منوچهر براتی
| منوچهر براتی | |
|---|---|
 منوچهر براتی | |
| زادروز | ۱۳۳۷ استان لرستان، ایران |
| درگذشت | ۷ آبان ۱۳۹۴ کمپ لیبرتی، بغداد، عراق |
| علت مرگ | حمله موشکی به کمپ لیبرتی |
| محل زندگی | ایران و عراق |
| ملیت | ایرانی |
| تابعیت | ایرانی |
| پیشه | آموزگار، فعال سیاسی و فرمانده نظامی |
| سال‌های فعالیت | ۱۳۵۷ تا ۱۳۹۴ |
| نهاد | سازمان مجاهدین خلق ایران؛ ارتش آزادی‌بخش ملی ایران |
| شناخته‌شده برای | پنج سال زندان سیاسی، فرماندهی در ارتش آزادی‌بخش ملی ایران، شرکت در عملیات فروغ جاویدان و عملیات مروارید و جان‌باختن در حمله موشکی به کمپ لیبرتی |
| نقش‌های برجسته | فرمانده ارتش آزادی‌بخش ملی ایران |
| حزب سیاسی | سازمان مجاهدین خلق ایران |
| جنبش | مقاومت ایران |
| مخالفان | حکومت جمهوری اسلامی ایران |
| دین | اسلام |
| مذهب | شیعه |
| اتهام‌ها | هواداری و فعالیت در سازمان مجاهدین خلق ایران |
| مجازات‌ها | پنج سال زندان |
| منصب | فرمانده در ارتش آزادی‌بخش ملی ایران |
منوچهر براتی (۱۳۳۷، لرستان – ۷ آبان ۱۳۹۴، کمپ لیبرتی) آموزگار، زندانی سیاسی سابق، عضو سازمان مجاهدین خلق ایران و از فرماندهان ارتش آزادی‌بخش ملی ایران بود. او در جریان انقلاب ضدسلطنتی سال ۱۳۵۷ با سازمان مجاهدین آشنا شد و پس از انقلاب به فعالیت در این سازمان روی آورد. براتی در دههٔ ۱۳۶۰ به‌دلیل فعالیت سیاسی بازداشت شد و پنج سال را در زندان گذراند. او در سال ۱۳۶۷ به ارتش آزادی‌بخش پیوست و در عملیات‌های فروغ جاویدان و مروارید شرکت کرد.[۱]
منوچهر براتی پس از سال‌ها حضور در قرارگاه اشرف، در چارچوب انتقال اعضای سازمان مجاهدین به کمپ لیبرتی منتقل شد. او شامگاه ۷ آبان ۱۳۹۴ در جریان سنگین‌ترین حملهٔ موشکی به این اردوگاه، در ۵۷سالگی جان باخت. در این حمله ۲۴ تن از اعضای سازمان مجاهدین کشته و صدها نفر مجروح یا مصدوم شدند.[۲]
تولد و آموزگاری
منوچهر براتی در سال ۱۳۳۷ در استان لرستان به دنیا آمد. نام شهر یا روستای محل تولد و اطلاعات مربوط به خانواده و دوران کودکی او در منابع منتشرشده ذکر نشده است.
او پیش از اشتغال تمام‌وقت به فعالیت سیاسی، آموزگار بود. زندگی‌نامهٔ منتشرشده از سوی سازمان مجاهدین، براتی را آموزگاری دلسوز و محبوب در میان دانش‌آموزان توصیف کرده است.[۱] اطلاعاتی دربارهٔ رشتهٔ تحصیلی، محل خدمت و مدارسی که او در آنها تدریس می‌کرد، منتشر نشده است.
آشنایی با سازمان مجاهدین خلق ایران
براتی در جریان انقلاب ۱۳۵۷ با اندیشه‌ها و فعالیت‌های سازمان مجاهدین خلق ایران آشنا شد. این سازمان در ماه‌های پس از انقلاب از فعالیت مخفی خارج شد و با انتشار نشریه، برگزاری سخنرانی و سازمان‌دهی هواداران در دانشگاه‌ها، مدارس، اداره‌ها و محله‌های شهری فعالیت علنی داشت.
