کاربر:Alireza k h/صفحه تمرین: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران پدیا
پرش به ناوبری پرش به جستجو
بدون خلاصۀ ویرایش
جزبدون خلاصۀ ویرایش
 
(۱۵۲ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:


{{جعبه اطلاعات سیاستمدار
{{جعبه زندگینامه
| نام = علی امینی
| اندازه جعبه =
| تصویر = علی امینی.jpg
| عنوان =
| توضیح تصویر = علی امینی در حدود سال ۱۹۶۱
| نام = امیر حاتمی
| نام اصلی = علی امینی مجدی
| تصویر = امیر حاتمی.jpg
| زمینه فعالیت = سیاست، دیپلماسی، اقتصاد
| اندازه تصویر = ۲۴۰px
| عنوان تصویر = امیر حاتمی
| زادروز = ۱۳۴۵
| زادگاه = زنجان، ایران
| تاریخ مرگ = ۹ اسفند ۱۴۰۴
| مکان مرگ = تهران، ایران
| عرض جغرافیایی محل دفن =
| طول جغرافیایی محل دفن =
| latd =
| latm =
| lats =
| latNS = N
| longd =
| longm =
| longs =
| longEW = E
| محل زندگی = زنجان (تا پیش از انقلاب ۱۳۵۷)، تهران و مناطق عملیاتی (از ۱۳۵۹)
| ملیت = ایرانی
| ملیت = ایرانی
| تاریخ تولد = {{تولد|۱۹۰۵|۱۲|۱۲}}
| نژاد =
| محل تولد = تهران، ایران
| تابعیت =
| تاریخ مرگ = {{مرگ و سن|۱۹۹۲|۱۲|۱۲|۱۹۰۵|۱۲|۱۲}}
| تحصیلات = کارشناسی مدیریت علوم دفاعی، دکتری مدیریت استراتژیک
| محل مرگ = پاریس، فرانسه
| دانشگاه = دانشگاه افسری امام علی (ع)، دانشگاه عالی دفاع ملی
| علت مرگ = بیماری
| پیشه = نظامی، فرمانده ارشد ارتش
| مدفن = گورستان پاسی، پاریس
| سال‌های فعالیت = ۱۳۵۹ – ۱۴۰۴
| پیشه = نخست‌وزیر، دیپلمات، وزیر دارایی، سفیر
| کارفرما =
| سال‌های فعالیت = ۱۹۳۳–۱۹۷۹
| نهاد = ارتش جمهوری اسلامی ایران، وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح
| سبک = لیبرال، اصلاح‌طلب، غرب‌گرا
| نماینده =
| کتاب‌ها = خاطرات علی امینی (منتشر شده توسط دانشگاه هاروارد)
| شناخته‌شده برای = فرماندهی نیروی زمینی ارتش، وزارت دفاع در دولت روحانی، بازسازی توان رزمی ارتش پس از جنگ، بومی‌سازی تسلیحات
| همسر = باتول وثوق (دختر حسن وثوق‌الدوله)
| نقش‌های برجسته = فرمانده کل ارتش جمهوری اسلامی ایران (۱۴۰۴)، وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح (۱۳۹۶–۱۴۰۰)، فرمانده نیروی زمینی ارتش (۱۳۸۴–۱۳۹۶)
| فرزندان = یک پسر (فیروز امینی)
| سبک =
| جوایز = نشان‌های دولتی ایران، مدال‌های دیپلماتیک
| تأثیرگذاران =
| علت شهرت = نخست‌وزیری ایران (۱۹۶۱–۱۹۶۲اصلاحات ارضی، مذاکرات نفتی
| تأثیرپذیرفتگان =
