کاربر:Alireza k h/صفحه تمرین: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران پدیا
پرش به ناوبری پرش به جستجو
→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر
دیداریویکی‌متن
بدون خلاصۀ ویرایش
جزبدون خلاصۀ ویرایش
 
(۱۹۲ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
{{جعبه زندگینامه
{{جعبه زندگینامه
| نام = علی امینی
| اندازه جعبه =
| تصویر = علی امینی.jpg
| عنوان =
| اندازه تصویر = ۲۵۰px
| نام = امیر حاتمی
| عنوان تصویر = علی امینی، نخست‌وزیر ایران
| تصویر = امیر حاتمی.jpg
| زادروز = ۲۱ شهریور ۱۲۸۴
| اندازه تصویر = ۲۴۰px
| زادگاه = تهران، ایران
| عنوان تصویر = امیر حاتمی
| تاریخ مرگ = ۲۱ آذر ۱۳۷۱
| زادروز = ۱۳۴۵
| مکان مرگ = پاریس، فرانسه
| زادگاه = زنجان، ایران
| آرامگاه = گورستان پاسه، پاریس
| تاریخ مرگ = ۹ اسفند ۱۴۰۴
| مکان مرگ = تهران، ایران
| عرض جغرافیایی محل دفن =
| طول جغرافیایی محل دفن =
| latd =
| latm =
| lats =
| latNS = N
| longd =
| longm =
| longs =
| longEW = E
| محل زندگی = زنجان (تا پیش از انقلاب ۱۳۵۷)، تهران و مناطق عملیاتی (از ۱۳۵۹)
| ملیت = ایرانی
| ملیت = ایرانی
| تحصیلات = دکترای اقتصاد و حقوق
| نژاد =
| دانشگاه = دانشگاه گرونوبل و دانشگاه پاریس
| تابعیت =
| پیشه = سیاستمدار، دیپلمات، نخست‌وزیر
| تحصیلات = کارشناسی مدیریت علوم دفاعی، دکتری مدیریت استراتژیک
| سال‌های فعالیت = ۱۳۱۰–۱۳۵۸
| دانشگاه = دانشگاه افسری امام علی (ع)، دانشگاه عالی دفاع ملی
| شناخته‌شده برای = نخست‌وزیری ایران (۱۳۴۰–۱۳۴۱)، آغاز اصلاحات ارضی، نقش در انقلاب سفید، مذاکرات قرارداد کنسرسیوم نفت
| پیشه = نظامی، فرمانده ارشد ارتش
| حزب = جبهه ملی ایران (بعدها)
| سال‌های فعالیت = ۱۳۵۹ – ۱۴۰۴
| خویشاوندان سرشناس = فخرالدوله (مادر)، محسن امین‌الدوله (پدر)، میرزا علی خان امین‌الدوله (پدربزرگ)
| کارفرما =
| نهاد = ارتش جمهوری اسلامی ایران، وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح
| نماینده =
| شناخته‌شده برای = فرماندهی نیروی زمینی ارتش، وزارت دفاع در دولت روحانی، بازسازی توان رزمی ارتش پس از جنگ، بومی‌سازی تسلیحات
| نقش‌های برجسته = فرمانده کل ارتش جمهوری اسلامی ایران (۱۴۰۴)، وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح (۱۳۹۶–۱۴۰۰)، فرمانده نیروی زمینی ارتش (۱۳۸۴–۱۳۹۶)
| سبک =
| تأثیرگذاران =
| تأثیرپذیرفتگان =
| شهر خانگی = زنجان
| تلویزیون =
| لقب = سرلشکر
| حزب =
| جنبش =
| هیئت =
| دین = اسلام
| مذهب = شیعه
| منصب =
| مکتب =
| آثار = مقالات و کتاب‌هایی در مدیریت استراتژیک دفاعی و جنگ نامتقارن
| خویشاوندان سرشناس =
| فرزندان =
| جوایز = نشان فتح (درجه ۱ و ۲)، نشان شجاعت از [[علی خامنه‌ای]] گرفته است
| امضا =
| اندازه امضا =
| وبگاه =
| پانویس =
}}
}}
[[پرونده:علی امینی ۲.jpg|بندانگشتی|۲۵۰px|علی امینی در دوران جوانی]]
