کاربر:Alireza k h/صفحه تمرین: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران پدیا
پرش به ناوبری پرش به جستجو
بدون خلاصۀ ویرایش
جزبدون خلاصۀ ویرایش
 
(۳۳۰ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
{{جعبه زندگینامه
{{جعبه زندگینامه
| اندازه جعبه       =
| اندازه جعبه =
| عنوان             = سید عبدالله بهبهانی
| عنوان =  
| نام               =  
| نام = امیر حاتمی
| تصویر             = [[پرونده:سید عبدالله بهبهانی -۲.jpg]]
| تصویر = امیر حاتمی.jpg
| اندازه تصویر     =50px
| اندازه تصویر = ۲۴۰px
| عنوان تصویر       =سید عبدالله بهبهانی، از رهبران روحانی انقلاب مشروطه ایران
| عنوان تصویر = امیر حاتمی
| زادروز           = ۱۲۶۰ هجری قمری / ۱۸۴۴ میلادی
| زادروز = ۱۳۴۵
| زادگاه           = نجف، عراق (در آن زمان بخشی از دولت عثمانی)
| زادگاه = زنجان، ایران
| تاریخ مرگ         = ۲۴ تیر ۱۲۸۹ هجری شمسی / ۱۳۲۸ هجری قمری / ۱۹۱۰ میلادی
| تاریخ مرگ = ۹ اسفند ۱۴۰۴
| مکان مرگ         = تهران، ایران
| مکان مرگ = تهران، ایران
| عرض جغرافیایی محل دفن =
| عرض جغرافیایی محل دفن =
| طول جغرافیایی محل دفن =
| طول جغرافیایی محل دفن =
| latd=|latm=|lats=|latNS=N
| latd =
| longd=|longm=|longs=|longEW=E
| latm =
| محل زندگی         = تهران
| lats =
| ملیت             = ایرانی
| latNS = N
| نژاد             =
| longd =
| تابعیت           = ایرانی
| longm =
| تحصیلات           = فقه و اصول در حوزه علمیه نجف
| longs =
| دانشگاه           =
| longEW = E
| پیشه             = مجتهد، رهبر سیاسی و اجتماعی
| محل زندگی = زنجان (تا پیش از انقلاب ۱۳۵۷)، تهران و مناطق عملیاتی (از ۱۳۵۹)
| سال‌های فعالیت     = حدود ۱۲۷۵ تا ۱۲۸۹ هجری شمسی
| ملیت = ایرانی
| کارفرما           =
| نژاد =
| نهاد             = حوزه علمیه نجف، روحانیت تهران
| تابعیت =
| نماینده           =
| تحصیلات = کارشناسی مدیریت علوم دفاعی، دکتری مدیریت استراتژیک
| شناخته‌شده برای   = رهبری جنبش عدالت‌خانه و انقلاب مشروطه ایران
| دانشگاه = دانشگاه افسری امام علی (ع)، دانشگاه عالی دفاع ملی
| نقش‌های برجسته     = رهبر بست‌نشینی‌ها، حامی مجلس شورای ملی، هم‌پیمان سید محمد طباطبایی
| پیشه = نظامی، فرمانده ارشد ارتش
| سبک               = اصلاح‌طلبی دینی و عدالت‌خواهی
| سال‌های فعالیت = ۱۳۵۹ – ۱۴۰۴
| تأثیرگذاران       = علمای نجف، از جمله میرزای شیرازی و آخوند خراسانی
| کارفرما =
| تأثیرپذیرفتگان   = روحانیان آزادی‌خواه و فعالان بازار تهران
| نهاد = ارتش جمهوری اسلامی ایران، وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح
| شهر خانگی         = تهران
| نماینده =
| تلویزیون         =
| شناخته‌شده برای = فرماندهی نیروی زمینی ارتش، وزارت دفاع در دولت روحانی، بازسازی توان رزمی ارتش پس از جنگ، بومی‌سازی تسلیحات
| لقب               = روحانی آزادی‌خواه، رهبر بزرگ مشروطه
| نقش‌های برجسته = فرمانده کل ارتش جمهوری اسلامی ایران (۱۴۰۴)، وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح (۱۳۹۶–۱۴۰۰)، فرمانده نیروی زمینی ارتش (۱۳۸۴–۱۳۹۶)
| حزب               =
| سبک =
| جنبش             = انقلاب مشروطه ایران
| تأثیرگذاران =
| مخالفان          = محمدعلی‌شاه قاجار، مستبدین، شیخ فضل‌الله نوری
| تأثیرپذیرفتگان =
| هیئت             =
| شهر خانگی = زنجان
| دین               = اسلام
| تلویزیون =
| مذهب             = شیعه دوازده‌امامی
| لقب = سرلشکر
| منصب             = مجتهد برجسته و رهبر سیاسی مشروطه‌خواهان
| حزب =
| مکتب             = عدالت‌خواهی دینی و قانون‌گرایی
| جنبش =
| آثار             = نامه‌ها و خطابه‌های سیاسی در دفاع از مشروطه
| هیئت =
| خویشاوندان سرشناس = سید اسماعیل مجتهد بهبهانی (پدر)
| دین = اسلام
| جوایز             =
| مذهب = شیعه
| امضا             =
| منصب =
| اندازه امضا       =
| مکتب =
| وبگاه             =
| آثار = مقالات و کتاب‌هایی در مدیریت استراتژیک دفاعی و جنگ نامتقارن
| پانویس           =
| خویشاوندان سرشناس =
| فرزندان =
| جوایز = نشان فتح (درجه ۱ و ۲)، نشان شجاعت از [[علی خامنه‌ای]] گرفته است
| امضا =
| اندازه امضا =
| وبگاه =
| پانویس =
}}
}}
 
