کاربر:Alireza k h/صفحه تمرین: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران پدیا
پرش به ناوبری پرش به جستجو
→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌ترتفاوت با ویرایش جدیدتر ←
دیداریویکی‌متن
بدون خلاصۀ ویرایش
جزبدون خلاصۀ ویرایش
(۸ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
{{جعبه اطلاعات رویداد تاریخی
{{جعبه زندگینامه
|نام رویداد=حمله مشترک اسرائیل و ایالات متحده به ایران - ۲۸ فوریه ۲۰۲۶
| اندازه جعبه =
|تصویر=حمله مشترک آمریکا و اسرائیل به رژیم ایران .jpg
| عنوان = محمد پاکپور
|عرض تصویر=
| نام = محمد پاکپور
|توضیح تصویر=دود ناشی از انفجارها در مرکز تهران (تصویر نمادین)
| تصویر = محمد پاکپور.jpg
|عناوین دیگر=عملیات پیشگیرانه اسرائیل و آمریکا علیه تأسیسات نظامی، هسته‌ای و موشکی ایران
| اندازه تصویر = ۲۴۰px
|عاملان=نیروهای دفاعی اسرائیل، ارتش ایالات متحده (با هماهنگی مستقیم)، رژیم ایران (پاسخ با موشک‌های بالستیک)
| عنوان تصویر = محمد پاکپور
|مکان=تهران، اصفهان، قم، کرج، تبریز، دزفول، جزیره خارک، کنارک و سایر نقاط ایران؛ پایگاه‌های آمریکایی در قطر، بحرین، امارات، کویت، عربستان و اردن؛ اسرائیل (تل‌آویو، حیفا)
| زادروز = {{تاریخ تولد|۱۳۴۰|||گاه‌شمار=خورشیدی}}
|زمان=۲۸ فوریه ۲۰۲۶ (۹ صبح به وقت محلی تهران) – ادامه‌دار
| زادگاه = [[اراک]]، [[ایران]]
|نتیجه=انفجارهای متعدد در تهران و شهرهای دیگر ایران، آسیب به تأسیسات نظامی و هسته‌ای، اختلال گسترده ارتباطات و اینترنت، بسته شدن حریم هوایی ایران، حملات موشکی ایران به پایگاه‌های آمریکایی در خلیج فارس، اظهارات ترامپ مبنی بر آغاز «عملیات رزمی عمده»، و آغاز مرحله‌ای جدید از درگیری مستقیم در خاورمیانه
| تاریخ مرگ = {{تاریخ مرگ|۱۴۰۴|۱۲|۹|گاه‌شمار=خورشیدی}}
| مکان مرگ = [[تهران]]، [[ایران]]
| عرض جغرافیایی محل دفن =
| طول جغرافیایی محل دفن =
| latd =
| latm =
| lats =
| latNS = N
| longd =
| longm =
| longs =
| longEW = E
| محل زندگی = اراک (تا پیش از انقلاب)، تهران و مناطق عملیاتی (از ۱۳۵۸)
| ملیت = ایرانی
| نژاد =
| تابعیت =
| تحصیلات = کارشناسی ارشد جغرافیا، دکتری جغرافیای سیاسی
| دانشگاه = [[دانشگاه تهران]] (کارشناسی ارشد)، [[دانشگاه تربیت مدرس]] (دکتری)
| پیشه = نظامی
| سال‌های فعالیت = ۱۳۵۸ – ۱۴۰۴
| کارفرما =
| نهاد = [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]
| نماینده =
| شناخته‌شده برای = فرماندهی عملیات سرکوب داخلی، درگیری‌های مرزی، وفاداری به رژیم ولایت فقیه، نقش در سرکوب اعتراضات مردمی
| نقش‌های برجسته = فرمانده کل [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]] (۱۴۰۴)، فرمانده [[نیروی زمینی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]] (۱۳۸۸–۱۴۰۴)، فرمانده لشکرهای ۸ نجف و ۳۱ عاشورا
| سبک =
| تأثیرگذاران =
| تأثیرپذیرفتگان =
| شهر خانگی = اراک
| تلویزیون =
| لقب = سرلشکر پاسدار
| حزب =
| جنبش =
| مخالفان = اپوزیسیون ایران، سازمان‌های حقوق بشری، اقلیت‌های قومی، معترضان مردمی
| هیئت =
| دین = اسلام
| مذهب = شیعه
| منصب =
| مکتب =
| آثار = پایان‌نامه دکتری: الگوی مناسب برای ایجاد امنیت پایدار در مناطق قومی ایران (مورد مطالعه استان سیستان و بلوچستان)
| خویشاوندان سرشناس =
| فرزندان =
| جوایز = [[نشان فتح]] (درجه ۱)
| امضا =
| اندازه امضا =
| وبگاه =
| پانویس =
}}
}}
'''چکیده'''
 