منوچهر براتی پس از آشنایی با سازمان مجاهدین به شبکهٔ هواداران آن پیوست. در ادبیات آن دورهٔ سازمان، هواداران جوان و فعال مجاهدین «میلیشیا» نامیده می‌شدند. زندگی‌نامهٔ او، براتی را از اعضای فعال میلیشیا معرفی کرده است.[۱]
بر پایهٔ نوشته‌ای از براتی در سال ۱۳۹۱، تصمیم او برای همراهی با سازمان مجاهدین به حدود ۳۳ سال پیش از آن، یعنی سال‌های ۱۳۵۸ یا ۱۳۵۹، بازمی‌گشت. این نوشته نشان می‌دهد که او از سال‌های نخست پس از انقلاب به فعالیت سازمان‌یافته در ارتباط با مجاهدین روی آورده بود.
بازداشت و زندان
منوچهر براتی در دههٔ ۱۳۶۰ به‌دلیل فعالیت در ارتباط با سازمان مجاهدین بازداشت شد. بر اساس زندگی‌نامهٔ منتشرشده از سوی این سازمان، او پنج سال را در زندان و زیر فشار و شکنجه گذراند.[۱]
منابع مورد استفاده تاریخ دقیق بازداشت، نام زندان یا زندان‌ها، اتهام‌های رسمی، حکم صادرشده، نام قاضی و تاریخ آزادی او را مشخص نکرده‌اند. همچنین معلوم نیست که آیا براتی در یک دورهٔ پیوسته یا در چند دورهٔ جداگانه زندانی بوده است.
دورهٔ بازداشت او با سرکوب گستردهٔ اعضا و هواداران سازمان مجاهدین در دههٔ ۱۳۶۰ هم‌زمان بود. پس از تظاهرات ۳۰ خرداد ۱۳۶۰، هزاران تن از اعضا و هواداران این سازمان بازداشت و شماری از آنان اعدام شدند.
براتی پس از گذراندن دورهٔ زندان و آزادی، فعالیت خود را در سازمان مجاهدین ادامه داد.
پیوستن به ارتش آزادی‌بخش ملی ایران
منوچهر براتی در سال ۱۳۶۷ از ایران خارج شد و به نیروهای سازمان مجاهدین در عراق پیوست. در همان سال لباس نظامی ارتش آزادی‌بخش ملی ایران را بر تن کرد و فعالیت خود را در واحدهای این ارتش آغاز کرد.[۱]
ارتش آزادی‌بخش ملی ایران در خرداد ۱۳۶۶ تأسیس شده بود و هدف اعلام‌شدهٔ آن سرنگونی حکومت جمهوری اسلامی و استقرار یک حکومت دموکراتیک در ایران بود. این ارتش در سال‌های پایانی جنگ ایران و عراق چندین عملیات علیه نیروهای نظامی جمهوری اسلامی انجام داد.
براتی پس از پیوستن به ارتش آزادی‌بخش، مسئولیت‌های نظامی و تشکیلاتی بر عهده گرفت. منابع سازمان مجاهدین از او به‌عنوان فرمانده‌ای باصلابت و پرتوان یاد کرده‌اند، اما درجه، یگان و حوزهٔ دقیق فرماندهی او را مشخص نکرده‌اند.
عملیات فروغ جاویدان
منوچهر براتی در مرداد ۱۳۶۷ در عملیات فروغ جاویدان شرکت کرد.[۱] این عملیات پس از پذیرش قطعنامه ۵۹۸ شورای امنیت از سوی حکومت ایران و برقراری قریب‌الوقوع آتش‌بس در جنگ ایران و عراق انجام شد.
نیروهای ارتش آزادی‌بخش در این عملیات از مرز خسروی وارد ایران شدند و پس از عبور از قصرشیرین، سرپل‌ذهاب و کرند، به اسلام‌آباد غرب رسیدند. هدف اعلام‌شدهٔ عملیات، پیشروی به سوی تهران و سرنگونی حکومت جمهوری اسلامی بود.
