کاربر:Alireza k h/صفحه تمرین: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران پدیا
پرش به ناوبری پرش به جستجو
افزودن لینک داخلی به مقاله
جزبدون خلاصۀ ویرایش
 
(۳۵۶ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:


 
{{جعبه زندگینامه
'''فداییان (در انقلاب مشروطه)'''، به گروه‌هایی از مبارزان مسلح اطلاق می‌شد که در جریان [[انقلاب مشروطه]] (۱۲۸۵–۱۲۸۸ش) داوطلبانه جان خود را در راه دفاع از قانون و آزادی می‌گذاشتند. این واژه هم‌معنایی نزدیک با «مجاهدان» داشت، اما بار عاطفی و فداکارانهٔ بیشتری در آن نهفته بود. [[احمد کسروی]] در ''تاریخ هیجده‌سالهٔ آذربایجان'' (۱۳۲۳ش) از فداییان تبریز یاد می‌کند که با ازخودگذشتگی در برابر سپاه [[محمد علی شاه|محمدعلی‌شاه]] ایستادند. پژوهشگرانی چون آبراهامیان، ناطق و آدمیت نیز فداییان را نماد مردمی‌شدن مبارزهٔ سیاسی در ایران دانسته‌اند.
| اندازه جعبه =
 
| عنوان =
== خاستگاه اصطلاح ==
| نام = امیر حاتمی
واژهٔ «فدایی» در فرهنگ اسلامی و ایرانی به کسی اطلاق می‌شد که جان خود را در راه هدفی مقدس فدا کند. در مشروطه، این اصطلاح به داوطلبانی تعلق گرفت که بی‌هیچ مزد و چشم‌داشت برای پاسداری از مجلس و مشروطه اسلحه به دست گرفتند (کسروی، ''تاریخ مشروطه ایران''، ۱۳۲۵).
| تصویر = امیر حاتمی.jpg
 
| اندازه تصویر = ۲۴۰px
== نقش فداییان در مشروطه ==
| عنوان تصویر = امیر حاتمی
 
| زادروز = ۱۳۴۵
* '''تبریز:''' مهم‌ترین مرکز فداییان بود. به گفتهٔ کسروی، آنان شب و روز در سنگرها بودند و در برابر محاصرهٔ طولانی تبریز ایستادگی کردند.
| زادگاه = زنجان، ایران
* '''تهران:''' در جریان فتح تهران (۱۲۸۸ش)، دسته‌هایی از فداییان گیلان و بختیاری در کنار مجاهدان نقش اساسی ایفا کردند.
| تاریخ مرگ = ۹ اسفند ۱۴۰۴
* '''حفاظت از رهبران:''' فداییان گاه برای دفاع از علما و آزادی‌خواهان برجسته به کار گرفته می‌شدند.
| مکان مرگ = تهران، ایران
 
| عرض جغرافیایی محل دفن =
== تفاوت با مجاهدان ==
| طول جغرافیایی محل دفن =
اگرچه در منابع، «مجاهد» و «فدایی» گاه به جای هم به‌کار رفته‌اند، اما تفاوت‌هایی وجود داشت:
| latd =
 
| latm =
* «مجاهد» بیشتر اصطلاحی سازمانی و مذهبی بود.
| lats =
* «فدایی» بار فداکارانهٔ بیشتری داشت و به کسانی گفته می‌شد که جان‌نثارانه برای آزادی می‌جنگیدند.
| latNS = N
 
| longd =
== تصویر فداییان در منابع ==
| longm =
کسروی آنان را «جوانانی پاکباز» معرفی می‌کند که با کمترین امکانات در برابر سپاه و قزاقان ایستادند (''تاریخ هیجده‌ساله آذربایجان''، ۱۳۲۳). آبراهامیان نیز فداییان را نمونه‌ای از بسیج توده‌ای و نظامی در عصر جدید ایران می‌داند (''ایران بین دو انقلاب''، ۱۳۷۷). هما ناطق یادآور می‌شود که فداییان در حافظهٔ جمعی مردم به نماد جان‌فشانی برای آزادی بدل شدند (''ایرانیان و اندیشه تجدد''، ۱۳۷۷).
| longs =
 
| longEW = E
== اهمیت تاریخی ==
| محل زندگی = زنجان (تا پیش از انقلاب ۱۳۵۷تهران و مناطق عملیاتی (از ۱۳۵۹)
فداییان نشان دادند که مشروطه تنها پروژهٔ نخبگان نبود، بلکه ریشه‌های اجتماعی داشت و توده‌ها آماده بودند جان خود را در راه آن فدا کنند. این گروه‌ها هرچند پس از تثبیت مشروطه از هم پاشیدند، اما نقششان در پیروزی مشروطه ماندگار شد.
| ملیت = ایرانی
 
