مهدی ابریشمچی
| مهدی ابریشمچی | |
|---|---|
 مهدی ابریشمچی | |
| زادروز | ۱۳۲۶ خورشیدی ۱۹۴۸ میلادی تهران، ایران |
| محل زندگی | ایران، فرانسه، عراق و آلبانی |
| ملیت | ایرانی |
| تابعیت | ایرانی |
| تحصیلات | شیمی |
| از دانشگاه | دانشگاه تهران |
| پیشه | فعال سیاسی |
| سال‌های فعالیت | از اواخر دههٔ ۱۳۴۰ تاکنون |
| نهاد | سازمان مجاهدین خلق ایران شورای ملی مقاومت ایران |
| نماینده | نمایندهٔ سازمان مجاهدین در شورای ملی مقاومت ایران |
| شناخته‌شده برای | عضویت در سازمان مجاهدین، زندانی سیاسی در دورهٔ شاه و مسئولیت کمیسیون صلح شورای ملی مقاومت |
| نقش‌های برجسته | مسئول کمیسیون صلح شورای ملی مقاومت ایران |
| تأثیرگذاران | محمد حنیف‌نژاد، سعید محسن، علی‌اصغر بدیع‌زادگان |
| برنامه(ها)ی تلویزیونی | سیمای آزادی |
| حزب سیاسی | سازمان مجاهدین خلق ایران |
| جنبش | مقاومت ایران |
| مخالفان | حکومت پهلوی و جمهوری اسلامی ایران |
| دین | اسلام |
| مذهب | شیعه |
| اتهام‌ها | عضویت و فعالیت در سازمان مجاهدین خلق ایران |
| مجازات‌ها | حبس در دورهٔ حکومت پهلوی |
| منصب | مسئول کمیسیون صلح شورای ملی مقاومت ایران |
| آثار | سپاه پاسداران؛ ارتش بنیادگرا و تروریست |
| خویشاوندان | حسین ابریشمچی، برادر |
مهدی ابریشمچی (زادهٔ ۱۳۲۶ در تهران) فعال سیاسی، از مسئولان باسابقهٔ سازمان مجاهدین خلق ایران، نمایندهٔ این سازمان در شورای ملی مقاومت ایران و مسئول کمیسیون صلح این شورا است. او در اواخر دههٔ ۱۳۴۰ به سازمان مجاهدین پیوست و در شهریور ۱۳۵۰، در جریان موج بازداشت اعضای این سازمان به دست ساواک، دستگیر شد. ابریشمچی نزدیک به هفت سال را در زندان‌های دورهٔ پهلوی گذراند و در آستانهٔ انقلاب ۱۳۵۷ از زندان آزاد شد.[۱]
ابریشمچی پس از انقلاب ضدسلطنتی در فعالیت‌های سیاسی و تشکیلاتی سازمان مجاهدین حضور داشت. او در سال‌های بعد به عضویت شورای ملی مقاومت درآمد و در مقام نمایندهٔ سازمان مجاهدین و مسئول کمیسیون صلح شورا در نشست‌ها، مصاحبه‌ها و کنفرانس‌های بین‌المللی شرکت کرد.[۲]
محور اصلی فعالیت‌های عمومی ابریشمچی در کمیسیون صلح، تشریح سیاست شورای ملی مقاومت دربارهٔ جنگ ایران و عراق، مخالفت با برنامهٔ تسلیحات هسته‌ای جمهوری اسلامی و افشای فعالیت‌های سپاه پاسداران در داخل ایران و منطقه بوده است. او همچنین در کارزارهای دفاع از اعضای سازمان مجاهدین در قرارگاه اشرف و کمپ لیبرتی مشارکت داشته است.
زندگی و تحصیلات
مهدی ابریشمچی در سال ۱۳۲۶ خورشیدی، برابر با ۱۹۴۸ میلادی، در تهران به دنیا آمد. او در رشتهٔ شیمی تحصیل کرد و از دانشگاه تهران فارغ‌التحصیل شد.[۱]
دوران دانشجویی ابریشمچی با گسترش مخالفت‌های سیاسی علیه حکومت محمدرضا شاه و شکل‌گیری سازمان‌های مخفی مبارز هم‌زمان بود. سازمان مجاهدین خلق ایران در سال ۱۳۴۴ توسط محمد حنیف‌نژاد، سعید محسن و علی‌اصغر بدیع‌زادگان تأسیس شده بود و فعالیت‌های خود را به‌صورت مخفی ادامه می‌داد.
