بهسوی آزادی
| بهسوی آزادی | |
|---|---|
 جلد کتاب «بهسوی آزادی» | |
| نویسنده | مریم رجوی |
| تاریخ نشر | اول تیر ۱۳۹۲ ۲۲ ژوئن ۲۰۱۳ |
| موضوع | تحولات سیاسی ایران، انتخابات ریاستجمهوری ۱۳۹۲، راهحل سوم، طرح دهمادهای مریم رجوی، کمپ لیبرتی |
| سبک | غیرداستانی، سیاسی، متن سخنرانی |
| زبان | فارسی، عربی، فرانسوی و انگلیسی |
| نوع رسانه | چاپی و نسخهٔ الکترونیکی |
بهسوی آزادی، کتابی از مریم رجوی، رئیسجمهور برگزیدهٔ شورای ملی مقاومت ایران، است که متن سخنرانی او در گردهمایی بزرگ مقاومت ایران در ویلپنت پاریس در اول تیر ۱۳۹۲، برابر با ۲۲ ژوئن ۲۰۱۳، را دربرمیگیرد. این کتاب در ۳۸ صفحه و بهصورت چندزبانه منتشر شده و افزون بر متن فارسی و عربی سخنرانی، بخشهایی تصویری و خلاصهای از دیدگاههای مریم رجوی برای آیندهٔ ایران را شامل میشود.[۱]
محور اصلی کتاب ارزیابی وضعیت سیاسی جمهوری اسلامی پس از انتخابات ریاستجمهوری ایران در سال ۱۳۹۲، نقد سیاست مماشات دولتهای غربی، بررسی حملات موشکی به اعضای سازمان مجاهدین خلق ایران در کمپ لیبرتی و ارائهٔ برنامهٔ سیاسی شورای ملی مقاومت برای دوران پس از سرنگونی جمهوری اسلامی است.
مریم رجوی در این سخنرانی از سیاستی با عنوان «راهحل سوم» دفاع میکند که بر نفی مداخلهٔ نظامی خارجی و نفی مماشات با جمهوری اسلامی و تغییر حکومت بهدست مردم و مقاومت سازمانیافته استوار است.[۲]
کتاب «بهسوی آزادی» همچنین یکی از متونی است که نسخهای از طرح دهمادهای مریم رجوی را ارائه میکند. این طرح شامل جمهوری مبتنی بر آرای عمومی، تکثرگرایی سیاسی، لغو مجازات اعدام، جدایی دین و دولت، برابری زنان و مردان، استقلال قضایی، رعایت حقوق بشر، برابری ملیتها، اقتصاد مبتنی بر فرصتهای برابر، همزیستی مسالمتآمیز و ایران غیراتمی است.[۳]
زمینهٔ انتشار
سخنرانی منتشرشده در کتاب «بهسوی آزادی» در گردهمایی سالانهٔ مقاومت ایران در ویلپنت، در حومهٔ پاریس، ایراد شد. این گردهمایی چند روز پس از برگزاری انتخابات ریاستجمهوری سال ۱۳۹۲ و انتخاب حسن روحانی برگزار گردید. همزمان، ساکنان کمپ لیبرتی در عراق نیز هدف حملهٔ موشکی قرار گرفته بودند؛ موضوعی که بخش مهمی از سخنرانی را تشکیل میدهد.[۴]
مریم رجوی سخنرانی خود را با یادکرد از جانباختگان مقاومت، زندانیان سیاسی، قربانیان قتلعام زندانیان سیاسی در سال ۱۳۶۷ و اعضای سازمان مجاهدین خلق کشتهشده در حملات به کمپ لیبرتی آغاز میکند. او همچنین از حضور نمایندگان و شخصیتهایی از بیش از ۵۰ کشور در گردهمایی سخن میگوید.[۵]
انتشار این سخنرانی در قالب کتاب، افزون بر ثبت مواضع سیاسی مقاومت ایران در مقطع آغاز ریاستجمهوری حسن روحانی، بازتابدهندهٔ شرایط اعضای سازمان مجاهدین در عراق و کارزار بینالمللی برای حفاظت و انتقال آنان به کشورهای ثالث است.