در ساعات اولیه بامداد ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ (۹ اسفند ۱۴۰۴)، حمله مشترک اسرائیل و ایالات متحده به ایران آغاز شد. انفجارهای مهیب در مرکز، شمال و شرق تهران شنیده شد و دود غلیظ بر فراز پایتخت مشاهده گردید. اسرائیل عملیات را «پیشگیرانه» اعلام کرد و ایالات متحده نیز تأیید کرد که حملات هوایی و دریایی هماهنگ انجام شده است. اهداف اصلی شامل تأسیسات موشکی، انباشت موشک، سایت‌های هسته‌ای و مراکز فرماندهی سپاه پاسداران بود. رسانه‌های وابسته به سپاه از اصابت موشک به خیابان دانشگاه و محدوده جمهوری خبر دادند و منابع نزدیک به نهادهای نظامی از تلفات در میان پرسنل سپاه سخن گفتند. همزمان، ایران با شلیک موشک‌های بالستیک به پایگاه‌های آمریکایی در قطر (العدید)، بحرین، امارات (الظفره)، کویت (السالم)، عربستان و اردن پاسخ داد و انفجارهایی در این کشورها گزارش شد. اینترنت در اکثر نقاط ایران تقریباً قطع شد، حریم هوایی بسته گردید و مدارس و دانشگاه‌ها تعطیل شدند. دونالد ترامپ در پیام تلویزیونی اعلام کرد: «اندکی پیش، نیروهای نظامی آمریکا عملیات‌های رزمی گسترده‌ای را در ایران آغاز کردند. هدف ما دفاع از مردم آمریکا از طریق از میان بردن تهدیدهای فوری و جدی ناشی از رژیم ایران است.» این حمله مرحله جدیدی از درگیری مستقیم در خاورمیانه را آغاز کرد و بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌های جهانی داشت.<ref name=":0">[https://news.mojahedin.org/i/%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%AA%D8%B1%D8%B2-%D8%A7%D9%86%D9%81%D8%AC%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2-%D9%88-%D8%B4%D8%B1%D9%82-%D9%88-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%DB%8C%DA%AF%D8%B1-%D8%B4%D9%86%DB%8C%D8%AF%D9%87-%D8%B4%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA رویترز: انفجارهایی در مرکز و شرق تهران]</ref><ref name=":1">[https://www.aljazeera.com/news/2026/2/28/explosions-in-downtown-tehran-smoke-seen-rising US, Israel launch attack on Iran, explosions in Israel, Gulf Arab states]</ref><ref name=":2">[https://www.reuters.com/world/iran-crisis-live-explosions-tehran-israel-announces-strike-2026-02-28/ Live updates: US, Israel attack Iran]</ref>
 
'''حمله مشترک اسرائیل و ایالات متحده به ایران - ۲۸ فوریه ۲۰۲۶'''، عملیاتی نظامی گسترده بود که در ساعات اولیه بامداد آغاز شد و انفجارهای متعدد در نقاط مختلف ایران، به‌ویژه تهران، را به همراه داشت. این حمله با هماهنگی مستقیم آمریکا و اسرائیل انجام شد و رژیم ایران با شلیک موشک‌های بالستیک به پایگاه‌های آمریکایی در منطقه پاسخ داد. این رویداد یکی از جدی‌ترین درگیری‌های مستقیم در خاورمیانه در سال‌های اخیر به شمار می‌رود.
 
==جزئیات حملات در ایران==
'''محمد پاکپور''' (زاده ۱۳۴۰ – درگذشته ۹ اسفند ۱۴۰۴)، یکی از سرلشکران  سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بود که نقش کلیدی در سرکوب جنبش‌های مردمی، حمایت از تروریسم منطقه‌ای و نقض گسترده حقوق بشر ایفا می‌کرد. او از ۲۳ خرداد ۱۴۰۴ تا زمان کشته شدن در ۹ اسفند ۱۴۰۴، به‌عنوان هشتمین فرمانده کل سپاه پاسداران فعالیت داشت<ref>{{یادکرد وب |نام خانوادگی= |نام= |عنوان= با حکم رهبر انقلاب صورت گرفت: سردار محمد پاکپور فرمانده کل سپاه پاسداران شد|نشانی= https://www.sharghdaily.com/بخش-سیاست-6/1020944-با-حکم-رهبر-انقلاب-صورت-گرفت-سردار-محمد-پاکپور-فرمانده-کل-سپاه-پاسداران-شد|بازبینی= |اثر= |تاریخ= ۲۳ خرداد ۱۴۰۴|ناشر= [[شرق (روزنامه)|شرق]]|نشانی بایگانی= |تاریخ بایگانی= |کد زبان=}}</ref>، دوره‌ای که با تشدید تهدیدات علیه آزادی‌خواهان داخلی و مخالفان خارجی همراه بود.
در ساعات اولیه بامداد، گزارش‌های متعدد از وقوع انفجارها و حملات موشکی در نقاط مختلف ایران منتشر شد. صدای چند انفجار در مرکز تهران شنیده شد و دود غلیظ در بخش‌هایی از پایتخت مشاهده گردید. خبرگزاری‌های وابسته به سپاه پاسداران از اصابت موشک‌ها به محدوده‌هایی در مرکز تهران خبر دادند و برخی رسانه‌ها از شنیده‌شدن انفجارهایی دیگر در شمال و شرق پایتخت گزارش کردند. منابع تلگرامی نزدیک به نهادهای نظامی مدعی تلفات در میان پرسنل سپاه شدند.
 
انفجارها در اصفهان، قم، لرستان، کرمانشاه، کرج، تبریز، دزفول، جزیره خارک و شهرستان کنارک نیز گزارش شد. فرودگاه مهرآباد تهران هدف قرار گرفت و گزارش‌هایی از هدف قرار گرفتن وزارت اطلاعات در تهران منتشر شد. حریم هوایی ایران بسته شد و اختلال گسترده در ارتباطات (قطع خطوط زمینی و اینترنت) رخ داد. صف‌های طولانی برای سوخت در تهران تشکیل شد و بسیاری از شهروندان تهران را ترک کردند.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" />
پاکپور، که دانش‌آموخته کارشناسی ارشد جغرافیا از دانشگاه تهران و دکتری جغرافیای سیاسی از دانشگاه تربیت مدرس بود، از ابتدای انقلاب ۱۳۵۷ به عنوان یکی از مهره‌های کلیدی رژیم عمل کرد. او در جنگ ایران و عراق فرماندهی یگان زرهی سپاه را برعهده داشت و در عملیات‌های متعدد شرکت کرد، اما سابقه او بیشتر با سرکوب داخلی و حمایت از گروه‌های نیابتی جمهوری اسلامی گره خورده است. پاکپور در طول سال‌ها فرماندهی بر لشکرهای مختلف سپاه، نقش محوری در کشتار معترضان و سرکوب اقلیت‌های قومی ایفا کرد.
==واکنش و پاسخ رژیم ایران==
 