'''امیر حاتمی''' (زاده ۱۳۴۵ در زنجان درگذشته ۹ اسفند ۱۴۰۴ در تهرانسرلشکر ارتش جمهوری اسلامی ایران بود که در آخرین ماه‌های عمر خود به فرماندهی کل ارتش منصوب شد. او پیش از آن، از ۱۳۹۶ تا ۱۴۰۰ وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح و از ۱۳۸۴ تا ۱۳۹۶ فرمانده نیروی زمینی ارتش بود.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=سرلشکر امیر حاتمی کیست؟|نشانی=https://www.sharghdaily.com/بخش-سیاست-6/1021071-سرلشکر-امیر-حاتمی-بیوگرافی-سوابق|وبگاه=شرق|تاریخ=۱۳ ژوئن ۲۰۲۵|کد زبان=fa}}</ref>
 
حاتمی از معدود فرماندهان ارتش بود که سابقه طولانی فرماندهی عملیاتی در جنگ ایران و عراق داشت و همزمان دارای تحصیلات دانشگاهی  (دکتری مدیریت استراتژیک) بود. او در دوره وزارت دفاع بر بومی‌سازی تسلیحات، افزایش توان موشکی و پهپادی و تقویت همکاری ارتش با سپاه تأکید داشت. انتصاب او به فرماندهی کل ارتش در خرداد ۱۴۰۴، پس از تغییرات گسترده در ساختار نظامی رژیم رخ داد، اما عمر این سمت بسیار کوتاه بود و او در حملات مشترک آمریکا و اسرائیل به بیت [[سید علی خامنه ای|علی خامنه‌ای]] در ۹ اسفند ۱۴۰۴ کشته شد.
 