درگیری اصلی در تنگهٔ چهارزبر و مناطق اطراف کرمانشاه رخ داد. عملیات پس از چند روز نبرد و بر اثر تمرکز گستردهٔ نیروهای نظامی حکومت ایران متوقف شد. شمار زیادی از نیروهای ارتش آزادی‌بخش در این عملیات جان باختند.
منابع مورد استفاده دربارهٔ یگان، محور عملیاتی و مسئولیت مشخص منوچهر براتی در فروغ جاویدان اطلاعات بیشتری ارائه نکرده‌اند.
عملیات مروارید
براتی همچنین در عملیات مروارید در سال ۱۳۷۰ شرکت داشت. سازمان مجاهدین، عملیات فروغ جاویدان و مروارید را از مهم‌ترین صحنه‌های فعالیت نظامی او معرفی کرده است.[۱]
عملیات مروارید در جریان تحولات پس از جنگ خلیج فارس و شورش‌های داخلی عراق انجام شد. سازمان مجاهدین اعلام کرده است که هدف عملیات، مقابله با حملات نیروهای وابسته به حکومت ایران و جلوگیری از تصرف قرارگاه‌ها و تجهیزات ارتش آزادی‌بخش بود.
مخالفان سازمان مجاهدین روایت متفاوتی از این عملیات ارائه کرده‌اند؛ اما در منابع مقاومت ایران، عملیات مروارید بخشی از رویارویی ارتش آزادی‌بخش با نیروهای اعزامی یا مورد حمایت جمهوری اسلامی توصیف شده است.
زندگی‌نامهٔ براتی نوع مسئولیت و محل دقیق حضور او در این عملیات را مشخص نکرده است.
مسئولیت‌های نظامی و تشکیلاتی
منوچهر براتی در سال‌های پس از عملیات مروارید، مسئولیت‌های خود را در ساختار ارتش آزادی‌بخش و سازمان مجاهدین ادامه داد. در منابع سازمان از او با عنوان «فرمانده منوچهر» یاد شده است.[۱]
منابع منتشرشده فهرست مسئولیت‌ها، درجهٔ نظامی یا واحدهای تحت فرماندهی او را در اختیار نمی‌گذارند. از محتوای زندگینامه برمی‌آید که براتی در آموزش، سازمان‌دهی و هدایت اعضای ارتش آزادی‌بخش نقش داشت.
در روایت‌های سازمان مجاهدین، او فردی متین و کم‌حرف معرفی شده که در شرایط عملیاتی از قاطعیت برخوردار بود. توصیف «استوار و متین با آتشفشانی در سینه» که در عنوان زندگی‌نامهٔ رسمی او آمده، برای بیان همین ترکیب از آرامش ظاهری و انگیزهٔ سیاسی به کار رفته است.
حضور در قرارگاه اشرف
منوچهر براتی بخش عمده‌ای از دوران فعالیت خود در خارج از ایران را در قرارگاه اشرف در استان دیالی عراق گذراند. قرارگاه اشرف از اواخر دههٔ ۱۳۶۰ مرکز اصلی استقرار اعضا، یگان‌ها و امکانات سازمان مجاهدین و ارتش آزادی‌بخش بود.
پس از حملهٔ نیروهای ائتلاف به عراق در سال ۲۰۰۳، نیروهای سازمان مجاهدین خلع سلاح شدند. ارتش آمریکا ساکنان اشرف را تحت حفاظت قرار داد و برای آنان کارت‌های حفاظت بر اساس کنوانسیون چهارم ژنو صادر کرد.
پس از واگذاری مسئولیت امنیتی قرارگاه به دولت عراق، فشارها بر ساکنان افزایش یافت. در تیر ۱۳۸۸ و فروردین ۱۳۹۰، نیروهای عراقی به قرارگاه اشرف حمله کردند و شماری از ساکنان کشته و مجروح شدند.