'''امیر حاتمی''' (زاده ۱۳۴۵ در زنجان – درگذشته ۹ اسفند ۱۴۰۴ در تهران)، سرلشکر ارتش جمهوری اسلامی ایران بود که در آخرین ماه‌های عمر خود به فرماندهی کل ارتش منصوب شد. او پیش از آن، از ۱۳۹۶ تا ۱۴۰۰ وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح و از ۱۳۸۴ تا ۱۳۹۶ فرمانده نیروی زمینی ارتش بود.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=سرلشکر امیر حاتمی کیست؟|نشانی=https://www.sharghdaily.com/بخش-سیاست-6/1021071-سرلشکر-امیر-حاتمی-بیوگرافی-سوابق|وبگاه=شرق|تاریخ=۱۳ ژوئن ۲۰۲۵|کد زبان=fa}}</ref>
'''علی امینی''' (۲۱ شهریور ۱۲۸۴ تهران – ۲۱ آذر ۱۳۷۱ پاریس) یکی از برجسته‌ترین سیاستمداران دوران پهلوی دوم، دیپلمات و نخست‌وزیر ایران از اردیبهشت ۱۳۴۰ تا تیر ۱۳۴۱ بود. او از نوادگان خاندان قاجار و فرزند فخرالدوله (دختر مظفرالدین شاه) بود و به دلیل نقش کلیدی در آغاز اصلاحات ارضی، مذاکرات نفتی و تلاش برای تغییرات اقتصادی-اجتماعی شناخته می‌شود. امینی تحصیل‌کرده فرانسه با دکترای اقتصاد بود و در کابینه‌های متعدد از جمله دولت محمد مصدق، فضل‌الله زاهدی و دیگران سمت‌های مهمی داشت. او سفیر ایران در آمریکا بود و روابط نزدیکی با جان اف. کندی داشت که در انتصابش به نخست‌وزیری تأثیرگذار بود.<ref name=":0">[https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C علی امینی - ویکی‌پدیا]</ref><ref name=":1">[https://en.wikipedia.org/wiki/Ali_Amini Ali Amini - Wikipedia]</ref><ref name=":2">[https://www.isna.ir/news/97021608759/%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A8%D9%88%D8%AF «علی امینی» که بود؟ - ایسنا]</ref>
حاتمی از معدود فرماندهان ارتش بود که سابقه طولانی فرماندهی عملیاتی در جنگ ایران و عراق داشت و همزمان دارای تحصیلات دانشگاهی  (دکتری مدیریت استراتژیک) بود. او در دوره وزارت دفاع بر بومی‌سازی تسلیحات، افزایش توان موشکی و پهپادی و تقویت همکاری ارتش با سپاه تأکید داشت. انتصاب او به فرماندهی کل ارتش در خرداد ۱۴۰۴، پس از تغییرات گسترده در ساختار نظامی رژیم رخ داد، اما عمر این سمت بسیار کوتاه بود و او در حملات مشترک آمریکا و اسرائیل به بیت [[سید علی خامنه ای|علی خامنه‌ای]] در ۹ اسفند ۱۴۰۴ کشته شد.
دولت امینی با حمایت آمریکا و به منظور اجرای اصلاحات لیبرال و جلوگیری از نفوذ کمونیسم روی کار آمد، اما با مقاومت محمدرضا شاه، عدم حمایت جبهه ملی و فشار مالکان بزرگ مواجه شد و پس از ۱۴ ماه به استعفا انجامید. منتقدان چپ‌گرا اصلاحات ارضی او را ناکافی و مانوری برای حفظ رژیم می‌دانستند، در حالی که مالکان آن را تهدیدی برای منافع خود می‌دیدند.<ref name=":3">[https://faradeed.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-37/56288-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%B3%D9%87-%D9%86%D8%A7%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D8%B5%D9%84%D8%A7%D8%AD%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%B1%D8%B6%DB%8C علی امینی؛ پروسه ناتمام اصلاحات ارضی]</ref><ref name=":4">[https://fis-iran.org/oral-history/amini-ali/ Amini, Ali - Foundation for Iranian Studies]</ref>
