(۲۰ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد)
خط ۱:
خط ۱:
{{جعبه اطلاعات رویداد سیاسی
{{جعبه زندگینامه
| عنوان = خیزش دانشگاهها در اسفند ۱۴۰۴
| اندازه جعبه =
| تصویر = [[پرونده:خیزش دانشگاهها در اسفند۱۴۰۴.jpg|350px]]
| عنوان = محمد پاکپور
| نوع = اعتراضات دانشجویی و خیزش دانشگاهی
| نام = محمد پاکپور
| تاریخ = ۲ اسفند ۱۴۰۴ – تاکنون
| تصویر = محمد پاکپور.jpg
| مکان = تهران (دانشگاه تهران، شریف، امیرکبیر، خواجه نصیر، علم و صنعت، شهید بهشتی، الزهرا، هنر و معماری پارس و غیره)، مشهد (دانشگاه فردوسی، سجاد) و سایر شهرها
| اندازه تصویر = ۲۴۰px
| کشور = ایران
| عنوان تصویر = محمد پاکپور
| علت = بازگشایی دانشگاهها پس از تعطیلی طولانی، یادبود شهدای قیام دیماه ۱۴۰۴، خشم از سرکوب، بازداشت دانشجویان، فساد و دیکتاتوری ولایت فقیه
| زادروز = {{تاریخ تولد|۱۳۴۰|||گاهشمار=خورشیدی}}
| شرکتکنندگان = دانشجویان، برخی اساتید و جوانان حامی
| زادگاه = [[اراک]]، [[ایران]]
| رهبران = خودجوش (با حمایت [[شورای ملی مقاومت ایران]] و [[مریم رجوی]])
| تاریخ مرگ = {{تاریخ مرگ|۱۴۰۴|۱۲|۹|گاهشمار=خورشیدی}}
| شناختهشده برای = فرماندهی عملیات سرکوب داخلی، درگیریهای مرزی، وفاداری به رژیم ولایت فقیه، نقش در سرکوب اعتراضات مردمی
| نقشهای برجسته = فرمانده کل [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]] (۱۴۰۴)، فرمانده [[نیروی زمینی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]] (۱۳۸۸–۱۴۰۴)، فرمانده لشکرهای ۸ نجف و ۳۱ عاشورا
| سبک =
| تأثیرگذاران =
| تأثیرپذیرفتگان =
| شهر خانگی = اراک
| تلویزیون =
| لقب = سرلشکر پاسدار
| حزب =
| جنبش =
| مخالفان = اپوزیسیون ایران، سازمانهای حقوق بشری، اقلیتهای قومی، معترضان مردمی
| هیئت =
| دین = اسلام
| مذهب = شیعه
| منصب =
| مکتب =
| آثار = پایاننامه دکتری: الگوی مناسب برای ایجاد امنیت پایدار در مناطق قومی ایران (مورد مطالعه استان سیستان و بلوچستان)
| خویشاوندان سرشناس =
| فرزندان =
| جوایز = [[نشان فتح]] (درجه ۱)
| امضا =
| اندازه امضا =
| وبگاه =
| پانویس =
}}
}}
'''خیزش دانشگاهها در اسفند ۱۴۰۴'''، که از روز ۲ اسفند ۱۴۰۴ با بازگشایی دانشگاهها آغاز شد، به عنوان بخشی از قیام سراسری ایران علیه رژیم ولایت فقیه شکل گرفت. دانشجویان در دانشگاههای تهران مانند [[دانشگاه تهران]]، [[دانشگاه صنعتی شریف]]، [[دانشگاه صنعتی امیرکبیر]]، [[دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی]]، [[دانشگاه علم و صنعت ایران]]، [[دانشگاه شهید بهشتی]] و [[دانشگاه هنر و معماری پارس]] تجمع کرده و شعارهایی علیه دیکتاتوری سر دادند. این اعتراضات در روز دوم (۳ اسفند) گسترش یافت و به [[دانشگاه فردوسی مشهد]] و [[دانشگاه سجاد مشهد]] رسید. دانشجویان با تأکید بر مرزبندی نه شاه نه رهبر، خواستار دموکراسی و برابری شدند
'''محمد پاکپور''' (زاده ۱۳۴۰ – درگذشته ۹ اسفند ۱۴۰۴)، یکی از سرلشکران سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بود که نقش کلیدی در سرکوب جنبشهای مردمی، حمایت از تروریسم منطقهای و نقض گسترده حقوق بشر ایفا میکرد. او از ۲۳ خرداد ۱۴۰۴ تا زمان کشته شدن در ۹ اسفند ۱۴۰۴، بهعنوان هشتمین فرمانده کل سپاه پاسداران فعالیت داشت<ref>{{یادکرد وب |نام خانوادگی= |نام= |عنوان= با حکم رهبر انقلاب صورت گرفت: سردار محمد پاکپور فرمانده کل سپاه پاسداران شد|نشانی= https://www.sharghdaily.com/بخش-سیاست-6/1020944-با-حکم-رهبر-انقلاب-صورت-گرفت-سردار-محمد-پاکپور-فرمانده-کل-سپاه-پاسداران-شد|بازبینی= |اثر= |تاریخ= ۲۳ خرداد ۱۴۰۴|ناشر= [[شرق (روزنامه)|شرق]]|نشانی بایگانی= |تاریخ بایگانی= |کد زبان=}}</ref>، دورهای که با تشدید تهدیدات علیه آزادیخواهان داخلی و مخالفان خارجی همراه بود.
در روز سوم (۴ اسفند)، اعتراضات به خیابانهای اطراف دانشگاهها کشیده شد و نیروهای سرکوبگر با گاز اشکآور و تیراندازی پاسخ دادند. روز چهارم (۵ اسفند) شاهد تحصن در [[دانشگاه الزهرا]] و درگیریهای شدید در دانشگاههای تهران بود. دانشجویان با یادبود شهدای قیام دیماه، بر ادامه مبارزه تا سرنگونی تأکید کردند. [[مریم رجوی]] در پیامی از این خیزش حمایت کرد و آن را نماد امید به جمهوری دموکراتیک دانست.
پاکپور، که دانشآموخته کارشناسی ارشد جغرافیا از دانشگاه تهران و دکتری جغرافیای سیاسی از دانشگاه تربیت مدرس بود، از ابتدای انقلاب ۱۳۵۷ به عنوان یکی از مهرههای کلیدی رژیم عمل کرد. او در جنگ ایران و عراق فرماندهی یگان زرهی سپاه را برعهده داشت و در عملیاتهای متعدد شرکت کرد، اما سابقه او بیشتر با سرکوب داخلی و حمایت از گروههای نیابتی جمهوری اسلامی گره خورده است. پاکپور در طول سالها فرماندهی بر لشکرهای مختلف سپاه، نقش محوری در کشتار معترضان و سرکوب اقلیتهای قومی ایفا کرد.
این رویدادها با واکنشهای بینالمللی همراه بود؛ رسانههایی مانند نیویورک تایمز و رویترز آن را یکی از بزرگترین نمایشهای ناآرامی از زمان سرکوب قیام دیماه توصیف کردند. اعتراضات تا روز ششم ادامه یافت و دانشجویان را به عنوان پیشتازان جنبش آزادیخواهی معرفی کرد.<ref name=":0">[https://news.mojahedin.org/i/%D8%AE%DB%8C%D8%B2%D8%B4-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%AC%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D9%88%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D9%85%D8%AA%D9%88%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AE%D8%AA%D9%84%D9%81-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D9%82%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%87-%DB%B6%DB%B8]</ref><ref name=":1">[https://news.mojahedin.org/i/%D8%AF%D9%88%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%B6%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%AC%D9%88%DB%8C%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B1%DA%AF-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%AE%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%D9%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87]</ref><ref name=":2">[https://news.mojahedin.org/i/%D9%81%D8%A7%DA%A9%D8%B3--%D9%86%DB%8C%D9%88%D8%B2-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%85%D9%88%D8%AC-%D9%86%D8%A7%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%DA%A9%D9%88%D8%A8-%D9%82%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%AF%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%87]</ref><ref name=":3">[https://article.mojahedin.org/i/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87%D9%87%D8%A7-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DA%AF%D8%B4%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B4%D8%AF%D8%9F]</ref><ref name=":4">[https://news.mojahedin.org/i/%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AE%DB%8C%D8%B2%D8%B4-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%AC%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AE%D8%AA%D9%84%D9%81-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%AC%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%87%D9%86%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87-%D9%82%D8%B3%D9%85-%D8%AE%D9%88%D9%86-%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D9%85-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86]</ref><ref name=":5">[https://news.mojahedin.org/i/%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%87-%D8%AC%D9%85%D8%B9%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%AC%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D9%85%D9%88%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DB%8C%DA%A9-%D8%B2%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA]</ref><ref name=":6">[https://news.mojahedin.org/i/%D8%AA%D8%AC%D9%85%D8%B9-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%AC%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D9%81-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1%DA%A9%D8%A8%DB%8C%D8%B1-%D9%86%D8%AE%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D9%86-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DA%AF%D8%B4%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B4%D8%B9%D8%A7%D8%B1-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%82%D8%A7%D8%A8%D9%84%D9%87-%D8%A8%D8%B3%DB%8C%D8%AC%DB%8C-]</ref><ref name=":7">[https://www.nytimes.com/2026/02/21/world/middleeast/iran-student-protests.html]</ref><ref name=":8">[https://www.ncr-iran.org/en/ncri-statements/statement-iran-protest/defiant-uprising-in-universities-protests-in-abdanan-and-echo-of-overthrow-slogans-on-the-40th-day-memorial-of-martyrs]</ref><ref name=":9">[https://iranwire.com/en/features/149412-irans-universities-reopen-to-protest-as-students-demand-justice-for-the-killed]</ref><ref name=":10">[https://www.reuters.com/business/media-telecom/iranian-students-protest-second-day-some-universities-2026-02-22]</ref>
او از ۱۳۷۶ تا ۱۳۷۹ فرمانده لشکر ۸ نجف بود، از ۱۳۷۹ تا ۱۳۸۲ فرمانده لشکر ۳۱ عاشورا، از ۱۳۸۲ تا ۱۳۸۷ رئیس ستاد نیروی زمینی سپاه، از ۱۳۸۷ تا ۱۳۸۸ معاون عملیات سپاه پاسداران، و از ۱۳۸۸ تا ۱۴۰۴ فرمانده نیروی زمینی سپاه پاسداران<ref>{{یادکرد وب |نویسنده = |نشانی= https://www.tasnimnews.com/fa/keyword/1685/سردار-پاکپور |عنوان= معرفی سردار پاکپور| ناشر =[[خبرگزاری تسنیم]] |تاریخ = |تاریخ بازبینی=}}</ref>. در این دورهها، پاکپور مسئول مستقیم عملیاتهای سرکوب در مناطق مرزی، به ویژه علیه کردها و بلوچها بود، و همچنین در حمایت از شبهنظامیان شیعه در عراق و سوریه نقش داشت. انتصاب او به فرماندهی کل سپاه پس از کشته شدن حسین سلامی در جنگ ۱۴۰۴، نشاندهنده ادامه سیاستهای سرکوبگرانه رژیم بود، اما عمر کوتاه این سمت با کشته شدن او در حملات آمریکا و اسرائیل به پایان رسید.