براتی در نوشته‌ای در سال ۱۳۸۹، هم‌زمان با محاصرهٔ قرارگاه اشرف، بر ادامهٔ ایستادگی و مبارزه تا سرنگونی جمهوری اسلامی تأکید کرده بود.[۱]
انتقال به کمپ لیبرتی
از بهمن ۱۳۹۰، انتقال اعضای سازمان مجاهدین از قرارگاه اشرف به کمپ لیبرتی در نزدیکی فرودگاه بین‌المللی بغداد آغاز شد. این انتقال بر اساس توافقی میان دولت عراق، سازمان ملل متحد و نمایندگان ساکنان انجام گرفت.
کمپ لیبرتی قرار بود محل موقت اقامت اعضای سازمان تا تعیین وضعیت پناهندگی و انتقال آنان به کشورهای ثالث باشد. با این حال، روند انتقال چند سال طول کشید و ساکنان در شرایط امنیتی و زیستی نامناسبی قرار گرفتند.
منوچهر براتی نیز در چارچوب این روند به کمپ لیبرتی منتقل شد. او در نوشته‌ای به تاریخ ۴ آبان ۱۳۹۰، پیش از تکمیل انتقال ساکنان اشرف، تأکید کرده بود که هدفش از حضور در عراق دریافت پناهندگی نبوده و مبارزه برای آزادی ایران را انگیزهٔ اصلی خود می‌دانسته است.[۱]
موشک‌باران ۷ آبان لیبرتی
کمپ لیبرتی در ساعت ۱۹ و ۴۰ دقیقهٔ پنجشنبه ۷ آبان ۱۳۹۴ هدف حملهٔ گستردهٔ موشکی قرار گرفت. بر اساس گزارش رسانه‌های مقاومت ایران، بیش از ۸۰ موشک به اردوگاه شلیک شد و دست‌کم ۴۵ محل اصابت در داخل کمپ شناسایی گردید.[۲]
شدت انفجارها موجب تخریب ۳۵۷ واحد مسکونی و ۱۰ سالن بزرگ شد. میزان خسارت‌های مادی حدود ۱۰ میلیون دلار برآورد شد. افزون بر جان‌باختگان، صدها نفر بر اثر اصابت موشک‌ها، موج انفجار، فروریختن ساختمان‌ها یا آسیب به پردهٔ گوش مجروح و مصدوم شدند.[۲]
منوچهر براتی یکی از جان‌باختگان این حمله بود. سازمان مجاهدین در گزارش اولیهٔ خود نام او را در فهرست ۲۳ جان‌باختهٔ شناسایی‌شده منتشر کرد.[۳] در گزارش‌های نهایی، شمار جان‌باختگان حمله ۲۴ نفر اعلام شد.[۴]
از دیگر جان‌باختگان این حمله می‌توان به حسین ابریشم‌چی، نیره ربیعی، حمید دهقان، فرشید ربیعی، ابوطالب هاشمی، اکبر علیدوست، احمد مسچیان، کیومرث یوسفی، سهراب همایون‌فر و شریف ویسی اشاره کرد.
عاملان حمله در روایت مقاومت ایران
سازمان مجاهدین و شورای ملی مقاومت ایران، حملهٔ موشکی ۷ آبان را به نیروی قدس سپاه پاسداران و قاسم سلیمانی نسبت دادند. این منابع اعلام کردند که عملیات با همکاری گروه‌های مسلح وابسته به جمهوری اسلامی در عراق و بر پایهٔ اطلاعات گردآوری‌شده دربارهٔ وضعیت داخلی کمپ اجرا شده است.[۲]
مقاومت ایران، دولت وقت عراق را نیز به کوتاهی عامدانه در حفاظت از ساکنان و جلوگیری از ورود تجهیزات ایمنی و حفاظتی متهم کرد. به گفتهٔ این منابع، درخواست‌های پیشین برای ساخت پناهگاه، ورود دیوارهای حفاظتی و انتقال تجهیزات لازم نادیده گرفته شده بود.