رژیم ایران بلافاصله با شلیک موشک‌های بالستیک به پایگاه‌های آمریکایی در منطقه پاسخ داد. پایگاه‌های العدید در قطر، السالم در کویت، الظفره در امارات، پایگاه پنجم آمریکا در بحرین و پایگاه‌هایی در عربستان و اردن هدف قرار گرفتند. انفجارهایی در بحرین، کویت و اردن گزارش شد. خبرگزاری نیروی قدس اعلام کرد موج بعدی موشک‌های ایرانی به سمت اسرائیل شلیک شده است. تل‌آویو و حیفا نیز انفجارهایی را تجربه کردند و آژیرهای هشدار به صدا درآمد. انصارالله یمن اعلام کردند حملات خود به دریای سرخ را از سر خواهند گرفت.<ref name=":1" /><ref name=":2" />
او از ۱۳۷۶ تا ۱۳۷۹ فرمانده لشکر ۸ نجف بود، از ۱۳۷۹ تا ۱۳۸۲ فرمانده لشکر ۳۱ عاشورا، از ۱۳۸۲ تا ۱۳۸۷ رئیس ستاد نیروی زمینی سپاه، از ۱۳۸۷ تا ۱۳۸۸ معاون عملیات سپاه پاسداران، و از ۱۳۸۸ تا ۱۴۰۴ فرمانده نیروی زمینی سپاه پاسداران<ref>{{یادکرد وب |نویسنده = |نشانی= https://www.tasnimnews.com/fa/keyword/1685/سردار-پاکپور |عنوان= معرفی سردار پاکپور| ناشر =[[خبرگزاری تسنیم]] |تاریخ = |تاریخ بازبینی=}}</ref>. در این دوره‌ها، پاکپور مسئول مستقیم عملیات‌های سرکوب در مناطق مرزی، به ویژه علیه کردها و بلوچ‌ها بود، و همچنین در حمایت از شبه‌نظامیان شیعه در عراق و سوریه نقش داشت. انتصاب او به فرماندهی کل سپاه پس از کشته شدن حسین سلامی در جنگ ۱۴۰۴، نشان‌دهنده ادامه سیاست‌های سرکوبگرانه رژیم بود، اما عمر کوتاه این سمت با کشته شدن او در حملات آمریکا و اسرائیل به پایان رسید.
==اظهارات دونالد ترامپ==
 
دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در پیام تلویزیونی اعلام کرد: «اندکی پیش، نیروهای نظامی آمریکا عملیات‌های رزمی گسترده‌ای را در ایران آغاز کردند. هدف ما دفاع از مردم آمریکا از طریق از میان بردن تهدیدهای فوری و جدی ناشی از رژیم ایران است.» او رژیم ایران را «یک گروه شرور از افراد سخت‌سر و وحشتناک» خواند و گفت فعالیت‌های تهدیدآمیز ایران مستقیماً آمریکا، نیروهای آمریکایی و متحدان را در معرض خطر قرار می‌دهد.<ref name=":1" /><ref name=":2" />
پاکپور نه تنها در داخل ایران به عنوان یکی از عوامل اصلی نقض حقوق بشر شناخته می‌شد، بلکه در سطح بین‌المللی نیز به دلیل حمایت از تروریسم تحریم شده بود. او در سرکوب اعتراضات آبان ۱۳۹۸ نقش کلیدی داشت و اتحادیه اروپا او را به همین دلیل تحریم کرد<ref name=":0">{{Cite tweet|number=2027690708522479871|user=ELINTNews|title=#BREAKING: @AmitSegal reports the assessments in Israel is that there is a “a good chance” that Ali Shamkhani, advisor to Khamenei and the official responsible for the nuclear program, has been killed in strikes.|author=ELINT News|access-date=28 February 2026|url-status=live}}</ref>. مرگ او در حملات مشترک آمریکا و اسرائیل، پایان یکی از تاریک‌ترین چهره‌های نظامی جمهوری اسلامی را رقم زد<ref>{{یادکرد وب|عنوان=کشته شدن فرمانده کل سپاه؛ محمد پاکپور که بود؟|نشانی=https://www.bbc.com/persian/articles/cwy8vkl3j70o|وبگاه=BBC News فارسی|تاریخ=2026-03-01|بازبینی=2026-03-01|کد زبان=fa}}</ref>.
==پیامدها و وضعیت فعلی==
== زندگی ==
تا ساعات اولیه بعدازظهر، گزارش‌ها حاکی از ادامه حملات و اختلال کامل اینترنت در اکثر نقاط ایران بود. مدارس و دانشگاه‌ها تا اطلاع ثانوی تعطیل اعلام شدند. خامنه‌ای به مکان امن منتقل شد. مرحله نخست حملات اسرائیل حدود ۴ روز و کارزار آمریکا ممکن است حدود ۱۰ روز ادامه یابد. این رویداد خاورمیانه را در آستانه درگیری گسترده‌تری قرار داد.
[[پرونده:Pakpour-2017 Tehran attacks.jpg|بندانگشتی|200px|پاکپور پس از [[حملات ۱۳۹۶ تهران|حمله داعش به مجلس]]]]
==منابع==
محمد پاکپور در سال ۱۳۴۰ در شهر اراک، در دوران حکومت پهلوی، زاده شد. کودکی و نوجوانی او در محیطی گذشت که با انقلاب ۱۳۵۷ دگرگون شد. او از همان روزهای نخست به قدرت رسیدن نظام ولایت فقیه به سپاه پاسداران پیوست و در سرکوب شورش‌های کردستان در سال‌های ۱۳۵۸–۱۳۵۹ شرکت کرد<ref>{{یادکرد وب|عنوان=نشان فتح چیست و کدام فرماندهان مفتخر به دریافت آن شده‌اند؟|نشانی=https://www.mashreghnews.ir/news/278207/نشان-فتح-چیست-و-کدام-فرماندهان-مفتخر-به-دریافت-آن-شده-اند|وبگاه=مشرق نیوز|تاریخ=2014-01-18|بازبینی=2023-12-11|کد زبان=fa}}</ref>. این دوره، که با کشتار گسترده غیرنظامیان همراه بود، نخستین تجربه او در سرکوب اقلیت‌های قومی بود و او را به یکی از چهره‌های بدنام در میان کردهای ایران تبدیل کرد.
===منابع اصلی===
 