== زندگی ==
پس از استعفا، امینی از سیاست دور شد، اما در بحران ۱۳۵۷ با شاه مذاکره کرد و پیشنهاد نخست‌وزیری را رد نمود. پس از انقلاب به فرانسه تبعید شد و رهبر جبهه نجات ایران بود. خاطرات او توسط دانشگاه هاروارد منتشر شده و منبع مهمی برای تاریخ معاصر ایران است.<ref name=":5">[https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AE%D8%A7%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D8%AA_%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C خاطرات علی امینی - ویکی‌پدیا]</ref><ref name=":6">[https://www.iichs.ir/fa/article/21800 پشت پرده حرف و حدیث‌ها درباره امینی - پژوهشکده تاریخ معاصر]</ref><ref name=":7">[https://psri.ir/?id=ax58c4mc نگاهی به زندگی سیاسی دکتر علی امینی - موسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی]</ref>
امیر حاتمی در سال ۱۳۴۵ در شهر زنجان در خانواده‌ای مذهبی و سنتی زاده شد. دوران کودکی و نوجوانی او در زنجان سپری گردید. او از ۱۴ سالگی (۱۳۵۹) به عنوان نیروی داوطلب به بسیج پیوست و در سال‌های پایانی جنگ ایران و عراق حضور فعال داشت. حاتمی در [[عملیات فروغ جاویدان]] علیه [[ارتش آزادی‌بخش ملی ایران|ارتش آزادیبخش ملی ایران]] و رزمندگان  [[سازمان مجاهدین خلق ایران]] شرکت فعال داشت.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=وزیر دفاع ایران؛ امیر حاتمی کیست؟|نشانی=https://www.bbc.com/persian/iran-features-40992783|وبگاه=بی‌بی‌سی فارسی|تاریخ=۲۰ اوت ۲۰۱۷|کد زبان=fa}}</ref> پس از پایان جنگ، در سال ۱۳۶۸ وارد دانشگاه افسری موسوم به امام علی شد و در رشته مدیریت علوم دفاعی فارغ‌التحصیل گردید.
=زندگی اولیه و تحصیلات=
== تحصیلات و سوابق اولیه ==
[[پرونده:علی امینی ۳.jpg|بندانگشتی|۲۵۰px|علی امینی در دوران تحصیل در فرانسه]]
حاتمی پس از فارغ‌التحصیلی از دانشگاه افسری، دوره‌های عالی تخصصی دفاعی، نظامی و امنیتی را گذراند. وی مدرک دکتری مدیریت استراتژیک را از دانشگاه عالی دفاع ملی دریافت کرد. سوابق اولیه او شامل فرماندهی یگان‌های زرهی و مکانیزه در مناطق عملیاتی شمال‌غرب و غرب کشور (۱۳۷۷–۱۳۸۴) است. در سال ۱۳۷۷ به دلیل سرسپردگی به حاکمیت ولایت فقیه دو درجه ارتقا یافت و به سمت معاون اطلاعات فرماندهی کل ارتش منصوب شد.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=زندگینامه امیر حاتمی|نشانی=https://www.jamaran.news/مؤلف-385-امیر-حاتمی|وبگاه=جماران|تاریخ=۱ مارس ۲۰۲۶|کد زبان=fa}}</ref> از ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۲ جانشین معاون ارکان و امور مشترک ستاد کل نیروهای مسلح بود. این سمت‌ها او را به شبکه فرماندهی ارشد ارتش نزدیک کرد و پایه صعود او به بالاترین سطوح نظامی را فراهم کرد.