پس از حمله، مقاومت ایران خواهان تحقیق مستقل بین‌المللی، محاکمهٔ عاملان و انتقال فوری همهٔ ساکنان لیبرتی به کشورهای امن شد.
واکنش‌های بین‌المللی
حملهٔ ۷ آبان ۱۳۹۴ با محکومیت شماری از نمایندگان پارلمان‌ها، حقوقدانان و شخصیت‌های سیاسی روبه‌رو شد. بیش از ۱۷۰ نمایندهٔ پارلمان اروپا در بیانیه‌ای حمله را محکوم کردند و خواهان تضمین امنیت ساکنان، لغو محاصرهٔ اردوگاه و تحقیق مستقل دربارهٔ عاملان آن شدند.[۵]
در بیانیهٔ سی‌وپنجمین سالگرد تأسیس شورای ملی مقاومت، یاد منوچهر براتی و دیگر جان‌باختگان حمله گرامی داشته شد. این بیانیه حمله به لیبرتی را بخشی از تلاش حکومت ایران برای از میان بردن مقاومت سازمان‌یافته توصیف کرد.[۵]
نوشته‌ها و مواضع
چند نوشته از منوچهر براتی مربوط به سال‌های پایانی حضور او در اشرف و لیبرتی در زندگی‌نامهٔ رسمی‌اش بازنشر شده است. این نوشته‌ها بر ادامهٔ عضویت در سازمان مجاهدین، وفاداری به مبارزه و مخالفت با تسلیم در برابر فشارهای سیاسی و نظامی تأکید دارند.
براتی در سال ۱۳۸۹، هم‌زمان با محاصرهٔ قرارگاه اشرف، نوشته بود که هر فرصت را به عرصه‌ای برای مقابله با حکومت ایران تبدیل خواهد کرد. او در نوشته‌ای دیگر، تحولات ایدئولوژیک درون سازمان مجاهدین و نقش مریم رجوی را در مسیر تشکیلاتی خود برجسته کرده بود.[۱]
در نوشتهٔ ۴ آبان ۱۳۹۰، براتی چنین نوشته بود:
«من مجاهد خلقم؛ مجاهد می‌مانم و مجاهد می‌میرم.»[۱]
این عبارت در رسانه‌های سازمان مجاهدین به‌عنوان بیان فشرده‌ای از موضع و تعهد سیاسی او بازتاب یافته است.
ویژگی‌های فردی در روایت سازمان مجاهدین
زندگی‌نامهٔ منتشرشده از سوی سازمان مجاهدین، منوچهر براتی را فردی استوار، متین، دلسوز و برخوردار از انگیزه‌ای نیرومند معرفی می‌کند. محبوبیت او در میان دانش‌آموزان، تحمل پنج سال زندان و ادامهٔ فعالیت پس از آزادی از ویژگی‌های برجستهٔ روایت زندگی اوست.[۱]
در توصیف فعالیت نظامی‌اش، از او به‌عنوان فرماندهی باصلابت و پرتوان یاد شده است. شرکت در عملیات‌های فروغ جاویدان و مروارید و پایداری در دوران محاصرهٔ اشرف از مهم‌ترین بخش‌های این روایت است.
این توصیف‌ها بازتاب‌دهندهٔ ارزیابی رسمی سازمان مجاهدین از شخصیت و کارنامهٔ براتی است. منابع مستقل اطلاعات تفصیلی اندکی دربارهٔ زندگی شخصی، دورهٔ زندان و مسئولیت‌های نظامی او منتشر کرده‌اند.
جایگاه در روایت مقاومت ایران
در روایت مقاومت ایران، منوچهر براتی از اعضای نسلی بود که در جریان انقلاب ۱۳۵۷ با سازمان مجاهدین آشنا شدند، سرکوب و زندان دههٔ ۱۳۶۰ را پشت سر گذاشتند و پس از آزادی به فعالیت در چارچوب این سازمان ادامه دادند.