| نژاد =
== جمع‌بندی ==
| تابعیت =
«فداییان» از مهم‌ترین نیروهای مردمی انقلاب مشروطه بودند که با فداکاری خود مفهوم تازه‌ای از مشارکت سیاسی و ایثار اجتماعی را در ایران پدید آوردند. آنان نماد پیوند میان اندیشهٔ آزادی و عمل جان‌فشانانه در تاریخ معاصر ایران‌اند.
| تحصیلات = کارشناسی مدیریت علوم دفاعی، دکتری مدیریت استراتژیک
 
| دانشگاه = دانشگاه افسری امام علی (ع)، دانشگاه عالی دفاع ملی
| پیشه = نظامی، فرمانده ارشد ارتش
| سال‌های فعالیت = ۱۳۵۹ – ۱۴۰۴
| کارفرما =
| نهاد = ارتش جمهوری اسلامی ایران، وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح
| نماینده =
| شناخته‌شده برای = فرماندهی نیروی زمینی ارتش، وزارت دفاع در دولت روحانی، بازسازی توان رزمی ارتش پس از جنگ، بومی‌سازی تسلیحات
| نقش‌های برجسته = فرمانده کل ارتش جمهوری اسلامی ایران (۱۴۰۴)، وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح (۱۳۹۶–۱۴۰۰)، فرمانده نیروی زمینی ارتش (۱۳۸۴–۱۳۹۶)
| سبک =
| تأثیرگذاران =
| تأثیرپذیرفتگان =
| شهر خانگی = زنجان
| تلویزیون =
| لقب = سرلشکر
| حزب =
| جنبش =
| هیئت =
| دین = اسلام
| مذهب = شیعه
| منصب =
| مکتب =
| آثار = مقالات و کتاب‌هایی در مدیریت استراتژیک دفاعی و جنگ نامتقارن
| خویشاوندان سرشناس =
| فرزندان =
| جوایز = نشان فتح (درجه ۱ و ۲)، نشان شجاعت از [[علی خامنه‌ای]] گرفته است
| امضا =
| اندازه امضا =
| وبگاه =
| پانویس =
}}
'''امیر حاتمی''' (زاده ۱۳۴۵ در زنجان – درگذشته ۹ اسفند ۱۴۰۴ در تهران)، سرلشکر ارتش جمهوری اسلامی ایران بود که در آخرین ماه‌های عمر خود به فرماندهی کل ارتش منصوب شد. او پیش از آن، از ۱۳۹۶ تا ۱۴۰۰ وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح و از ۱۳۸۴ تا ۱۳۹۶ فرمانده نیروی زمینی ارتش بود.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=سرلشکر امیر حاتمی کیست؟|نشانی=https://www.sharghdaily.com/بخش-سیاست-6/1021071-سرلشکر-امیر-حاتمی-بیوگرافی-سوابق|وبگاه=شرق|تاریخ=۱۳ ژوئن ۲۰۲۵|کد زبان=fa}}</ref>
حاتمی از معدود فرماندهان ارتش بود که سابقه طولانی فرماندهی عملیاتی در جنگ ایران و عراق داشت و همزمان دارای تحصیلات دانشگاهی  (دکتری مدیریت استراتژیک) بود. او در دوره وزارت دفاع بر بومی‌سازی تسلیحات، افزایش توان موشکی و پهپادی و تقویت همکاری ارتش با سپاه تأکید داشت. انتصاب او به فرماندهی کل ارتش در خرداد ۱۴۰۴، پس از تغییرات گسترده در ساختار نظامی رژیم رخ داد، اما عمر این سمت بسیار کوتاه بود و او در حملات مشترک آمریکا و اسرائیل به بیت [[سید علی خامنه ای|علی خامنه‌ای]] در ۹ اسفند ۱۴۰۴ کشته شد.
== زندگی ==
امیر حاتمی در سال ۱۳۴۵ در شهر زنجان در خانواده‌ای مذهبی و سنتی زاده شد. دوران کودکی و نوجوانی او در زنجان سپری گردید. او از ۱۴ سالگی (۱۳۵۹) به عنوان نیروی داوطلب به بسیج پیوست و در سال‌های پایانی جنگ ایران و عراق حضور فعال داشت. حاتمی در [[عملیات فروغ جاویدان]] علیه [[ارتش آزادی‌بخش ملی ایران|ارتش آزادیبخش ملی ایران]] و رزمندگان  [[سازمان مجاهدین خلق ایران]] شرکت فعال داشت.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=وزیر دفاع ایران؛ امیر حاتمی کیست؟|نشانی=https://www.bbc.com/persian/iran-features-40992783|وبگاه=بی‌بی‌سی فارسی|تاریخ=۲۰ اوت ۲۰۱۷|کد زبان=fa}}</ref> پس از پایان جنگ، در سال ۱۳۶۸ وارد دانشگاه افسری موسوم به امام علی شد و در رشته مدیریت علوم دفاعی فارغ‌التحصیل گردید.  
== تحصیلات و سوابق اولیه ==
