کاربر:Alireza k h/صفحه تمرین: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران پدیا
پرش به ناوبری پرش به جستجو
ایجاد صفحه تمرین ژنرال جیاپ
جزبدون خلاصۀ ویرایش
 
(۴۴۸ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
'''وو نگوین جیاپ''' (گیاپ) (Vo Nguyen Giap)، (زاده ۲۵اوت ۱۹۱۱، درگذشته ۴اکتبر۲۰۱۳)، ژنرال برجسته ویتنامی بود که بدون آموزش نظامی رسمی، به یکی از بزرگ‌ترین استراتژیست‌های نظامی قرن بیستم تبدیل شد و نقش کلیدی در شکست فرانسه و ایالات متحده در ویتنام ایفا کرد. جیاپ که در ابتدا معلم تاریخ و روزنامه‌نگار بود، در جوانی به حزب کمونیست پیوست و تحت تأثیر هوشی مین، سازمان ویت‌مینه را برای مبارزه با استعمار فرانسه و اشغال ژاپن تأسیس کرد. در جنگ اول هندوچین (۱۹۴۶-۱۹۵۴)، او با استفاده از تاکتیک‌های چریکی و جنگ مردمی، پیروزی تاریخی در نبرد دین‌بین‌فو را به دست آورد که منجر به پایان حاکمیت فرانسه شد. در جنگ ویتنام (۱۹۵۵-۱۹۷۵)، جیاپ فرمانده نیروهای شمالی بود و عملیات‌هایی مانند حمله تت در ۱۹۶۸ را هدایت کرد که ضربه روانی شدیدی به آمریکا وارد کرد و در نهایت به اتحاد ویتنام در ۱۹۷۵ منجر شد. استراتژی‌های او بر پایه جنگ طولانی‌مدت، بسیج مردمی و بهره‌برداری از ضعف‌های دشمن بود، که الهام‌بخش جنبش‌های آزادی‌خواهی در جهان شد. جیاپ پس از جنگ، سمت‌های سیاسی مانند معاون نخست‌وزیر و وزیر دفاع را بر عهده داشت، اما در دهه ۱۹۸۰ به حاشیه رانده شد. میراث او به عنوان "ناپلئون ویتنامی" یا "ببر دین‌بین‌فو"، نماد مقاومت در برابر امپریالیسم است و آثارش مانند "جنگ مردمی، ارتش مردمی" تأثیرگذار بوده‌اند. او با وجود انتقادها به خاطر تلفات بالا، به عنوان یک نابغه نظامی شناخته می‌شود که دو قدرت بزرگ را شکست داد.
== زندگی اولیه و آموزش ==
وو نگوین جیاپ در ۲۵ اوت ۱۹۱۱ در روستای آن زا، استان کوانگ بینه، در هندوچین فرانسه (ویتنام کنونی) متولد شد. او در خانواده‌ای پایین‌طبقه متوسط با سابقه ضداستعماری بزرگ شد؛ پدرش، وو کوانگ نگیهم، یک دانشمند ضداستعماری بود و مادرش، نگوین تی کین، از خانواده‌ای مبارز می‌آمد. جیاپ از کودکی تحت تأثیر داستان‌های ژنرال‌های ویتنامی قرار گرفت و در ۱۴ سالگی به جنبش ملی‌گرایانه پنهان پیوست. او در دبیرستان کووک هوک در هوئه تحصیل کرد و در آنجا با ایده‌های انقلابی هوشی مین آشنا شد. در سال ۱۹۲۶، در سن ۱۴ سالگی، به انجمن جوانان انقلابی ویتنام (تان نین) پیوست و در ۱۸ سالگی به دلیل حمایت از فعالیت‌های انقلابی دستگیر شد و ۱۳ ماه از سه سال محکومیت خود را گذراند.
== فعالیت‌های انقلابی اولیه ==
