صفحه تمرین۳ مصطفی

از ایران پدیا
پرش به ناوبری پرش به جستجو
پیتر آگر
متولد۳۰ ژانویه ۱۹۴۹
ملیتآمریکایی

پیتر آگر (Peter Agre؛ زادهٔ ۳۰ ژانویه ۱۹۴۹) پزشک، زیست‌شیمی‌دان و زیست‌شناس مولکولی آمریکایی و برندهٔ جایزه نوبل شیمی در سال ۲۰۰۳ است. او این جایزه را به‌طور مشترک با رودریک مک‌کینون دریافت کرد. نیمی از جایزه به آگر برای «کشف کانال‌های آب» و نیم دیگر به مک‌کینون برای مطالعات ساختاری و مکانیکی کانال‌های یونی تعلق گرفت. ([nobelprize.org](https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/2003/agre/facts/?utm_source=chatgpt.com))

مهم‌ترین دستاورد علمی آگر کشف آکواپورین‌ها، خانواده‌ای از پروتئین‌های غشایی است که عبور سریع و انتخابی آب از غشای سلول را امکان‌پذیر می‌کنند. این کشف یکی از مسائل بنیادی زیست‌شناسی سلولی درباره چگونگی انتقال آب در سلول‌ها را حل کرد. ([nobelprize.org](https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/2003/agre/facts/?utm_source=chatgpt.com))

آکواپورین‌ها در طیف گسترده‌ای از جانداران یافت می‌شوند و در فرایندهایی مانند تنظیم آب در کلیه، حفظ تعادل مایعات سلولی و بسیاری از فرایندهای فیزیولوژیک نقش دارند. ([nobelprize.org](https://www.nobelprize.org/uploads/2018/06/advanced-chemistryprize2003-1.pdf?utm_source=chatgpt.com))

آگر علاوه بر فعالیت علمی، در زمینه سلامت جهانی، مالاریا، حقوق بشر و دیپلماسی علمی نیز فعالیت داشته است. او همچنین در سال‌های اخیر در چند بیانیه جمعی برندگان نوبل درباره وضعیت حقوق بشر و آینده سیاسی ایران مشارکت کرده است. ([nobelprizeii.org](https://www.nobelprizeii.org/nobel-laureate/peter-agre/?utm_source=chatgpt.com))

زندگی و کودکی

پیتر کورتلند آگر در ۳۰ ژانویه ۱۹۴۹ در شهر نورثفیلد در ایالت مینه‌سوتا در ایالات متحده آمریکا متولد شد. او در خانواده‌ای علمی رشد کرد و پدرش، کورتلند آگر، استاد دانشگاه بود. ([nobelprize.org](https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/2003/agre/biographical/?utm_source=chatgpt.com))

آگر در دوران کودکی و نوجوانی به علوم و مطالعه علاقه‌مند شد. محیط خانوادگی و تحصیلات اولیه او زمینه‌ای برای علاقه بعدی او به شیمی، زیست‌شناسی و پزشکی فراهم کرد. ([nobelprize.org](https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/2003/agre/biographical/?utm_source=chatgpt.com))

تحصیلات

آگر در سال ۱۹۷۰ مدرک کارشناسی شیمی را از کالج آوگسبورگ در مینه‌سوتا دریافت کرد. پس از آن وارد دانشکده پزشکی دانشگاه جانز هاپکینز شد و در سال ۱۹۷۴ مدرک دکترای پزشکی (M.D.) دریافت کرد. ([nobelprizeii.org](https://www.nobelprizeii.org/nobel-laureate/peter-agre/?utm_source=chatgpt.com))

پس از پایان تحصیلات پزشکی، او دوره تخصصی پزشکی داخلی خود را در مرکز پزشکی دانشگاه کیس وسترن رزرو در کلیولند گذراند. سپس در دانشگاه کارولینای شمالی در چپل هیل دوره‌ای پژوهشی در زمینه خون‌شناسی و انکولوژی انجام داد. ([nobelprizeii.org](https://www.nobelprizeii.org/nobel-laureate/peter-agre/?utm_source=chatgpt.com))