۱. رویترز: انفجارهایی در مرکز و شرق تهران. سازمان مجاهدین خلق ایران.
در طول جنگ ایران و عراق (۱۳۵۹–۱۳۶۷)، پاکپور فرماندهی یگان زرهی سپاه را برعهده داشت و در عملیات‌های متعددی شرکت کرد. در این جنگ مجروح شد، اما این جراحت بیشتر به عنوان ابزاری برای تبلیغ ایدئولوژیک رژیم استفاده شد. پس از جنگ،  به تحصیلات دانشگاهی روی آورد و کارشناسی ارشد جغرافیا از دانشگاه تهران و دکتری جغرافیای سیاسی از دانشگاه تربیت مدرس گرفت. پایان‌نامه او بر امنیت پایدار در مناطق قومی تمرکز داشت، اما در عمل، سیاست‌هایش  منجر به ناامنی و سرکوب بیشتر در استان‌هایی مانند سیستان و بلوچستان شد<ref>{{یادکرد وب|عنوان=Profile: محمد پاکپور – چهره جنایت|نشانی=https://facesofcrime.org/fa/profile/106|وبگاه=چهره جنایت|بازبینی=2026-03-01|کد زبان=fa}}</ref>.
===منابع انگلیسی===
 
۲. US, Israel launch attack on Iran, explosions in Israel, Gulf Arab states. Al Jazeera.
در سال ۱۳۹۶، پاکپور فرماندهی یگان تکاور صابرین در حملات داعش به مجلس شورای اسلامی را برعهده داشت<ref name="Tasnim1">{{cite news|title=اقدام به‌موقع نیروهای ویژه سپاه در مجلس/ تروریست‌ها چگونه در عملیات ضربتی سپاه کشته شدند + تصاویر|url=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1396/03/17/1430094/اقدام-به-موقع-نیروهای-ویژه-سپاه-در-مجلس-تروریست-ها-چگونه-در-عملیات-ضربتی-سپاه-کشته-شدند-تصاویر|accessdate=8 ژوئن 2017|work=خبرگزاری تسنیم}}</ref>. این عملیات، که با کشته شدن چندین غیرنظامی همراه بود، نشان‌دهنده رویکرد خشن او در مقابله با تهدیدات بود. پاکپور همچنین در جنگ ایران و عراق ۲۰۱۳–۲۰۱۷ شرکت داشت و در بازپس‌گیری فلوجه در سال ۲۰۱۶ نقش ایفا کرد.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=Mohammad Pakpour - Counter Extremism Project|نشانی=https://www.counterextremism.com/extremists/mohammad-pakpour|وبگاه=Counter Extremism Project|بازبینی=2026-03-01|کد زبان=en}}</ref>.
۳. Live updates: US, Israel attack Iran. Reuters.
 
۴. Live updates: US, Israel attack Iran in 'preemptive strike'. CNN.
در سال‌های اخیر، پاکپور به عنوان یکی از حامیان اصلی سیاست‌های سرکوبگرانه رژیم عمل کرد و در سرکوب اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ نقش داشت. او همچنین در تهدید اقلیم کردستان و حمایت از شبه‌نظامیان شیعه در سوریه و عراق فعال بود<ref>{{یادکرد وب|عنوان=در مورد سرلشکر محمد پاکپور در ویکی تابناک بیشتر بخوانید|نشانی=https://www.tabnak.ir/fa/tags/320962/1/%D8%B3%D8%B1%D9%84%D8%B4%DA%A9%D8%B1-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%BE%D8%A7%DA%A9%D9%BE%D9%88%D8%B1|وبگاه=تابناک|بازبینی=2026-03-01|کد زبان=fa}}</ref>. او در حملات اسفند ۱۴۰۴ آمریکا و اسرائیل به بیت [[علی خامنه‌ای]] کشته شد<ref>{{یادکرد وب|عنوان=علی شمخانی و محمد پاکپور در حمله اسرائیل کشته شدند|نشانی=https://www.aa.com.tr/fa/%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%AE%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86/%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%B4%D9%85%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%BE%D8%A7%DA%A9%D9%BE%D9%88%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D9%85%D9%84%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%84-%DA%A9%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D8%B4%D8%AF%D9%86%D8%AF/3844544|وبگاه=آنادولو|تاریخ=2026-03-01|بازبینی=2026-03-01|کد زبان=fa}}</ref>.
== سوابق نظامی ==
پاکپور از سال ۱۳۵۸ وارد سپاه پاسداران شد و در طول سال‌ها سمت‌های متعددی برعهده داشت که اغلب با سرکوب داخلی و خارجی همراه بود:
 
فرمانده یگان زرهی سپاه در جنگ ایران و عراق
 
فرمانده قرارگاه نصرت شد که مسئول عملیات در مناطق مرزی بود و در سرکوب کردها نقش داشت.
 
معاون عملیات سپاه پاسداران (۱۳۸۷–۱۳۸۸)، دوره‌ای که با برنامه‌ریزی برای سرکوب اعتراضات ۱۳۸۸ همراه بود.
 