علی امینی در ۲۱ شهریور ۱۲۸۴ در تهران در خانواده‌ای اشرافی و سیاسی متولد شد. پدربزرگ پدری‌اش میرزا علی خان امین‌الدوله، صدراعظم مظفرالدین شاه بود و مادرش فخرالدوله، دختر مظفرالدین شاه، زنی نیکوکار و تأثیرگذار بود. پدرش محسن امین‌الدوله از مالکان بزرگ گیلان بود. امینی تحصیلات ابتدایی را در تهران و در مدرسه دارالفنون گذراند و سپس برای تحصیلات عالی به فرانسه اعزام شد. او در دانشگاه گرونوبل و پاریس حقوق و اقتصاد خواند و در سال ۱۳۱۰ دکترای اقتصاد گرفت.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":8">[https://fararu.com/fa/news/220658 تصاویر علی امینی از جوانی تا پیری - فرارو]</ref>
== فرماندهی نیروی زمینی ارتش ==
در جوانی با بتول وثوق (دختر حسن وثوق‌الدوله) ازدواج کرد و تحت تأثیر رجالی چون علی‌اکبر داور قرار گرفت که او را به خدمت دولتی وارد کرد. امینی از نخستین سیاستمداران ایرانی بود که بر ضرورت اصلاحات ارضی برای جلوگیری از نفوذ ایدئولوژی‌های چپ تأکید داشت.<ref name=":9">[https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-36/3738707-%D8%A7%D8%B5%D9%84%D8%A7%D8%AD%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%B1%D8%B6%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A2%D9%85%D8%AF%D9%86-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C اصلاحات ارضی و برآمدن امینی]</ref>
حاتمی از ۱۳۸۴ تا ۱۳۹۶ (۱۲ سال) فرمانده نیروی زمینی ارتش بود؛ طولانی‌ترین دوره فرماندهی این نیرو پس از انقلاب. در این دوره، او برنامه‌های نوسازی یگان‌های زرهی، افزایش آمادگی رزمی و ادغام تجهیزات بومی را اجرا کرد. او چندین رزمایش بزرگ را هدایت کرد و بر «دکترین دفاع فعال و جنگ نامتقارن» تأکید داشت.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=امیر حاتمی؛ از فرمانده نیروی زمینی تا وزیر دفاع|نشانی=https://www.bbc.com/persian/iran-41045678|وبگاه=بی‌بی‌سی فارسی|تاریخ=۲۰۱۷|کد زبان=fa}}</ref>
=فعالیت‌های سیاسی اولیه و دیپلماتیک=
== وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح ==
امینی فعالیت سیاسی را از وزارت دادگستری آغاز کرد و سپس به دارایی رفت. در کابینه احمد قوام معاون نخست‌وزیر شد و در تأسیس حزب دموکرات ایران نقش داشت. در مجلس پانزدهم نماینده تهران بود و با جبهه ملی همکاری کرد. در دولت مصدق وزیر اقتصاد شد، اما به دلیل مخالفت شاه با وزارت کشور، این سمت را نپذیرفت.<ref name=":2" /><ref name=":7" />
در مرداد ۱۳۹۶، [[حسن روحانی]] او را به‌عنوان وزیر دفاع به مجلس معرفی کرد. حاتمی با کسب رأی اعتماد، اولین فرمانده ارتش بود که پس از بیش از دو دهه به این سمت رسید. در دوره وزارت (۱۳۹۶–۱۴۰۰)، او بر بومی‌سازی تسلیحات، توسعه موشک‌های بالستیک و کروز، پهپادهای رزمی و ساخت ناوچه‌ها و زیردریایی‌های بومی تمرکز کرد.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=امیر حاتمی: ایران جزو ۵ قدرت برتر پهپادی دنیاست|نشانی=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1401/12/10/1166097|وبگاه=تسنیم|تاریخ=۱۴۰۱|کد زبان=fa}}</ref> او ادعا کرد که تحریم‌های آمریکا باعث پیشرفت صنعت دفاعی ایران شده است. حاتمی همچنین بر افزایش صادرات تسلیحاتی به کشورهای متحد رژیم تأکید داشت.