آگر در سال ۱۹۸۱ به دانشگاه جانز هاپکینز بازگشت و فعالیت دانشگاهی و پژوهشی خود را در این دانشگاه ادامه داد. ([nobelprizeii.org](https://www.nobelprizeii.org/nobel-laureate/peter-agre/?utm_source=chatgpt.com))

فعالیت دانشگاهی و پژوهشی

آگر بخش مهمی از فعالیت علمی خود را در دانشگاه جانز هاپکینز انجام داد. آزمایشگاه او در این دانشگاه به‌دلیل پژوهش درباره پروتئین‌های غشایی و کشف آکواپورین‌ها شهرت جهانی پیدا کرد. ([nobelprizeii.org](https://www.nobelprizeii.org/nobel-laureate/peter-agre/?utm_source=web))

او در فاصله سال‌های ۲۰۰۵ تا ۲۰۰۷ به‌عنوان معاون رئیس دانشگاه در امور علوم و فناوری در مرکز پزشکی دانشگاه دوک فعالیت کرد و سپس در سال ۲۰۰۸ به دانشگاه جانز هاپکینز بازگشت. ([nobelprizeii.org](https://www.nobelprizeii.org/nobel-laureate/peter-agre/?utm_source=web))

آگر همچنین مدیر مؤسسه پژوهش مالاریا در جانز هاپکینز بوده و در زمینه ارتباط میان پژوهش‌های بنیادی و مسائل سلامت جهانی فعالیت کرده است. ([nobelprizeii.org](https://www.nobelprizeii.org/nobel-laureate/peter-agre/?utm_source=web))

کشف آکواپورین‌ها

مهم‌ترین دستاورد علمی آگر به پژوهش او درباره پروتئین‌های غشای گلبول‌های قرمز و سلول‌های کلیه مربوط می‌شود.

در اواخر دهه ۱۹۸۰، آگر هنگام مطالعه آنتی‌ژن‌های گروه خونی Rh، پروتئین غشایی جدیدی با جرم تقریبی ۲۸ کیلودالتون را جدا کرد. این پروتئین ابتدا با نام CHIP28 شناخته شد و در آن زمان عملکرد آن مشخص نبود. ([nobelprize.org](https://www.nobelprize.org/uploads/2018/06/advanced-chemistryprize2003-1.pdf?utm_source=web))

آگر و همکارانش توالی این پروتئین را مشخص کردند و دریافتند که CHIP28 ممکن است همان کانال آب ناشناخته‌ای باشد که دانشمندان سال‌ها به دنبال آن بودند. ([nobelprize.org](https://www.nobelprize.org/uploads/2018/06/advanced-chemistryprize2003-1.pdf?utm_source=web))

در سال ۱۹۹۲، آزمایش تعیین‌کننده انجام شد. پژوهشگران ژن CHIP28 را در تخمک‌های قورباغه بیان کردند. هنگامی که این سلول‌ها در محیطی با غلظت پایین مواد محلول قرار گرفتند، آب به سرعت وارد سلول‌ها شد و آنها متورم شدند؛ در حالی که سلول‌های فاقد این پروتئین چنین واکنش سریعی نشان نمی‌دادند. ([nobelprize.org](https://www.nobelprize.org/uploads/2018/06/advanced-chemistryprize2003-1.pdf?utm_source=web))

این آزمایش نشان داد که CHIP28 همان کانال آب مورد جست‌وجو است. آگر بعدها این پروتئین را آکواپورین نامید. ([nobelprize.org](https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/2003/agre/facts/?utm_source=web))

ساختار و عملکرد آکواپورین‌ها

آکواپورین‌ها پروتئین‌هایی هستند که در غشای سلول قرار می‌گیرند و مسیرهایی بسیار باریک برای عبور آب ایجاد می‌کنند.