پس از آزادی، جیاپ به فعالیت‌های ضداستعماری ادامه داد و یکی از بنیان‌گذاران حزب کمونیست هندوچین شد. او در دانشگاه هانوی حقوق خواند و در سال ۱۹۳۷ دکترای خود را گرفت. سپس به عنوان معلم تاریخ در هانوی مشغول شد و روزنامه‌هایی مانند "هون تره تاپ موی" و "تراوایل" را تأسیس کرد که توسط مقامات فرانسوی بسته شدند. جیاپ علاقه خاصی به تاکتیک‌های نظامی ناپلئون داشت و می‌توانست نقشه‌های نبردهای او را از حفظ ترسیم کند. در سال ۱۹۳۹ با کوانگ تای ازدواج کرد، اما همسرش در سال ۱۹۴۱ در زندان فرانسوی‌ها درگذشت. جیاپ در سال ۱۹۴۰ به چین گریخت و با هوشی مین دیدار کرد، جایی که برنامه‌ریزی برای پیشبرد اهداف ملی‌گرایانه ویتنام را آغاز کردند.
== تأسیس ویت‌مینه و آغاز جنگ اول هندوچین ==
در ژانویه ۱۹۴۱، جیاپ و هوشی مین به ویتنام بازگشتند و سازمان ویت‌مینه را برای مبارزه با استعمار فرانسه و اشغال ژاپن تأسیس کردند. جیاپ نیروهای ویت‌مینه را با کمک چینی‌ها آموزش داد و در دسامبر ۱۹۴۴، جنگ چریکی علیه ژاپنی‌ها را آغاز کرد. پس از شکست ژاپن و کناره‌گیری امپراتور بائو دای در سپتامبر ۱۹۴۵، هوشی مین استقلال ویتنام را اعلام کرد و جیاپ به عنوان وزیر دفاع و داخلی منصوب شد. او کمپین ضربه و گریز علیه نیروهای فرانسوی در کوه‌های تونکین را رهبری کرد. جنگ اول هندوچین در ۱۹ دسامبر ۱۹۴۵ آغاز شد و جیاپ فراخوان به اسلحه داد. استراتژی او، تحت تأثیر مائو تسه‌تونگ، بر تاکتیک‌های چریکی، حملات غافلگیرکننده و حمایت دهقانی تمرکز داشت.
== پیروزی در دین‌بین‌فو ==
جیاپ نیروهای خود را از ۶۰ هزار نفر افزایش داد و پس از یادگیری از اشتباهات اولیه، در سال ۱۹۵۴ پیروزی قاطع در نبرد دین‌بین‌فو را به دست آورد. این نبرد در ۱۸۰ مایلی غرب هانوی رخ داد و جیاپ ۵۰ هزار نیرو و توپ‌های ۱۰۵ میلی‌متری آمریکایی را مستقر کرد. پس از ۵۵ روز بمباران، فرانسوی‌ها تسلیم شدند و این پایان حاکمیت استعماری فرانسه بود. جیاپ لقب "ببر دین‌بین‌فو" را گرفت. این پیروزی الهام‌بخش جنبش‌های آزادی‌خواهی در جهان شد و جیاپ را به عنوان یک استراتژیست برجسته معرفی کرد که بدون آموزش رسمی نظامی، از تکنیک‌های نوین چریکی استفاده کرد.
== نقش در جنگ ویتنام ==
پس از کنفرانس ژنو در ۱۹۵۴، ویتنام در خط ۱۷ درجه تقسیم شد و جیاپ به عنوان معاون نخست‌وزیر، وزیر دفاع و فرمانده نیروهای شمالی خدمت کرد. او از ویت‌کنگ در جنوب ویتنام حمایت کرد و جنگ به طور کامل در ۱۹۶۵ تشدید شد. جیاپ در کتاب ۱۹۶۲ خود، "جنگ مردمی، ارتش مردمی"، بر حمله در چندین مکان برای پراکنده کردن نیروهای برتر دشمن تأکید کرد. او معتقد بود که ایالات متحده اراده جنگ طولانی‌مدت را ندارد و گفت: "جنگ طولانی‌مدت شکست بزرگی برای آنهاست. روحیه‌شان پایین‌تر از علف است." تحقیقات اخیر نشان می‌دهد که او ممکن است با حمله تت مخالف بوده باشد، زیرا در زمان آن در بوداپست بود.
== عملیات کلیدی در جنگ ویتنام ==
در جنگ ویتنام، جیاپ نیروهای شمالی را برای حمایت از ویت‌کنگ متعهد کرد. حمله تت در ۱۹۶۸، طی تعطیلات سال نو قمری، شامل بیش از ۳۶ هزار نیرو بود و علی‌رغم تلفات سنگین، ضربه روانی به آمریکا زد و به خروج نهایی آنها کمک کرد. عملیات نگوین هوئه در ۱۹۷۲ نیز تلفات زیادی داشت اما نتوانست پایگاهی در جنوب ایجاد کند. جیاپ در ۱۹۷۴ به عنوان فرمانده کل توسط ژنرال وان تیئن دونگ جایگزین شد اما وزیر دفاع باقی ماند و کمپین نهایی را هدایت کرد که به اتحاد ویتنام در ۱۹۷۶ منجر شد. استراتژی‌های او ترکیبی از مهارت‌های تاکتیکی، لجستیکی و دیپلماتیک بود که برتری اقتصادی، فناوری و نظامی غرب را شکست داد.