فرمانده لشکر ۸ نجف (۱۳۷۶–۱۳۷۹)، که در عملیات‌های داخلی علیه مخالفان استفاده می‌شد.
 
فرمانده لشکر ۳۱ عاشورا (۱۳۷۹–۱۳۸۲)، مسئول سرکوب در شمال غرب ایران.
 
رئیس ستاد نیروی زمینی سپاه (۱۳۸۲–۱۳۸۷).
 
فرمانده نیروی زمینی سپاه پاسداران (۱۳۸۸–۱۴۰۴)، طولانی‌ترین دوره او که با سرکوب اعتراضات آبان ۱۳۹۸ و حمایت از تروریسم در سوریه همراه بود<ref>{{یادکرد وب|عنوان=Mohammad Pakpour: IRGC Major General Brings Hardline Mindset|نشانی=https://greydynamics.com/major-general-mohammad-pakpour-new-irgc-chief|وبگاه=Grey Dynamics|بازبینی=2026-03-01|کد زبان=en}}</ref>.
 
فرمانده کل سپاه پاسداران (۱۴۰۴)<ref>{{یادکرد وب|عنوان=Mohammad Pakpour appointed as IRGC commander after Salami killed|نشانی=https://www.iranintl.com/en/202506135218|وبگاه=Iran International|تاریخ=2025-06-13|بازبینی=2026-03-01|کد زبان=en}}</ref>.
 
در این سوابق، پاکپور مسئول عملیات‌هایی بود که منجر به کشته شدن هزاران غیرنظامی شد، از جمله در اعتراضات سراسری دی ۱۴۰۴<ref>{{یادکرد وب|عنوان=رسانه‌های ایران خبر کشته شدن سرلشکر محمد پاکپور، فرمانده کل سپاه پاسداران، را تائید کردند|نشانی=https://www.instagram.com/p/DVVHzf8Fkx1|وبگاه=Instagram|تاریخ=2026-03-01|بازبینی=2026-03-01|کد زبان=fa}}</ref>.
== نقش در سرکوب اعتراضات و نقض حقوق بشر ==
پاکپور یکی از معماران اصلی سرکوب اعتراضات مردمی در ایران بود. در اعتراضات آبان ۱۳۹۸، نیروهای تحت فرمان او هزاران معترض را کشتند و زخمی کردند، که این اقدامات او را به تحریم‌های بین‌المللی کشاند<ref name=":0">{{یادکرد وب|عنوان=اتحادیه اروپا فرماندهان سپاه، بسیج و پلیس را به‌دلیل سرکوب اعتراضات ۹۸ تحریم کرد|نشانی=https://www.radiofarda.com/a/31199688.html|وبگاه=رادیو فردا|بازبینی=2021-04-13|کد زبان=fa}}</ref>. او همچنین در سرکوب اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ نقش داشت و مسئول کشتار ده‌ها هزار ایرانی بود<ref>{{یادکرد وب|عنوان=سردار محمد پاکپور، فرمانده سپاه پاسداران، به هلاکت رسید|نشانی=https://x.com/farhad_mottaghi/status/2027699399405801810|وبگاه=X (Twitter)|تاریخ=2026-02-28|بازبینی=2026-03-01|کد زبان=fa}}</ref>.
در مناطق قومی، پاکپور سیاست‌های سرکوبگرانه علیه کردها و بلوچ‌ها را پیش برد و در درگیری‌های غرب ایران (۲۰۱۶–اکنون) نقش داشت، که منجر به کشته شدن غیرنظامیان شد<ref>{{یادکرد وب|عنوان=محمد پاکپور بە درک واصل شد|نشانی=https://x.com/Mardinabdollahi/status/2027707858507231430|وبگاه=X (Twitter)|تاریخ=2026-02-28|بازبینی=2026-03-01|کد زبان=fa}}</ref>. او همچنین در حمایت از گروه‌های تروریستی مانند حزب‌الله و حوثی‌ها فعال بود، که این اقدامات رژیم را به انزوای بین‌المللی کشاند.
== نقش در سیاست خارجی و تروریسم ==
به عنوان فرمانده نیروی زمینی سپاه، پاکپور حمایت از شبه‌نظامیان شیعه در عراق و سوریه را هدایت کرد و در جنگ داخلی سوریه نیروهای ایرانی را به کشتار سنی‌ها واداشت<ref>{{یادکرد وب|عنوان=Mohammad Pakpour - Counter Extremism Project|نشانی=https://www.counterextremism.com/extremists/mohammad-pakpour|وبگاه=Counter Extremism Project|بازبینی=2026-03-01|کد زبان=en}}</ref>. او همچنین در تهدید اسرائیل و آمریکا فعال بود و در نامه‌ای پس از انتصاب به فرماندهی کل سپاه، تهدید به باز کردن درهای جهنم کرد<ref>{{یادکرد وب|عنوان=فرمانده جدید سپاه پاسداران، محمد پاکپور، در نامه‌ای به (آیت‌الله) خامنه‌ای|نشانی=https://x.com/mhrezaa2c/status/1933538593131344248|وبگاه=X (Twitter)|تاریخ=2025-06-13|بازبینی=2026-03-01|کد زبان=fa}}</ref>. این سیاست‌ها منجر به تشدید تنش‌های منطقه‌ای شد.
== تحریم‌ها ==
در ۱۲ آوریل ۲۰۲۱، اتحادیه اروپا پاکپور را به دلیل سرکوب اعتراضات آبان ۱۳۹۸ تحریم کرد<ref name=":0"/>. همچنین، ایالات متحده او را به دلیل حمایت از تروریسم تحریم کرد<ref>{{یادکرد وب|عنوان=Issuance of Executive Order of June 24, 2019, “Imposing Sanctions with Respect to Iran;” Iran-related Designations|نشانی=https://www.treasury.gov/resource-center/sanctions/OFAC-Enforcement/Pages/20190624.aspx|وبگاه=U.S. Department of the Treasury|تاریخ=2019-06-24|بازبینی=2026-03-01|کد زبان=en}}</ref>. این تحریم‌ها دارایی‌های او را مسدود و سفرهایش را ممنوع کرد.
== مرگ ==
محمد پاکپور در حملات اسفند ۱۴۰۴ آمریکا و اسرائیل به ایران کشته شد. او در جلسه شورای دفاع حضور داشت و همراه با علی شمخانی و دیگران هدف قرار گرفت<ref>{{یادکرد وب|عنوان=Iran's judiciary confirms deaths of IRGC chief Pakpour, top security official Shamkhani|نشانی=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irans-judiciary-confirms-deaths-of-irgc-chief-pakpour-top-security-official-shamkhani|وبگاه=The Times of Israel|تاریخ=2026-03-01|بازبینی=2026-03-01|کد زبان=en}}</ref><ref>{{یادکرد وب|عنوان=فوری/ علی شمخانی و فرمانده کل سپاه به شهادت رسیدند|نشانی=https://www.khabaronline.ir/news/2188765/%D9%81%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%B4%D9%85%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D9%81%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%87-%DA%A9%D9%84-%D8%B3%D9%BE%D8%A7%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D9%86%D8%AF|وبگاه=خبرآنلاین|تاریخ=2026-03-01|بازبینی=2026-03-01|کد زبان=fa}}</ref>. این حمله بخشی از پاسخ به تهدیدات رژیم بود و مرگ او را به عنوان یکی از نمادهای شکست رژیم جشن گرفتند.
== منابع ==