ساختار کتاب
کتاب از چند بخش فارسی، عربی و تصویری تشکیل شده است. فهرست مندرج در ابتدای آن، بخشهای اثر را چنین معرفی میکند:
| بخش | محتوا |
|---|---|
| سخنرانی فارسی | متن کامل سخنرانی مریم رجوی در گردهمایی ویلپنت |
| سخنرانی عربی | ترجمهٔ عربی متن سخنرانی |
| بزرگترین گردهمایی ایرانیان از زبان تصاویر | مجموعهای از تصاویر گردهمایی مقاومت ایران |
| نظرگاههای مریم رجوی برای ایران فردا | معرفی دیدگاهها و برنامهٔ سیاسی او به چهار زبان |
| سخنرانی فرانسوی | بخش یا ترجمهای از سخنرانی به زبان فرانسوی |
| سخنرانی انگلیسی | بخش یا ترجمهای از سخنرانی به زبان انگلیسی |
متن اصلی فارسی از صفحهٔ هفتم آغاز میشود و تا صفحهٔ بیستم ادامه دارد. بخش عربی نیز ترجمهٔ همان سخنرانی را دربرمیگیرد. به این ترتیب، اثر تنها متن یک سخنرانی نیست و گزارش تصویری گردهمایی و معرفی چندزبانهٔ برنامهٔ سیاسی شورای ملی مقاومت را نیز شامل میشود.[۶]
محتوای کتاب
انتخابات ریاستجمهوری ۱۳۹۲
یکی از موضوعات اصلی کتاب، انتخابات ریاستجمهوری سال ۱۳۹۲ و پیامدهای انتخاب حسن روحانی است. رجوی این انتخابات را آزاد و واقعی نمیداند و به گزینش نامزدها توسط نهادهای حکومتی، محدودیت رسانهها، قطع اینترنت و حضور گستردهٔ نیروهای امنیتی اشاره میکند.[۷]
او نتیجهٔ انتخابات را نشانهٔ افزایش شکاف و ضعف درونی حکومت ارزیابی میکند. به روایت کتاب، علی خامنهای پس از حذف اکبر هاشمی رفسنجانی نتوانست نامزد مطلوب خود را از انتخابات خارج کند و در برابر احتمال شکلگیری اعتراضهای عمومی، نتیجهای متفاوت از خواست اولیهٔ خود را پذیرفت. این تحلیل دیدگاه نویسنده دربارهٔ تعادل قوای درونی جمهوری اسلامی در سال ۱۳۹۲ است.[۸]
در کتاب، انتخاب حسن روحانی نه آغاز اصلاح ساختاری، بلکه حاصل شکست سیاستهای جناح حاکم، دولت محمود احمدینژاد و جریان موسوم به اصلاحطلب حکومتی معرفی میشود. رجوی تحقق هرگونه تغییر جدی را مشروط به آزادی بیان، آزادی زندانیان سیاسی، فعالیت آزاد احزاب، رعایت حقوق بشر، توقف دخالت جمهوری اسلامی در سوریه و عراق و کنارگذاشتن برنامهٔ دستیابی به سلاح هستهای میداند.[۹]
او در همین بخش نسبت به معرفی حسن روحانی بهعنوان چهرهای میانهرو هشدار میدهد و سوابق او را بخشی از ساختار امنیتی و سیاسی جمهوری اسلامی توصیف میکند. این کتاب از دولتهای غربی میخواهد که تغییر رفتار حکومت را با معیارهای عینی، از جمله رعایت حقوق بشر و توقف سیاستهای منطقهای و هستهای، ارزیابی کنند.[۱۰]
هفت نکته دربارهٔ وضعیت حکومت
ارزیابی مریم رجوی از شرایط سیاسی سال ۱۳۹۲ در هفت نکته ارائه شده است. این نکات، خطوط اصلی تحلیل سیاسی کتاب را تشکیل میدهند:
- حکومت پس از انتخابات ضعیفتر شده و اختلافهای درونی آن افزایش یافته است.
- حمله به کمپ لیبرتی همزمان با اعلام نتایج انتخابات، واکنشی در برابر نیروی سازمانیافتهٔ مخالف حکومت تلقی میشود.