حاتمی پس از فارغ‌التحصیلی از دانشگاه افسری، دوره‌های عالی تخصصی دفاعی، نظامی و امنیتی را گذراند. وی مدرک دکتری مدیریت استراتژیک را از دانشگاه عالی دفاع ملی دریافت کرد. سوابق اولیه او شامل فرماندهی یگان‌های زرهی و مکانیزه در مناطق عملیاتی شمال‌غرب و غرب کشور (۱۳۷۷–۱۳۸۴) است. در سال ۱۳۷۷ به دلیل سرسپردگی به حاکمیت ولایت فقیه دو درجه ارتقا یافت و به سمت معاون اطلاعات فرماندهی کل ارتش منصوب شد.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=زندگینامه امیر حاتمی|نشانی=https://www.jamaran.news/مؤلف-385-امیر-حاتمی|وبگاه=جماران|تاریخ=۱ مارس ۲۰۲۶|کد زبان=fa}}</ref> از ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۲ جانشین معاون ارکان و امور مشترک ستاد کل نیروهای مسلح بود. این سمت‌ها او را به شبکه فرماندهی ارشد ارتش نزدیک کرد و پایه صعود او به بالاترین سطوح نظامی را فراهم کرد.
== فرماندهی نیروی زمینی ارتش ==
حاتمی از ۱۳۸۴ تا ۱۳۹۶ (۱۲ سال) فرمانده نیروی زمینی ارتش بود؛ طولانی‌ترین دوره فرماندهی این نیرو پس از انقلاب. در این دوره، او برنامه‌های نوسازی یگان‌های زرهی، افزایش آمادگی رزمی و ادغام تجهیزات بومی را اجرا کرد. او چندین رزمایش بزرگ را هدایت کرد و بر «دکترین دفاع فعال و جنگ نامتقارن» تأکید داشت.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=امیر حاتمی؛ از فرمانده نیروی زمینی تا وزیر دفاع|نشانی=https://www.bbc.com/persian/iran-41045678|وبگاه=بی‌بی‌سی فارسی|تاریخ=۲۰۱۷|کد زبان=fa}}</ref>
== وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح ==
در مرداد ۱۳۹۶، [[حسن روحانی]] او را به‌عنوان وزیر دفاع به مجلس معرفی کرد. حاتمی با کسب رأی اعتماد، اولین فرمانده ارتش بود که پس از بیش از دو دهه به این سمت رسید. در دوره وزارت (۱۳۹۶–۱۴۰۰)، او بر بومی‌سازی تسلیحات، توسعه موشک‌های بالستیک و کروز، پهپادهای رزمی و ساخت ناوچه‌ها و زیردریایی‌های بومی تمرکز کرد.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=امیر حاتمی: ایران جزو ۵ قدرت برتر پهپادی دنیاست|نشانی=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1401/12/10/1166097|وبگاه=تسنیم|تاریخ=۱۴۰۱|کد زبان=fa}}</ref> او ادعا کرد که تحریم‌های آمریکا باعث پیشرفت صنعت دفاعی ایران شده است. حاتمی همچنین بر افزایش صادرات تسلیحاتی به کشورهای متحد رژیم تأکید داشت.
== انتصاب به فرماندهی کل ارتش ==
در خرداد ۱۴۰۴، با حکم [[سید علی خامنه ای|علی خامنه‌ای]]، حاتمی به فرماندهی کل ارتش منصوب شد. این انتصاب پس از تغییرات گسترده در ساختار نظامی و در شرایط تنش‌های منطقه‌ای رخ داد. او به‌عنوان مشاور عالی فرمانده کل قوا در امور ارتش نیز فعالیت کرد.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=سرلشکر امیر حاتمی کیست؟|نشانی=https://www.sharghdaily.com/بخش-سیاست-6/1021071-سرلشکر-امیر-حاتمی-بیوگرافی-سوابق|وبگاه=شرق|تاریخ=۱۳ ژوئن ۲۰۲۵|کد زبان=fa}}</ref>
== مرگ ==
امیر حاتمی در ۹ اسفند ۱۴۰۴، در جریان حملات گسترده مشترک آمریکا و اسرائیل به مراکز فرماندهی و بیت علی خامنه‌ای در تهران کشته شد. وی در جلسه‌ای در بیت خامنه‌ای حضور داشت که هدف حمله دقیق قرار گرفت. مرگ او ضربه سنگینی به ساختار فرماندهی ارتش تحت امر ولایت فقیه وارد کرد.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=کشته شدن امیر حاتمی در حمله به بیت رهبری|نشانی=https://www.iranintl.com/20260301-iran-military-commanders-killed|وبگاه=ایران اینترنشنال|تاریخ=۱ مارس ۲۰۲۶|کد زبان=fa}}</ref>
== منابع ==
== منابع ==
* کسروی، احمد. ''تاریخ هیجده‌سالهٔ آذربایجان''. تهران: امیرکبیر، ۱۳۲۳ش.
* کسروی، احمد. ''تاریخ مشروطهٔ ایران''. تهران: امیرکبیر، ۱۳۲۵ش.
* آدمیت، فریدون. ''فکر آزادی و مقدمه نهضت مشروطیت''. تهران: پیام، ۱۳۵۶.
* ناطق، هما. ''ایرانیان و اندیشهٔ تجدد''. تهران: طرح نو، ۱۳۷۷.
* آبراهامیان، یرواند. ''ایران بین دو انقلاب''. ترجمهٔ احمد گل‌محمدی و محمدابراهیم فتاحی. تهران: نشر نی، ۱۳۷۷.
* آجودانی، ماشاءالله. ''مشروطه ایرانی''. تهران: اختران، ۱۳۷۷.