پس از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲، در دولت زاهدی وزیر دارایی بود و مذاکرات قرارداد کنسرسیوم نفت را هدایت کرد که منجر به قرارداد ۱۹۵۴ شد. او سفیر ایران در آمریکا (۱۳۳۴–۱۳۳۷) شد و روابط نزدیکی با سیاستمداران دموکرات از جمله جان اف. کندی برقرار کرد.<ref name=":3" /><ref name=":10">[https://historydocuments.ir/?page=post&id=3154 نگاهی به زندگی سیاسی دکتر علی امینی]</ref>
== انتصاب به فرماندهی کل ارتش ==
=نخست‌وزیری و اصلاحات=
در خرداد ۱۴۰۴، با حکم [[سید علی خامنه ای|علی خامنه‌ای]]، حاتمی به فرماندهی کل ارتش منصوب شد. این انتصاب پس از تغییرات گسترده در ساختار نظامی و در شرایط تنش‌های منطقه‌ای رخ داد. او به‌عنوان مشاور عالی فرمانده کل قوا در امور ارتش نیز فعالیت کرد.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=سرلشکر امیر حاتمی کیست؟|نشانی=https://www.sharghdaily.com/بخش-سیاست-6/1021071-سرلشکر-امیر-حاتمی-بیوگرافی-سوابق|وبگاه=شرق|تاریخ=۱۳ ژوئن ۲۰۲۵|کد زبان=fa}}</ref>
[[پرونده:دولت علی امینی.jpg|بندانگشتی|۳۰۰px|کابینه دولت علی امینی]]
== مرگ ==
در اردیبهشت ۱۳۴۰ با فشار جان اف. کندی و برای اجرای اصلاحات، امینی نخست‌وزیر شد. دولت او مجلس را منحل کرد، اصلاحات ارضی را آغاز نمود و حسن ارسنجانی را وزیر کشاورزی کرد. لایحه اصلاحات ارضی تصویب شد که پایه انقلاب سفید گردید، اما منتقدان چپ آن را ناکافی و در خدمت حفظ رژیم می‌دانستند.<ref name=":11">[https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8_%D8%B3%D9%81%DB%8C%D8%AF انقلاب سفید - ویکی‌پدیا]</ref><ref name=":12">[https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D8%B5%D9%84%D8%A7%D8%AD%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D8%B1%D8%B6%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 اصلاحات ارضی در ایران - ویکی‌پدیا]</ref><ref name=":13">[https://10mehr.com/maghaleh/08101394/1289 از اصلاحات امینی تا اصلاحات ارضی شاه]</ref>
امیر حاتمی در ۹ اسفند ۱۴۰۴، در جریان حملات گسترده مشترک آمریکا و اسرائیل به مراکز فرماندهی و بیت علی خامنه‌ای در تهران کشته شد. وی در جلسه‌ای در بیت خامنه‌ای حضور داشت که هدف حمله دقیق قرار گرفت. مرگ او ضربه سنگینی به ساختار فرماندهی ارتش تحت امر ولایت فقیه وارد کرد.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=کشته شدن امیر حاتمی در حمله به بیت رهبری|نشانی=https://www.iranintl.com/20260301-iran-military-commanders-killed|وبگاه=ایران اینترنشنال|تاریخ=۱ مارس ۲۰۲۶|کد زبان=fa}}</ref>
امینی تلاش کرد نقش شاه را کاهش دهد، فساد را مبارزه کند و فضای سیاسی باز کند، اما با مقاومت شاه، مالکان و عدم حمایت جبهه ملی مواجه شد. بحران بودجه و اقتصادی منجر به استعفایش در تیر ۱۳۴۱ شد.<ref name=":4" /><ref name=":14">[https://historydocuments.ir/?page=post&id=3727 بررسی آغاز و پایان دولت دکتر علی امینی]</ref>