- رویکارآمدن حسن روحانی نتیجهٔ شکست سیاستهای پیشین حکومت است و لزوماً به اصلاح نظام منجر نمیشود.
- بدون آزادیهای سیاسی، رعایت حقوق بشر و تغییر سیاست خارجی و هستهای، تغییر بنیادی رخ نخواهد داد.
- معیار تشخیص اعتدال، اقدامات عملی حکومت در زمینهٔ حقوق بشر، برنامهٔ هستهای و مداخلههای منطقهای است.
- حضور جمهوری اسلامی در جنگ سوریه بخشی از راهبرد بقای حکومت معرفی میشود.
- سیاست مماشات شکستخورده دانسته شده و «راهحل سوم» بهعنوان بدیل آن مطرح میشود.[۱۱]
جنگ سوریه و سیاست منطقهای جمهوری اسلامی
کتاب حضور جمهوری اسلامی در جنگ داخلی سوریه را اقدامی برای حفظ حکومت بشار اسد و در عین حال حفاظت از ساختار قدرت در تهران معرفی میکند. مریم رجوی گسترش فعالیتهای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و نیروی قدس در سوریه، عراق، لبنان و دیگر کشورهای منطقه را بخشی از سیاست صدور بنیادگرایی و بیثباتسازی منطقه میداند.[۱۲]
در این بخش، دولتهای غربی بهدلیل انفعال در برابر کشتار مردم سوریه مورد انتقاد قرار میگیرند. نویسنده از تصمیمگیرندگان در اروپا، آمریکا و کشورهای خاورمیانه میخواهد با حضور سپاه پاسداران و نیروی قدس در منطقه مقابله کنند. این موضع در چارچوب تحلیل مقاومت ایران از رابطهٔ میان بقای جمهوری اسلامی و مداخلههای منطقهای آن بیان شده است.[۱۳]
راهحل سوم
اصطلاح «راهحل سوم» یکی از مفاهیم محوری کتاب است. این راهبرد در برابر دو سیاست «مماشات با جمهوری اسلامی» و «جنگ و مداخلهٔ نظامی خارجی» قرار میگیرد. کتاب راهحل مورد نظر را سرنگونی جمهوری اسلامی بهدست مردم ایران و مقاومت سازمانیافتهٔ آنان تعریف میکند.[۲]
بر اساس این دیدگاه، مماشات خارجی موجب طولانیشدن عمر حکومت، خلع سلاح اعضای مجاهدین در عراق و انتقال کنترل اردوگاه اشرف به دولت عراق شد. از سوی دیگر، جنگ خارجی نیز بهعنوان راهحل مسئلهٔ ایران رد میشود. در مقابل، حمایت سیاسی و بینالمللی از مبارزهٔ مردم ایران و بهرسمیتشناختن حق مقاومت در برابر حکومت پیشنهاد میشود.
راهحل سوم پیش از این نیز در سخنرانیها و نوشتههای مریم رجوی مطرح شده بود. جایگاه آن در «بهسوی آزادی» از این جهت قابل توجه است که در ارتباط مستقیم با انتخابات سال ۱۳۹۲، بحران هستهای و تحولات سوریه و عراق توضیح داده میشود.