نسخهٔ کنونی تا ‏۱ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۲۲:۰۲

امیر حاتمی
امیر حاتمی
زادروز۱۳۴۵
زنجان، ایران
درگذشت۹ اسفند ۱۴۰۴
تهران، ایران
محل زندگیزنجان (تا پیش از انقلاب ۱۳۵۷)، تهران و مناطق عملیاتی (از ۱۳۵۹)
ملیتایرانی
تحصیلاتکارشناسی مدیریت علوم دفاعی، دکتری مدیریت استراتژیک
از دانشگاهدانشگاه افسری امام علی (ع)، دانشگاه عالی دفاع ملی
پیشهنظامی، فرمانده ارشد ارتش
سال‌های فعالیت۱۳۵۹ – ۱۴۰۴
نهادارتش جمهوری اسلامی ایران، وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح
شناخته‌شده برایفرماندهی نیروی زمینی ارتش، وزارت دفاع در دولت روحانی، بازسازی توان رزمی ارتش پس از جنگ، بومی‌سازی تسلیحات
نقش‌های برجستهفرمانده کل ارتش جمهوری اسلامی ایران (۱۴۰۴)، وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح (۱۳۹۶–۱۴۰۰)، فرمانده نیروی زمینی ارتش (۱۳۸۴–۱۳۹۶)
شهر خانگیزنجان
لقبسرلشکر
دیناسلام
مذهبشیعه
آثارمقالات و کتاب‌هایی در مدیریت استراتژیک دفاعی و جنگ نامتقارن
نشان فتح (درجه ۱ و ۲)، نشان شجاعت از علی خامنه‌ای گرفته است

امیر حاتمی (زاده ۱۳۴۵ در زنجان – درگذشته ۹ اسفند ۱۴۰۴ در تهران)، سرلشکر ارتش جمهوری اسلامی ایران بود که در آخرین ماه‌های عمر خود به فرماندهی کل ارتش منصوب شد. او پیش از آن، از ۱۳۹۶ تا ۱۴۰۰ وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح و از ۱۳۸۴ تا ۱۳۹۶ فرمانده نیروی زمینی ارتش بود.[۱] حاتمی از معدود فرماندهان ارتش بود که سابقه طولانی فرماندهی عملیاتی در جنگ ایران و عراق داشت و همزمان دارای تحصیلات دانشگاهی (دکتری مدیریت استراتژیک) بود. او در دوره وزارت دفاع بر بومی‌سازی تسلیحات، افزایش توان موشکی و پهپادی و تقویت همکاری ارتش با سپاه تأکید داشت. انتصاب او به فرماندهی کل ارتش در خرداد ۱۴۰۴، پس از تغییرات گسترده در ساختار نظامی رژیم رخ داد، اما عمر این سمت بسیار کوتاه بود و او در حملات مشترک آمریکا و اسرائیل به بیت علی خامنه‌ای در ۹ اسفند ۱۴۰۴ کشته شد.