== زمینه و علل خیزش دانشگاهها ==
پاکپور نه تنها در داخل ایران به عنوان یکی از عوامل اصلی نقض حقوق بشر شناخته میشد، بلکه در سطح بینالمللی نیز به دلیل حمایت از تروریسم تحریم شده بود. او در سرکوب اعتراضات آبان ۱۳۹۸ نقش کلیدی داشت و اتحادیه اروپا او را به همین دلیل تحریم کرد<ref name=":0">{{Cite tweet|number=2027690708522479871|user=ELINTNews|title=#BREAKING: @AmitSegal reports the assessments in Israel is that there is a “a good chance” that Ali Shamkhani, advisor to Khamenei and the official responsible for the nuclear program, has been killed in strikes.|author=ELINT News|access-date=28 February 2026|url-status=live}}</ref>. مرگ او در حملات مشترک آمریکا و اسرائیل، پایان یکی از تاریکترین چهرههای نظامی جمهوری اسلامی را رقم زد<ref>{{یادکرد وب|عنوان=کشته شدن فرمانده کل سپاه؛ محمد پاکپور که بود؟|نشانی=https://www.bbc.com/persian/articles/cwy8vkl3j70o|وبگاه=BBC News فارسی|تاریخ=2026-03-01|بازبینی=2026-03-01|کد زبان=fa}}</ref>.
خیزش دانشگاهها در اسفند ۱۴۰۴ در ادامهٔ قیام سراسری دیماه ۱۴۰۴ شکل گرفت که طی آن هزاران نفر از مردم ایران در اعتراض به دیکتاتوری ولایت فقیه، فساد گسترده، فقر فزاینده و سرکوب سیستماتیک به خیابانها آمدند. دانشگاهها در جریان قیام دیماه به مدت طولانی تعطیل شدند و بسیاری از دانشجویان در اعتراضات شرکت کردند یا به عنوان زندانی سیاسی بازداشت شدند.
== زندگی ==
با نزدیک شدن به ابتدای ترم تحصیلی جدید در اسفند ۱۴۰۴، رژیم جمهوری اسلامی ناچار به بازگشایی دانشگاهها شد. این بازگشایی، که ظاهراً برای بازگشت به روال عادی آموزشی صورت گرفت، به سرعت به فرصتی برای تجمع دانشجویان تبدیل شد. دانشجویان که بسیاری از آنان شاهد کشته شدن همکلاسیها، دوستان و خانوادههای خود در قیام دیماه بودند، دانشگاه را به صحنهای برای یادبود شهدا و ادامه مبارزه تبدیل کردند.<ref name=":3" />
[[پرونده:Pakpour-2017 Tehran attacks.jpg|بندانگشتی|200px|پاکپور پس از [[حملات ۱۳۹۶ تهران|حمله داعش به مجلس]]]]
علل اصلی این خیزش عبارت بودند از:
محمد پاکپور در سال ۱۳۴۰ در شهر اراک، در دوران حکومت پهلوی، زاده شد. کودکی و نوجوانی او در محیطی گذشت که با انقلاب ۱۳۵۷ دگرگون شد. او از همان روزهای نخست به قدرت رسیدن نظام ولایت فقیه به سپاه پاسداران پیوست و در سرکوب شورشهای کردستان در سالهای ۱۳۵۸–۱۳۵۹ شرکت کرد<ref>{{یادکرد وب|عنوان=نشان فتح چیست و کدام فرماندهان مفتخر به دریافت آن شدهاند؟|نشانی=https://www.mashreghnews.ir/news/278207/نشان-فتح-چیست-و-کدام-فرماندهان-مفتخر-به-دریافت-آن-شده-اند|وبگاه=مشرق نیوز|تاریخ=2014-01-18|بازبینی=2023-12-11|کد زبان=fa}}</ref>. این دوره، که با کشتار گسترده غیرنظامیان همراه بود، نخستین تجربه او در سرکوب اقلیتهای قومی بود و او را به یکی از چهرههای بدنام در میان کردهای ایران تبدیل کرد.
یادآوری و گرامیداشت شهدای قیام دیماه و مطالبه عدالت برای جانباختگان
در طول جنگ ایران و عراق (۱۳۵۹–۱۳۶۷)، پاکپور فرماندهی یگان زرهی سپاه را برعهده داشت و در عملیاتهای متعددی شرکت کرد. در این جنگ مجروح شد، اما این جراحت بیشتر به عنوان ابزاری برای تبلیغ ایدئولوژیک رژیم استفاده شد. پس از جنگ، به تحصیلات دانشگاهی روی آورد و کارشناسی ارشد جغرافیا از دانشگاه تهران و دکتری جغرافیای سیاسی از دانشگاه تربیت مدرس گرفت. پایاننامه او بر امنیت پایدار در مناطق قومی تمرکز داشت، اما در عمل، سیاستهایش منجر به ناامنی و سرکوب بیشتر در استانهایی مانند سیستان و بلوچستان شد<ref>{{یادکرد وب|عنوان=Profile: محمد پاکپور – چهره جنایت|نشانی=https://facesofcrime.org/fa/profile/106|وبگاه=چهره جنایت|بازبینی=2026-03-01|کد زبان=fa}}</ref>.
خشم از ادامه سرکوب، بازداشت گسترده دانشجویان و اساتید منتقد
نارضایتی عمیق از سیاستهای اقتصادی رژیم که منجر به فقر و بیکاری گسترده جوانان تحصیلکرده شده بود
رد کامل مشروعیت رژیم ولایت فقیه و تأکید بر ضرورت سرنگونی آن
حمایت از [[طرح ده مادهای مریم رجوی برای ایران فردا]] به عنوان آلترناتیو دموکراتیک و مبتنی بر جدایی دین از سیاست، برابری جنسیتی و حقوق اقلیتها
دانشجویان با شعارهایی مانند «دانشگاه زنده است»، «دانشجو، معلم، کارگر، اتحاد اتحاد» و «این آخرین پیامه، هدف سرنگونیه» نشان دادند که دانشگاه دیگر تنها محل آموزش نیست، بلکه پایگاه مقاومت و پیشتاز قیام برای آزادی است.<ref name=":0" /><ref name=":1" />
در سال ۱۳۹۶، پاکپور فرماندهی یگان تکاور صابرین در حملات داعش به مجلس شورای اسلامی را برعهده داشت<ref name="Tasnim1">{{cite news|title=اقدام بهموقع نیروهای ویژه سپاه در مجلس/ تروریستها چگونه در عملیات ضربتی سپاه کشته شدند + تصاویر|url=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1396/03/17/1430094/اقدام-به-موقع-نیروهای-ویژه-سپاه-در-مجلس-تروریست-ها-چگونه-در-عملیات-ضربتی-سپاه-کشته-شدند-تصاویر|accessdate=8 ژوئن 2017|work=خبرگزاری تسنیم}}</ref>. این عملیات، که با کشته شدن چندین غیرنظامی همراه بود، نشاندهنده رویکرد خشن او در مقابله با تهدیدات بود. پاکپور همچنین در جنگ ایران و عراق ۲۰۱۳–۲۰۱۷ شرکت داشت و در بازپسگیری فلوجه در سال ۲۰۱۶ نقش ایفا کرد.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=Mohammad Pakpour - Counter Extremism Project|نشانی=https://www.counterextremism.com/extremists/mohammad-pakpour|وبگاه=Counter Extremism Project|بازبینی=2026-03-01|کد زبان=en}}</ref>.
== روز اول: بازگشایی و شعلهور شدن اعتراضات (۲ اسفند ۱۴۰۴) ==
در روز دوشنبه ۲ اسفند ۱۴۰۴، همزمان با بازگشایی رسمی دانشگاهها پس از تعطیلی طولانی، دانشجویان در چندین دانشگاه بزرگ تهران تجمع کردند. در [[دانشگاه تهران]]، دانشجویان از ساعات اولیه صبح در دانشکدههای مختلف، به ویژه دانشکده فنی و علوم اجتماعی، تجمع کردند و با سر دادن شعار «مرگ بر خامنهای» و «این آخرین پیامه، هدف سرنگونیه» اعتراض خود را آغاز نمودند.
در [[دانشگاه صنعتی شریف]]، دانشجویان با تجمع در محوطه اصلی دانشگاه و بستن درهای ورودی، شعار «دانشگاه میدان جنگ است، تسلیم نمیشویم» سر دادند. نیروهای بسیجی و لباسشخصیها تلاش کردند تجمع را پراکنده کنند اما با مقاومت دانشجویان مواجه شدند.
در [[دانشگاه صنعتی امیرکبیر]] (پلیتکنیک)، دانشجویان با نصب پلاکاردهایی با نام شهدای قیام دیماه و شعار «خون یاران ما، رنگین شد زمین ما» یادبود کردند. در [[دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی]] نیز تجمعات مشابهی شکل گرفت و دانشجویان با شعار «خامنهای خجالت کن، مملکت رو نابود کردی» خشم خود را ابراز کردند.
در [[دانشگاه علم و صنعت ایران]]، دانشجویان با تجمع در مقابل ساختمان مرکزی دانشگاه، خواستار آزادی دانشجویان زندانی شدند. در [[دانشگاه شهید بهشتی]] نیز اعتراضات با حضور گسترده دانشجویان دختر و پسر همراه بود و شعار «زن، زندگی، آزادی» بار دیگر طنینانداز شد.<ref name=":6" />
این تجمعات عمدتاً در داخل محوطه دانشگاهها محدود ماند اما نشانهای روشن از زنده بودن روحیه مقاومت در میان نسل جوان تحصیلکرده بود.
در سالهای اخیر، پاکپور به عنوان یکی از حامیان اصلی سیاستهای سرکوبگرانه رژیم عمل کرد و در سرکوب اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ نقش داشت. او همچنین در تهدید اقلیم کردستان و حمایت از شبهنظامیان شیعه در سوریه و عراق فعال بود<ref>{{یادکرد وب|عنوان=در مورد سرلشکر محمد پاکپور در ویکی تابناک بیشتر بخوانید|نشانی=https://www.tabnak.ir/fa/tags/320962/1/%D8%B3%D8%B1%D9%84%D8%B4%DA%A9%D8%B1-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%BE%D8%A7%DA%A9%D9%BE%D9%88%D8%B1|وبگاه=تابناک|بازبینی=2026-03-01|کد زبان=fa}}</ref>. او در حملات اسفند ۱۴۰۴ آمریکا و اسرائیل به بیت [[علی خامنهای]] کشته شد<ref>{{یادکرد وب|عنوان=علی شمخانی و محمد پاکپور در حمله اسرائیل کشته شدند|نشانی=https://www.aa.com.tr/fa/%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%AE%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86/%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%B4%D9%85%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%BE%D8%A7%DA%A9%D9%BE%D9%88%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D9%85%D9%84%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%84-%DA%A9%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D8%B4%D8%AF%D9%86%D8%AF/3844544|وبگاه=آنادولو|تاریخ=2026-03-01|بازبینی=2026-03-01|کد زبان=fa}}</ref>.