ویژگی مهم آنها این است که اجازه می‌دهند مولکول‌های آب با سرعت بالا از غشای سلولی عبور کنند، در حالی که بسیاری از یون‌ها و مولکول‌های دیگر نمی‌توانند از این کانال عبور کنند. ([nobelprize.org](https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/2003/advanced-information/?utm_source=web))

وجود این کانال‌ها برای حفظ تعادل آب در سلول‌ها ضروری است.

در کلیه، آکواپورین‌ها در بازجذب آب نقش دارند و به بدن اجازه می‌دهند آب را از ادرار اولیه دوباره جذب کند. از این رو کشف آگر در فهم سازوکار تنظیم آب در بدن انسان اهمیت ویژه‌ای پیدا کرد. ([nobelprize.org](https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/2003/agre/facts/?utm_source=web))

اهمیت پزشکی کشف آگر

کشف آکواپورین‌ها فقط یک کشف بنیادی در زیست‌شناسی سلولی نبود. پس از شناسایی این پروتئین‌ها، پژوهشگران دریافتند که آنها در بیماری‌ها و اختلالات مختلف نیز اهمیت دارند.

آکواپورین‌ها در کلیه، مغز، دستگاه عصبی، غدد و بافت‌های مختلف بدن وجود دارند و اختلال در عملکرد آنها می‌تواند با برخی بیماری‌ها ارتباط داشته باشد. ([nobelprize.org](https://www.nobelprize.org/uploads/2018/06/advanced-chemistryprize2003-1.pdf?utm_source=web))

این یافته‌ها زمینه جدیدی برای مطالعه بیماری‌هایی فراهم کردند که با اختلال در تعادل آب و انتقال مایعات ارتباط دارند.

جایزه نوبل شیمی ۲۰۰۳

در ۸ اکتبر ۲۰۰۳، آکادمی سلطنتی علوم سوئد اعلام کرد که جایزه نوبل شیمی سال ۲۰۰۳ به‌طور مشترک به پیتر آگر و رودریک مک‌کینون اعطا می‌شود. ([nobelprize.org](https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/2003/press-release/?utm_source=web))

انگیزه رسمی جایزه برای آگر «کشف کانال‌های آب» اعلام شد. او نیمی از جایزه را دریافت کرد و نیم دیگر به رودریک مک‌کینون برای مطالعات ساختاری و مکانیکی کانال‌های یونی تعلق گرفت. ([nobelprize.org](https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/2003/agre/facts/?utm_source=web))

آگر در ۸ دسامبر ۲۰۰۳ سخنرانی نوبل خود را با عنوان «کانال‌های آب آکواپورین» ارائه کرد و در آن تاریخچه کشف و اهمیت زیستی این پروتئین‌ها را تشریح کرد. ([nobelprize.org](https://www.nobelprize.org/uploads/2018/06/agre-lecture.pdf?utm_source=web))

فعالیت در زمینه مالاریا

یکی از حوزه‌های مهم فعالیت آگر پس از دریافت نوبل، پژوهش درباره مالاریا بود.

او در دانشگاه جانز هاپکینز در راه‌اندازی و توسعه مؤسسه پژوهش مالاریا نقش داشت و تحقیقات مربوط به انگل مالاریا، پشه ناقل و راه‌های مقابله با این بیماری را دنبال کرد. ([nobelprizeii.org](https://www.nobelprizeii.org/nobel-laureate/peter-agre/?utm_source=web))

پژوهش‌های مرتبط با آکواپورین‌ها در مطالعه انگل مالاریا نیز اهمیت پیدا کرده‌اند، زیرا پروتئین‌های مرتبط با انتقال آب در چرخه زندگی انگل و پشه ناقل نقش دارند.

آگر همچنین در برنامه‌های بین‌المللی برای توسعه پژوهش و آموزش علمی در کشورهای آفریقایی مشارکت داشته است. ([nobelprizeii.org](https://www.nobelprizeii.org/nobel-laureate/peter-agre/?utm_source=web))

حقوق بشر و دیپلماسی علمی

آگر علاوه بر پژوهش‌های زیست‌پزشکی، در زمینه حقوق بشر و دیپلماسی علمی نیز فعالیت داشته است.