پیوستن به سازمان مجاهدین
ابریشمچی در اواخر دههٔ ۱۳۴۰، حدود سال ۱۳۴۷، به سازمان مجاهدین خلق ایران پیوست.[۱] فعالیت اولیهٔ او در دوره‌ای صورت گرفت که اعضای سازمان در گروه‌های کوچک به آموزش سیاسی، ایدئولوژیک و تشکیلاتی می‌پرداختند.
در شهریور ۱۳۵۰، ساواک هم‌زمان با تدارک جشن‌های ۲۵۰۰ سالهٔ شاهنشاهی، موج گسترده‌ای از بازداشت اعضا و کادرهای سازمان مجاهدین را آغاز کرد. ابریشمچی نیز در همین موج دستگیر شد. بازداشت‌ها به شناسایی بخش عمده‌ای از تشکیلات و محاکمهٔ بنیان‌گذاران و اعضای سازمان در دادگاه‌های نظامی انجامید.
زندان در دورهٔ پهلوی
مهدی ابریشمچی نزدیک به هفت سال را در زندان‌های حکومت پهلوی گذراند.[۱] نام او در فهرست زندانیان سیاسی پیش از انقلاب در ارتباط با زندان‌های اوین، قزل‌قلعه، قصر و وکیل‌آباد مشهد آمده است.[۳]
او در خاطرات خود از دوران زندان، اعدام بنیان‌گذاران سازمان در چهارم خرداد ۱۳۵۱ را یکی از نقاط تعیین‌کننده در تاریخ مجاهدین توصیف کرده است. ابریشمچی در برنامه‌ها و یادبودهای بعدی سازمان، دربارهٔ شخصیت محمد حنیف‌نژاد و تأثیر اعدام بنیان‌گذاران بر زندانیان سیاسی سخن گفته است.[۴]
ابریشمچی در جریان آزادی زندانیان سیاسی در ماه‌های پایانی حکومت پهلوی، از زندان آزاد شد و فعالیت خود را در سازمان مجاهدین از سر گرفت.
فعالیت‌های پس از انقلاب ۱۳۵۷
پس از انقلاب ضدسلطنتی، سازمان مجاهدین فعالیت علنی خود را آغاز کرد. ابریشمچی در این دوره از مسئولان سیاسی و تشکیلاتی سازمان بود و در موضع‌گیری‌ها، سخنرانی‌ها و مذاکرات سیاسی آن حضور داشت.
او دورهٔ پس از انقلاب را مرحله‌ای توصیف کرده است که در آن اختلاف میان سازمان مجاهدین و روح‌الله خمینی بر سر آزادی‌های سیاسی، انحصارطلبی حکومت و تشکیل نهادهایی چون سپاه پاسداران گسترش یافت. ابریشمچی در مصاحبه‌ای دربارهٔ تشکیل سپاه گفته است که این نیرو از آغاز، افزون بر مأموریت نظامی، برای مقابله با مخالفان سیاسی و تثبیت حاکمیت جدید به کار گرفته شد.[۱]
پس از آغاز سرکوب گستردهٔ مجاهدین و تظاهرات ۳۰ خرداد ۱۳۶۰، فعالیت علنی این سازمان در ایران متوقف شد. ابریشمچی نیز فعالیت سیاسی خود را در چارچوب مقاومت سازمان‌یافته علیه جمهوری اسلامی ادامه داد.
عضویت در شورای ملی مقاومت
شورای ملی مقاومت ایران در ۳۰ تیر ۱۳۶۰ با هدف ایجاد یک ائتلاف سیاسی برای براندازی جمهوری اسلامی و استقرار یک حکومت دموکراتیک و جمهوری تأسیس شد. مهدی ابریشمچی از اعضا و مسئولان این شورا و نمایندهٔ سازمان مجاهدین در آن بوده است.