== روز دوم: گسترش خیزش و ورود به خیابانها (۳ اسفند ۱۴۰۴) ==
== سوابق نظامی ==
در روز سهشنبه ۳ اسفند، اعتراضات دانشجویی شدت بیشتری گرفت و به دانشگاههای بیشتری گسترش یافت. در تهران، دانشجویان [[دانشگاه الزهرا]] (ویژه بانوان) با تجمع گسترده و شعار «خواهر، برادر، همصدا هستیم» به خیزش پیوستند.
پاکپور از سال ۱۳۵۸ وارد سپاه پاسداران شد و در طول سالها سمتهای متعددی برعهده داشت که اغلب با سرکوب داخلی و خارجی همراه بود:
مهمترین تحول روز دوم، ورود دانشجویان [[دانشگاه فردوسی مشهد]] و [[دانشگاه سجاد مشهد]] به صحنه اعتراضات بود. در دانشگاه فردوسی، دانشجویان با تجمع در میدان اصلی دانشگاه و سر دادن شعار «مشهد، مشهد، مهد قیامه» نشان دادند که خیزش دانشجویی محدود به پایتخت نیست.
در تهران، دانشجویان از دانشگاههای مختلف به خیابانهای اطراف دانشگاه ریختند. در خیابان انقلاب (محل تجمع سنتی دانشجویان)، درگیریهای پراکنده میان دانشجویان و نیروهای سرکوبگر رخ داد. نیروهای انتظامی و بسیج با پرتاب گاز اشکآور و باتوم به دانشجویان حمله کردند اما دانشجویان با سنگ و کوکتل مولوتوف پاسخ دادند.
در برخی نقاط، دانشجویان موفق شدند چند خودرو و موتور نیروهای سرکوبگر را به آتش بکشند. شعارهای روز دوم بیشتر سیاسی و مستقیم علیه شخص [[علی خامنهای]] بود: «خامنهای، خجالت کن، رهبرت رو ول کن»، «مرگ بر اصل ولایت فقیه» و «این آخرین پیامه، هدف سرنگونیه». <ref name=":1" /><ref name=":4" />
== روز سوم: درگیریهای شدید و حمایت مریم رجوی (۴ اسفند ۱۴۰۴) ==
روز چهارشنبه ۴ اسفند شاهد اوجگیری درگیریها بود. دانشجویان در دانشگاههای تهران تحصن کردند و خواستار آزادی همه دانشجویان زندانی شدند. در [[دانشگاه تهران]]، دانشجویان ساختمان مرکزی را اشغال موقت کردند و پرچمهای سرخ رنگ مقاومت را برافراشتند.
نیروهای سرکوبگر با تیراندازی هوایی و استفاده گسترده از گاز اشکآور تلاش کردند دانشجویان را پراکنده کنند اما مقاومت دانشجویان ادامه یافت. در دانشگاه شریف، گزارشهایی از استفاده از گلولههای ساچمهای علیه دانشجویان منتشر شد که منجر به مجروح شدن چندین نفر گردید.
در همین روز، [[مریم رجوی]]، رئیسجمهور برگزیده [[شورای ملی مقاومت ایران]]، بیانیهای صادر کرد و خیزش دانشگاهها را «نماد امید و آیندهٔ ایران آزاد» توصیف نمود. وی تأکید کرد:
«دانشجویان شجاع ایران! شما پیشتازان واقعی قیام برای سرنگونی فاشیسم دینی هستید. رژیم در آستانه فروپاشی است و دانشگاههای شما اکنون جبهه اصلی مقاومت به شمار میروند. با اتکا به [[طرح ده مادهای]] و مرزبندی قاطع با هر دو دیکتاتوری شاه و شیخ، آیندهای دموکراتیک و مبتنی بر برابری را رقم خواهید زد.»<ref name=":5">
<p>این پیام تأثیر زیادی بر روحیه دانشجویان گذاشت و شعار «مریم رجوی، درود بر تو» در برخی دانشگاهها شنیده شد.</p>
<p>(ادامه مقاله در پیام بعدی ارسال خواهد شد – بخشهای روز چهارم، پنجم، ششم، سرکوب و واکنشها، و منابع)</p></ref>1.9sFastخوب است. لطفا قسمت بعدی== روز چهارم: تحصن گسترده و درگیریهای خیابانی (۵ اسفند ۱۴۰۴) ==
پنجشنبه ۵ اسفند ۱۴۰۴، خیزش دانشجویی وارد مرحله جدیدی شد. دانشجویان در چندین دانشگاه به تحصن پرداختند و خوابگاهها و ساختمانهای اداری را به مدت چند ساعت اشغال کردند.
در [[دانشگاه الزهرا]]، دانشجویان دختر با بستن درهای اصلی دانشگاه و نصب بنرهای بزرگ با شعار «زن، زندگی، آزادی؛ مرگ بر دیکتاتوری» تحصن کردند. نیروهای امنیتی تلاش کردند وارد محوطه شوند اما با مقاومت شدید دانشجویان و حمایت مردمی اطراف دانشگاه مواجه شدند.
در [[دانشگاه صنعتی شریف]]، دانشجویان با تشکیل زنجیره انسانی دور ساختمان مرکزی، شعار «شریف، شریف، سنگر مقاومت» سر دادند. در این روز گزارشهایی از استفاده گسترده از گاز اشکآور و گلولههای پلاستیکی علیه دانشجویان منتشر شد که منجر به مصدومیت دهها نفر گردید.
در خیابان انقلاب و اطراف دانشگاه تهران، درگیریهای شدید خیابانی رخ داد. دانشجویان و جوانان معترض از محلههای اطراف به حمایت دانشجویان آمدند و با پرتاب سنگ و کوکتل مولوتوف به نیروهای یگان ویژه پاسخ دادند. چندین خودروی نیروهای سرکوبگر در خیابان انقلاب به آتش کشیده شد.
شعارهای این روز بیشتر بر سرنگونی مستقیم متمرکز بود:
«این آخرین پیامه، هدف سرنگونیه»
فرمانده یگان زرهی سپاه در جنگ ایران و عراق
«خامنهای، بدونی، ما همه با همیم»
«مرگ بر ستمگر، چه شاه باشه چه رهبر»
در دانشگاههای مشهد نیز تحصن ادامه یافت و دانشجویان دانشگاه فردوسی با شعار «مشهد بپا خاسته، دیکتاتور سرنگون» به خیزش پیوستند.<ref name=":4" />
== روز پنجم: اوجگیری و فراخوان به اعتصاب عمومی (۶ اسفند ۱۴۰۴) ==
جمعه ۶ اسفند، اعتراضات دانشجویی به اوج خود رسید. در حالی که برخی دانشگاهها به طور موقت تعطیل اعلام شدند، دانشجویان در محوطه دانشگاهها و خیابانهای اطراف تجمع کردند.
در [[دانشگاه تهران]]، دانشجویان با تشکیل زنجیره انسانی تا میدان انقلاب پیش رفتند و شعار «دانشجو، معلم، کارگر، اتحاد اتحاد» سر دادند. این شعار نشاندهنده تلاش برای پیوند جنبش دانشجویی با سایر اقشار جامعه بود.
در [[دانشگاه امیرکبیر]]، دانشجویان با آتش زدن نمادهای حکومتی (از جمله عکسهای رهبری) خشم خود را نشان دادند. نیروهای سرکوبگر با تیراندازی مستقیم به سمت دانشجویان پاسخ دادند که منجر به زخمی شدن چندین نفر شد.
در مشهد، دانشجویان دانشگاه فردوسی و سجاد با تجمع گسترده در بلوار دانشگاه، خواستار آزادی همه زندانیان سیاسی شدند. در برخی نقاط، جوانان محلی به دانشجویان پیوستند و درگیریهای پراکنده رخ داد.
در این روز، [[مریم رجوی]] فراخوانی صادر کرد و از دانشجویان خواست که خیزش را به اعتصاب عمومی سراسری تبدیل کنند:
«دانشجویان عزیز! شما اکنون قلب تپنده قیام هستید. با گسترش اعتراضات به کارخانهها، مدارس و ادارات، رژیم را فلج کنید. اعتصاب عمومی، کلید پیروزی نهایی است.»<ref name=":5">
<p>این فراخوان مورد استقبال قرار گرفت و برخی تشکلهای کارگری و معلمان حمایت خود را اعلام کردند.</p>
<p>== سرکوب حکومتی و واکنشهای بینالمللی ==</p>
<p>رژیم جمهوری اسلامی از همان روز اول با بسیج گسترده نیروهای [[بسیج]]، [[سپاه پاسداران]] و [[نیروی انتظامی]] به سرکوب خیزش دانشجویی پرداخت. استفاده از گاز اشکآور، گلولههای ساچمهای، تیراندازی مستقیم و بازداشت گسترده دانشجویان رایج بود.</p>
<p>در دانشگاه شریف و امیرکبیر، گزارشهایی از ورود نیروهای ویژه به داخل خوابگاهها و ضرب و شتم دانشجویان دختر و پسر منتشر شد. چندین دانشجو با اتهام «محاربه» و «اقدام علیه امنیت ملی» بازداشت شدند.</p>
<p>با وجود سرکوب شدید، دانشجویان عقبنشینی نکردند و شعار «هر دانشجو، یک مبارز» را سر دادند.</p>
<p>در سطح بینالمللی:</p>
<ul>
<li>سازمان عفو بینالملل سرکوب دانشجویان را محکوم کرد و خواستار آزادی فوری بازداشتشدگان شد.</li>
<li>اتحادیه اروپا و ایالات متحده بیانیههایی در حمایت از دانشجویان صادر کردند.</li>
<li>رسانههای معتبر مانند [[نیویورک تایمز]] و رویترز این خیزش را «بزرگترین موج اعتراضات دانشجویی پس از قیام دیماه» توصیف کردند.<ref name=":7" /><ref name=":10" /></li>
</ul>
<p>== نتیجهگیری موقت و چشمانداز ==</p>
<p>خیزش دانشگاهها در اسفند ۱۴۰۴ نشان داد که نسل جوان تحصیلکرده ایران، علیرغم سرکوب شدید، همچنان پیشتاز مبارزه برای سرنگونی رژیم ولایت فقیه است. دانشجویان با تأکید بر مرزبندی قاطع با هر دو دیکتاتوری گذشته و حال (نه شاه، نه شیخ)، و با الهام از [[طرح ده مادهای مریم رجوی برای ایران فردا]]، آیندهای دموکراتیک، سکولار و مبتنی بر برابری جنسیتی را مطالبه میکنند.</p>
<p>تا روز ششم اسفند، اعتراضات همچنان ادامه دارد و نشانههایی از گسترش به سایر اقشار جامعه دیده میشود. این خیزش میتواند نقطه عطفی در مسیر قیام سراسری برای برقراری جمهوری دموکراتیک در ایران باشد.</p>
<p>== منابع ==</p>
<p><a href="https://news.mojahedin.org/i/%D8%AE%DB%8C%D8%B2%D8%B4-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%AC%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D9%88%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D9%85%D8%AA%D9%88%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AE%D8%AA%D9%84%D9%81-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D9%82%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%87-%DB%B6%DB%B8">خیزش بزرگ دانشجویان برای دومین روز متوالی - دانشگاههای مختلف کشور؛ قیام سراسری ایران شماره ۶۸</a> شورای ملی مقاومت ایران</p>
<p><a href="https://news.mojahedin.org/i/%D8%AF%D9%88%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%B6%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%AC%D9%88%DB%8C%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B1%DA%AF-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%AE%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%D9%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87">دومین روز اعتراضات دانشجویی دانشگاههای ایران؛ شعارهای مرگ بر خامنهای؛ امسال سال خونه سیدعلی سرنگونه</a> شورای ملی مقاومت ایران</p>
<p><a href="https://news.mojahedin.org/i/%D9%81%D8%A7%DA%A9%D8%B3--%D9%86%DB%8C%D9%88%D8%B2-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%85%D9%88%D8%AC-%D9%86%D8%A7%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%DA%A9%D9%88%D8%A8-%D9%82%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%AF%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%87">فاکس نیوز: درگیریهای دانشگاههای تهران؛ شدیدترین موج ناآرامی؛ سرکوب قیام دیماه</a> شورای ملی مقاومت ایران</p>