== دوران پس از جنگ و انزوا سیاسی ==
پس از جنگ، جیاپ تا ۱۹۸۰ وزیر دفاع ملی بود و تا ۱۹۸۲ عضو پولیتبورو. در سال ۱۹۸۲، به دلیل مخالفت با حمله به کامبوج، از قدرت کنار گذاشته شد و دهه ۱۹۸۰ را به عنوان یک منزوی سیاسی گذراند. در سال ۱۹۹۵، با رابرت مک‌نامارا، وزیر دفاع سابق آمریکا دیدار کرد و فاش کرد که حادثه دوم خلیج تونکین در ۱۹۶۴ رخ نداده است، که برای توجیه افزایش نظامی آمریکا استفاده شد. جیاپ تا ۹۰ سالگی در سیاست ویتنام فعال بود و با رهبران جهان دیدار می‌کرد. او به عنوان "آتشفشان" به دلیل خلق‌وخوی تندش شناخته می‌شد و توسط ژنرال وستمورلند آمریکایی به خاطر بی‌توجهی به تلفات انتقاد شد، اما برخی او را نابغه نظامی نمی‌دانند.
== میراث و تأثیرات جهانی ==
میراث جیاپ به عنوان یک رهبر نظامی برجسته، استراتژیست "جنگ مردمی" و نماینده وفادار ویتنام باقی مانده است. او در آثار معروفی مانند "ژنرال‌های مشهور" منتشر شده در لندن و دانشنامه جدید بریتانیا در ۱۹۸۵، در کنار ژنرال تران هونگ دائو، به عنوان یکی از بزرگ‌ترین ژنرال‌های تاریخ جهان ذکر شده است. آژانس‌هایی مانند AFP، رویترز و پرنسا لاتینا او را به عنوان یک استراتژیست نظامی برجسته ستوده‌اند که از مبارزات استقلال الهام گرفته است. جیاپ الهام‌بخش رهبرانی مانند ولوپیلای پرابهاکاران بود و استراتژی‌هایش تأثیرگذار بر جهادیست‌ها و جنبش‌های نامنظم جنگ بود. او در ۴ اکتبر ۲۰۱۳ در هانوی درگذشت و به عنوان قهرمان نظامی، انقلابی، محیط‌زیست‌گرا و مبارز برای تغییرات پیشرو یاد می‌شود.
== آثار و ارزیابی‌های تاریخی ==
جیاپ نویسنده چندین اثر در مورد استراتژی نظامی بود، از جمله "جنگ مردمی، ارتش مردمی" که ویژگی‌های جنگ آزادی‌بخش ویتنام را معرفی می‌کند. او تأکید داشت که تاکتیک‌هایش از تاریخ ویتنام الهام گرفته شده، نه از مائو یا ناپلئون. مورخ آمریکایی استنلی کارنو او را با اولسیس گرانت، رابرت لی، اروین رومل یا داگلاس مک‌آرتور مقایسه کرده است. ژنرال پیتر مک‌دونالد بریتانیایی در "جیاپ، ارزیابی"، کیفیت‌های رهبری او مانند اطمینان، قدرت روانی، تمرکز و هوش را ستوده است. جیاپ نماد شکست استعمار بود و پیروزی‌هایش مرگ استعمار را نوید داد.
جیاپ به عنوان یک ژنرال بدون فارغ‌التحصیلی از آکادمی نظامی، از ۳۴ چریک مسلح با سلاح‌های قدیمی در ۱۹۴۴ شروع کرد و به فرماندهی نیروهای عظیم رسید. او یک روشنفکر انقلابی بود که محیط‌زیست و تغییرات پیشرو را ترویج می‌کرد. مرگ او در ۱۰۳ سالگی، توجه جهانی را جلب کرد و او را به عنوان معمار شکست آمریکا در ویتنام یاد می‌کنند. میراث او در قلب دوستان بین‌المللی باقی مانده و به عنوان یک استراتژیست بزرگ "جنگ مردمی" شناخته می‌شود.