آموزگاری، فعالیت در میلیشیای مجاهدین، پنج سال زندان، پیوستن به ارتش آزادی‌بخش، شرکت در دو عملیات مهم، حضور در قرارگاه اشرف و جان‌باختن در لیبرتی، مراحل اصلی زندگی سیاسی او را تشکیل می‌دهند.
نام منوچهر براتی در فهرست ۲۴ جان‌باختهٔ موشک‌باران ۷ آبان لیبرتی ۱۳۹۴ ثبت شده است. مراسم‌های سالانهٔ مقاومت ایران برای بزرگداشت جان‌باختگان این حمله، از او و دیگر اعضای کشته‌شده به‌عنوان نمادهای پایداری در برابر حکومت جمهوری اسلامی یاد می‌کنند.
گاه‌شمار زندگی
| سال یا تاریخ | رویداد |
|---|---|
| ۱۳۳۷ | تولد در استان لرستان |
| پیش از انقلاب ۱۳۵۷ | اشتغال به آموزگاری |
| ۱۳۵۷ | آشنایی با سازمان مجاهدین خلق ایران |
| حدود ۱۳۵۸ یا ۱۳۵۹ | آغاز فعالیت سازمان‌یافته در ارتباط با مجاهدین |
| دههٔ ۱۳۶۰ | بازداشت و تحمل پنج سال زندان |
| ۱۳۶۷ | خروج از ایران و پیوستن به ارتش آزادی‌بخش ملی ایران |
| مرداد ۱۳۶۷ | شرکت در عملیات فروغ جاویدان |
| ۱۳۷۰ | شرکت در عملیات مروارید |
| دهه‌های ۱۳۷۰ و ۱۳۸۰ | فعالیت در مسئولیت‌های نظامی و تشکیلاتی در قرارگاه اشرف |
| پس از ۱۳۹۰ | انتقال از قرارگاه اشرف به کمپ لیبرتی |
| ۷ آبان ۱۳۹۴ | جان‌باختن در ۵۷سالگی در حملهٔ موشکی به کمپ لیبرتی |
جستارهای وابسته
- سازمان مجاهدین خلق ایران
- ارتش آزادی‌بخش ملی ایران
- عملیات فروغ جاویدان
- عملیات مروارید
- قرارگاه اشرف
- کمپ لیبرتی
- موشک‌باران ۷ آبان لیبرتی ۱۳۹۴
- حسین ابریشم‌چی
- نیره ربیعی
- حمید دهقان
- شورای ملی مقاومت ایران
- زندانیان سیاسی دهه ۱۳۶۰
منابع
- ↑ ۱٫۰۰ ۱٫۰۱ ۱٫۰۲ ۱٫۰۳ ۱٫۰۴ ۱٫۰۵ ۱٫۰۶ ۱٫۰۷ ۱٫۰۸ ۱٫۰۹ ۱٫۱۰ ۱٫۱۱ ۱٫۱۲ پایگاه شهدای سازمان مجاهدین خلق ایران، نگاهی به زندگی انقلابی مجاهد شهید منوچهر براتی ـ استوار و متین با آتشفشانی در سینه، ۱۵ آبان ۱۳۹۴.
- ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ سیمای آزادی، هفتم آبان؛ سالگرد سنگین‌ترین حمله موشکی برای قتل‌عام مجاهدین در لیبرتی در سال ۱۳۹۴، ۷ آبان ۱۴۰۵.
- ↑ سازمان مجاهدین خلق ایران، اسامی و تصاویر ۲۳ شهید قهرمان موشک‌باران جنایتکارانه کمپ لیبرتی ـ ۷ آبان ۹۴، ۸ آبان ۱۳۹۴.
- ↑ سازمان مجاهدین خلق ایران، ۷ آبان ۱۳۹۴؛ حمله موشکی به لیبرتی و شهادت ۲۴ مجاهد خلق، ۷ آبان ۱۳۹۷.
- ↑ ۵٫۰ ۵٫۱ شورای ملی مقاومت ایران، بیانیه سی‌وپنجمین سالگرد تأسیس شورای ملی مقاومت ایران، ۳۰ تیر ۱۳۹۵.