نسخهٔ ‏۱ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۱۷

محمد پاکپور
محمد پاکپور
محمد پاکپور
زادروزپارامتر اول اشتباه است! ۱۳۴۰(۱۳۴۰-Missing required parameter 1=month!-00)
اراک، ایران
درگذشت۹ دسامبر ۱۴۰۴(۱۴۰۴-12-0۹)
تهران، ایران
محل زندگیاراک (تا پیش از انقلاب)، تهران و مناطق عملیاتی (از ۱۳۵۸)
ملیتایرانی
تحصیلاتکارشناسی ارشد جغرافیا، دکتری جغرافیای سیاسی
از دانشگاهدانشگاه تهران (کارشناسی ارشد)، دانشگاه تربیت مدرس (دکتری)
پیشهنظامی
سال‌های فعالیت۱۳۵۸ – ۱۴۰۴
نهادسپاه پاسداران انقلاب اسلامی
شناخته‌شده برایفرماندهی عملیات سرکوب داخلی، درگیری‌های مرزی، وفاداری به رژیم ولایت فقیه، نقش در سرکوب اعتراضات مردمی
نقش‌های برجستهفرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (۱۴۰۴)، فرمانده نیروی زمینی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (۱۳۸۸–۱۴۰۴)، فرمانده لشکرهای ۸ نجف و ۳۱ عاشورا
شهر خانگیاراک
لقبسرلشکر پاسدار
مخالفاناپوزیسیون ایران، سازمان‌های حقوق بشری، اقلیت‌های قومی، معترضان مردمی
دیناسلام
مذهبشیعه
آثارپایان‌نامه دکتری: الگوی مناسب برای ایجاد امنیت پایدار در مناطق قومی ایران (مورد مطالعه استان سیستان و بلوچستان)
نشان فتح (درجه ۱)


محمد پاکپور (زاده ۱۳۴۰ – درگذشته ۹ اسفند ۱۴۰۴)، یکی از سرلشکران سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بود که نقش کلیدی در سرکوب جنبش‌های مردمی، حمایت از تروریسم منطقه‌ای و نقض گسترده حقوق بشر ایفا می‌کرد. او از ۲۳ خرداد ۱۴۰۴ تا زمان کشته شدن در ۹ اسفند ۱۴۰۴، به‌عنوان هشتمین فرمانده کل سپاه پاسداران فعالیت داشت[۱]، دوره‌ای که با تشدید تهدیدات علیه آزادی‌خواهان داخلی و مخالفان خارجی همراه بود.

پاکپور، که دانش‌آموخته کارشناسی ارشد جغرافیا از دانشگاه تهران و دکتری جغرافیای سیاسی از دانشگاه تربیت مدرس بود، از ابتدای انقلاب ۱۳۵۷ به عنوان یکی از مهره‌های کلیدی رژیم عمل کرد. او در جنگ ایران و عراق فرماندهی یگان زرهی سپاه را برعهده داشت و در عملیات‌های متعدد شرکت کرد، اما سابقه او بیشتر با سرکوب داخلی و حمایت از گروه‌های نیابتی جمهوری اسلامی گره خورده است. پاکپور در طول سال‌ها فرماندهی بر لشکرهای مختلف سپاه، نقش محوری در کشتار معترضان و سرکوب اقلیت‌های قومی ایفا کرد.

او از ۱۳۷۶ تا ۱۳۷۹ فرمانده لشکر ۸ نجف بود، از ۱۳۷۹ تا ۱۳۸۲ فرمانده لشکر ۳۱ عاشورا، از ۱۳۸۲ تا ۱۳۸۷ رئیس ستاد نیروی زمینی سپاه، از ۱۳۸۷ تا ۱۳۸۸ معاون عملیات سپاه پاسداران، و از ۱۳۸۸ تا ۱۴۰۴ فرمانده نیروی زمینی سپاه پاسداران[۲]. در این دوره‌ها، پاکپور مسئول مستقیم عملیات‌های سرکوب در مناطق مرزی، به ویژه علیه کردها و بلوچ‌ها بود، و همچنین در حمایت از شبه‌نظامیان شیعه در عراق و سوریه نقش داشت. انتصاب او به فرماندهی کل سپاه پس از کشته شدن حسین سلامی در جنگ ۱۴۰۴، نشان‌دهنده ادامه سیاست‌های سرکوبگرانه رژیم بود، اما عمر کوتاه این سمت با کشته شدن او در حملات آمریکا و اسرائیل به پایان رسید.