او در اجلاس چهلمین سال تأسیس شورای ملی مقاومت، از جانب سازمان مجاهدین سخنرانی کرد و شورا را یک جایگزین سیاسی برای جمهوری اسلامی توصیف کرد.[۲] ابریشمچی همچنین در مراسم‌ها و نشست‌های شورا دربارهٔ تاریخچه، برنامه‌ها و مناسبات درونی این ائتلاف سخن گفته است.
در منابع شورای ملی مقاومت از او با دو عنوان «نمایندهٔ سازمان مجاهدین در شورای ملی مقاومت» و «مسئول کمیسیون صلح» یاد شده است.[۵]
مسئولیت کمیسیون صلح
کمیسیون صلح یکی از کمیسیون‌های تخصصی شورای ملی مقاومت ایران است. این کمیسیون مواضع شورا دربارهٔ جنگ، مناسبات منطقه‌ای، خلع سلاح، برنامهٔ هسته‌ای جمهوری اسلامی و سیاست خارجی مرتبط با صلح و امنیت را پیگیری می‌کند.
ابریشمچی به‌عنوان مسئول این کمیسیون در مصاحبه‌ها و کنفرانس‌های متعددی شرکت کرده است. بخش مهمی از سخنان او به جنگ ایران و عراق اختصاص دارد. او بر مبنای موضع شورای ملی مقاومت می‌گوید که پس از عقب‌نشینی نیروهای عراقی از خاک ایران و اعلام آمادگی عراق برای آتش‌بس در سال ۱۳۶۱، ادامهٔ جنگ از سوی حکومت خمینی فاقد مشروعیت دفاعی بود.[۶]
ابریشمچی در نخستین دیدار مسعود رجوی با رئیس‌جمهور وقت عراق در بغداد حضور داشت. این مذاکرات با شرکت اعضایی از رهبری عراق و مهدی ابریشمچی و عباس داوری از اعضای هیئت اجرایی سازمان مجاهدین برگزار شد.[۷]
فعالیت دربارهٔ برنامهٔ هسته‌ای جمهوری اسلامی
مهدی ابریشمچی در مقام مسئول کمیسیون صلح در شماری از کنفرانس‌های افشاگرانهٔ شورای ملی مقاومت دربارهٔ برنامهٔ هسته‌ای جمهوری اسلامی شرکت کرده است. او در سال ۱۳۸۸ طی کنفرانسی در پاریس، اطلاعاتی را دربارهٔ مراکز و نهادهای مرتبط با تحقیقات انفجاری و نظامی هسته‌ای ارائه کرد.[۸]
شورای ملی مقاومت همچنین نام ابریشمچی را در گاه‌شمار افشاگری‌های مربوط به فعالیت‌های هسته‌ای ایران آورده است. بر اساس این گزارش، او در یک کنفرانس خبری از سازمانی موسوم به «سپند» به‌عنوان مرکز تحقیق و طراحی پروژهٔ تسلیحات هسته‌ای نام برد.[۹]
ابریشمچی برنامهٔ دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح هسته‌ای را مغایر منافع مردم ایران و تهدیدی برای صلح و ثبات منطقه دانسته است.[۱۰]
پژوهش دربارهٔ سپاه پاسداران
یکی دیگر از حوزه‌های فعالیت ابریشمچی بررسی ساختار و عملکرد سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بوده است. کتاب سپاه پاسداران؛ ارتش بنیادگرا و تروریست با نام او منتشر و در سال ۲۰۰۸ طی یک کنفرانس مطبوعاتی در پاریس معرفی شد.[۱۱]
پیش‌گفتار این کتاب را سید احمد غزالی، نخست‌وزیر پیشین الجزایر، نوشته است. کتاب به ساختار اقتصادی و نظامی سپاه، نقش آن در سرکوب داخلی، صدور بنیادگرایی و دخالت در کشورهای منطقه می‌پردازد. شورای ملی مقاومت این اثر را در شمار انتشارات خود دربارهٔ سپاه پاسداران و برنامه‌های تسلیحاتی جمهوری اسلامی قرار داده است.[۱۲]
دفاع از ساکنان اشرف و لیبرتی