حملات به کمپ لیبرتی
بخش قابلتوجهی از کتاب به وضعیت اعضای سازمان مجاهدین خلق در کمپ لیبرتی اختصاص دارد. مریم رجوی به دو حملهٔ موشکی در ۲۱ بهمن ۱۳۹۱ و ۲۵ خرداد ۱۳۹۲ اشاره میکند که به کشته و زخمیشدن شماری از ساکنان اردوگاه انجامید. حملهٔ دوم در روز اعلام نتیجهٔ انتخابات ریاستجمهوری ایران روی داد و در آن، از جمله، کلثوم صراحتی و جواد نقاشان جان باختند.[۱۴]
رجوی سازمان ملل متحد و دولت آمریکا را به کوتاهی در تأمین امنیت ساکنان متهم میکند. به گفتهٔ او، پس از حملهٔ نخست روشن شده بود که کمپ لیبرتی در برابر حملات موشکی ایمن نیست و هشدارهایی نیز دربارهٔ احتمال تکرار حملات داده شده بود. با وجود این، دیوارهای بتنی حفاظتی، کلاه و جلیقههای ایمنی و دیگر تجهیزات مورد درخواست در اختیار ساکنان قرار نگرفت.[۱۵]
مطالبات مطرحشده در کتاب شامل انتقال فوری ساکنان به کشورهای ثالث، فراهمکردن تجهیزات حفاظتی و بازگرداندن موقت آنان به قرارگاه اشرف تا زمان انتقال نهایی بود. نویسنده استدلال میکند که اگر انتقال سریع به کشورهای امن ممکن نبود، ادامهٔ نگهداری ساکنان در محل آسیبپذیر لیبرتی توجیهی نداشت.[۱۶]
انتقاد از سازمان ملل و مارتین کوبلر
کتاب عملکرد مارتین کوبلر، نمایندهٔ ویژهٔ دبیرکل سازمان ملل متحد در عراق و رئیس وقت یونامی، را بهشدت نقد میکند. رجوی او را متهم میکند که شرایط کمپ لیبرتی را ایمن جلوه داده، محدودیتهای اعمالشده از سوی دولت عراق را توجیه کرده و مسئولیت کندی انتقال ساکنان به کشورهای ثالث را متوجه خود آنان ساخته است.[۱۷]
این اتهامها موضع رسمی مقاومت ایران دربارهٔ فرایند انتقال اعضای مجاهدین از اشرف به لیبرتی است. کتاب این انتقال را اجباری و نتیجهٔ توافقی میداند که تضمینهای امنیتی آن اجرا نشد. رجوی همچنین میگوید طرح انتقال در عمل میتوانست به انحلال تدریجی سازمان مجاهدین و پراکندگی اعضای آن منجر شود، اما پایداری ساکنان مانع تحقق این هدف شد.[۱۸]
سازمانیافتگی مقاومت
در بخشی دیگر، کتاب دربارهٔ الزامات تغییر حکومت و ویژگیهای یک نیروی جایگزین بحث میکند. بر اساس متن، سرنگونی یک حکومت استبدادی بهصورت خودبهخودی تحقق نمییابد و نیازمند سازمانی منسجم، اعضای آمادهٔ فداکاری، پشتوانهٔ اجتماعی، استقلال مالی، مشارکت گستردهٔ زنان و یک آلترناتیو دموکراتیک با برنامهای روشن است.[۱۹]
مریم رجوی مسعود رجوی را بنیانگذار شورای ملی مقاومت و ارتش آزادیبخش ملی ایران معرفی میکند و نقش او را در حفظ یک مقاومت سازمانیافته برجسته میسازد. بخشهایی از سخنرانی نیز به دفاع از ایستادگی اعضای مجاهدین و پاسخ به منتقدانی اختصاص دارد که این سازمان را بهدلیل اصرار بر تغییر حکومت یا حفظ ساختار تشکیلاتی خود نقد میکردند.[۲۰]
وضعیت اقتصادی و اجتماعی ایران
کتاب کارنامهٔ جمهوری اسلامی را با گسترش فقر، بیکاری، اعتیاد، گرانی، کودکان کار و فروش اعضای بدن مرتبط میداند. این بخش با زبانی خطابی، پیامدهای اجتماعی و اقتصادی حکومت را نقد کرده و مبارزه برای آزادی را پاسخی به رنجهای جامعهٔ ایران معرفی میکند.[۲۱]
خروج نام مجاهدین از فهرست آمریکا