== منابع ==
«محبوبیت نخست‌وزیر در خارج، محبوبیت ایران است.» (علی امینی در دیدار با شاه)<ref name=":14"></ref>
===انتقادات به اصلاحات ارضی===
اصلاحات ارضی امینی از سوی چپ‌گرایان به عنوان مانوری تبلیغاتی برای جلوگیری از انقلاب واقعی انتقاد شد. برخی آن را انحراف به چپ می‌دانستند که منجر به سقوط دولت شد. مخالفان رژیم پهلوی، از جمله گروه‌های چپ، آن را ناکافی برای تغییرات اساسی می‌دیدند.<ref name=":15">[http://tarikhirani.ir/fa/news/7044/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D8%B5%D9%84%D8%A7%D8%AD%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%B1%D8%B6%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%D9%BE%D9%87%D9%84%D9%88%DB%8C-%D8%B3%D9%82%D9%88%D8%B7-%D8%AF%D8%B1-%D9%BE%DB%8C-%D8%A7%D9%86%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%81-%D8%A8%D9%87-%DA%86%D9%BE بررسی اصلاحات ارضی در دوره پهلوی]</ref><ref name=":16">[http://ensani.ir/fa/article/126715/%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%B1-%D8%AA%D8%A8%D9%84%DB%8C%D8%BA%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D9%86%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D8%B5%D9%84%D8%A7-%D8%AD%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%B1%D8%B6%DB%8C مانور تبلیغاتی با نام اصلاحات ارضی]</ref>
=سال‌های پایانی، انقلاب و تبعید=
[[پرونده:علی امینی با شاه.jpg|بندانگشتی|۲۵۰px|علی امینی در کنار محمدرضا شاه]]
پس از استعفا، امینی خانه‌نشین شد. در ۱۳۵۷ با شاه مذاکره کرد اما نخست‌وزیری را نپذیرفت و به اروپا رفت. در تبعید، جبهه نجات ایران را رهبری کرد و مخالف جمهوری اسلامی بود.<ref name=":5" /><ref name=":17">[https://www.rouydad24.ir/fa/news/184873 ژست ناکام نخست وزیر! نگاهی به زندگی دکتر علی امینی]</ref>
او در ۲۱ آذر ۱۳۷۱ در پاریس درگذشت و در گورستان پاسه دفن شد.<ref name=":0" />
=خاطرات، تأثیرات و ارزیابی‌ها=
خاطرات امینی منبع مهمی است و او را به عنوان اصلاح‌طلب لیبرال اما ناکام نشان می‌دهد. برخی او را وابسته به آمریکا می‌دانند، دیگران تلاشگر برای مدرنیزاسیون. منتقدان چپ دولتش را بخشی از استراتژی امپریالیسم برای حفظ رژیم می‌بینند.<ref name=":4" /><ref name=":18">[https://irdc.ir/fa/news/9714 انتشار برای نخستین‌بار؛ علی امینی به روایت پسرش]</ref><ref name=":19">[https://history.bojnourdiau.ac.ir/article_517826.html دولت امینی و اصلاحات پیشنهادی آمریکا]</ref>
[[پرونده:علی امینی در تبعید.jpg|بندانگشتی|۲۵۰px|علی امینی در سال‌های تبعید در پاریس]]
==منابع==
{{reflist}}
[[رده:نخست‌وزیران ایران]]
[[رده:سیاستمداران ایرانی قرن ۲۰]]
[[رده:متولدان ۱۲۸۴]]
[[رده:درگذشتگان ۱۳۷۱]]
[[رده:خاندان قاجار]]
[[رده:تبعیدی‌های ایرانی در فرانسه]]