او در کمیته حقوق بشر آکادمی‌های ملی علوم، مهندسی و پزشکی آمریکا فعالیت کرد و از دانشمندان و متخصصان علمی که با نقض حقوق بشر مواجه شده بودند حمایت می‌کرد.

او همچنین در دوره ریاست خود بر انجمن آمریکایی پیشبرد علوم، بر نقش ارتباط میان دانشمندان کشورهای مختلف به‌عنوان ابزاری برای کاهش تنش‌های سیاسی تأکید کرد.

دیپلماسی علمی یکی از حوزه‌های مهم فعالیت عمومی آگر بوده است. او در سفرها و برنامه‌های علمی بین‌المللی مشارکت کرد و بر این باور تأکید داشت که ارتباط علمی می‌تواند حتی در شرایط اختلاف سیاسی میان کشورها ادامه پیدا کند.

سفر علمی به ایران

پیتر آگر در سال ۲۰۱۲ در چارچوب برنامه دیپلماسی علمی انجمن آمریکایی پیشبرد علوم به ایران سفر کرد.

این سفر با هدف تقویت ارتباط میان دانشمندان ایران و ایالات متحده انجام شد. آگر در چند مرکز دانشگاهی و علمی ایران سخنرانی کرد و با دانشمندان ایرانی دیدار داشت.

این سفر بخشی از رویکرد گسترده‌تر او به دیپلماسی علمی بود؛ رویکردی که علم را وسیله‌ای برای ایجاد ارتباط میان جوامع و کاهش سوءتفاهم‌های سیاسی می‌داند.

مواضع درباره ایران و حمایت از مقاومت ایران

فعالیت پیتر آگر درباره ایران در سال‌های اخیر از طریق امضای چند نامه و بیانیه جمعی برندگان جایزه نوبل قابل مستندسازی است.

در سپتامبر ۲۰۲۲، نام Peter Agre در فهرست برندگان نوبلی قرار گرفت که نامه‌ای درباره حقوق بشر، مرگ مهسا امینی و سرکوب اعتراضات ایران را امضا کردند. این نامه خواستار تحقیق مستقل درباره مرگ مهسا امینی و پاسخ‌گویی در قبال نقض حقوق معترضان شد. ([nobelwomensinitiative.org](https://www.nobelwomensinitiative.org/an_open_letter_to_the_people_of_iran?utm_source=web))

در سال ۲۰۲۳ نیز نام آگر در میان امضاکنندگان بیانیه‌های جمعی برندگان نوبل درباره حمایت از مردم ایران و خواسته‌های دموکراتیک آنان منتشر شد. شورای ملی مقاومت ایران نیز نام او را در فهرست امضاکنندگان چنین نامه‌هایی قرار داده است. ([ncr-iran.org](https://www.ncr-iran.org/en/news/iran-resistance/seventy-five-nobel-laureates-support-irans-resistance-and-uprising/?utm_source=web))

در سال ۲۰۲۵، شورای ملی مقاومت ایران نامه‌ای را منتشر کرد که در آن بیش از ۱۰۰ برنده جایزه نوبل خواستار اقدام سازمان ملل درباره وضعیت حقوق بشر در ایران شدند. نام Peter Agre در رتبه سوم فهرست امضاکنندگان این نامه آمده است. متن نامه همچنین از برنامه ده‌ماده‌ای مریم رجوی و چشم‌انداز یک ایران دموکراتیک حمایت می‌کند. ([ncr-iran.org](https://www.ncr-iran.org/en/news/iran-resistance/more-than-100-nobel-laureates-urge-un-action-on-human-rights-crisis-in-iran/?utm_source=web))

در ژانویه ۲۰۲۶ نیز نام پیتر آگر در فهرست امضاکنندگان بیانیه برندگان نوبل درباره نقض حقوق بشر در ایران آمده است. این بیانیه از جامعه بین‌المللی خواست از مردم ایران و خیزش آنان برای تغییر، آزادی و عدالت اجتماعی حمایت کند. ([ncr-iran.org](https://www.ncr-iran.org/en/wp-content/uploads/2026/02/Nobel-Laureates-2026.pdf?utm_source=web))