مریم رجوی خروج نام سازمان مجاهدین خلق از فهرست سازمانهای تروریستی خارجی ایالات متحده در سال ۲۰۱۲ را یکی از پیروزیهای سیاسی مقاومت معرفی میکند. او رأی دادگاه استیناف واشینگتن، فعالیت هواداران مقاومت و کارزار شخصیتهای سیاسی و حقوقی در آمریکا و اروپا را از عوامل مؤثر در این تحول میداند.[۲۲]
طرح دهمادهای برای ایران آینده
در صفحات پایانی متن فارسی، مریم رجوی برنامهٔ دهمادهای خود را برای آیندهٔ ایران بازگو میکند. این بخش، پیوند میان نقد جمهوری اسلامی و الگوی حکومتی پیشنهادی شورای ملی مقاومت را تشکیل میدهد.[۳]
| ماده | موضوع | محتوای اصلی |
|---|---|---|
| ۱ | حاکمیت مردم | تأسیس جمهوری مبتنی بر آرای عمومی و پذیرش رأی مردم بهعنوان تنها معیار مشروعیت سیاسی |
| ۲ | آزادیهای سیاسی | نظام کثرتگرا، آزادی احزاب و اجتماعات، آزادی بیان و رسانهها و دسترسی آزاد به اینترنت |
| ۳ | لغو اعدام | لغو کامل مجازات اعدام در ایران |
| ۴ | جدایی دین و دولت | منع تبعیض علیه پیروان ادیان و مذاهب و جدایی نهاد دین از حکومت |
| ۵ | برابری جنسیتی | برابری کامل زنان و مردان، مشارکت برابر زنان در رهبری سیاسی و آزادی انتخاب پوشش، ازدواج، طلاق، تحصیل و اشتغال |
| ۶ | دادگستری مستقل | نظام قضایی مدرن، اصل برائت، حق دفاع و دادخواهی، محاکمهٔ علنی و استقلال قضات |
| ۷ | حقوق بشر و حقوق ملیتها | التزام به اسناد بینالمللی حقوق بشر، منع شکنجه، رفع تبعیض علیه زنان و پذیرش خودمختاری کردستان در چارچوب تمامیت ایران |
| ۸ | اقتصاد و محیط زیست | بهرسمیتشناختن مالکیت و سرمایهگذاری خصوصی و بازار آزاد، فرصتهای برابر و حفاظت از محیط زیست |
| ۹ | سیاست خارجی | همزیستی مسالمتآمیز، همکاری منطقهای و بینالمللی و احترام به منشور ملل متحد |
| ۱۰ | ایران غیراتمی | ایرانی عاری از سلاحهای هستهای و دیگر سلاحهای کشتار جمعی |
پس از بیان این برنامه، مریم رجوی تأکید میکند که هدف مقاومت جایگزینکردن یک گروه حاکم با گروهی دیگر نیست، بلکه باید رأی و انتخاب آزادانهٔ مردم مبنای حاکمیت قرار گیرد. آزادی، دموکراسی و برابری سه هدف نهایی مبارزه در جمعبندی سخنرانی معرفی میشوند.[۲۳]
مفهوم عنوان
عنوان «بهسوی آزادی» بیانگر حرکت از وضعیت استبدادی موجود بهسوی نظامی مبتنی بر حاکمیت مردم است. آزادی در این کتاب تنها به معنای تغییر حکومت نیست؛ بلکه با انتخابات آزاد، تکثر سیاسی، آزادی بیان، برابری زنان و مردان، جدایی دین و دولت، لغو اعدام و استقلال دستگاه قضایی تعریف میشود.
در جمعبندی سخنرانی، رجوی هدف مقاومت را «برقراری آزادی، دموکراسی و برابری» معرفی میکند. بنابراین، عنوان کتاب هم به راهبرد مبارزه با جمهوری اسلامی و هم به ویژگیهای نظم سیاسی پس از آن اشاره دارد.[۲۳]
ویژگیهای نگارشی
«بهسوی آزادی» بر پایهٔ یک سخنرانی عمومی تدوین شده و ازاینرو نثر آن خطابی، سیاسی و بسیجکننده است. استفاده از خطاب مستقیم به مردم ایران، اعضا و هواداران مقاومت و مقامهای بینالمللی، از ویژگیهای اصلی متن است.
ساختار استدلالی سخنرانی از سه مرحله تشکیل میشود: نخست، تحلیل وضعیت جمهوری اسلامی و تحولات روز؛ دوم، توضیح راهبرد تغییر سیاسی و دفاع از مقاومت سازمانیافته؛ و سوم، معرفی برنامهٔ حکومت آینده. طرح مطالب در قالب هفت نکته و سپس ده ماده، به سخنرانی ساختاری موضوعی داده است.