== زندگی ==
'''سید عبدالله بهبهانی''' (۱۲۶۰ق/۱۸۴۴م ۱۳۲۸ق/۱۹۱۰ماز رهبران جنبش مشروطه ایران و از مجتهدان پرنفوذ تهران بود که با نفوذ اجتماعی و قدرت رهبری خود نقشی تعیین‌کننده در پیروزی جنبش عدالت‌خانه و تأسیس مجلس شورای ملی ایفا کرد. وی تحصیلات خود را در نجف گذراند و پس از بازگشت به تهران، میان روحانیت، بازار و اصناف پیوندی نیرومند ایجاد نمود. بهبهانی همراه با سید محمد طباطبایی، در بست‌نشینی‌های مسجد شاه و مهاجرت کبری (سفارت انگلیس) مردم را به اعتراض علیه استبداد عین‌الدوله و مظفرالدین‌شاه فراخواند و از پیشگامان مطالبهٔ قانون و عدالت به شمار می‌رفت. او پس از تأسیس مجلس نخستین، مدافع سرسخت مشروطه و آزادی بود و در برابر جریان «مشروعه‌خواهی» شیخ فضل‌الله نوری ایستادگی کرد. بهبهانی مشروطه را ابزاری برای اجرای عدالت اسلامی می‌دانست و از سازگاری دین و قانون دفاع می‌کرد. ترور او در تیر ۱۲۸۹ش جامعهٔ مشروطه‌خواه را دچار شوک کرد. احمد کسروی وی را «ستونی استوار از جنبش» می‌خواند و پژوهشگران معاصر، او را از برجسته‌ترین روحانیان آزادی‌خواه و میانجی میان شریعت و سیاست مدرن در ایران ارزیابی می‌کنند.
امیر حاتمی در سال ۱۳۴۵ در شهر زنجان در خانواده‌ای مذهبی و سنتی زاده شد. دوران کودکی و نوجوانی او در زنجان سپری گردید. او از ۱۴ سالگی (۱۳۵۹) به عنوان نیروی داوطلب به بسیج پیوست و در سال‌های پایانی جنگ ایران و عراق حضور فعال داشت. حاتمی در [[عملیات فروغ جاویدان]] علیه [[ارتش آزادی‌بخش ملی ایران|ارتش آزادیبخش ملی ایران]] و رزمندگان  [[سازمان مجاهدین خلق ایران]] شرکت فعال داشت.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=وزیر دفاع ایران؛ امیر حاتمی کیست؟|نشانی=https://www.bbc.com/persian/iran-features-40992783|وبگاه=بی‌بی‌سی فارسی|تاریخ=۲۰ اوت ۲۰۱۷|کد زبان=fa}}</ref> پس از پایان جنگ، در سال ۱۳۶۸ وارد دانشگاه افسری موسوم به امام علی شد و در رشته مدیریت علوم دفاعی فارغ‌التحصیل گردید.  
 
== تحصیلات و سوابق اولیه ==
== زندگی‌نامه و پیشینه ==
حاتمی پس از فارغ‌التحصیلی از دانشگاه افسری، دوره‌های عالی تخصصی دفاعی، نظامی و امنیتی را گذراند. وی مدرک دکتری مدیریت استراتژیک را از دانشگاه عالی دفاع ملی دریافت کرد. سوابق اولیه او شامل فرماندهی یگان‌های زرهی و مکانیزه در مناطق عملیاتی شمال‌غرب و غرب کشور (۱۳۷۷–۱۳۸۴) است. در سال ۱۳۷۷ به دلیل سرسپردگی به حاکمیت ولایت فقیه دو درجه ارتقا یافت و به سمت معاون اطلاعات فرماندهی کل ارتش منصوب شد.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=زندگینامه امیر حاتمی|نشانی=https://www.jamaran.news/مؤلف-385-امیر-حاتمی|وبگاه=جماران|تاریخ=۱ مارس ۲۰۲۶|کد زبان=fa}}</ref> از ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۲ جانشین معاون ارکان و امور مشترک ستاد کل نیروهای مسلح بود. این سمت‌ها او را به شبکه فرماندهی ارشد ارتش نزدیک کرد و پایه صعود او به بالاترین سطوح نظامی را فراهم کرد.
سید عبدالله بهبهانی در سال ۱۲۶۰ق (۱۸۴۴م) در نجف متولد شد. پدرش، سید اسماعیل مجتهد، از علمای برجستهٔ بهبهان بود. بهبهانی تحصیلات دینی را در نجف و کربلا گذراند و به درجهٔ اجتهاد رسید. پس از مدتی اقامت در عتبات، به تهران آمد و به‌عنوان یکی از روحانیان پرنفوذ شهر جایگاهی ممتاز یافت.
== فرماندهی نیروی زمینی ارتش ==
 
حاتمی از ۱۳۸۴ تا ۱۳۹۶ (۱۲ سال) فرمانده نیروی زمینی ارتش بود؛ طولانی‌ترین دوره فرماندهی این نیرو پس از انقلاب. در این دوره، او برنامه‌های نوسازی یگان‌های زرهی، افزایش آمادگی رزمی و ادغام تجهیزات بومی را اجرا کرد. او چندین رزمایش بزرگ را هدایت کرد و بر «دکترین دفاع فعال و جنگ نامتقارن» تأکید داشت.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=امیر حاتمی؛ از فرمانده نیروی زمینی تا وزیر دفاع|نشانی=https://www.bbc.com/persian/iran-41045678|وبگاه=بی‌بی‌سی فارسی|تاریخ=۲۰۱۷|کد زبان=fa}}</ref>
بهبهانی در میان اصناف بازار تهران نفوذ گسترده داشت و با برپایی جلسات دینی و اجتماعی، پیوندی مستحکم میان روحانیت و بازاریان ایجاد کرد. این جایگاه بعدها در بسیج مردم علیه استبداد نقشی تعیین‌کننده یافت (آدمیت، ''فکر آزادی و مقدمه نهضت مشروطیت''، ۱۳۵۶).
== وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح ==
 