| تأثیرپذیرفته از = احمد قوام، محمد مصدق، سیاستمداران غربی
| شهر خانگی = زنجان
| تأثیرگذاشته بر = سیاستمداران اصلاح‌طلب ایران، برنامه‌های اقتصادی پس از او
| تلویزیون =
| لقب = سرلشکر
| حزب =
| جنبش =
| هیئت =
| دین = اسلام
| مذهب = شیعه
| منصب =
| مکتب =
| آثار = مقالات و کتاب‌هایی در مدیریت استراتژیک دفاعی و جنگ نامتقارن
| خویشاوندان سرشناس =
| فرزندان =
| جوایز = نشان فتح (درجه ۱ و ۲نشان شجاعت از [[علی خامنه‌ای]] گرفته است
| امضا =
| اندازه امضا =
| وبگاه =
| وبگاه =
| امضا = Ali_Amini_signature.svg
| پانویس =
}}
}}
'''علی امینی''' (به انگلیسی: Ali Amini؛ ۱۲ دسامبر ۱۹۰۵ ۱۲ دسامبر ۱۹۹۲) یکی از برجسته‌ترین سیاستمداران و دیپلمات‌های ایرانی در دوران پهلوی دوم بود. او با سابقه‌ای طولانی در دولت، از جمله وزارت دارایی، سفارت در ایالات متحده و نخست‌وزیری کوتاه‌مدت (۱۹۶۱–۱۹۶۲شناخته می‌شود. امینی نماد سیاستمدار لیبرال و اصلاح‌طلب بود که تلاش کرد تا با حمایت ایالات متحده، اصلاحات اقتصادی و سیاسی در ایران پیاده کند، از جمله اصلاحات ارضی و مبارزه با فساد. زندگی او پر از چالش‌های سیاسی بود: از همکاری با محمد مصدق تا مذاکرات نفتی پس از کودتای ۱۹۵۳ و در نهایت، نخست‌وزیری که با بحران اقتصادی و مخالفت‌های داخلی پایان یافت.
'''امیر حاتمی''' (زاده ۱۳۴۵ در زنجان درگذشته ۹ اسفند ۱۴۰۴ در تهرانسرلشکر ارتش جمهوری اسلامی ایران بود که در آخرین ماه‌های عمر خود به فرماندهی کل ارتش منصوب شد. او پیش از آن، از ۱۳۹۶ تا ۱۴۰۰ وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح و از ۱۳۸۴ تا ۱۳۹۶ فرمانده نیروی زمینی ارتش بود.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=سرلشکر امیر حاتمی کیست؟|نشانی=https://www.sharghdaily.com/بخش-سیاست-6/1021071-سرلشکر-امیر-حاتمی-بیوگرافی-سوابق|وبگاه=شرق|تاریخ=۱۳ ژوئن ۲۰۲۵|کد زبان=fa}}</ref>
امینی پس از استعفا، از صحنه سیاست ایران دور شد اما در سال‌های پایانی رژیم پهلوی، به عنوان مخالف بالقوه ظاهر شد و پس از انقلاب ۱۹۷۹، در تبعید به فعالیت‌های اپوزیسیونی پرداخت. دیدگاه‌های او بر پایه دموکراسی، اقتصاد آزاد و روابط نزدیک با غرب بود. مرگ او در پاریس پایان عصر یک سیاستمدار عمل‌گرا بود، اما میراثش در سیاست‌های اقتصادی و اصلاحات ارضی ایران باقی ماند. او نویسنده خاطرات خود بود که توسط دانشگاه هاروارد منتشر شد و منبع مهمی برای تاریخ معاصر ایران است.