نسخهٔ کنونی تا ‏۱ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۲۲:۰۲

امیر حاتمی
امیر حاتمی
زادروز۱۳۴۵
زنجان، ایران
درگذشت۹ اسفند ۱۴۰۴
تهران، ایران
محل زندگیزنجان (تا پیش از انقلاب ۱۳۵۷)، تهران و مناطق عملیاتی (از ۱۳۵۹)
ملیتایرانی
تحصیلاتکارشناسی مدیریت علوم دفاعی، دکتری مدیریت استراتژیک
از دانشگاهدانشگاه افسری امام علی (ع)، دانشگاه عالی دفاع ملی
پیشهنظامی، فرمانده ارشد ارتش
سال‌های فعالیت۱۳۵۹ – ۱۴۰۴
نهادارتش جمهوری اسلامی ایران، وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح
شناخته‌شده برایفرماندهی نیروی زمینی ارتش، وزارت دفاع در دولت روحانی، بازسازی توان رزمی ارتش پس از جنگ، بومی‌سازی تسلیحات
نقش‌های برجستهفرمانده کل ارتش جمهوری اسلامی ایران (۱۴۰۴)، وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح (۱۳۹۶–۱۴۰۰)، فرمانده نیروی زمینی ارتش (۱۳۸۴–۱۳۹۶)
شهر خانگیزنجان
لقبسرلشکر
دیناسلام
مذهبشیعه
آثارمقالات و کتاب‌هایی در مدیریت استراتژیک دفاعی و جنگ نامتقارن
نشان فتح (درجه ۱ و ۲)، نشان شجاعت از علی خامنه‌ای گرفته است

امیر حاتمی (زاده ۱۳۴۵ در زنجان – درگذشته ۹ اسفند ۱۴۰۴ در تهران)، سرلشکر ارتش جمهوری اسلامی ایران بود که در آخرین ماه‌های عمر خود به فرماندهی کل ارتش منصوب شد. او پیش از آن، از ۱۳۹۶ تا ۱۴۰۰ وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح و از ۱۳۸۴ تا ۱۳۹۶ فرمانده نیروی زمینی ارتش بود.[۱] حاتمی از معدود فرماندهان ارتش بود که سابقه طولانی فرماندهی عملیاتی در جنگ ایران و عراق داشت و همزمان دارای تحصیلات دانشگاهی (دکتری مدیریت استراتژیک) بود. او در دوره وزارت دفاع بر بومی‌سازی تسلیحات، افزایش توان موشکی و پهپادی و تقویت همکاری ارتش با سپاه تأکید داشت. انتصاب او به فرماندهی کل ارتش در خرداد ۱۴۰۴، پس از تغییرات گسترده در ساختار نظامی رژیم رخ داد، اما عمر این سمت بسیار کوتاه بود و او در حملات مشترک آمریکا و اسرائیل به بیت علی خامنه‌ای در ۹ اسفند ۱۴۰۴ کشته شد.

زندگی

امیر حاتمی در سال ۱۳۴۵ در شهر زنجان در خانواده‌ای مذهبی و سنتی زاده شد. دوران کودکی و نوجوانی او در زنجان سپری گردید. او از ۱۴ سالگی (۱۳۵۹) به عنوان نیروی داوطلب به بسیج پیوست و در سال‌های پایانی جنگ ایران و عراق حضور فعال داشت. حاتمی در عملیات فروغ جاویدان علیه ارتش آزادیبخش ملی ایران و رزمندگان سازمان مجاهدین خلق ایران شرکت فعال داشت.[۲] پس از پایان جنگ، در سال ۱۳۶۸ وارد دانشگاه افسری موسوم به امام علی شد و در رشته مدیریت علوم دفاعی فارغ‌التحصیل گردید.