در مرداد ۱۳۹۶، [[حسن روحانی]] او را به‌عنوان وزیر دفاع به مجلس معرفی کرد. حاتمی با کسب رأی اعتماد، اولین فرمانده ارتش بود که پس از بیش از دو دهه به این سمت رسید. در دوره وزارت (۱۳۹۶–۱۴۰۰)، او بر بومی‌سازی تسلیحات، توسعه موشک‌های بالستیک و کروز، پهپادهای رزمی و ساخت ناوچه‌ها و زیردریایی‌های بومی تمرکز کرد.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=امیر حاتمی: ایران جزو ۵ قدرت برتر پهپادی دنیاست|نشانی=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1401/12/10/1166097|وبگاه=تسنیم|تاریخ=۱۴۰۱|کد زبان=fa}}</ref> او ادعا کرد که تحریم‌های آمریکا باعث پیشرفت صنعت دفاعی ایران شده است. حاتمی همچنین بر افزایش صادرات تسلیحاتی به کشورهای متحد رژیم تأکید داشت.
== آغاز مبارزات سیاسی ==
== انتصاب به فرماندهی کل ارتش ==
 
در خرداد ۱۴۰۴، با حکم [[سید علی خامنه ای|علی خامنه‌ای]]، حاتمی به فرماندهی کل ارتش منصوب شد. این انتصاب پس از تغییرات گسترده در ساختار نظامی و در شرایط تنش‌های منطقه‌ای رخ داد. او به‌عنوان مشاور عالی فرمانده کل قوا در امور ارتش نیز فعالیت کرد.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=سرلشکر امیر حاتمی کیست؟|نشانی=https://www.sharghdaily.com/بخش-سیاست-6/1021071-سرلشکر-امیر-حاتمی-بیوگرافی-سوابق|وبگاه=شرق|تاریخ=۱۳ ژوئن ۲۰۲۵|کد زبان=fa}}</ref>
=== بست‌نشینی در مسجد شاه (۱۲۸۴ش) ===
== مرگ ==
بهبهانی همراه با طباطبایی در اعتراض به سیاست‌های عین‌الدوله به مسجد شاه رفت و بست نشست. به روایت کسروی، این حرکت نخستین جرقه‌های اعتراض منظم به حکومت بود (''تاریخ مشروطه ایران''، ۱۳۲۵).
امیر حاتمی در ۹ اسفند ۱۴۰۴، در جریان حملات گسترده مشترک آمریکا و اسرائیل به مراکز فرماندهی و بیت علی خامنه‌ای در تهران کشته شد. وی در جلسه‌ای در بیت خامنه‌ای حضور داشت که هدف حمله دقیق قرار گرفت. مرگ او ضربه سنگینی به ساختار فرماندهی ارتش تحت امر ولایت فقیه وارد کرد.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=کشته شدن امیر حاتمی در حمله به بیت رهبری|نشانی=https://www.iranintl.com/20260301-iran-military-commanders-killed|وبگاه=ایران اینترنشنال|تاریخ=۱ مارس ۲۰۲۶|کد زبان=fa}}</ref>
 
=== مهاجرت صغری (۱۲۸۴ش) ===
پس از درگیری‌های گسترده‌تر، او همراه با دیگر علما به قم رفت و «مهاجرت صغری» را رقم زد. این اقدام نماد مخالفت علنی روحانیت با استبداد بود.
 
=== مهاجرت کبری (۱۲۸۵ش) ===
مهم‌ترین نقش بهبهانی در جنبش مشروطه، حضور در مهاجرت کبری بود. او همراه با طباطبایی و هزاران نفر از مردم در سفارت انگلیس بست نشست. این اقدام فشار سنگینی بر دربار آورد و در نهایت به صدور فرمان مشروطه توسط مظفرالدین‌شاه انجامید.
 