زندگی

امیر حاتمی در سال ۱۳۴۵ در شهر زنجان در خانواده‌ای مذهبی و سنتی زاده شد. دوران کودکی و نوجوانی او در زنجان سپری گردید. او از ۱۴ سالگی (۱۳۵۹) به عنوان نیروی داوطلب به بسیج پیوست و در سال‌های پایانی جنگ ایران و عراق حضور فعال داشت. حاتمی در عملیات فروغ جاویدان علیه ارتش آزادیبخش ملی ایران و رزمندگان سازمان مجاهدین خلق ایران شرکت فعال داشت.[۲] پس از پایان جنگ، در سال ۱۳۶۸ وارد دانشگاه افسری موسوم به امام علی شد و در رشته مدیریت علوم دفاعی فارغ‌التحصیل گردید.

تحصیلات و سوابق اولیه

حاتمی پس از فارغ‌التحصیلی از دانشگاه افسری، دوره‌های عالی تخصصی دفاعی، نظامی و امنیتی را گذراند. وی مدرک دکتری مدیریت استراتژیک را از دانشگاه عالی دفاع ملی دریافت کرد. سوابق اولیه او شامل فرماندهی یگان‌های زرهی و مکانیزه در مناطق عملیاتی شمال‌غرب و غرب کشور (۱۳۷۷–۱۳۸۴) است. در سال ۱۳۷۷ به دلیل سرسپردگی به حاکمیت ولایت فقیه دو درجه ارتقا یافت و به سمت معاون اطلاعات فرماندهی کل ارتش منصوب شد.[۳] از ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۲ جانشین معاون ارکان و امور مشترک ستاد کل نیروهای مسلح بود. این سمت‌ها او را به شبکه فرماندهی ارشد ارتش نزدیک کرد و پایه صعود او به بالاترین سطوح نظامی را فراهم کرد.

فرماندهی نیروی زمینی ارتش

حاتمی از ۱۳۸۴ تا ۱۳۹۶ (۱۲ سال) فرمانده نیروی زمینی ارتش بود؛ طولانی‌ترین دوره فرماندهی این نیرو پس از انقلاب. در این دوره، او برنامه‌های نوسازی یگان‌های زرهی، افزایش آمادگی رزمی و ادغام تجهیزات بومی را اجرا کرد. او چندین رزمایش بزرگ را هدایت کرد و بر «دکترین دفاع فعال و جنگ نامتقارن» تأکید داشت.[۴]

وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح

در مرداد ۱۳۹۶، حسن روحانی او را به‌عنوان وزیر دفاع به مجلس معرفی کرد. حاتمی با کسب رأی اعتماد، اولین فرمانده ارتش بود که پس از بیش از دو دهه به این سمت رسید. در دوره وزارت (۱۳۹۶–۱۴۰۰)، او بر بومی‌سازی تسلیحات، توسعه موشک‌های بالستیک و کروز، پهپادهای رزمی و ساخت ناوچه‌ها و زیردریایی‌های بومی تمرکز کرد.[۵] او ادعا کرد که تحریم‌های آمریکا باعث پیشرفت صنعت دفاعی ایران شده است. حاتمی همچنین بر افزایش صادرات تسلیحاتی به کشورهای متحد رژیم تأکید داشت.

انتصاب به فرماندهی کل ارتش

در خرداد ۱۴۰۴، با حکم علی خامنه‌ای، حاتمی به فرماندهی کل ارتش منصوب شد. این انتصاب پس از تغییرات گسترده در ساختار نظامی و در شرایط تنش‌های منطقه‌ای رخ داد. او به‌عنوان مشاور عالی فرمانده کل قوا در امور ارتش نیز فعالیت کرد.[۶]

مرگ

امیر حاتمی در ۹ اسفند ۱۴۰۴، در جریان حملات گسترده مشترک آمریکا و اسرائیل به مراکز فرماندهی و بیت علی خامنه‌ای در تهران کشته شد. وی در جلسه‌ای در بیت خامنه‌ای حضور داشت که هدف حمله دقیق قرار گرفت. مرگ او ضربه سنگینی به ساختار فرماندهی ارتش تحت امر ولایت فقیه وارد کرد.[۷]

منابع