{{جعبه زندگینامه
| اندازه جعبه =
| عنوان =
| نام = امیر حاتمی
| تصویر = امیر حاتمی.jpg
| اندازه تصویر = ۲۴۰px
| عنوان تصویر = امیر حاتمی
| زادروز = ۱۳۴۵
| زادگاه = زنجان، ایران
| تاریخ مرگ = ۹ اسفند ۱۴۰۴
| مکان مرگ = تهران، ایران
| عرض جغرافیایی محل دفن =
| طول جغرافیایی محل دفن =
| latd =
| latm =
| lats =
| latNS = N
| longd =
| longm =
| longs =
| longEW = E
| محل زندگی = زنجان (تا پیش از انقلاب ۱۳۵۷)، تهران و مناطق عملیاتی (از ۱۳۵۹)
| ملیت = ایرانی
| نژاد =
| تابعیت =
| تحصیلات = کارشناسی مدیریت علوم دفاعی، دکتری مدیریت استراتژیک
| دانشگاه = دانشگاه افسری امام علی (ع)، دانشگاه عالی دفاع ملی
| پیشه = نظامی، فرمانده ارشد ارتش
| سال‌های فعالیت = ۱۳۵۹ – ۱۴۰۴
| کارفرما =
| نهاد = ارتش جمهوری اسلامی ایران، وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح
| نماینده =
| شناخته‌شده برای = فرماندهی نیروی زمینی ارتش، وزارت دفاع در دولت روحانی، بازسازی توان رزمی ارتش پس از جنگ، بومی‌سازی تسلیحات
| نقش‌های برجسته = فرمانده کل ارتش جمهوری اسلامی ایران (۱۴۰۴)، وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح (۱۳۹۶–۱۴۰۰)، فرمانده نیروی زمینی ارتش (۱۳۸۴–۱۳۹۶)
| سبک =
| تأثیرگذاران =
| تأثیرپذیرفتگان =
| شهر خانگی = زنجان
| تلویزیون =
| لقب = سرلشکر
| حزب =
| جنبش =
| هیئت =
| دین = اسلام
| مذهب = شیعه
| منصب =
| مکتب =
| آثار = مقالات و کتاب‌هایی در مدیریت استراتژیک دفاعی و جنگ نامتقارن
| خویشاوندان سرشناس =
| فرزندان =
| جوایز = نشان فتح (درجه ۱ و ۲)، نشان شجاعت از [[علی خامنه‌ای]] گرفته است
| امضا =
| اندازه امضا =
| وبگاه =
| پانویس =
}}
'''امیر حاتمی''' (زاده ۱۳۴۵ در زنجان – درگذشته ۹ اسفند ۱۴۰۴ در تهران)، سرلشکر ارتش جمهوری اسلامی ایران بود که در آخرین ماه‌های عمر خود به فرماندهی کل ارتش منصوب شد. او پیش از آن، از ۱۳۹۶ تا ۱۴۰۰ وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح و از ۱۳۸۴ تا ۱۳۹۶ فرمانده نیروی زمینی ارتش بود.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=سرلشکر امیر حاتمی کیست؟|نشانی=https://www.sharghdaily.com/بخش-سیاست-6/1021071-سرلشکر-امیر-حاتمی-بیوگرافی-سوابق|وبگاه=شرق|تاریخ=۱۳ ژوئن ۲۰۲۵|کد زبان=fa}}</ref>
حاتمی از معدود فرماندهان ارتش بود که سابقه طولانی فرماندهی عملیاتی در جنگ ایران و عراق داشت و همزمان دارای تحصیلات دانشگاهی  (دکتری مدیریت استراتژیک) بود. او در دوره وزارت دفاع بر بومی‌سازی تسلیحات، افزایش توان موشکی و پهپادی و تقویت همکاری ارتش با سپاه تأکید داشت. انتصاب او به فرماندهی کل ارتش در خرداد ۱۴۰۴، پس از تغییرات گسترده در ساختار نظامی رژیم رخ داد، اما عمر این سمت بسیار کوتاه بود و او در حملات مشترک آمریکا و اسرائیل به بیت [[سید علی خامنه ای|علی خامنه‌ای]] در ۹ اسفند ۱۴۰۴ کشته شد.
== زندگی ==
امیر حاتمی در سال ۱۳۴۵ در شهر زنجان در خانواده‌ای مذهبی و سنتی زاده شد. دوران کودکی و نوجوانی او در زنجان سپری گردید. او از ۱۴ سالگی (۱۳۵۹) به عنوان نیروی داوطلب به بسیج پیوست و در سال‌های پایانی جنگ ایران و عراق حضور فعال داشت. حاتمی در [[عملیات فروغ جاویدان]] علیه [[ارتش آزادی‌بخش ملی ایران|ارتش آزادیبخش ملی ایران]] و رزمندگان  [[سازمان مجاهدین خلق ایران]] شرکت فعال داشت.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=وزیر دفاع ایران؛ امیر حاتمی کیست؟|نشانی=https://www.bbc.com/persian/iran-features-40992783|وبگاه=بی‌بی‌سی فارسی|تاریخ=۲۰ اوت ۲۰۱۷|کد زبان=fa}}</ref> پس از پایان جنگ، در سال ۱۳۶۸ وارد دانشگاه افسری موسوم به امام علی شد و در رشته مدیریت علوم دفاعی فارغ‌التحصیل گردید.