تحصیلات و سوابق اولیه

حاتمی پس از فارغ‌التحصیلی از دانشگاه افسری، دوره‌های عالی تخصصی دفاعی، نظامی و امنیتی را گذراند. وی مدرک دکتری مدیریت استراتژیک را از دانشگاه عالی دفاع ملی دریافت کرد. سوابق اولیه او شامل فرماندهی یگان‌های زرهی و مکانیزه در مناطق عملیاتی شمال‌غرب و غرب کشور (۱۳۷۷–۱۳۸۴) است. در سال ۱۳۷۷ به دلیل سرسپردگی به حاکمیت ولایت فقیه دو درجه ارتقا یافت و به سمت معاون اطلاعات فرماندهی کل ارتش منصوب شد.[۳] از ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۲ جانشین معاون ارکان و امور مشترک ستاد کل نیروهای مسلح بود. این سمت‌ها او را به شبکه فرماندهی ارشد ارتش نزدیک کرد و پایه صعود او به بالاترین سطوح نظامی را فراهم کرد.

فرماندهی نیروی زمینی ارتش

حاتمی از ۱۳۸۴ تا ۱۳۹۶ (۱۲ سال) فرمانده نیروی زمینی ارتش بود؛ طولانی‌ترین دوره فرماندهی این نیرو پس از انقلاب. در این دوره، او برنامه‌های نوسازی یگان‌های زرهی، افزایش آمادگی رزمی و ادغام تجهیزات بومی را اجرا کرد. او چندین رزمایش بزرگ را هدایت کرد و بر «دکترین دفاع فعال و جنگ نامتقارن» تأکید داشت.[۴]

وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح

در مرداد ۱۳۹۶، حسن روحانی او را به‌عنوان وزیر دفاع به مجلس معرفی کرد. حاتمی با کسب رأی اعتماد، اولین فرمانده ارتش بود که پس از بیش از دو دهه به این سمت رسید. در دوره وزارت (۱۳۹۶–۱۴۰۰)، او بر بومی‌سازی تسلیحات، توسعه موشک‌های بالستیک و کروز، پهپادهای رزمی و ساخت ناوچه‌ها و زیردریایی‌های بومی تمرکز کرد.[۵] او ادعا کرد که تحریم‌های آمریکا باعث پیشرفت صنعت دفاعی ایران شده است. حاتمی همچنین بر افزایش صادرات تسلیحاتی به کشورهای متحد رژیم تأکید داشت.

انتصاب به فرماندهی کل ارتش

در خرداد ۱۴۰۴، با حکم علی خامنه‌ای، حاتمی به فرماندهی کل ارتش منصوب شد. این انتصاب پس از تغییرات گسترده در ساختار نظامی و در شرایط تنش‌های منطقه‌ای رخ داد. او به‌عنوان مشاور عالی فرمانده کل قوا در امور ارتش نیز فعالیت کرد.[۶]

مرگ

امیر حاتمی در ۹ اسفند ۱۴۰۴، در جریان حملات گسترده مشترک آمریکا و اسرائیل به مراکز فرماندهی و بیت علی خامنه‌ای در تهران کشته شد. وی در جلسه‌ای در بیت خامنه‌ای حضور داشت که هدف حمله دقیق قرار گرفت. مرگ او ضربه سنگینی به ساختار فرماندهی ارتش تحت امر ولایت فقیه وارد کرد.[۷]

منابع

  1. ↑ «سرلشکر امیر حاتمی کیست؟». ۱۳ ژوئن ۲۰۲۵. 
  2. ↑ «وزیر دفاع ایران؛ امیر حاتمی کیست؟». ۲۰ اوت ۲۰۱۷. 
  3. ↑ «زندگینامه امیر حاتمی». ۱ مارس ۲۰۲۶. 
  4. ↑ «امیر حاتمی؛ از فرمانده نیروی زمینی تا وزیر دفاع». ۲۰۱۷. 
  5. ↑ «امیر حاتمی: ایران جزو ۵ قدرت برتر پهپادی دنیاست». ۱۴۰۱. 
  6. ↑ «سرلشکر امیر حاتمی کیست؟». ۱۳ ژوئن ۲۰۲۵. 
  7. ↑ «کشته شدن امیر حاتمی در حمله به بیت رهبری». ۱ مارس ۲۰۲۶. 
برگرفته از «https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=کاربر:Alireza_k_h/صفحه_تمرین&oldid=86783»