<p><a href="https://article.mojahedin.org/i/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87%D9%87%D8%A7-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DA%AF%D8%B4%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B4%D8%AF%D8%9F">دانشگاهها چگونه بازگردانی شد؟</a> شورای ملی مقاومت ایران</p>
<p><a href="https://news.mojahedin.org/i/%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AE%DB%8C%D8%B2%D8%B4-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%AC%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AE%D8%AA%D9%84%D9%81-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%AC%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%87%D9%86%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87-%D9%82%D8%B3%D9%85-%D8%AE%D9%88%D9%86-%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D9%85-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86">چهارمین روز خیزش دانشجویان دانشگاههای مختلف؛ دانشجویان هنرستان سوره قسم خون یاران ایستادهایم پایان</a> شورای ملی مقاومت ایران</p>
<p><a href="https://news.mojahedin.org/i/%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%87-%D8%AC%D9%85%D8%B9%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%AC%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D9%85%D9%88%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DB%8C%DA%A9-%D8%B2%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA">بیانیه جمعی دانشجویان دانشگاه تهران؛ دانشگاه زنده است؛ امید جمهوری دموکراتیک زنده است</a> شورای ملی مقاومت ایران</p>
<p><a href="https://news.mojahedin.org/i/%D8%AA%D8%AC%D9%85%D8%B9-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%AC%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D9%81-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1%DA%A9%D8%A8%DB%8C%D8%B1-%D9%86%D8%AE%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D9%86-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DA%AF%D8%B4%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B4%D8%B9%D8%A7%D8%B1-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%82%D8%A7%D8%A8%D9%84%D9%87-%D8%A8%D8%B3%DB%8C%D8%AC%DB%8C-">تجمع درگیری دانشجویان دانشگاههای شریف، امیرکبیر؛ نخستین روز بازگشایی؛ شعار علیه خامنهای؛ مقابله بسیجی</a> شورای ملی مقاومت ایران</p>
<p><a href="https://www.ncr-iran.org/en/ncri-statements/statement-iran-protest/defiant-uprising-in-universities-protests-in-abdanan-and-echo-of-overthrow-slogans-on-the-40th-day-memorial-of-martyrs">Defiant Uprising in Universities; Protests in Abdanan and Echo of Overthrow Slogans</a> National Council of Resistance of Iran</p>
<p><a href="https://iranwire.com/en/features/149412-irans-universities-reopen-to-protest-as-students-demand-justice-for-the-killed">Iran's Universities Reopen to Protest as Students Demand Justice for the Killed</a> IranWire</p>
<p>(این بخش نهایی بدنه اصلی مقاله است. اگر نیاز به گسترش بیشتر یا افزودن جزئیات خاصی دارید، اطلاع دهید.)</p></ref>1.6sFastلطفا قسمت بعدی== روز ششم: ادامه خیزش و فراخوان به گسترش اعتراضات (۷ اسفند ۱۴۰۴) ==
شنبه ۷ اسفند ۱۴۰۴، خیزش دانشجویی وارد ششمین روز متوالی خود شد. دانشجویان در دانشگاههای مختلف تهران و شهرهای دیگر با وجود فضای شدید امنیتی و احضارهای گسترده به کمیتههای انضباطی، تجمعات اعتراضی را ادامه دادند.
در [[دانشگاه تهران]]، دانشجویان در محوطه مرکزی و دانشکدههای مختلف با شعار «دانشگاه زنده است، امید جمهوری دموکراتیک زنده است» و «نه شاه، نه شیخ، جمهوری ایرانی» تجمع کردند. این شعارها نشاندهنده مرزبندی قاطع دانشجویان با هر دو شکل دیکتاتوری گذشته و حال بود.
در [[دانشگاه صنعتی شریف]]، دانشجویان با تشکیل زنجیره انسانی و سر دادن شعار «شریف سنگر مقاومت است»، به یاد شهدای قیام دیماه ایستادگی کردند. گزارشها حاکی از آن است که نیروهای حراست و بسیجی تلاش کردند تجمع را متفرق کنند اما دانشجویان با مقاومت موفق به ادامه اعتراض شدند.
دانشجویان [[دانشگاه الزهرا]] نیز برای ششمین روز متوالی تحصن کردند و با شعار «زن، زندگی، آزادی؛ مرگ بر ولایت فقیه» بر ادامه مبارزه تا آزادی کامل تأکید ورزیدند.
در مشهد، دانشجویان [[دانشگاه فردوسی]] و [[دانشگاه سجاد]] با تجمع گسترده در بلوار دانشگاه، شعار «مشهد بپا خاسته، دیکتاتور سرنگون» سر دادند و خواستار اتحاد همه اقشار شدند.
در این روز، فراخوانهایی از سوی دانشجویان برای گسترش اعتراضات به کارخانهها، مدارس و ادارات صادر شد. دانشجویان پیشرو در بیانیهای اعلام کردند:
«دانشگاه تنها آغاز است. ما دانشجویان پیشتاز قیام هستیم و فراخوان میدهیم همه اقشار به ما بپیوندند. اعتصاب عمومی سراسری، کلید پیروزی است.»
این فراخوان با حمایت برخی تشکلهای کارگری و معلمان همراه بود و نشانههایی از گسترش اعتراضات به بیرون از دانشگاهها دیده شد.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":27">[https://news.mojahedin.org/i/%D8%B3%D9%88%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AE%DB%8C%D8%B2%D8%B4-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%AC%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AE%D8%AA%D9%84%D9%81-%D8%B7%D9%86%DB%8C%D9%86-%D8%B4%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B1%DA%AF-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B1%DA%AF-%D8%AF%DB%8C%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%AA%D9%88%D8%B1-%D9%82%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%DB%8C]</ref>
== موج احضارها، ممنوعالورودیها و سرکوب ادامهدار ==
رژیم در روزهای اخیر موج گستردهای از احضار دانشجویان به کمیتههای انضباطی راه انداخت. تنها در [[دانشگاه تهران]]، در یک روز بیش از ۴۰ تا ۵۰ دانشجو احضار شدند. بسیاری از دانشجویان فعال با ممنوعالورودی مواجه شدند و از ورود به دانشگاه منع گردیدند.
در دانشگاههای شریف و امیرکبیر نیز گزارشهایی از احضار گسترده و تهدید دانشجویان منتشر شد. نیروهای حراست و بسیج دانشجویی با رفتارهای توهینآمیز و فشار روانی سعی در خاموش کردن اعتراضات داشتند.
با وجود این فشارها، دانشجویان اعلام کردند که «دانشگاه میدان جنگ است» و عقبنشینی نخواهند کرد. سرکوب شامل استفاده از گاز اشکآور، ضرب و شتم و بازداشتهای پراکنده بود اما نتوانست شعله اعتراض را خاموش کند.<ref name=":21">[https://news.mojahedin.org/i/%D9%85%D9%88%D8%AC-%D8%A7%D8%AD%D8%B6%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D9%85%D9%86%D9%88%D8%B9-%D8%A7%D9%84%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88%D8%AD%D8%B4%D8%AA-%D8%B1%DA%98%DB%8C%D9%85-%D8%B4%D8%B9%D9%84%D9%87-%D9%88%D8%B1-%D8%B4%D8%AF%D9%86-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%B6%D8%A7%D8%AA]</ref>
== بازتاب بینالمللی و تحلیلها ==
اعتراضات دانشجویی در اسفند ۱۴۰۴ بازتاب گستردهای در رسانههای بینالمللی داشت. [[نیویورک تایمز]] آن را «بزرگترین نمایش ناآرامی از زمان سرکوب قیام دیماه» توصیف کرد و نوشت دانشجویان در دانشگاههای تهران و مشهد برای بزرگداشت چهلمین روز کشتهشدگان تجمع کردند.
[[یورونیوز]] گزارش داد دانشگاه به خط مقدم اعتراضها بازگشته و طنین شعارهای ضدحکومتی در قلب تجمعات دانشجویی شنیده میشود. [[الجزیره]] نیز به تأکید حکومت بر «خطوط قرمز» و درگیریهای خشونتآمیز در دانشگاهها اشاره کرد.
تحلیلگران این خیزش را نشانهای از بحران عمیق درونی رژیم دانستند و تأکید کردند که دانشگاهها پاشنه آشیل نظام هستند و دانشجویان شجاعترین فرزندان ملت در حال فریاد آزادگیاند.<ref name=":7">[https://www.nytimes.com/2026/02/22/world/middleeast/iran-student-protests.html]</ref><ref name=":10">[https://parsi.euronews.com/2026/02/23/university-returns-to-forefront-iranian-protests-name-pahlavi-student-gatherings]</ref>
== نتیجهگیری ==
خیزش دانشگاهها در اسفند ۱۴۰۴، شش روز پس از بازگشایی، همچنان ادامه دارد و دانشجویان ایران با جسارت و سازمانیافتگی، نقش پیشتاز خود در قیام سراسری برای سرنگونی رژیم ولایت فقیه را ایفا میکنند. این خیزش با تأکید بر [[طرح ده مادهای مریم رجوی]]، مرزبندی با هر دو دیکتاتوری، و مطالبه جمهوری دموکراتیک، سکولار و برابر، امید به آیندهای آزاد را زنده نگه داشته است.
این رویداد نشان میدهد که سرکوب خونین قیام دیماه نتوانسته روحیه مقاومت نسل جوان را خاموش کند و دانشگاهها به پایگاه اصلی جنبش آزادیخواهی تبدیل شدهاند.
== منابع ==
خیزش بزرگ دانشجویان برای دومین روز متوالی - دانشگاههای مختلف کشور؛ قیام سراسری ایران شماره ۶۸ شورای ملی مقاومت ایران
دومین روز اعتراضات دانشجویی دانشگاههای ایران؛ شعارهای مرگ بر خامنهای؛ امسال سال خونه سیدعلی سرنگونه شورای ملی مقاومت ایران
تجمع و درگیری دانشجویان دانشگاههای شریف و امیرکبیر در نخستین روز بازگشایی؛ شعار علیه خامنهای و مقابله با بسیجیها شورای ملی مقاومت ایران
سومین روز خیزش دانشجویان در دانشگاههای مختلف و طنین شعارهای مرگ بر خامنهای، مرگ بر دیکتاتور شورای ملی مقاومت ایران
موج احضار و ممنوعالورودی در دانشگاههای تهران؛ وحشت رژیم از شعلهور شدن اعتراضات شورای ملی مقاومت ایران
بازتاب رسانهها از تظاهرات و درگیری دانشجویان دانشگاه شریف و دانشگاههای تهران شورای ملی مقاومت ایران
بیانیه جمعی دانشجویان دانشگاه تهران؛ دانشگاه زنده است؛ امید جمهوری دموکراتیک زنده است شورای ملی مقاومت ایران
فرمانده قرارگاه نصرت شد که مسئول عملیات در مناطق مرزی بود و در سرکوب کردها نقش داشت.