== تحصیلات و سوابق اولیه ==
حاتمی پس از فارغ‌التحصیلی از دانشگاه افسری، دوره‌های عالی تخصصی دفاعی، نظامی و امنیتی را گذراند. وی مدرک دکتری مدیریت استراتژیک را از دانشگاه عالی دفاع ملی دریافت کرد. سوابق اولیه او شامل فرماندهی یگان‌های زرهی و مکانیزه در مناطق عملیاتی شمال‌غرب و غرب کشور (۱۳۷۷–۱۳۸۴) است. در سال ۱۳۷۷ به دلیل سرسپردگی به حاکمیت ولایت فقیه دو درجه ارتقا یافت و به سمت معاون اطلاعات فرماندهی کل ارتش منصوب شد.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=زندگینامه امیر حاتمی|نشانی=https://www.jamaran.news/مؤلف-385-امیر-حاتمی|وبگاه=جماران|تاریخ=۱ مارس ۲۰۲۶|کد زبان=fa}}</ref> از ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۲ جانشین معاون ارکان و امور مشترک ستاد کل نیروهای مسلح بود. این سمت‌ها او را به شبکه فرماندهی ارشد ارتش نزدیک کرد و پایه صعود او به بالاترین سطوح نظامی را فراهم کرد.
== فرماندهی نیروی زمینی ارتش ==
حاتمی از ۱۳۸۴ تا ۱۳۹۶ (۱۲ سال) فرمانده نیروی زمینی ارتش بود؛ طولانی‌ترین دوره فرماندهی این نیرو پس از انقلاب. در این دوره، او برنامه‌های نوسازی یگان‌های زرهی، افزایش آمادگی رزمی و ادغام تجهیزات بومی را اجرا کرد. او چندین رزمایش بزرگ را هدایت کرد و بر «دکترین دفاع فعال و جنگ نامتقارن» تأکید داشت.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=امیر حاتمی؛ از فرمانده نیروی زمینی تا وزیر دفاع|نشانی=https://www.bbc.com/persian/iran-41045678|وبگاه=بی‌بی‌سی فارسی|تاریخ=۲۰۱۷|کد زبان=fa}}</ref>
== وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح ==
در مرداد ۱۳۹۶، [[حسن روحانی]] او را به‌عنوان وزیر دفاع به مجلس معرفی کرد. حاتمی با کسب رأی اعتماد، اولین فرمانده ارتش بود که پس از بیش از دو دهه به این سمت رسید. در دوره وزارت (۱۳۹۶–۱۴۰۰)، او بر بومی‌سازی تسلیحات، توسعه موشک‌های بالستیک و کروز، پهپادهای رزمی و ساخت ناوچه‌ها و زیردریایی‌های بومی تمرکز کرد.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=امیر حاتمی: ایران جزو ۵ قدرت برتر پهپادی دنیاست|نشانی=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1401/12/10/1166097|وبگاه=تسنیم|تاریخ=۱۴۰۱|کد زبان=fa}}</ref> او ادعا کرد که تحریم‌های آمریکا باعث پیشرفت صنعت دفاعی ایران شده است. حاتمی همچنین بر افزایش صادرات تسلیحاتی به کشورهای متحد رژیم تأکید داشت.
== انتصاب به فرماندهی کل ارتش ==
در خرداد ۱۴۰۴، با حکم [[سید علی خامنه ای|علی خامنه‌ای]]، حاتمی به فرماندهی کل ارتش منصوب شد. این انتصاب پس از تغییرات گسترده در ساختار نظامی و در شرایط تنش‌های منطقه‌ای رخ داد. او به‌عنوان مشاور عالی فرمانده کل قوا در امور ارتش نیز فعالیت کرد.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=سرلشکر امیر حاتمی کیست؟|نشانی=https://www.sharghdaily.com/بخش-سیاست-6/1021071-سرلشکر-امیر-حاتمی-بیوگرافی-سوابق|وبگاه=شرق|تاریخ=۱۳ ژوئن ۲۰۲۵|کد زبان=fa}}</ref>
== مرگ ==
امیر حاتمی در ۹ اسفند ۱۴۰۴، در جریان حملات گسترده مشترک آمریکا و اسرائیل به مراکز فرماندهی و بیت علی خامنه‌ای در تهران کشته شد. وی در جلسه‌ای در بیت خامنه‌ای حضور داشت که هدف حمله دقیق قرار گرفت. مرگ او ضربه سنگینی به ساختار فرماندهی ارتش تحت امر ولایت فقیه وارد کرد.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=کشته شدن امیر حاتمی در حمله به بیت رهبری|نشانی=https://www.iranintl.com/20260301-iran-military-commanders-killed|وبگاه=ایران اینترنشنال|تاریخ=۱ مارس ۲۰۲۶|کد زبان=fa}}</ref>
== منابع ==
== منابع ==