== نقش در مجلس شورای ملی ==
با تأسیس مجلس اول (۱۲۸۵ش)، بهبهانی به یکی از مدافعان اصلی آن بدل شد. او بارها با سخنرانی و صدور اعلامیه، مردم را به حمایت از مجلس و قانون فراخواند.
 
کسروی یاد می‌کند که «در تهران، نام بهبهانی مایهٔ امید مردم و بیم مستبدان بود» (''تاریخ مشروطه ایران''، ۱۳۲۵).
 
== تقابل با مشروعه‌خواهان ==
در حالی‌که شیخ فضل‌الله نوری با شعار «مشروطه مشروعه» به مخالفت با مجلس برخاسته بود، بهبهانی صریحاً از مشروطه دفاع می‌کرد. او بر این باور بود که مجلس و قانون نه‌تنها با شریعت ناسازگار نیستند، بلکه ابزار اجرای عدالت‌اند. این موضع‌گیری او را در برابر بخشی از روحانیت مشروعه‌خواه قرار داد (آجودانی، ''مشروطه ایرانی''، ۱۳۷۷).
 
== اندیشه‌ها و باورها ==
 
* '''عدالت‌خواهی:''' برپایی عدالت‌خانه را نخستین خواست سیاسی خود می‌دانست.
* '''قانون و آزادی:''' بر ضرورت تحدید قدرت شاه و حمایت از مجلس تأکید داشت.
* '''حمایت از ملت:''' او نیز همچون طباطبایی، واژهٔ «ملت» را به‌جای «رعیت» به‌کار می‌برد.
* '''دین و مشروطه:''' بهبهانی مشروطه را ابزاری برای اجرای عدالت اسلامی معرفی می‌کرد.
 
== ترور و شهادت ==
در ۲۴ تیر ۱۲۸۹ش (۱۳۲۸ق)، در حالی‌که بهبهانی در خانهٔ خود در تهران بود، گروهی از افراد وابسته به جریان‌های رادیکال (احتمالاً از حزب دموکرات یا فداییان تندرو) به خانه‌اش حمله کرده و او را به ضرب گلوله کشتند.
 
این واقعه جامعهٔ ایران را تکان داد. کسروی آن را «ننگی بر دامن آزادی‌خواهان» می‌داند، زیرا بهبهانی از رهبران اصلی جنبش بود (''تاریخ هجده‌ساله آذربایجان''، ۱۳۲۳).
 
== جایگاه در تاریخ‌نگاری ==
 
* '''کسروی''': او را «ستونی استوار از جنبش» می‌نامد (۱۳۲۵).
* '''آدمیت''': بهبهانی را نمایندهٔ روحانیتی می‌داند که با تجدد همراه شد و نقش اجتماعی بزرگی ایفا کرد (''فکر آزادی و مقدمه نهضت مشروطیت''، ۱۳۵۶).
* '''هما ناطق''': او را «روحانی محبوب بازار» معرفی می‌کند که توانست اصناف را به جنبش پیوند دهد (''ایرانیان و اندیشه تجدد''، ۱۳۷۷).
* '''آبراهامیان''': بهبهانی را نماد اتحاد طبقاتی میان روحانیت و بازار تحلیل می‌کند (''ایران بین دو انقلاب''، ۱۳۷۷).
* '''ژانت آفاری''': او را در زمرهٔ رهبران کاریزماتیک می‌داند که توانستند زنان، اصناف و اقشار مختلف را در حمایت از مشروطه بسیج کنند (''انقلاب مشروطه ایران''، ۱۳۸۷).
* '''آجودانی''': بهبهانی را نمایندهٔ تلاش برای آشتی میان شریعت و سیاست مدرن معرفی می‌کند (''مشروطه ایرانی''، ۱۳۷۷).
 
== جمع‌بندی ==
سید عبدالله بهبهانی یکی از ستون‌های اصلی انقلاب مشروطه بود که با نفوذ اجتماعی خود در بازار و اصناف، و با همکاری نزدیک با سید محمد طباطبایی، توانست جنبش عدالت‌خانه را به انقلاب مشروطه پیوند زند. هرچند سرانجام به دست نیروهای تندرو ترور شد، اما میراث او در تاریخ معاصر ایران به‌عنوان یکی از رهبران بزرگ آزادی‌خواه باقی ماند.
 