معاون عملیات سپاه پاسداران (۱۳۸۷–۱۳۸۸)، دورهای که با برنامهریزی برای سرکوب اعتراضات ۱۳۸۸ همراه بود.
فرمانده لشکر ۸ نجف (۱۳۷۶–۱۳۷۹)، که در عملیاتهای داخلی علیه مخالفان استفاده میشد.
فرمانده لشکر ۳۱ عاشورا (۱۳۷۹–۱۳۸۲)، مسئول سرکوب در شمال غرب ایران.
{{جعبه اطلاعات رویداد سیاسی
رئیس ستاد نیروی زمینی سپاه (۱۳۸۲–۱۳۸۷).
| عنوان = خیزش دانشگاهها در اسفند ۱۴۰۴
| تصویر = [[پرونده:Protest.jpg|250px]]
| نوع = اعتراضات دانشجویی و خیزش دانشگاهی
| تاریخ = ۲ اسفند ۱۴۰۴ – تاکنون
| مکان = تهران (دانشگاه تهران، شریف، امیرکبیر، خواجه نصیر، علم و صنعت، شهید بهشتی، الزهرا، هنر و معماری پارس و غیره)، مشهد (دانشگاه فردوسی، سجاد) و سایر شهرها
| کشور = ایران
| علت = بازگشایی دانشگاهها پس از تعطیلی طولانی، یادبود شهدای قیام دیماه ۱۴۰۴، خشم از سرکوب، بازداشت دانشجویان، فساد و دیکتاتوری ولایت فقیه
| شرکتکنندگان = دانشجویان، برخی اساتید و جوانان حامی
| رهبران = خودجوش (با حمایت [[شورای ملی مقاومت ایران]] و [[مریم رجوی]])
| پیامد = تشدید سرکوب، احضار و ممنوعالورودی دانشجویان، فراخوان به اعتصاب عمومی، بازتاب بینالمللی
}}
'''خیزش دانشگاهها در اسفند ۱۴۰۴'''، که از روز ۲ اسفند ۱۴۰۴ با بازگشایی دانشگاهها آغاز شد، به عنوان بخشی از قیام سراسری ایران علیه رژیم ولایت فقیه شکل گرفت.<ref name=":0" /> دانشجویان در دانشگاههای تهران مانند [[دانشگاه تهران]]، [[دانشگاه صنعتی شریف]]، [[دانشگاه صنعتی امیرکبیر]]، [[دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی]]، [[دانشگاه علم و صنعت ایران]]، [[دانشگاه شهید بهشتی]] و [[دانشگاه هنر و معماری پارس]] تجمع کرده و شعارهایی علیه دیکتاتوری سر دادند.<ref name=":6" /> این اعتراضات در روز دوم (۳ اسفند) گسترش یافت و به [[دانشگاه فردوسی مشهد]] و [[دانشگاه سجاد مشهد]] رسید.<ref name=":1" /> دانشجویان با تأکید بر مرزبندی نه شاه نه رهبر، خواستار دموکراسی و برابری شدند.<ref name=":5" />
فرمانده نیروی زمینی سپاه پاسداران (۱۳۸۸–۱۴۰۴)، طولانیترین دوره او که با سرکوب اعتراضات آبان ۱۳۹۸ و حمایت از تروریسم در سوریه همراه بود<ref>{{یادکرد وب|عنوان=Mohammad Pakpour: IRGC Major General Brings Hardline Mindset|نشانی=https://greydynamics.com/major-general-mohammad-pakpour-new-irgc-chief|وبگاه=Grey Dynamics|بازبینی=2026-03-01|کد زبان=en}}</ref>.
در روز سوم (۴ اسفند)، اعتراضات به خیابانهای اطراف دانشگاهها کشیده شد و نیروهای سرکوبگر با گاز اشکآور و تیراندازی پاسخ دادند.<ref name=":4" /> روز چهارم (۵ اسفند) شاهد تحصن در [[دانشگاه الزهرا]] و درگیریهای شدید در دانشگاههای تهران بود.<ref name=":3" /> دانشجویان با یادبود شهدای قیام دیماه، بر ادامه مبارزه تا سرنگونی تأکید کردند.<ref name=":2" /> [[مریم رجوی]] در پیامی از این خیزش حمایت کرد و آن را نماد امید به جمهوری دموکراتیک دانست.<ref name=":5" />
فرمانده کل سپاه پاسداران (۱۴۰۴)<ref>{{یادکرد وب|عنوان=Mohammad Pakpour appointed as IRGC commander after Salami killed|نشانی=https://www.iranintl.com/en/202506135218|وبگاه=Iran International|تاریخ=2025-06-13|بازبینی=2026-03-01|کد زبان=en}}</ref>.
این رویدادها با واکنشهای بینالمللی همراه بود؛ رسانههایی مانند نیویورک تایمز و رویترز آن را یکی از بزرگترین نمایشهای ناآرامی از زمان سرکوب قیام دیماه توصیف کردند.<ref name=":7" /><ref name=":10" /> اعتراضات تا روز ششم ادامه یافت و دانشجویان را به عنوان پیشتازان جنبش آزادیخواهی معرفی کرد.<ref name=":8" /><ref name=":9" />
در این سوابق، پاکپور مسئول عملیاتهایی بود که منجر به کشته شدن هزاران غیرنظامی شد، از جمله در اعتراضات سراسری دی ۱۴۰۴<ref>{{یادکرد وب|عنوان=رسانههای ایران خبر کشته شدن سرلشکر محمد پاکپور، فرمانده کل سپاه پاسداران، را تائید کردند|نشانی=https://www.instagram.com/p/DVVHzf8Fkx1|وبگاه=Instagram|تاریخ=2026-03-01|بازبینی=2026-03-01|کد زبان=fa}}</ref>.
== نقش در سرکوب اعتراضات و نقض حقوق بشر ==
== زمینه و علل خیزش دانشگاهها ==
پاکپور یکی از معماران اصلی سرکوب اعتراضات مردمی در ایران بود. در اعتراضات آبان ۱۳۹۸، نیروهای تحت فرمان او هزاران معترض را کشتند و زخمی کردند، که این اقدامات او را به تحریمهای بینالمللی کشاند<ref name=":0">{{یادکرد وب|عنوان=اتحادیه اروپا فرماندهان سپاه، بسیج و پلیس را بهدلیل سرکوب اعتراضات ۹۸ تحریم کرد|نشانی=https://www.radiofarda.com/a/31199688.html|وبگاه=رادیو فردا|بازبینی=2021-04-13|کد زبان=fa}}</ref>. او همچنین در سرکوب اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ نقش داشت و مسئول کشتار دهها هزار ایرانی بود<ref>{{یادکرد وب|عنوان=سردار محمد پاکپور، فرمانده سپاه پاسداران، به هلاکت رسید|نشانی=https://x.com/farhad_mottaghi/status/2027699399405801810|وبگاه=X (Twitter)|تاریخ=2026-02-28|بازبینی=2026-03-01|کد زبان=fa}}</ref>.
در مناطق قومی، پاکپور سیاستهای سرکوبگرانه علیه کردها و بلوچها را پیش برد و در درگیریهای غرب ایران (۲۰۱۶–اکنون) نقش داشت، که منجر به کشته شدن غیرنظامیان شد<ref>{{یادکرد وب|عنوان=محمد پاکپور بە درک واصل شد|نشانی=https://x.com/Mardinabdollahi/status/2027707858507231430|وبگاه=X (Twitter)|تاریخ=2026-02-28|بازبینی=2026-03-01|کد زبان=fa}}</ref>. او همچنین در حمایت از گروههای تروریستی مانند حزبالله و حوثیها فعال بود، که این اقدامات رژیم را به انزوای بینالمللی کشاند.
خیزش دانشگاهها در اسفند ۱۴۰۴ در ادامهٔ قیام سراسری دیماه ۱۴۰۴ شکل گرفت که طی آن هزاران نفر از مردم ایران در اعتراض به دیکتاتوری ولایت فقیه، فساد گسترده، فقر فزاینده و سرکوب سیستماتیک به خیابانها آمدند.<ref name=":0" /> دانشگاهها در جریان قیام دیماه به مدت طولانی تعطیل شدند و بسیاری از دانشجویان در اعتراضات شرکت کردند یا به عنوان زندانی سیاسی بازداشت شدند.<ref name=":3" />
== نقش در سیاست خارجی و تروریسم ==
به عنوان فرمانده نیروی زمینی سپاه، پاکپور حمایت از شبهنظامیان شیعه در عراق و سوریه را هدایت کرد و در جنگ داخلی سوریه نیروهای ایرانی را به کشتار سنیها واداشت<ref>{{یادکرد وب|عنوان=Mohammad Pakpour - Counter Extremism Project|نشانی=https://www.counterextremism.com/extremists/mohammad-pakpour|وبگاه=Counter Extremism Project|بازبینی=2026-03-01|کد زبان=en}}</ref>. او همچنین در تهدید اسرائیل و آمریکا فعال بود و در نامهای پس از انتصاب به فرماندهی کل سپاه، تهدید به باز کردن درهای جهنم کرد<ref>{{یادکرد وب|عنوان=فرمانده جدید سپاه پاسداران، محمد پاکپور، در نامهای به (آیتالله) خامنهای|نشانی=https://x.com/mhrezaa2c/status/1933538593131344248|وبگاه=X (Twitter)|تاریخ=2025-06-13|بازبینی=2026-03-01|کد زبان=fa}}</ref>. این سیاستها منجر به تشدید تنشهای منطقهای شد.
با نزدیک شدن به ابتدای ترم تحصیلی جدید در اسفند ۱۴۰۴، رژیم جمهوری اسلامی ناچار به بازگشایی دانشگاهها شد.<ref name=":3" /> این بازگشایی، که ظاهراً برای بازگشت به روال عادی آموزشی صورت گرفت، به سرعت به فرصتی برای تجمع دانشجویان تبدیل شد.<ref name=":6" /> دانشجویان که بسیاری از آنان شاهد کشته شدن همکلاسیها، دوستان و خانوادههای خود در قیام دیماه بودند، دانشگاه را به صحنهای برای یادبود شهدا و ادامه مبارزه تبدیل کردند.<ref name=":0" />
== تحریمها ==
در ۱۲ آوریل ۲۰۲۱، اتحادیه اروپا پاکپور را به دلیل سرکوب اعتراضات آبان ۱۳۹۸ تحریم کرد<ref name=":0"/>. همچنین، ایالات متحده او را به دلیل حمایت از تروریسم تحریم کرد<ref>{{یادکرد وب|عنوان=Issuance of Executive Order of June 24, 2019, “Imposing Sanctions with Respect to Iran;” Iran-related Designations|نشانی=https://www.treasury.gov/resource-center/sanctions/OFAC-Enforcement/Pages/20190624.aspx|وبگاه=U.S. Department of the Treasury|تاریخ=2019-06-24|بازبینی=2026-03-01|کد زبان=en}}</ref>. این تحریمها داراییهای او را مسدود و سفرهایش را ممنوع کرد.