در یک نامه دیگر که در ژوئن ۲۰۲۶ منتشر شده، نام Peter Agre نیز در میان امضاکنندگان بیانیه برندگان نوبل درباره ایران آمده است. متن این بیانیه از برنامه ارائه‌شده از سوی شورای ملی مقاومت ایران و برنامه ده‌ماده‌ای مریم رجوی به‌عنوان یک نقشه راه برای گذار مسالمت‌آمیز به آزادی و حاکمیت مردم یاد می‌کند. ([ncr-iran.org](https://www.ncr-iran.org/en/wp-content/uploads/2026/06/English-text-of-Joint-Statement-signed-by-78-Nobel-Laureates-June-2026.pdf?utm_source=web))

بنابراین، بر اساس اسناد منتشرشده، پیتر آگر از امضاکنندگان چندین نامه و بیانیه جمعی برندگان جایزه نوبل درباره حقوق بشر و حمایت از خواسته‌های دموکراتیک مردم ایران بوده است. همچنین در برخی از این بیانیه‌ها، برنامه ده‌ماده‌ای مریم رجوی و نقشه راه شورای ملی مقاومت ایران برای آینده ایران مورد حمایت امضاکنندگان قرار گرفته است.

با این حال، باید میان امضای بیانیه و عضویت رسمی در شورای ملی مقاومت ایران یا سازمان مجاهدین خلق ایران تفاوت گذاشت. منابع بررسی‌شده، امضای آگر بر این بیانیه‌ها را تأیید می‌کنند، اما مدرکی برای عضویت رسمی او در شورای ملی مقاومت یا سازمان مجاهدین خلق ارائه نمی‌کنند.

ارتباط با مقاومت ایران

سایت شورای ملی مقاومت ایران در گزارش‌ها و اسناد مختلف خود، نام پیتر آگر را در میان برندگان نوبلی حامی خواسته‌های دموکراتیک مردم ایران قرار داده است.

در نامه سال ۲۰۲۵، امضاکنندگان از پایان سرکوب و اعدام‌ها در ایران و حمایت از خواسته‌های دموکراتیک مردم ایران سخن گفته‌اند و برنامه ده‌ماده‌ای مریم رجوی را مورد تأیید قرار داده‌اند. نام Peter Agre نیز در فهرست امضاکنندگان آمده است. ([ncr-iran.org](https://www.ncr-iran.org/en/news/iran-resistance/more-than-100-nobel-laureates-urge-un-action-on-human-rights-crisis-in-iran/?utm_source=web))

در بیانیه ژوئن ۲۰۲۶ نیز نام او در میان امضاکنندگان دیده می‌شود و متن بیانیه از طرح شورای ملی مقاومت ایران برای تشکیل دولت موقت انتقالی و انتقال حاکمیت به مردم، در چارچوب برنامه ده‌ماده‌ای مریم رجوی، سخن می‌گوید. ([ncr-iran.org](https://www.ncr-iran.org/en/wp-content/uploads/2026/06/English-text-of-Joint-Statement-signed-by-78-Nobel-Laureates-June-2026.pdf?utm_source=web))

بنابراین می‌توان در یک مقاله دانشنامه‌ای نوشت که نام Peter Agre در اسناد منتشرشده درباره حمایت جمعی برندگان نوبل از مقاومت و خواسته‌های دموکراتیک مردم ایران آمده است، اما نباید بدون مدرک مستقل، عضویت رسمی او در شورای ملی مقاومت یا سازمان مجاهدین خلق را ادعا کرد.

فعالیت‌های علمی و اجتماعی پس از نوبل

آگر پس از دریافت جایزه نوبل به فعالیت‌های علمی و اجتماعی خود ادامه داد.

او در دانشگاه جانز هاپکینز به پژوهش درباره مالاریا، بیماری‌های عفونی و زیست‌شناسی سلولی ادامه داد و در زمینه سلامت جهانی نیز فعال بود.