== منابع ==
== منابع ==
* کسروی، احمد. ''تاریخ مشروطهٔ ایران''. تهران: امیرکبیر، ۱۳۲۵ش.
* کسروی، احمد. ''تاریخ هجده‌سالهٔ آذربایجان''. تهران: امیرکبیر، ۱۳۲۳ش.
* ناظم‌الاسلام کرمانی. ''تاریخ بیداری ایرانیان''. تهران: امیرکبیر، ۱۳۶۲ش.
* آدمیت، فریدون. ''فکر آزادی و مقدمه نهضت مشروطیت''. تهران: پیام، ۱۳۵۶.
* ناطق، هما. ''ایرانیان و اندیشه تجدد''. تهران: طرح نو، ۱۳۷۷.
* آبراهامیان، یرواند. ''ایران بین دو انقلاب''. ترجمهٔ احمد گل‌محمدی و محمدابراهیم فتاحی. تهران: نشر نی، ۱۳۷۷.
* آجودانی، ماشاءالله. ''مشروطه ایرانی''. تهران: اختران، ۱۳۷۷.
* آفاری، ژانت. ''انقلاب مشروطه ایران''. ترجمهٔ یعقوب آژند. تهران: نشر نی، ۱۳۸۷.
* افشار، ایرج. ''اسناد و نوشته‌های مشروطه''. تهران: توس، ۱۳۶۴.

نسخهٔ کنونی تا ‏۱ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۲۲:۰۲

امیر حاتمی
امیر حاتمی
زادروز۱۳۴۵
زنجان، ایران
درگذشت۹ اسفند ۱۴۰۴
تهران، ایران
محل زندگیزنجان (تا پیش از انقلاب ۱۳۵۷)، تهران و مناطق عملیاتی (از ۱۳۵۹)
ملیتایرانی
تحصیلاتکارشناسی مدیریت علوم دفاعی، دکتری مدیریت استراتژیک
از دانشگاهدانشگاه افسری امام علی (ع)، دانشگاه عالی دفاع ملی
پیشهنظامی، فرمانده ارشد ارتش
سال‌های فعالیت۱۳۵۹ – ۱۴۰۴
نهادارتش جمهوری اسلامی ایران، وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح
شناخته‌شده برایفرماندهی نیروی زمینی ارتش، وزارت دفاع در دولت روحانی، بازسازی توان رزمی ارتش پس از جنگ، بومی‌سازی تسلیحات
نقش‌های برجستهفرمانده کل ارتش جمهوری اسلامی ایران (۱۴۰۴)، وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح (۱۳۹۶–۱۴۰۰)، فرمانده نیروی زمینی ارتش (۱۳۸۴–۱۳۹۶)
شهر خانگیزنجان
لقبسرلشکر
دیناسلام
مذهبشیعه
آثارمقالات و کتاب‌هایی در مدیریت استراتژیک دفاعی و جنگ نامتقارن
نشان فتح (درجه ۱ و ۲)، نشان شجاعت از علی خامنه‌ای گرفته است

امیر حاتمی (زاده ۱۳۴۵ در زنجان – درگذشته ۹ اسفند ۱۴۰۴ در تهران)، سرلشکر ارتش جمهوری اسلامی ایران بود که در آخرین ماه‌های عمر خود به فرماندهی کل ارتش منصوب شد. او پیش از آن، از ۱۳۹۶ تا ۱۴۰۰ وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح و از ۱۳۸۴ تا ۱۳۹۶ فرمانده نیروی زمینی ارتش بود.[۱] حاتمی از معدود فرماندهان ارتش بود که سابقه طولانی فرماندهی عملیاتی در جنگ ایران و عراق داشت و همزمان دارای تحصیلات دانشگاهی (دکتری مدیریت استراتژیک) بود. او در دوره وزارت دفاع بر بومی‌سازی تسلیحات، افزایش توان موشکی و پهپادی و تقویت همکاری ارتش با سپاه تأکید داشت. انتصاب او به فرماندهی کل ارتش در خرداد ۱۴۰۴، پس از تغییرات گسترده در ساختار نظامی رژیم رخ داد، اما عمر این سمت بسیار کوتاه بود و او در حملات مشترک آمریکا و اسرائیل به بیت علی خامنه‌ای در ۹ اسفند ۱۴۰۴ کشته شد.