ابریشمچی در کارزارهای بین‌المللی مربوط به حفاظت از اعضای سازمان مجاهدین در قرارگاه اشرف و کمپ لیبرتی مشارکت داشت. او در تجمع خانواده‌ها و حامیان ساکنان اشرف در برابر مقر اروپایی سازمان ملل در ژنو سخنرانی و خواستار تضمین امنیت آنان از سوی سازمان ملل و دولت ایالات متحده شد.[۱۳]
پس از حملهٔ موشکی ۷ آبان ۱۳۹۴ به کمپ لیبرتی، ابریشمچی در یک کنفرانس برخط دربارهٔ این حمله شرکت کرد و مسئولیت سیاسی آن را متوجه جمهوری اسلامی و گروه‌های وابسته به آن در عراق دانست.[۱۴]
حسین ابریشمچی، برادر کوچک‌تر او و از اعضای سازمان مجاهدین و شورای ملی مقاومت، در همین حملهٔ موشکی جان باخت.[۱۵]
طرح ترور در آلبانی
پس از انتقال اعضای سازمان مجاهدین از عراق به آلبانی، مهدی ابریشمچی نیز فعالیت خود را در این کشور ادامه داد. در سال ۲۰۲۲، شورای ملی مقاومت با استناد به پرونده‌ای در دستگاه قضایی آلبانی اعلام کرد که یک شبکهٔ مرتبط با وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی برای جمع‌آوری اطلاعات و طراحی حمله علیه اعضای مجاهدین فعالیت کرده است.
بر اساس گزارش شورای ملی مقاومت، بیژن پولادراگ، تبعهٔ ایرانی مقیم آلبانی، در ارتباط با تلاش برای تهیهٔ مسلسل و طراحی ترور مهدی ابریشمچی تحت پیگرد قرار گرفت. دادگاه ویژهٔ آلبانی حکم ده سال زندان او را قطعی کرد.[۱۶]
در گزارش دیگری از شورای ملی مقاومت، با استناد به پروندهٔ پلیس و دادستانی آلبانی گفته شد که این شبکه فعالیت‌های ابریشمچی و چند عضو دیگر سازمان مجاهدین را زیر نظر گرفته بود.[۱۷]
فعالیت‌های رسانه‌ای
ابریشمچی طی سال‌های فعالیت خود در گفت‌وگوها و برنامه‌های رسانه‌ای سازمان مجاهدین و سیمای آزادی حضور داشته است. موضوعات سخنان او شامل تاریخچهٔ سازمان مجاهدین، مبارزه با حکومت پهلوی، شکل‌گیری جمهوری اسلامی، جنگ ایران و عراق، سپاه پاسداران، تحولات منطقه و چشم‌انداز تغییر حکومت در ایران بوده است.
او همچنین در برنامه‌های «گلریزان همیاری ملی با سیمای آزادی» شرکت کرده و بر ضرورت استقلال مالی رسانهٔ مقاومت از دولت‌ها و قدرت‌های خارجی تأکید کرده است.[۱۸]
دیدگاه‌های سیاسی
ابریشمچی در سخنرانی‌ها و مصاحبه‌های خود، نظام سلطنتی و حکومت ولایت فقیه را دو صورت از دیکتاتوری در تاریخ معاصر ایران معرفی کرده است. او سرنگونی جمهوری اسلامی و جایگزینی آن با یک جمهوری دموکراتیک و غیرمذهبی را راه‌حل بحران سیاسی ایران می‌داند.
وی سیاست خارجی جمهوری اسلامی را بر سه محور سرکوب داخلی، صدور بنیادگرایی و تروریسم، و تلاش برای دستیابی به سلاح هسته‌ای تحلیل کرده است. ابریشمچی همچنین استدلال می‌کند که سیاست مماشات دولت‌های غربی با حکومت ایران به تداوم سرکوب در داخل و گسترش مداخلات منطقه‌ای آن کمک کرده است.[۱۹]
دیدگاه‌های او دربارهٔ جنگ ایران و عراق، مناسبات سازمان مجاهدین با دولت وقت عراق و استراتژی مقاومت مسلحانه، بخشی از مناقشهٔ سیاسی میان سازمان مجاهدین، جمهوری اسلامی و منتقدان این سازمان بوده است. ابریشمچی این سیاست‌ها را در چارچوب مبارزه برای سرنگونی جمهوری اسلامی و دستیابی به صلح و آزادی در ایران توضیح می‌دهد.
