ایرانپدیا:نوشتار پیشنهادی هفته/۲۰۲۶/۳۰
مطلب برگزیده
عملیات فروغ جاویدان، عملیات بزرگ مجاهدین خلق بود که در تاریخ سوم مرداد ۱۳۶۷ آغاز شد و ۴ روز بعد، در هفتم مرداد به پایان رسید. این عملیات از طرف جمهوری اسلامی «مرصاد» نامیده میشود. در این عملیات ارتش آزادیبخش ملی ایران (شامل تمامی کادرهای سازمان مجاهدین خلق ایران) با هدف فتح تهران وارد ایران شد و توانست تا عمق ۱۵۰ کیلومتری خاک ایران پیشروی کند. در عملیات فروغ جاویدان ۱۳۰۴ تن از مجاهدین خلق و ۵۵ هزار نفر از نیروهای سپاه و بسیج کشته شدند. تصاویر نشان میدهد برخی از مردم در مسیر با انگیزه سرنگونی رژیم ایران به مجاهدین خلق پیوستند. عملیات فروغ جاویدان از ماهها قبل طراحی شده بود اما قرار نبود در چنین تاریخی انجام شود. چند ماه پیش از آن، مجاهدین در عملیات چلچراغ شهر مهران را تسخیر کرده بودند. در این عملیات دو لشکر کامل و یک تیپ بزرگ جمهوری اسلامی متلاشی شد و مجاهدین خلق از نیروهای نظامی تحت امر خمینی ۲ میلیارد دلار غنیمت گرفتند. شعار مجاهدین این بود: امروز مهران! فردا تهران!
این عملیات زنگ خطر سرنگونی برای خمینی بود و بسیاری از تحلیلگران معتقد بودند که مجاهدین خلق در گام بعدی به تهران خواهند رسید.
به همین دلیل خمینی که پیش از آن، گفته بود تا «فتح قدس» دست از جنگ نخواهد کشید، به ناگهان اعلام کرد که قصد آتش بس دارد. آتش بس منجر به بسته شدن مرزها به لحاظ قوانین بینالمللی میشد و مجاهدین دیگر نمیتوانستند برای عملیات بعدی به قصد فتح تهران خود را آماده کنند. از سویی با پذیرش آتش بس، ارتش مجاهدین چشمانداز عملیات سرنگونی را از دست میداد و پیش از آن که حتی یکبار برای آن اقدام کرده و توان خود را به نمایش بگذارد، متوقف میشد. در نتیجه خمینی میتوانست آن را تنها زاییدهی جنگ ایران و عراق معرفی نماید.
به همین دلیل مجاهدین با پذیرش ریسک بسیار، به محض آنکه زمزمهی پذیرش آتشبس را شنیدند، پیش از به تصویب رسیدن آن، در حالی که هنوز آمادهسازیهای خود را انجام نداده و تازه از عملیات پیشین بازگشته بودند، برای تسخیر تهران اقدام کردند. این بدان معنا بود که میبایست عملیاتی را که گویا قرار بود در مهرماه صورت پذیرد، بسیار زودتر از موعد و بدون آمادگیها و شناساییهای و برنامهریزیهای معمول نظامی، در مرداد ماه اجرایی کنند.
در این عملیات نقش زنان مجاهدین بسیار برجسته بود. برخی از آنها در صحنههایی که توسط سران سپاه گزارش شده، به تنهایی با انبوهی از نیروهای مسلح رژیم ایران مقابله میکردند. مجاهدین خلق در عملیات فروغ جاویدان ۱۵۰ کیلومتر، یعنی تا ۱۰ کیلومتری کرمانشاه پیشروی کردند. آنها در گردنهی چهارزبر متوقف شدند.