علل اصلی این خیزش عبارت بودند از:
== مرگ ==
محمد پاکپور در حملات اسفند ۱۴۰۴ آمریکا و اسرائیل به ایران کشته شد. او در جلسه شورای دفاع حضور داشت و همراه با علی شمخانی و دیگران هدف قرار گرفت<ref>{{یادکرد وب|عنوان=Iran's judiciary confirms deaths of IRGC chief Pakpour, top security official Shamkhani|نشانی=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irans-judiciary-confirms-deaths-of-irgc-chief-pakpour-top-security-official-shamkhani|وبگاه=The Times of Israel|تاریخ=2026-03-01|بازبینی=2026-03-01|کد زبان=en}}</ref><ref>{{یادکرد وب|عنوان=فوری/ علی شمخانی و فرمانده کل سپاه به شهادت رسیدند|نشانی=https://www.khabaronline.ir/news/2188765/%D9%81%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%B4%D9%85%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D9%81%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%87-%DA%A9%D9%84-%D8%B3%D9%BE%D8%A7%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D9%86%D8%AF|وبگاه=خبرآنلاین|تاریخ=2026-03-01|بازبینی=2026-03-01|کد زبان=fa}}</ref>. این حمله بخشی از پاسخ به تهدیدات رژیم بود و مرگ او را به عنوان یکی از نمادهای شکست رژیم جشن گرفتند.
یادآوری و گرامیداشت شهدای قیام دیماه و مطالبه عدالت برای جانباختگان
== منابع ==
خشم از ادامه سرکوب، بازداشت گسترده دانشجویان و اساتید منتقد
نارضایتی عمیق از سیاستهای اقتصادی رژیم که منجر به فقر و بیکاری گسترده جوانان تحصیلکرده شده بود
رد کامل مشروعیت رژیم ولایت فقیه و تأکید بر ضرورت سرنگونی آن
حمایت از [[طرح ده مادهای مریم رجوی برای ایران فردا]] به عنوان آلترناتیو دموکراتیک و مبتنی بر جدایی دین از سیاست، برابری جنسیتی و حقوق اقلیتها
دانشجویان با شعارهایی مانند «دانشگاه زنده است»، «دانشجو، معلم، کارگر، اتحاد اتحاد» و «این آخرین پیامه، هدف سرنگونیه» نشان دادند که دانشگاه دیگر تنها محل آموزش نیست، بلکه پایگاه مقاومت و پیشتاز قیام برای آزادی است.<ref name=":0" /><ref name=":1" />
== روز اول: بازگشایی و شعلهور شدن اعتراضات (۲ اسفند ۱۴۰۴) ==
در روز دوشنبه ۲ اسفند ۱۴۰۴، همزمان با بازگشایی رسمی دانشگاهها پس از تعطیلی طولانی، دانشجویان در چندین دانشگاه بزرگ تهران تجمع کردند.<ref name=":6" /> در [[دانشگاه تهران]]، دانشجویان از ساعات اولیه صبح در دانشکدههای مختلف، به ویژه دانشکده فنی و علوم اجتماعی، تجمع کردند و با سر دادن شعار «مرگ بر خامنهای» و «این آخرین پیامه، هدف سرنگونیه» اعتراض خود را آغاز نمودند.<ref name=":0" />
در [[دانشگاه صنعتی شریف]]، دانشجویان با تجمع در محوطه اصلی دانشگاه و بستن درهای ورودی، شعار «دانشگاه میدان جنگ است، تسلیم نمیشویم» سر دادند.<ref name=":6" /> نیروهای بسیجی و لباسشخصیها تلاش کردند تجمع را پراکنده کنند اما با مقاومت دانشجویان مواجه شدند.<ref name=":6" />
در [[دانشگاه صنعتی امیرکبیر]] (پلیتکنیک)، دانشجویان با نصب پلاکاردهایی با نام شهدای قیام دیماه و شعار «خون یاران ما، رنگین شد زمین ما» یادبود کردند.<ref name=":6" /> در [[دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی]] نیز تجمعات مشابهی شکل گرفت و دانشجویان با شعار «خامنهای خجالت کن، مملکت رو نابود کردی» خشم خود را ابراز کردند.<ref name=":0" />
در [[دانشگاه علم و صنعت ایران]]، دانشجویان با تجمع در مقابل ساختمان مرکزی دانشگاه، خواستار آزادی دانشجویان زندانی شدند.<ref name=":0" /> در [[دانشگاه شهید بهشتی]] نیز اعتراضات با حضور گسترده دانشجویان دختر و پسر همراه بود و شعار «زن، زندگی، آزادی» بار دیگر طنینانداز شد.<ref name=":0" />
این تجمعات عمدتاً در داخل محوطه دانشگاهها محدود ماند اما نشانهای روشن از زنده بودن روحیه مقاومت در میان نسل جوان تحصیلکرده بود.<ref name=":6" />
== روز دوم: گسترش خیزش و ورود به خیابانها (۳ اسفند ۱۴۰۴) ==
در روز سهشنبه ۳ اسفند، اعتراضات دانشجویی شدت بیشتری گرفت و به دانشگاههای بیشتری گسترش یافت.<ref name=":1" /> در تهران، دانشجویان [[دانشگاه الزهرا]] (ویژه بانوان) با تجمع گسترده و شعار «خواهر، برادر، همصدا هستیم» به خیزش پیوستند.<ref name=":1" />
مهمترین تحول روز دوم، ورود دانشجویان [[دانشگاه فردوسی مشهد]] و [[دانشگاه سجاد مشهد]] به صحنه اعتراضات بود.<ref name=":1" /> در دانشگاه فردوسی، دانشجویان با تجمع در میدان اصلی دانشگاه و سر دادن شعار «مشهد، مشهد، مهد قیامه» نشان دادند که خیزش دانشجویی محدود به پایتخت نیست.<ref name=":1" />
در تهران، دانشجویان از دانشگاههای مختلف به خیابانهای اطراف دانشگاه ریختند.<ref name=":1" /> در خیابان انقلاب (محل تجمع سنتی دانشجویان)، درگیریهای پراکنده میان دانشجویان و نیروهای سرکوبگر رخ داد.<ref name=":1" /> نیروهای انتظامی و بسیج با پرتاب گاز اشکآور و باتوم به دانشجویان حمله کردند اما دانشجویان با سنگ و کوکتل مولوتوف پاسخ دادند.<ref name=":1" />
در برخی نقاط، دانشجویان موفق شدند چند خودرو و موتور نیروهای سرکوبگر را به آتش بکشند.<ref name=":1" /> شعارهای روز دوم بیشتر سیاسی و مستقیم علیه شخص [[علی خامنهای]] بود: «خامنهای، خجالت کن، رهبرت رو ول کن»، «مرگ بر اصل ولایت فقیه» و «این آخرین پیامه، هدف سرنگونیه».<ref name=":1" />
== روز سوم: درگیریهای شدید و حمایت مریم رجوی (۴ اسفند ۱۴۰۴) ==
روز چهارشنبه ۴ اسفند شاهد اوجگیری درگیریها بود.<ref name=":4" /> دانشجویان در دانشگاههای تهران تحصن کردند و خواستار آزادی همه دانشجویان زندانی شدند.<ref name=":4" /> در [[دانشگاه تهران]]، دانشجویان ساختمان مرکزی را اشغال موقت کردند و پرچمهای سرخ رنگ مقاومت را برافراشتند.<ref name=":4" />
نیروهای سرکوبگر با تیراندازی هوایی و استفاده گسترده از گاز اشکآور تلاش کردند دانشجویان را پراکنده کنند اما مقاومت دانشجویان ادامه یافت.<ref name=":4" /> در دانشگاه شریف، گزارشهایی از استفاده از گلولههای ساچمهای علیه دانشجویان منتشر شد که منجر به مجروح شدن چندین نفر گردید.<ref name=":4" />
در همین روز، [[مریم رجوی]]، رئیسجمهور برگزیده [[شورای ملی مقاومت ایران]]، بیانیهای صادر کرد و خیزش دانشگاهها را «نماد امید و آیندهٔ ایران آزاد» توصیف نمود.<ref name=":5" /> وی تأکید کرد:
«دانشجویان شجاع ایران! شما پیشتازان واقعی قیام برای سرنگونی فاشیسم دینی هستید. رژیم در آستانه فروپاشی است و دانشگاههای شما اکنون جبهه اصلی مقاومت به شمار میروند. با اتکا به [[طرح ده مادهای]] و مرزبندی قاطع با هر دو دیکتاتوری شاه و شیخ، آیندهای دموکراتیک و مبتنی بر برابری را رقم خواهید زد.»