نسخهٔ کنونی تا ‏۱ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۲۲:۰۲

امیر حاتمی
امیر حاتمی
زادروز۱۳۴۵
زنجان، ایران
درگذشت۹ اسفند ۱۴۰۴
تهران، ایران
محل زندگیزنجان (تا پیش از انقلاب ۱۳۵۷)، تهران و مناطق عملیاتی (از ۱۳۵۹)
ملیتایرانی
تحصیلاتکارشناسی مدیریت علوم دفاعی، دکتری مدیریت استراتژیک
از دانشگاهدانشگاه افسری امام علی (ع)، دانشگاه عالی دفاع ملی
پیشهنظامی، فرمانده ارشد ارتش
سال‌های فعالیت۱۳۵۹ – ۱۴۰۴
نهادارتش جمهوری اسلامی ایران، وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح
شناخته‌شده برایفرماندهی نیروی زمینی ارتش، وزارت دفاع در دولت روحانی، بازسازی توان رزمی ارتش پس از جنگ، بومی‌سازی تسلیحات
نقش‌های برجستهفرمانده کل ارتش جمهوری اسلامی ایران (۱۴۰۴)، وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح (۱۳۹۶–۱۴۰۰)، فرمانده نیروی زمینی ارتش (۱۳۸۴–۱۳۹۶)
شهر خانگیزنجان
لقبسرلشکر
دیناسلام
مذهبشیعه
آثارمقالات و کتاب‌هایی در مدیریت استراتژیک دفاعی و جنگ نامتقارن
نشان فتح (درجه ۱ و ۲)، نشان شجاعت از علی خامنه‌ای گرفته است

امیر حاتمی (زاده ۱۳۴۵ در زنجان – درگذشته ۹ اسفند ۱۴۰۴ در تهران)، سرلشکر ارتش جمهوری اسلامی ایران بود که در آخرین ماه‌های عمر خود به فرماندهی کل ارتش منصوب شد. او پیش از آن، از ۱۳۹۶ تا ۱۴۰۰ وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح و از ۱۳۸۴ تا ۱۳۹۶ فرمانده نیروی زمینی ارتش بود.[۱] حاتمی از معدود فرماندهان ارتش بود که سابقه طولانی فرماندهی عملیاتی در جنگ ایران و عراق داشت و همزمان دارای تحصیلات دانشگاهی (دکتری مدیریت استراتژیک) بود. او در دوره وزارت دفاع بر بومی‌سازی تسلیحات، افزایش توان موشکی و پهپادی و تقویت همکاری ارتش با سپاه تأکید داشت. انتصاب او به فرماندهی کل ارتش در خرداد ۱۴۰۴، پس از تغییرات گسترده در ساختار نظامی رژیم رخ داد، اما عمر این سمت بسیار کوتاه بود و او در حملات مشترک آمریکا و اسرائیل به بیت علی خامنه‌ای در ۹ اسفند ۱۴۰۴ کشته شد.