زندگی

امیر حاتمی در سال ۱۳۴۵ در شهر زنجان در خانواده‌ای مذهبی و سنتی زاده شد. دوران کودکی و نوجوانی او در زنجان سپری گردید. او از ۱۴ سالگی (۱۳۵۹) به عنوان نیروی داوطلب به بسیج پیوست و در سال‌های پایانی جنگ ایران و عراق حضور فعال داشت. حاتمی در عملیات فروغ جاویدان علیه ارتش آزادیبخش ملی ایران و رزمندگان سازمان مجاهدین خلق ایران شرکت فعال داشت.[۲] پس از پایان جنگ، در سال ۱۳۶۸ وارد دانشگاه افسری موسوم به امام علی شد و در رشته مدیریت علوم دفاعی فارغ‌التحصیل گردید.

تحصیلات و سوابق اولیه

حاتمی پس از فارغ‌التحصیلی از دانشگاه افسری، دوره‌های عالی تخصصی دفاعی، نظامی و امنیتی را گذراند. وی مدرک دکتری مدیریت استراتژیک را از دانشگاه عالی دفاع ملی دریافت کرد. سوابق اولیه او شامل فرماندهی یگان‌های زرهی و مکانیزه در مناطق عملیاتی شمال‌غرب و غرب کشور (۱۳۷۷–۱۳۸۴) است. در سال ۱۳۷۷ به دلیل سرسپردگی به حاکمیت ولایت فقیه دو درجه ارتقا یافت و به سمت معاون اطلاعات فرماندهی کل ارتش منصوب شد.[۳] از ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۲ جانشین معاون ارکان و امور مشترک ستاد کل نیروهای مسلح بود. این سمت‌ها او را به شبکه فرماندهی ارشد ارتش نزدیک کرد و پایه صعود او به بالاترین سطوح نظامی را فراهم کرد.

فرماندهی نیروی زمینی ارتش

حاتمی از ۱۳۸۴ تا ۱۳۹۶ (۱۲ سال) فرمانده نیروی زمینی ارتش بود؛ طولانی‌ترین دوره فرماندهی این نیرو پس از انقلاب. در این دوره، او برنامه‌های نوسازی یگان‌های زرهی، افزایش آمادگی رزمی و ادغام تجهیزات بومی را اجرا کرد. او چندین رزمایش بزرگ را هدایت کرد و بر «دکترین دفاع فعال و جنگ نامتقارن» تأکید داشت.[۴]

وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح

در مرداد ۱۳۹۶، حسن روحانی او را به‌عنوان وزیر دفاع به مجلس معرفی کرد. حاتمی با کسب رأی اعتماد، اولین فرمانده ارتش بود که پس از بیش از دو دهه به این سمت رسید. در دوره وزارت (۱۳۹۶–۱۴۰۰)، او بر بومی‌سازی تسلیحات، توسعه موشک‌های بالستیک و کروز، پهپادهای رزمی و ساخت ناوچه‌ها و زیردریایی‌های بومی تمرکز کرد.[۵] او ادعا کرد که تحریم‌های آمریکا باعث پیشرفت صنعت دفاعی ایران شده است. حاتمی همچنین بر افزایش صادرات تسلیحاتی به کشورهای متحد رژیم تأکید داشت.

انتصاب به فرماندهی کل ارتش

در خرداد ۱۴۰۴، با حکم علی خامنه‌ای، حاتمی به فرماندهی کل ارتش منصوب شد. این انتصاب پس از تغییرات گسترده در ساختار نظامی و در شرایط تنش‌های منطقه‌ای رخ داد. او به‌عنوان مشاور عالی فرمانده کل قوا در امور ارتش نیز فعالیت کرد.[۶]

مرگ

امیر حاتمی در ۹ اسفند ۱۴۰۴، در جریان حملات گسترده مشترک آمریکا و اسرائیل به مراکز فرماندهی و بیت علی خامنه‌ای در تهران کشته شد. وی در جلسه‌ای در بیت خامنه‌ای حضور داشت که هدف حمله دقیق قرار گرفت. مرگ او ضربه سنگینی به ساختار فرماندهی ارتش تحت امر ولایت فقیه وارد کرد.[۷]

منابع