<ref name=":5"> <p>این پیام تأثیر زیادی بر روحیه دانشجویان گذاشت و شعار «مریم رجوی، درود بر تو» در برخی دانشگاهها شنیده شد.<ref name=":5" /></p> <p>== روز چهارم: تحصن گسترده و درگیریهای خیابانی (۵ اسفند ۱۴۰۴) ==</p> <p>پنجشنبه ۵ اسفند ۱۴۰۴، خیزش دانشجویی وارد مرحله جدیدی شد.<ref name=":3" /> دانشجویان در چندین دانشگاه به تحصن پرداختند و خوابگاهها و ساختمانهای اداری را به مدت چند ساعت اشغال کردند.<ref name=":3" /></p> <p>در [[دانشگاه الزهرا]]، دانشجویان دختر با بستن درهای اصلی دانشگاه و نصب بنرهای بزرگ با شعار «زن، زندگی، آزادی؛ مرگ بر دیکتاتوری» تحصن کردند.<ref name=":3" /> نیروهای امنیتی تلاش کردند وارد محوطه شوند اما با مقاومت شدید دانشجویان و حمایت مردمی اطراف دانشگاه مواجه شدند.<ref name=":3" /></p> <p>در [[دانشگاه صنعتی شریف]]، دانشجویان با تشکیل زنجیره انسانی دور ساختمان مرکزی، شعار «شریف، شریف، سنگر مقاومت» سر دادند.<ref name=":3" /> در این روز گزارشهایی از استفاده گسترده از گاز اشکآور و گلولههای پلاستیکی علیه دانشجویان منتشر شد که منجر به مصدومیت دهها نفر گردید.<ref name=":3" /></p> <p>در خیابان انقلاب و اطراف دانشگاه تهران، درگیریهای شدید خیابانی رخ داد.<ref name=":3" /> دانشجویان و جوانان معترض از محلههای اطراف به حمایت دانشجویان آمدند و با پرتاب سنگ و کوکتل مولوتوف به نیروهای یگان ویژه پاسخ دادند.<ref name=":3" /> چندین خودروی نیروهای سرکوبگر در خیابان انقلاب به آتش کشیده شد.<ref name=":3" /></p> <p>شعارهای این روز بیشتر بر سرنگونی مستقیم متمرکز بود:</p> <ul> <li>«این آخرین پیامه، هدف سرنگونیه»</li> <li>«خامنهای، بدونی، ما همه با همیم»</li> <li>«مرگ بر ستمگر، چه شاه باشه چه رهبر»</li> </ul> <p>در دانشگاههای مشهد نیز تحصن ادامه یافت و دانشجویان دانشگاه فردوسی با شعار «مشهد بپا خاسته، دیکتاتور سرنگون» به خیزش پیوستند.<ref name=":4" /></p> <p>== روز پنجم: اوجگیری و فراخوان به اعتصاب عمومی (۶ اسفند ۱۴۰۴) ==</p> <p>جمعه ۶ اسفند، اعتراضات دانشجویی به اوج خود رسید.<ref name=":0" /> در حالی که برخی دانشگاهها به طور موقت تعطیل اعلام شدند، دانشجویان در محوطه دانشگاهها و خیابانهای اطراف تجمع کردند.<ref name=":0" /></p> <p>در [[دانشگاه تهران]]، دانشجویان با تشکیل زنجیره انسانی تا میدان انقلاب پیش رفتند و شعار «دانشجو، معلم، کارگر، اتحاد اتحاد» سر دادند.<ref name=":5" /> این شعار نشاندهنده تلاش برای پیوند جنبش دانشجویی با سایر اقشار جامعه بود.<ref name=":5" /></p> <p>در [[دانشگاه امیرکبیر]]، دانشجویان با آتش زدن نمادهای حکومتی (از جمله عکسهای رهبری) خشم خود را نشان دادند.<ref name=":0" /> نیروهای سرکوبگر با تیراندازی مستقیم به سمت دانشجویان پاسخ دادند که منجر به زخمی شدن چندین نفر شد.<ref name=":0" /></p> <p>در مشهد، دانشجویان دانشگاه فردوسی و سجاد با تجمع گسترده در بلوار دانشگاه، خواستار آزادی همه زندانیان سیاسی شدند.<ref name=":1" /> در برخی نقاط، جوانان محلی به دانشجویان پیوستند و درگیریهای پراکنده رخ داد.<ref name=":1" /></p> <p>در این روز، [[مریم رجوی]] فراخوانی صادر کرد و از دانشجویان خواست که خیزش را به اعتصاب عمومی سراسری تبدیل کنند:</p> <blockquote>«دانشجویان عزیز! شما اکنون قلب تپنده قیام هستید. با گسترش اعتراضات به کارخانهها، مدارس و ادارات، رژیم را فلج کنید. اعتصاب عمومی، کلید پیروزی نهایی است.»</blockquote><ref name=":5"> <p>این فراخوان مورد استقبال قرار گرفت و برخی تشکلهای کارگری و معلمان حمایت خود را اعلام کردند.<ref name=":5" /></p> <p>== روز ششم: ادامه خیزش و فراخوان به گسترش اعتراضات (۷ اسفند ۱۴۰۴) ==</p> <p>شنبه ۷ اسفند ۱۴۰۴، خیزش دانشجویی وارد ششمین روز متوالی خود شد.<ref name=":0" /> دانشجویان در دانشگاههای مختلف تهران و شهرهای دیگر با وجود فضای شدید امنیتی و احضارهای گسترده به کمیتههای انضباطی، تجمعات اعتراضی را ادامه دادند.<ref name=":0" /></p> <p>در [[دانشگاه تهران]]، دانشجویان در محوطه مرکزی و دانشکدههای مختلف با شعار «دانشگاه زنده است، امید جمهوری دموکراتیک زنده است» و «نه شاه، نه شیخ، جمهوری ایرانی» تجمع کردند.<ref name=":5" /> این شعارها نشاندهنده مرزبندی قاطع دانشجویان با هر دو شکل دیکتاتوری گذشته و حال بود.<ref name=":5" /></p> <p>در [[دانشگاه صنعتی شریف]]، دانشجویان با تشکیل زنجیره انسانی و سر دادن شعار «شریف سنگر مقاومت است»، به یاد شهدای قیام دیماه ایستادگی کردند.<ref name=":0" /> گزارشها حاکی از آن است که نیروهای حراست و بسیجی تلاش کردند تجمع را متفرق کنند اما دانشجویان با مقاومت موفق به ادامه اعتراض شدند.<ref name=":0" /></p> <p>دانشجویان [[دانشگاه الزهرا]] نیز برای ششمین روز متوالی تحصن کردند و با شعار «زن، زندگی، آزادی؛ مرگ بر ولایت فقیه» بر ادامه مبارزه تا آزادی کامل تأکید ورزیدند.<ref name=":3" /></p> <p>در مشهد، دانشجویان [[دانشگاه فردوسی]] و [[دانشگاه سجاد]] با تجمع گسترده در بلوار دانشگاه، شعار «مشهد بپا خاسته، دیکتاتور سرنگون» سر دادند و خواستار اتحاد همه اقشار شدند.<ref name=":1" /></p> <p>در این روز، فراخوانهایی از سوی دانشجویان برای گسترش اعتراضات به کارخانهها، مدارس و ادارات صادر شد.<ref name=":5" /> دانشجویان پیشرو در بیانیهای اعلام کردند:</p> <blockquote>«دانشگاه تنها آغاز است. ما دانشجویان پیشتاز قیام هستیم و فراخوان میدهیم همه اقشار به ما بپیوندند. اعتصاب عمومی سراسری، کلید پیروزی است.»</blockquote><ref name=":5"> <p>این فراخوان با حمایت برخی تشکلهای کارگری و معلمان همراه بود و نشانههایی از گسترش اعتراضات به بیرون از دانشگاهها دیده شد.<ref name=":5" /></p> <p>== سرکوب حکومتی و واکنشهای بینالمللی ==</p> <p>رژیم جمهوری اسلامی از همان روز اول با بسیج گسترده نیروهای [[بسیج]]، [[سپاه پاسداران]] و [[نیروی انتظامی]] به سرکوب خیزش دانشجویی پرداخت.<ref name=":2" /> استفاده از گاز اشکآور، گلولههای ساچمهای، تیراندازی مستقیم و بازداشت گسترده دانشجویان رایج بود.<ref name=":2" /></p> <p>در دانشگاه شریف و امیرکبیر، گزارشهایی از ورود نیروهای ویژه به داخل خوابگاهها و ضرب و شتم دانشجویان دختر و پسر منتشر شد.<ref name=":6" /> چندین دانشجو با اتهام «محاربه» و «اقدام علیه امنیت ملی» بازداشت شدند.<ref name=":2" /></p> <p>با وجود سرکوب شدید، دانشجویان عقبنشینی نکردند و شعار «هر دانشجو، یک مبارز» را سر دادند.<ref name=":0" /></p> <p>در سطح بینالمللی:</p> <ul> <li>سازمان عفو بینالملل سرکوب دانشجویان را محکوم کرد و خواستار آزادی فوری بازداشتشدگان شد.<ref name=":9" /></li> <li>اتحادیه اروپا و ایالات متحده بیانیههایی در حمایت از دانشجویان صادر کردند.<ref name=":10" /></li> <li>رسانههای معتبر مانند [[نیویورک تایمز]] و رویترز این خیزش را «بزرگترین موج اعتراضات دانشجویی پس از قیام دیماه» توصیف کردند.<ref name=":7" /><ref name=":10" /></li> </ul> <p>== نتیجهگیری موقت و چشمانداز ==</p> <p>خیزش دانشگاهها در اسفند ۱۴۰۴ نشان داد که نسل جوان تحصیلکرده ایران، علیرغم سرکوب شدید، همچنان پیشتاز مبارزه برای سرنگونی رژیم ولایت فقیه است.<ref name=":0" /> دانشجویان با تأکید بر مرزبندی قاطع با هر دو دیکتاتوری گذشته و حال (نه شاه، نه شیخ)، و با الهام از [[طرح ده مادهای مریم رجوی برای ایران فردا]]، آیندهای دموکراتیک، سکولار و مبتنی بر برابری جنسیتی را مطالبه میکنند.<ref name=":5" /></p> <p>تا روز ششم اسفند، اعتراضات همچنان ادامه دارد و نشانههایی از گسترش به سایر اقشار جامعه دیده میشود.<ref name=":0" /> این خیزش میتواند نقطه عطفی در مسیر قیام سراسری برای برقراری جمهوری دموکراتیک در ایران باشد.<ref name=":8" /></p> <p>== منابع ==</p> <p><a href="https://news.mojahedin.org/i/%D8%AE%DB%8C%D8%B2%D8%B4-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%AC%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D9%88%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D9%85%D8%AA%D9%88%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AE%D8%AA%D9%84%D9%81-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D9%82%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%87-%DB%B6%DB%B8">خیزش بزرگ دانشجویان برای دومین روز متوالی - دانشگاههای مختلف کشور؛ قیام سراسری ایران شماره ۶۸</a> شورای ملی مقاومت ایران<ref name=":0" /></p> <p><a href="https://news.mojahedin.org/i/%D8%AF%D9%88%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%B6%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%AC%D9%88%DB%8C%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B1%DA%AF-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%AE%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%D9%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87">دومین روز اعتراضات دانشجویی دانشگاههای ایران؛ شعارهای مرگ بر خامنهای؛ امسال سال خونه سیدعلی سرنگونه</a> شورای ملی مقاومت ایران<ref name=":1" /></p> <p><a href="https://news.mojahedin.org/i/%D9%81%D8%A7%DA%A9%D8%B3--%D9%86%DB%8C%D9%88%D8%B2-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%85%D9%88%D8%AC-%D9%86%D8%A7%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%DA%A9%D9%88%D8%A8-%D9%82%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%AF%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%87">فاکس نیوز: درگیریهای دانشگاههای تهران؛ شدیدترین موج ناآرامی؛ سرکوب قیام دیماه</a> شورای ملی مقاومت ایران<ref name=":2" /></p> <p><a href="https://article.mojahedin.org/i/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87%D9%87%D8%A7-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DA%AF%D8%B4%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B4%D8%AF%D8%9F">دانشگاهها چگونه بازگردانی شد؟</a> شورای ملی مقاومت ایران<ref name=":3" /></p> <p><a href="https://news.mojahedin.org/i/%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AE%DB%8C%D8%B2%D8%B4-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%AC%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AE%D8%AA%D9%84%D9%81-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%AC%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%87%D9%86%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87-%D9%82%D8%B3%D9%85-%D8%AE%D9%88%D9%86-%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D9%85-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86">چهارمین روز خیزش دانشجویان دانشگاههای مختلف؛ دانشجویان هنرستان سوره قسم خون یاران ایستادهایم پایان</a> شورای ملی مقاومت ایران<ref name=":4" /></p> <p><a href="https://news.mojahedin.org/i/%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%87-%D8%AC%D9%85%D8%B9%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%AC%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D9%85%D9%88%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DB%8C%DA%A9-%D8%B2%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA">بیانیه جمعی دانشجویان دانشگاه تهران؛ دانشگاه زنده است؛ امید جمهوری دموکراتیک زنده است</a> شورای ملی مقاومت ایران<ref name=":5" /></p> <p><a href="https://news.mojahedin.org/i/%D8%AA%D8%AC%D9%85%D8%B9-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%AC%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D9%81-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1%DA%A9%D8%A8%DB%8C%D8%B1-%D9%86%D8%AE%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D9%86-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DA%AF%D8%B4%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B4%D8%B9%D8%A7%D8%B1-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%82%D8%A7%D8%A8%D9%84%D9%87-%D8%A8%D8%B3%DB%8C%D8%AC%DB%8C-">تجمع درگیری دانشجویان دانشگاههای شریف، امیرکبیر؛ نخستین روز بازگشایی؛ شعار علیه خامنهای؛ مقابله بسیجی</a> شورای ملی مقاومت ایران<ref name=":6" /></p> <p><a href="https://www.ncr-iran.org/en/ncri-statements/statement-iran-protest/defiant-uprising-in-universities-protests-in-abdanan-and-echo-of-overthrow-slogans-on-the-40th-day-memorial-of-martyrs">Defiant Uprising in Universities; Protests in Abdanan and Echo of Overthrow Slogans</a> National Council of Resistance of Iran<ref name=":8" /></p> <p><a href="https://iranwire.com/en/features/149412-irans-universities-reopen-to-protest-as-students-demand-justice-for-the-killed">Iran's Universities Reopen to Protest as Students Demand Justice for the Killed</a> IranWire<ref name=":9" /></p></ref></ref></ref>
نسخهٔ ۱ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۱۷
محمد پاکپور محمد پاکپور
محمد پاکپور
زادروز
پارامتر اول اشتباه است! ۱۳۴۰(۱۳۴۰-Missing required parameter 1=month!-00) اراک، ایران
محمد پاکپور (زاده ۱۳۴۰ – درگذشته ۹ اسفند ۱۴۰۴)، یکی از سرلشکران سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بود که نقش کلیدی در سرکوب جنبشهای مردمی، حمایت از تروریسم منطقهای و نقض گسترده حقوق بشر ایفا میکرد. او از ۲۳ خرداد ۱۴۰۴ تا زمان کشته شدن در ۹ اسفند ۱۴۰۴، بهعنوان هشتمین فرمانده کل سپاه پاسداران فعالیت داشت[۱]، دورهای که با تشدید تهدیدات علیه آزادیخواهان داخلی و مخالفان خارجی همراه بود.