پاکپور نه تنها در داخل ایران به عنوان یکی از عوامل اصلی نقض حقوق بشر شناخته می‌شد، بلکه در سطح بین‌المللی نیز به دلیل حمایت از تروریسم تحریم شده بود. او در سرکوب اعتراضات آبان ۱۳۹۸ نقش کلیدی داشت و اتحادیه اروپا او را به همین دلیل تحریم کرد[۳]. مرگ او در حملات مشترک آمریکا و اسرائیل، پایان یکی از تاریک‌ترین چهره‌های نظامی جمهوری اسلامی را رقم زد[۴].

زندگی

پرونده:Pakpour-2017 Tehran attacks.jpg
پاکپور پس از حمله داعش به مجلس

محمد پاکپور در سال ۱۳۴۰ در شهر اراک، در دوران حکومت پهلوی، زاده شد. کودکی و نوجوانی او در محیطی گذشت که با انقلاب ۱۳۵۷ دگرگون شد. او از همان روزهای نخست به قدرت رسیدن نظام ولایت فقیه به سپاه پاسداران پیوست و در سرکوب شورش‌های کردستان در سال‌های ۱۳۵۸–۱۳۵۹ شرکت کرد[۵]. این دوره، که با کشتار گسترده غیرنظامیان همراه بود، نخستین تجربه او در سرکوب اقلیت‌های قومی بود و او را به یکی از چهره‌های بدنام در میان کردهای ایران تبدیل کرد.

در طول جنگ ایران و عراق (۱۳۵۹–۱۳۶۷)، پاکپور فرماندهی یگان زرهی سپاه را برعهده داشت و در عملیات‌های متعددی شرکت کرد. در این جنگ مجروح شد، اما این جراحت بیشتر به عنوان ابزاری برای تبلیغ ایدئولوژیک رژیم استفاده شد. پس از جنگ، به تحصیلات دانشگاهی روی آورد و کارشناسی ارشد جغرافیا از دانشگاه تهران و دکتری جغرافیای سیاسی از دانشگاه تربیت مدرس گرفت. پایان‌نامه او بر امنیت پایدار در مناطق قومی تمرکز داشت، اما در عمل، سیاست‌هایش منجر به ناامنی و سرکوب بیشتر در استان‌هایی مانند سیستان و بلوچستان شد[۶].

در سال ۱۳۹۶، پاکپور فرماندهی یگان تکاور صابرین در حملات داعش به مجلس شورای اسلامی را برعهده داشت[۷]. این عملیات، که با کشته شدن چندین غیرنظامی همراه بود، نشان‌دهنده رویکرد خشن او در مقابله با تهدیدات بود. پاکپور همچنین در جنگ ایران و عراق ۲۰۱۳–۲۰۱۷ شرکت داشت و در بازپس‌گیری فلوجه در سال ۲۰۱۶ نقش ایفا کرد.[۸].

در سال‌های اخیر، پاکپور به عنوان یکی از حامیان اصلی سیاست‌های سرکوبگرانه رژیم عمل کرد و در سرکوب اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ نقش داشت. او همچنین در تهدید اقلیم کردستان و حمایت از شبه‌نظامیان شیعه در سوریه و عراق فعال بود[۹]. او در حملات اسفند ۱۴۰۴ آمریکا و اسرائیل به بیت علی خامنه‌ای کشته شد[۱۰].

سوابق نظامی

پاکپور از سال ۱۳۵۸ وارد سپاه پاسداران شد و در طول سال‌ها سمت‌های متعددی برعهده داشت که اغلب با سرکوب داخلی و خارجی همراه بود:

فرمانده یگان زرهی سپاه در جنگ ایران و عراق

فرمانده قرارگاه نصرت شد که مسئول عملیات در مناطق مرزی بود و در سرکوب کردها نقش داشت.

معاون عملیات سپاه پاسداران (۱۳۸۷–۱۳۸۸)، دوره‌ای که با برنامه‌ریزی برای سرکوب اعتراضات ۱۳۸۸ همراه بود.

فرمانده لشکر ۸ نجف (۱۳۷۶–۱۳۷۹)، که در عملیات‌های داخلی علیه مخالفان استفاده می‌شد.

فرمانده لشکر ۳۱ عاشورا (۱۳۷۹–۱۳۸۲)، مسئول سرکوب در شمال غرب ایران.

رئیس ستاد نیروی زمینی سپاه (۱۳۸۲–۱۳۸۷).

فرمانده نیروی زمینی سپاه پاسداران (۱۳۸۸–۱۴۰۴)، طولانی‌ترین دوره او که با سرکوب اعتراضات آبان ۱۳۹۸ و حمایت از تروریسم در سوریه همراه بود[۱۱].

فرمانده کل سپاه پاسداران (۱۴۰۴)[۱۲].

در این سوابق، پاکپور مسئول عملیات‌هایی بود که منجر به کشته شدن هزاران غیرنظامی شد، از جمله در اعتراضات سراسری دی ۱۴۰۴[۱۳].