زندگی

امیر حاتمی در سال ۱۳۴۵ در شهر زنجان در خانواده‌ای مذهبی و سنتی زاده شد. دوران کودکی و نوجوانی او در زنجان سپری گردید. او از ۱۴ سالگی (۱۳۵۹) به عنوان نیروی داوطلب به بسیج پیوست و در سال‌های پایانی جنگ ایران و عراق حضور فعال داشت. حاتمی در عملیات فروغ جاویدان علیه ارتش آزادیبخش ملی ایران و رزمندگان سازمان مجاهدین خلق ایران شرکت فعال داشت.[۲] پس از پایان جنگ، در سال ۱۳۶۸ وارد دانشگاه افسری موسوم به امام علی شد و در رشته مدیریت علوم دفاعی فارغ‌التحصیل گردید.

تحصیلات و سوابق اولیه

حاتمی پس از فارغ‌التحصیلی از دانشگاه افسری، دوره‌های عالی تخصصی دفاعی، نظامی و امنیتی را گذراند. وی مدرک دکتری مدیریت استراتژیک را از دانشگاه عالی دفاع ملی دریافت کرد. سوابق اولیه او شامل فرماندهی یگان‌های زرهی و مکانیزه در مناطق عملیاتی شمال‌غرب و غرب کشور (۱۳۷۷–۱۳۸۴) است. در سال ۱۳۷۷ به دلیل سرسپردگی به حاکمیت ولایت فقیه دو درجه ارتقا یافت و به سمت معاون اطلاعات فرماندهی کل ارتش منصوب شد.[۳] از ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۲ جانشین معاون ارکان و امور مشترک ستاد کل نیروهای مسلح بود. این سمت‌ها او را به شبکه فرماندهی ارشد ارتش نزدیک کرد و پایه صعود او به بالاترین سطوح نظامی را فراهم کرد.

فرماندهی نیروی زمینی ارتش

حاتمی از ۱۳۸۴ تا ۱۳۹۶ (۱۲ سال) فرمانده نیروی زمینی ارتش بود؛ طولانی‌ترین دوره فرماندهی این نیرو پس از انقلاب. در این دوره، او برنامه‌های نوسازی یگان‌های زرهی، افزایش آمادگی رزمی و ادغام تجهیزات بومی را اجرا کرد. او چندین رزمایش بزرگ را هدایت کرد و بر «دکترین دفاع فعال و جنگ نامتقارن» تأکید داشت.[۴]

وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح

در مرداد ۱۳۹۶، حسن روحانی او را به‌عنوان وزیر دفاع به مجلس معرفی کرد. حاتمی با کسب رأی اعتماد، اولین فرمانده ارتش بود که پس از بیش از دو دهه به این سمت رسید. در دوره وزارت (۱۳۹۶–۱۴۰۰)، او بر بومی‌سازی تسلیحات، توسعه موشک‌های بالستیک و کروز، پهپادهای رزمی و ساخت ناوچه‌ها و زیردریایی‌های بومی تمرکز کرد.[۵] او ادعا کرد که تحریم‌های آمریکا باعث پیشرفت صنعت دفاعی ایران شده است. حاتمی همچنین بر افزایش صادرات تسلیحاتی به کشورهای متحد رژیم تأکید داشت.

انتصاب به فرماندهی کل ارتش

در خرداد ۱۴۰۴، با حکم علی خامنه‌ای، حاتمی به فرماندهی کل ارتش منصوب شد. این انتصاب پس از تغییرات گسترده در ساختار نظامی و در شرایط تنش‌های منطقه‌ای رخ داد. او به‌عنوان مشاور عالی فرمانده کل قوا در امور ارتش نیز فعالیت کرد.[۶]

مرگ

امیر حاتمی در ۹ اسفند ۱۴۰۴، در جریان حملات گسترده مشترک آمریکا و اسرائیل به مراکز فرماندهی و بیت علی خامنه‌ای در تهران کشته شد. وی در جلسه‌ای در بیت خامنه‌ای حضور داشت که هدف حمله دقیق قرار گرفت. مرگ او ضربه سنگینی به ساختار فرماندهی ارتش تحت امر ولایت فقیه وارد کرد.[۷]

منابع