطوب؛ تابستانهای بسیار گرم
⬛ زبان: بندری (هرمزی)، فارسی، عربی
────────────────────────────────────────────────────────────
تاریخچه
هرمزگان در کرانههای خلیج فارس و تنگه هرمز — استراتژیکترین آبراه دریایی جهان — واقع شده است. نام استان از «هرمز» (اورمزد) — خدای نیکی در دین زرتشتی — گرفته شده و به بندر و جزیره هرمز بازمیگردد.
بندر هرمز باستانی:
بندر هرمز (هرموزیا) از دیرباز یکی از مهمترین بنادر تجاری خلیج فارس بود. در قرون وسطی، جزیره هرمز به مرکز تجارت بینالمللی تبدیل شد — ادویه، ابریشم و مروارید از هرمز به اروپا و چین صادر میشدند. مارکوپولو (سده سیزدهم) و ابنبطوطه (سده چهاردهم) هر دو از هرمز دیدن کرده و آن را بندری ثروتمند و پررونق توصیف کردهاند.
پرتغالیها و شاه عباس:
در سال ۱۵۰۷ میلادی، پرتغالیها به فرماندهی آلبوکرک جزیره هرمز را اشغال کردند و بیش از یک قرن بر تنگه هرمز تسلط داشتند. در سال ۱۶۲۲ میلادی (۱۰۳۱ هجری)، شاه عباس بزرگ با کمک ناوگان بریتانیا پرتغالیها را از هرمز بیرون راند و بندرعباس (بندر عباس) را بهعنوان بندر جدید بنا کرد.
در دوره قاجار و پهلوی، بندرعباس بندر اصلی جنوب ایران بود. پس از انقلاب، با ساخت بندر شهید رجایی، بندرعباس به بزرگترین بندر تجاری ایران تبدیل شد.
جغرافیا و اقلیم
هرمزگان در جنوب ایران، بین استانهای فارس، کرمان و سیستان و بلوچستان واقع شده و از جنوب به خلیج فارس و دریای عمان محدود است.
تنگه هرمز:
تنگه هرمز (عرض ۳۹ تا ۹۶ کیلومتر) مهمترین آبراه نفتی جهان است — حدود ۲۰ تا ۲۵ درصد نفت مصرفی جهان از این تنگه عبور میکند. موقعیت استراتژیک تنگه هرمز، هرمزگان را به یکی از حساسترین مناطق ژئوپلیتیک جهان تبدیل کرده است.
جزایر خلیج فارس:
هرمزگان دارای ۱۴ جزیره مسکونی و غیرمسکونی است. جزیره قشم (بزرگترین جزیره ایران و خاورمیانه)، جزیره کیش (مرکز تجاری و گردشگری)، جزیره هرمز (ژئوپارک جهانی با خاک رنگین)، جزیره لارک، هنگام و لاوان از مهمترین جزایر هستند.
آبوهوای هرمزگان گرم و مرطوب است. تابستانها دما تا ۵۰ درجه سانتیگراد میرسد و رطوبت بالای ۹۰ درصد. بادهای موسمی «شَمال» و «قوس» از ویژگیهای اقلیمی منطقه هستند.
اقتصاد و منابع
هرمزگان از استانهای کلیدی اقتصاد ایران است — بندر شهید رجایی بزرگترین بندر تجاری ایران و دروازه واردات و صادرات کشور است.
بندر شهید رجایی:
بندر شهید رجایی حدود ۶۵ درصد واردات و ۳۵ درصد صادرات غیرنفتی ایران را مدیریت میکند. ظرفیت بندر بیش از ۱۰۰ میلیون تن در سال است.
منطقه آزاد قشم و کیش:
مناطق آزاد تجاری قشم و کیش از مراکز مهم سرمایهگذاری، تجارت و گردشگری ایران هستند. کیش به «مروارید خلیج فارس» معروف است.
شیلات و کشاورزی:
صید میگو، ماهی تُن، ماهی شوریده و خرما (خرمای میناب و حاجیآباد) از محصولات مهم استان هستند. پرورش میگو در سایتهای پرورشی از صنایع رو به رشد است.
گردشگری:
ژئوپارک جزیره هرمز (خاک رنگینکمان)، جنگلهای حرا (مانگرو) قشم، ستارههای دریایی هنگام، غار نمکدان قشم (بلندترین غار نمکی جهان)، سواحل کیش و اسکله بندرلنگه از جاذبههای گردشگری هستند.
فرهنگ و آداب و رسوم
فرهنگ هرمزگان ترکیبی از فرهنگهای ایرانی، عربی و آفریقایی است — بهدلیل قرنها تجارت دریایی با آفریقای شرقی و شبهجزیره عربستان.
موسیقی و رقص:
موسیقی بندری با ریتمهای تند و شادیآور و رقص بندری (لِزگی) از شناختهشدهترین موسیقیهای ایران هستند. مراسم «زار» — آیین شفابخشی با ریشههای آفریقایی — هنوز در برخی مناطق برگزار میشود.
مفاخر:
مولانا شاهقطبالدین (عارف بزرگ لارستانی)، شیخ زاهد گیلانی (عارف هرمزگانیتبار) و محمدعلی دادخواه (فعال حقوق بشر) از چهرههای مطرح استان هستند.
غذاهای محلی:
قلیه ماهی (خورشت ماهی با تمبرهندی)، هریسه بندری، میگو بوشکار، موهامر (نان خرما)، رنگینک (خرمای مغزدار) و حلوای خرما از غذاهای سنتی هرمزگان هستند.
مبارزات و مقاومت مردمی
هرمزگان نیز در تاریخ مقاومت ایران سهم داشته و مجاهدین خلق ایران در این استان شهدای ارزندهای دادهاند.
غلامرضا شاکری — مجاهد قشمی:
مجاهد شهید غلامرضا شاکری (متولد ۱۳۴۱ در قشم) اهل بندرعباس بود و از سال ۱۳۵۸ با سازمان مجاهدین آشنایی داشت. خواهرش ناهید شاکری در سال ۱۳۶۱ در اوین تیرباران شد و پسرداییاش نیز در بندرعباس به شهادت رسید. غلامرضا با وجود ضربات سنگین بر خانوادهاش، استوار ماند و به ارتش آزادیبخش ملی ایران پیوست. او از پیکارگران پرشور عملیات فروغ جاویدان بود و در ۵ مرداد ۱۳۶۷ در کرمانشاه به شهادت رسید.
مقاومت تاریخی هرمزگان:
مردم هرمزگان قرنها در برابر استعمارگران پرتغالی، هلندی و بریتانیایی مقاومت کردند. بیرون راندن پرتغالیها از جزیره هرمز در سال ۱۶۲۲ یکی از درخشانترین صفحات مقاومت ایرانیان است.
کشتار ۶۷:
زندان بندرعباس نیز در تابستان ۱۳۶۷ شاهد اعدام زندانیان سیاسی و مجاهد بود.
قیام ۱۴۰۱ و ۱۴۰۴:
بندرعباس در قیامهای ۱۴۰۱ و ۱۴۰۴ شاهد اعتراضات مردمی بود. بازار بندرعباس از مراکزی بود که در قیام دیماه ۱۴۰۴ تعطیل شد.
واحدهای مقاومت:
واحدهای مقاومت سازمان مجاهدین خلق در بندرعباس و جزایر هرمزگان فعالیتهای مستمری در زمینه افشاگری جنایات رژیم داشتهاند.