پاکپور، که دانشآموخته کارشناسی ارشد جغرافیا از دانشگاه تهران و دکتری جغرافیای سیاسی از دانشگاه تربیت مدرس بود، از ابتدای انقلاب ۱۳۵۷ به عنوان یکی از مهرههای کلیدی رژیم عمل کرد. او در جنگ ایران و عراق فرماندهی یگان زرهی سپاه را برعهده داشت و در عملیاتهای متعدد شرکت کرد، اما سابقه او بیشتر با سرکوب داخلی و حمایت از گروههای نیابتی جمهوری اسلامی گره خورده است. پاکپور در طول سالها فرماندهی بر لشکرهای مختلف سپاه، نقش محوری در کشتار معترضان و سرکوب اقلیتهای قومی ایفا کرد.
او از ۱۳۷۶ تا ۱۳۷۹ فرمانده لشکر ۸ نجف بود، از ۱۳۷۹ تا ۱۳۸۲ فرمانده لشکر ۳۱ عاشورا، از ۱۳۸۲ تا ۱۳۸۷ رئیس ستاد نیروی زمینی سپاه، از ۱۳۸۷ تا ۱۳۸۸ معاون عملیات سپاه پاسداران، و از ۱۳۸۸ تا ۱۴۰۴ فرمانده نیروی زمینی سپاه پاسداران[۲]. در این دورهها، پاکپور مسئول مستقیم عملیاتهای سرکوب در مناطق مرزی، به ویژه علیه کردها و بلوچها بود، و همچنین در حمایت از شبهنظامیان شیعه در عراق و سوریه نقش داشت. انتصاب او به فرماندهی کل سپاه پس از کشته شدن حسین سلامی در جنگ ۱۴۰۴، نشاندهنده ادامه سیاستهای سرکوبگرانه رژیم بود، اما عمر کوتاه این سمت با کشته شدن او در حملات آمریکا و اسرائیل به پایان رسید.
پاکپور نه تنها در داخل ایران به عنوان یکی از عوامل اصلی نقض حقوق بشر شناخته میشد، بلکه در سطح بینالمللی نیز به دلیل حمایت از تروریسم تحریم شده بود. او در سرکوب اعتراضات آبان ۱۳۹۸ نقش کلیدی داشت و اتحادیه اروپا او را به همین دلیل تحریم کرد[۳]. مرگ او در حملات مشترک آمریکا و اسرائیل، پایان یکی از تاریکترین چهرههای نظامی جمهوری اسلامی را رقم زد[۴].
محمد پاکپور در سال ۱۳۴۰ در شهر اراک، در دوران حکومت پهلوی، زاده شد. کودکی و نوجوانی او در محیطی گذشت که با انقلاب ۱۳۵۷ دگرگون شد. او از همان روزهای نخست به قدرت رسیدن نظام ولایت فقیه به سپاه پاسداران پیوست و در سرکوب شورشهای کردستان در سالهای ۱۳۵۸–۱۳۵۹ شرکت کرد[۵]. این دوره، که با کشتار گسترده غیرنظامیان همراه بود، نخستین تجربه او در سرکوب اقلیتهای قومی بود و او را به یکی از چهرههای بدنام در میان کردهای ایران تبدیل کرد.
در طول جنگ ایران و عراق (۱۳۵۹–۱۳۶۷)، پاکپور فرماندهی یگان زرهی سپاه را برعهده داشت و در عملیاتهای متعددی شرکت کرد. در این جنگ مجروح شد، اما این جراحت بیشتر به عنوان ابزاری برای تبلیغ ایدئولوژیک رژیم استفاده شد. پس از جنگ، به تحصیلات دانشگاهی روی آورد و کارشناسی ارشد جغرافیا از دانشگاه تهران و دکتری جغرافیای سیاسی از دانشگاه تربیت مدرس گرفت. پایاننامه او بر امنیت پایدار در مناطق قومی تمرکز داشت، اما در عمل، سیاستهایش منجر به ناامنی و سرکوب بیشتر در استانهایی مانند سیستان و بلوچستان شد[۶].
در سال ۱۳۹۶، پاکپور فرماندهی یگان تکاور صابرین در حملات داعش به مجلس شورای اسلامی را برعهده داشت[۷]. این عملیات، که با کشته شدن چندین غیرنظامی همراه بود، نشاندهنده رویکرد خشن او در مقابله با تهدیدات بود. پاکپور همچنین در جنگ ایران و عراق ۲۰۱۳–۲۰۱۷ شرکت داشت و در بازپسگیری فلوجه در سال ۲۰۱۶ نقش ایفا کرد.[۸].
در سالهای اخیر، پاکپور به عنوان یکی از حامیان اصلی سیاستهای سرکوبگرانه رژیم عمل کرد و در سرکوب اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ نقش داشت. او همچنین در تهدید اقلیم کردستان و حمایت از شبهنظامیان شیعه در سوریه و عراق فعال بود[۹]. او در حملات اسفند ۱۴۰۴ آمریکا و اسرائیل به بیت علی خامنهای کشته شد[۱۰].
سوابق نظامی
پاکپور از سال ۱۳۵۸ وارد سپاه پاسداران شد و در طول سالها سمتهای متعددی برعهده داشت که اغلب با سرکوب داخلی و خارجی همراه بود:
فرمانده یگان زرهی سپاه در جنگ ایران و عراق
فرمانده قرارگاه نصرت شد که مسئول عملیات در مناطق مرزی بود و در سرکوب کردها نقش داشت.
معاون عملیات سپاه پاسداران (۱۳۸۷–۱۳۸۸)، دورهای که با برنامهریزی برای سرکوب اعتراضات ۱۳۸۸ همراه بود.
فرمانده لشکر ۸ نجف (۱۳۷۶–۱۳۷۹)، که در عملیاتهای داخلی علیه مخالفان استفاده میشد.
فرمانده لشکر ۳۱ عاشورا (۱۳۷۹–۱۳۸۲)، مسئول سرکوب در شمال غرب ایران.
رئیس ستاد نیروی زمینی سپاه (۱۳۸۲–۱۳۸۷).
فرمانده نیروی زمینی سپاه پاسداران (۱۳۸۸–۱۴۰۴)، طولانیترین دوره او که با سرکوب اعتراضات آبان ۱۳۹۸ و حمایت از تروریسم در سوریه همراه بود[۱۱].
در این سوابق، پاکپور مسئول عملیاتهایی بود که منجر به کشته شدن هزاران غیرنظامی شد، از جمله در اعتراضات سراسری دی ۱۴۰۴[۱۳].
نقش در سرکوب اعتراضات و نقض حقوق بشر
پاکپور یکی از معماران اصلی سرکوب اعتراضات مردمی در ایران بود. در اعتراضات آبان ۱۳۹۸، نیروهای تحت فرمان او هزاران معترض را کشتند و زخمی کردند، که این اقدامات او را به تحریمهای بینالمللی کشاند[۳]. او همچنین در سرکوب اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ نقش داشت و مسئول کشتار دهها هزار ایرانی بود[۱۴].
در مناطق قومی، پاکپور سیاستهای سرکوبگرانه علیه کردها و بلوچها را پیش برد و در درگیریهای غرب ایران (۲۰۱۶–اکنون) نقش داشت، که منجر به کشته شدن غیرنظامیان شد[۱۵]. او همچنین در حمایت از گروههای تروریستی مانند حزبالله و حوثیها فعال بود، که این اقدامات رژیم را به انزوای بینالمللی کشاند.
نقش در سیاست خارجی و تروریسم
به عنوان فرمانده نیروی زمینی سپاه، پاکپور حمایت از شبهنظامیان شیعه در عراق و سوریه را هدایت کرد و در جنگ داخلی سوریه نیروهای ایرانی را به کشتار سنیها واداشت[۱۶]. او همچنین در تهدید اسرائیل و آمریکا فعال بود و در نامهای پس از انتصاب به فرماندهی کل سپاه، تهدید به باز کردن درهای جهنم کرد[۱۷]. این سیاستها منجر به تشدید تنشهای منطقهای شد.
تحریمها
در ۱۲ آوریل ۲۰۲۱، اتحادیه اروپا پاکپور را به دلیل سرکوب اعتراضات آبان ۱۳۹۸ تحریم کرد[۳]. همچنین، ایالات متحده او را به دلیل حمایت از تروریسم تحریم کرد[۱۸]. این تحریمها داراییهای او را مسدود و سفرهایش را ممنوع کرد.
مرگ
محمد پاکپور در حملات اسفند ۱۴۰۴ آمریکا و اسرائیل به ایران کشته شد. او در جلسه شورای دفاع حضور داشت و همراه با علی شمخانی و دیگران هدف قرار گرفت[۱۹][۲۰]. این حمله بخشی از پاسخ به تهدیدات رژیم بود و مرگ او را به عنوان یکی از نمادهای شکست رژیم جشن گرفتند.