نقش در سرکوب اعتراضات و نقض حقوق بشر

پاکپور یکی از معماران اصلی سرکوب اعتراضات مردمی در ایران بود. در اعتراضات آبان ۱۳۹۸، نیروهای تحت فرمان او هزاران معترض را کشتند و زخمی کردند، که این اقدامات او را به تحریم‌های بین‌المللی کشاند[۳]. او همچنین در سرکوب اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ نقش داشت و مسئول کشتار ده‌ها هزار ایرانی بود[۱۴]. در مناطق قومی، پاکپور سیاست‌های سرکوبگرانه علیه کردها و بلوچ‌ها را پیش برد و در درگیری‌های غرب ایران (۲۰۱۶–اکنون) نقش داشت، که منجر به کشته شدن غیرنظامیان شد[۱۵]. او همچنین در حمایت از گروه‌های تروریستی مانند حزب‌الله و حوثی‌ها فعال بود، که این اقدامات رژیم را به انزوای بین‌المللی کشاند.

نقش در سیاست خارجی و تروریسم

به عنوان فرمانده نیروی زمینی سپاه، پاکپور حمایت از شبه‌نظامیان شیعه در عراق و سوریه را هدایت کرد و در جنگ داخلی سوریه نیروهای ایرانی را به کشتار سنی‌ها واداشت[۱۶]. او همچنین در تهدید اسرائیل و آمریکا فعال بود و در نامه‌ای پس از انتصاب به فرماندهی کل سپاه، تهدید به باز کردن درهای جهنم کرد[۱۷]. این سیاست‌ها منجر به تشدید تنش‌های منطقه‌ای شد.

تحریم‌ها

در ۱۲ آوریل ۲۰۲۱، اتحادیه اروپا پاکپور را به دلیل سرکوب اعتراضات آبان ۱۳۹۸ تحریم کرد[۳]. همچنین، ایالات متحده او را به دلیل حمایت از تروریسم تحریم کرد[۱۸]. این تحریم‌ها دارایی‌های او را مسدود و سفرهایش را ممنوع کرد.

مرگ

محمد پاکپور در حملات اسفند ۱۴۰۴ آمریکا و اسرائیل به ایران کشته شد. او در جلسه شورای دفاع حضور داشت و همراه با علی شمخانی و دیگران هدف قرار گرفت[۱۹][۲۰]. این حمله بخشی از پاسخ به تهدیدات رژیم بود و مرگ او را به عنوان یکی از نمادهای شکست رژیم جشن گرفتند.

منابع

  1. ↑ «با حکم رهبر انقلاب صورت گرفت: سردار محمد پاکپور فرمانده کل سپاه پاسداران شد». شرق، ۲۳ خرداد ۱۴۰۴. 
  2. ↑ «معرفی سردار پاکپور». خبرگزاری تسنیم. 
  3. ↑ ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ الگو:Cite tweet خطای یادکرد: برچسب <ref> نامعتبر؛ نام «:0» چندین بار با محتوای متفاوت تعریف شده است
  4. ↑ «کشته شدن فرمانده کل سپاه؛ محمد پاکپور که بود؟». ۲۰۲۶-۰۳-۰۱. بازبینی‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۰۱. 
  5. ↑ «نشان فتح چیست و کدام فرماندهان مفتخر به دریافت آن شده‌اند؟». ۲۰۱۴-۰۱-۱۸. بازبینی‌شده در ۲۰۲۳-۱۲-۱۱. 
  6. ↑ «Profile: محمد پاکپور – چهره جنایت». بازبینی‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۰۱. 
  7. ↑ "اقدام به‌موقع نیروهای ویژه سپاه در مجلس/ تروریست‌ها چگونه در عملیات ضربتی سپاه کشته شدند + تصاویر". خبرگزاری تسنیم. Retrieved 8 ژوئن 2017.  Check date values in: |access-date= (help)
  8. ↑ “Mohammad Pakpour - Counter Extremism Project”. Retrieved 2026-03-01. 
  9. ↑ «در مورد سرلشکر محمد پاکپور در ویکی تابناک بیشتر بخوانید». بازبینی‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۰۱. 
  10. ↑ «علی شمخانی و محمد پاکپور در حمله اسرائیل کشته شدند». ۲۰۲۶-۰۳-۰۱. بازبینی‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۰۱. 
  11. ↑ “Mohammad Pakpour: IRGC Major General Brings Hardline Mindset”. Retrieved 2026-03-01. 
  12. ↑ “Mohammad Pakpour appointed as IRGC commander after Salami killed”. 2025-06-13. Retrieved 2026-03-01. 
  13. ↑ «رسانه‌های ایران خبر کشته شدن سرلشکر محمد پاکپور، فرمانده کل سپاه پاسداران، را تائید کردند». ۲۰۲۶-۰۳-۰۱. بازبینی‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۰۱. 
  14. ↑ «سردار محمد پاکپور، فرمانده سپاه پاسداران، به هلاکت رسید». ۲۰۲۶-۰۲-۲۸. بازبینی‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۰۱. 
  15. ↑ «محمد پاکپور بە درک واصل شد». ۲۰۲۶-۰۲-۲۸. بازبینی‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۰۱. 
  16. ↑ “Mohammad Pakpour - Counter Extremism Project”. Retrieved 2026-03-01. 
  17. ↑ «فرمانده جدید سپاه پاسداران، محمد پاکپور، در نامه‌ای به (آیت‌الله) خامنه‌ای». ۲۰۲۵-۰۶-۱۳. بازبینی‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۰۱. 
  18. ↑ “Issuance of Executive Order of June 24, 2019, “Imposing Sanctions with Respect to Iran;” Iran-related Designations”. 2019-06-24. Retrieved 2026-03-01. 
  19. ↑ “Iran's judiciary confirms deaths of IRGC chief Pakpour, top security official Shamkhani”. 2026-03-01. Retrieved 2026-03-01. 
  20. ↑ «فوری/ علی شمخانی و فرمانده کل سپاه به شهادت رسیدند». ۲۰۲۶-۰۳-۰۱. بازبینی‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۰۱. 
برگرفته از «https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=کاربر:Alireza_k_h/صفحه_تمرین&oldid=86751»