همچنین حضور او در برنامه‌های دیپلماسی علمی باعث شد در ارتباطات علمی میان ایالات متحده و کشورهایی که روابط سیاسی پرتنشی با آمریکا داشتند نقش داشته باشد.

فعالیت‌های او در حوزه حقوق بشر نیز بخشی از کارنامه عمومی او را تشکیل می‌دهد.

جوایز و افتخارات

پیتر آگر در طول فعالیت علمی خود جوایز و افتخارات متعددی دریافت کرده است.

مهم‌ترین آنها عبارت‌اند از:

  • جایزه نوبل شیمی، ۲۰۰۳؛
  • عضویت در آکادمی ملی علوم آمریکا؛
  • عضویت در آکادمی ملی پزشکی آمریکا؛
  • عضویت در آکادمی هنر و علوم آمریکا؛
  • جایزه آلبرت لاسکر برای پژوهش‌های بنیادی پزشکی؛
  • جایزه شاهزاده آستوریاس در بخش تحقیقات علمی و فنی.

آثار علمی

آگر نویسنده و همکار نویسنده مقالات علمی متعددی درباره پروتئین‌های غشایی، آکواپورین‌ها، انتقال آب، زیست‌شناسی سلولی، مالاریا و بیماری‌های عفونی است.

مهم‌ترین بخش آثار او به کشف و بررسی آکواپورین‌ها مربوط می‌شود. پژوهش‌های او نشان دادند که انتقال آب از غشای سلولی از طریق پروتئین‌های کانال تخصصی انجام می‌شود.

سخنرانی نوبل او با عنوان Aquaporin Water Channels در ۸ دسامبر ۲۰۰۳ ارائه شد و تاریخچه کشف این کانال‌ها و اهمیت آنها را تشریح کرد. ([nobelprize.org](https://www.nobelprize.org/uploads/2018/06/agre-lecture.pdf?utm_source=web))

زندگی شخصی

پیتر آگر با Mary Frances Agre ازدواج کرده و دارای فرزند است.

او بخش عمده زندگی حرفه‌ای خود را در ایالات متحده و به‌ویژه در دانشگاه جانز هاپکینز گذرانده است.

گاهشمار زندگی و فعالیت علمی

میراث علمی و ارزیابی

کشف آکواپورین‌ها توسط پیتر آگر یکی از دستاوردهای مهم زیست‌شناسی سلولی و زیست‌شیمی در اواخر قرن بیستم است.

این کشف نشان داد که انتقال آب از غشای سلول توسط کانال‌های پروتئینی تخصصی انجام می‌شود و به دانشمندان اجازه داد سازوکار مولکولی یکی از بنیادی‌ترین فرایندهای زندگی را بررسی کنند. ([nobelprize.org](https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/2003/agre/facts/?utm_source=web))

اهمیت علمی این کشف از آن جهت است که آکواپورین‌ها در بسیاری از جانداران وجود دارند و در تنظیم آب، عملکرد کلیه و بسیاری از فرایندهای زیستی نقش دارند.

پیتر آگر همچنین نمونه‌ای از دانشمندی است که فعالیت حرفه‌ای خود را از پژوهش بنیادی به حوزه‌هایی مانند سلامت جهانی، مالاریا، حقوق بشر و دیپلماسی علمی گسترش داده است.

منابع

منابع نوبل

منابع دانشگاهی و علمی

  • Nobel Prize Inspiration Initiative، معرفی Peter Agre. ([nobelprizeii.org](https://www.nobelprizeii.org/nobel-laureate/peter-agre/?utm_source=web))
  • Johns Hopkins University، اطلاعات مربوط به فعالیت‌های علمی و پژوهشی Peter Agre.
  • Johns Hopkins Malaria Research Institute، اطلاعات مربوط به فعالیت‌های Peter Agre در حوزه مالاریا.

منابع مربوط به ایران

برگرفته از «https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=صفحه_تمرین۳_مصطفی&oldid=92096»