مسئولیت‌ها و فعالیت‌های شناخته‌شده
| دوره | مسئولیت یا فعالیت |
|---|---|
| اواخر دههٔ ۱۳۴۰ | پیوستن به سازمان مجاهدین خلق ایران |
| ۱۳۵۰ تا ۱۳۵۷ | زندانی سیاسی در دورهٔ حکومت پهلوی |
| پس از انقلاب ۱۳۵۷ | از مسئولان سیاسی و تشکیلاتی سازمان مجاهدین |
| دههٔ ۱۳۶۰ به بعد | عضو و نمایندهٔ سازمان مجاهدین در شورای ملی مقاومت ایران |
| سال‌های بعد | مسئول کمیسیون صلح شورای ملی مقاومت ایران |
| دهه‌های ۱۳۸۰ و ۱۳۹۰ | شرکت در کنفرانس‌های افشاگرانه دربارهٔ برنامهٔ هسته‌ای و سپاه پاسداران |
| دورهٔ اشرف و لیبرتی | مشارکت در کارزار بین‌المللی حفاظت از اعضای مجاهدین در عراق |
| پس از انتقال به آلبانی | ادامهٔ فعالیت سیاسی و رسانه‌ای در چارچوب سازمان مجاهدین و شورای ملی مقاومت |
آثار
- سپاه پاسداران؛ ارتش بنیادگرا و تروریست؛ پژوهشی دربارهٔ ساختار، فعالیت‌های اقتصادی و نظامی، سرکوب داخلی و عملکرد منطقه‌ای سپاه پاسداران.[۱۱]
گاه‌شمار زندگی
| سال یا دوره | رویداد |
|---|---|
| ۱۳۲۶ | تولد در تهران |
| اواخر دههٔ ۱۳۴۰ | پیوستن به سازمان مجاهدین خلق ایران |
| شهریور ۱۳۵۰ | بازداشت در جریان یورش ساواک به سازمان مجاهدین |
| ۱۳۵۰ تا ۱۳۵۷ | تحمل نزدیک به هفت سال زندان در دورهٔ پهلوی |
| ۱۳۵۷ | آزادی از زندان و ازسرگیری فعالیت در سازمان مجاهدین |
| پس از ۳۰ خرداد ۱۳۶۰ | ادامهٔ فعالیت در چارچوب مقاومت سازمان‌یافته علیه جمهوری اسلامی |
| دههٔ ۱۳۶۰ | عضویت و فعالیت در شورای ملی مقاومت ایران |
| دههٔ ۱۳۸۰ | انتشار کتاب سپاه پاسداران؛ ارتش بنیادگرا و تروریست |
| ۱۳۸۸ | ارائهٔ اطلاعات شورای ملی مقاومت دربارهٔ بخش‌هایی از برنامهٔ نظامی هسته‌ای جمهوری اسلامی |
| ۱۳۹۴ | مشارکت در کارزارهای مربوط به حملهٔ موشکی به کمپ لیبرتی |
| ۱۴۰۱ | انتشار خبر قطعی‌شدن حکم عامل مرتبط با طرح ترور او در آلبانی |
| ۱۴۰۵ | حضور در برنامهٔ سالگرد اعدام بنیان‌گذاران سازمان مجاهدین و روایت تاریخچهٔ این سازمان |
جستارهای وابسته
- سازمان مجاهدین خلق ایران
- شورای ملی مقاومت ایران
- کمیسیون صلح شورای ملی مقاومت ایران
- مسعود رجوی
- مریم رجوی
- محمد حنیف‌نژاد
- سپاه پاسداران انقلاب اسلامی
- جنگ ایران و عراق
- قرارگاه اشرف
- کمپ لیبرتی
- سیمای آزادی
منابع
- ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ ۱٫۴ شورای ملی مقاومت ایران، گفت‌وگو با مهدی ابریشمچی دربارهٔ تشکیل و نقش سپاه پاسداران، ۲۹ مهٔ ۲۰۱۵.
- ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ سازمان مجاهدین خلق ایران، اجلاس سه‌روزهٔ شورای ملی مقاومت ایران در آغاز چهلمین سال تأسیس شورا؛ سخنان مهدی ابریشمچی، ۱۳۹۹.
- ↑ سازمان مجاهدین خلق ایران، بیانیهٔ زندانیان سیاسی؛ فهرست زندان‌های مهدی ابریشمچی، ۱۴۰۰.
- ↑ سازمان مجاهدین خلق ایران، چهارم خرداد، سالگرد شهادت بنیان‌گذاران سازمان مجاهدین؛ گفت‌وگو با مهدی ابریشمچی، ۴ خرداد ۱۴۰۵.
- ↑ سازمان مجاهدین خلق ایران، تشییع و خاک‌سپاری منوچهر هزارخانی؛ سخنان مهدی ابریشمچی، مسئول کمیسیون صلح و نمایندهٔ سازمان مجاهدین در شورا، ۱۴۰۰.
- ↑ سازمان مجاهدین خلق ایران، جنگ ایران و عراق؛ طلسم جنگ، گفت‌وگو با مهدی ابریشمچی، ۱۳۹۴.
- ↑ سازمان مجاهدین خلق ایران، جنگ ایران و عراق؛ دیدار صلح در بغداد، بازنشر ۱۴۰۵.
- ↑ سازمان مجاهدین خلق ایران، افشای ابعاد جدیدی از برنامهٔ نظامی هسته‌ای جمهوری اسلامی، ۱۳۸۸.
- ↑ شورای ملی مقاومت ایران، گاه‌شمار افشاگری‌های شورای ملی مقاومت برای جلوگیری از ایران مسلح به سلاح هسته‌ای، ۲۰۲۲.
- ↑ سازمان مجاهدین خلق ایران، گفت‌وگوی مهدی ابریشمچی با روزنامهٔ الیوم عربستان، ۱۴۰۱.
- ↑ ۱۱٫۰ ۱۱٫۱ سازمان مجاهدین خلق ایران، معرفی کتاب «سپاه پاسداران؛ ارتش بنیادگرا و تروریست» در پاریس، ۱۳۸۷.
- ↑ شورای ملی مقاومت ایران، کتاب‌های افشاگرانه دربارهٔ سپاه پاسداران و سلاح‌های کشتار جمعی، ۲۰۱۹.
- ↑ شورای ملی مقاومت ایران، صد و پنجاه‌وچهارمین روز تحصن خانواده‌ها و حامیان ساکنان اشرف در ژنو، ۲۰۱۱.
- ↑ شورای ملی مقاومت ایران، حمله به کمپ لیبرتی نشانهٔ ضعف حکومت ایران است، ۳۰ اکتبر ۲۰۱۵.
- ↑ شورای ملی مقاومت ایران، بزرگداشت جان‌باختگان حملهٔ موشکی به کمپ لیبرتی، اول نوامبر ۲۰۱۵.
- ↑ شورای ملی مقاومت ایران، دادگاه آلبانی یک مأمور وزارت اطلاعات را به ده سال زندان محکوم کرد، ۱۵ دسامبر ۲۰۲۲.
- ↑ شورای ملی مقاومت ایران، پروندهٔ پلیس آلبانی دربارهٔ مأموران وزارت اطلاعات و طرح حمله به اعضای مجاهدین، اول اوت ۲۰۲۲.
- ↑ سازمان مجاهدین خلق ایران، گزیده‌ای از بیست‌ونهمین گلریزان همیاری ملی با سیمای آزادی، ۱۴۰۳.
- ↑ سازمان مجاهدین خلق ایران، مهدی ابریشمچی: رژیم ایران از حمایت مردمی برخوردار نیست و بر سرکوب تکیه دارد، ۱۳۹۵.