کتاب علاوه بر استدلال سیاسی، از اشعار و اشارههای مذهبی و تاریخی بهره میگیرد. ارجاع به قیام حسین بن علی، مصلوبشدن عیسی و شعرهایی دربارهٔ آزادی، برای توضیح مفهوم فداکاری و مقاومت در برابر ستم به کار رفته است.[۲۴]
اهمیت سندی
اهمیت کتاب «بهسوی آزادی» در ثبت مواضع شورای ملی مقاومت در یکی از مقاطع مهم سیاسی سال ۱۳۹۲ است. این اثر نشان میدهد که مقاومت ایران در آغاز ریاستجمهوری حسن روحانی، تغییر رئیسجمهور را بهتنهایی نشانهٔ اصلاح حکومت نمیدانست و تغییر سیاستهای حقوق بشری، هستهای و منطقهای را معیار ارزیابی قرار میداد.
کتاب همچنین سندی دربارهٔ کارزار حفاظت از ساکنان کمپ لیبرتی و اختلاف مقاومت ایران با یونامی و نمایندهٔ وقت سازمان ملل در عراق است. درخواست بازگشت موقت ساکنان به اشرف، انتقال آنان به کشورهای امن و تأمین تجهیزات حفاظتی از مطالبات مشخص ثبتشده در این اثر است.
در حوزهٔ برنامهٔ سیاسی نیز «بهسوی آزادی» یکی از منابعی است که طرح دهمادهای مریم رجوی را در پیوند با راهبرد «راهحل سوم» بیان میکند. بدین ترتیب، کتاب هم نقدی بر جمهوری اسلامی و سیاستهای بینالمللی در قبال آن است و هم تصویری از نظام سیاسی پیشنهادی شورای ملی مقاومت ارائه میدهد.
گزیدههایی از کتاب
مریم رجوی در توضیح راهحل سوم میگوید:
«نه مماشات، نه جنگ؛ بلکه سرنگونی استبداد مذهبی، بهدست مردم و مقاومت ایران.»[۲]
او دربارهٔ مبنای حکومت آینده میگوید:
«از نظر ما آرای مردم، تنها ملاک سنجش میباشد و بر همین اساس، خواهان یک حکومت جمهوری مبتنی بر آرای مردم هستیم.»[۳]
در پایان سخنرانی نیز هدف سیاسی مقاومت چنین خلاصه میشود:
«برقراری آزادی، دموکراسی و برابری در ایران اسیر.»[۲۳]
جستارهای وابسته
- مریم رجوی
- شورای ملی مقاومت ایران
- سازمان مجاهدین خلق ایران
- طرح دهمادهای مریم رجوی
- راهحل سوم
- قرارگاه اشرف
- کمپ لیبرتی
- انتخابات ریاستجمهوری ایران در سال ۱۳۹۲
- حسن روحانی
- گردهمایی سالانه مقاومت ایران
- ایران فردا؛ طرح دهمادهای مریم رجوی برای آینده ایران
- بهسوی جمهوری دموکراتیک
- ایران بدون اعدام
پیوند به بیرون
منابع
- ↑ مریم رجوی، بهسوی آزادی، سخنرانی در گردهمایی بزرگ مقاومت ایران در ویلپنت پاریس، اول تیر ۱۳۹۲.
- ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ همان، صص ۹–۱۰.
- ↑ ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ همان، صص ۱۸–۱۹.
- ↑ همان، صص ۷–۱۰.
- ↑ همان، ص ۷.
- ↑ همان، صص ۳ و ۷–۳۶.
- ↑ همان، ص ۸.
- ↑ همان، صص ۸–۹.
- ↑ همان، ص ۹.
- ↑ همان، صص ۹–۱۰.
- ↑ همان، صص ۸–۱۰.
- ↑ همان، ص ۱۰.
- ↑ همان، ص ۱۰.
- ↑ همان، صص ۱۰–۱۱.
- ↑ همان، صص ۱۱–۱۲.
- ↑ همان، صص ۱۲–۱۳.
- ↑ همان، صص ۱۲–۱۴.
- ↑ همان، صص ۱۳–۱۴.
- ↑ همان، ص ۱۸.
- ↑ همان، صص ۱۴–۱۷.
- ↑ همان، ص ۱۷.
- ↑ همان، ص ۳.
- ↑ ۲۳٫۰ ۲۳٫۱ ۲۳٫۲ همان، صص ۱۹–۲۰.
- ↑ همان، صص ۱۶–۱۷ و ۲۰.