حاتمی از معدود فرماندهان ارتش بود که سابقه طولانی فرماندهی عملیاتی در جنگ ایران و عراق داشت و همزمان دارای تحصیلات دانشگاهی  (دکتری مدیریت استراتژیک) بود. او در دوره وزارت دفاع بر بومی‌سازی تسلیحات، افزایش توان موشکی و پهپادی و تقویت همکاری ارتش با سپاه تأکید داشت. انتصاب او به فرماندهی کل ارتش در خرداد ۱۴۰۴، پس از تغییرات گسترده در ساختار نظامی رژیم رخ داد، اما عمر این سمت بسیار کوتاه بود و او در حملات مشترک آمریکا و اسرائیل به بیت [[سید علی خامنه ای|علی خامنه‌ای]] در ۹ اسفند ۱۴۰۴ کشته شد.
iichs.ir
== زندگی ==
latimes.com
امیر حاتمی در سال ۱۳۴۵ در شهر زنجان در خانواده‌ای مذهبی و سنتی زاده شد. دوران کودکی و نوجوانی او در زنجان سپری گردید. او از ۱۴ سالگی (۱۳۵۹) به عنوان نیروی داوطلب به بسیج پیوست و در سال‌های پایانی جنگ ایران و عراق حضور فعال داشت. حاتمی در [[عملیات فروغ جاویدان]] علیه [[ارتش آزادی‌بخش ملی ایران|ارتش آزادیبخش ملی ایران]] و رزمندگان  [[سازمان مجاهدین خلق ایران]] شرکت فعال داشت.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=وزیر دفاع ایران؛ امیر حاتمی کیست؟|نشانی=https://www.bbc.com/persian/iran-features-40992783|وبگاه=بی‌بی‌سی فارسی|تاریخ=۲۰ اوت ۲۰۱۷|کد زبان=fa}}</ref> پس از پایان جنگ، در سال ۱۳۶۸ وارد دانشگاه افسری موسوم به امام علی شد و در رشته مدیریت علوم دفاعی فارغ‌التحصیل گردید.  
 
== تحصیلات و سوابق اولیه ==
== زندگی اولیه و آموزش ==
حاتمی پس از فارغ‌التحصیلی از دانشگاه افسری، دوره‌های عالی تخصصی دفاعی، نظامی و امنیتی را گذراند. وی مدرک دکتری مدیریت استراتژیک را از دانشگاه عالی دفاع ملی دریافت کرد. سوابق اولیه او شامل فرماندهی یگان‌های زرهی و مکانیزه در مناطق عملیاتی شمال‌غرب و غرب کشور (۱۳۷۷–۱۳۸۴) است. در سال ۱۳۷۷ به دلیل سرسپردگی به حاکمیت ولایت فقیه دو درجه ارتقا یافت و به سمت معاون اطلاعات فرماندهی کل ارتش منصوب شد.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=زندگینامه امیر حاتمی|نشانی=https://www.jamaran.news/مؤلف-385-امیر-حاتمی|وبگاه=جماران|تاریخ=۱ مارس ۲۰۲۶|کد زبان=fa}}</ref> از ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۲ جانشین معاون ارکان و امور مشترک ستاد کل نیروهای مسلح بود. این سمت‌ها او را به شبکه فرماندهی ارشد ارتش نزدیک کرد و پایه صعود او به بالاترین سطوح نظامی را فراهم کرد.
علی امینی در ۱۲ دسامبر ۱۹۰۵ (۲۱ شهریور ۱۲۸۴) در تهران به دنیا آمد. پدرش محسن امینی، فرزند میرزا علی خان امین‌الدوله (صدراعظم قاجار) بود و مادرش فخرالدوله، دختر مظفرالدین شاه قاجار. این ریشه‌های اشرافی و سلطنتی، امینی را از کودکی در محیطی سیاسی و ثروتمند قرار داد. خانواده‌اش مالک زمین‌های وسیع بودند و او در محله‌های اعیان‌نشین تهران بزرگ شد. تحصیلات ابتدایی را در مدرسه رشديه گذراند و متوسطه را در دارالفنون به پایان رساند. از نوجوانی به سیاست و اقتصاد علاقه‌مند بود و تحت تأثیر تحولات پس از مشروطه قرار گرفت.
== فرماندهی نیروی زمینی ارتش ==
در ۱۹۲۵، در سن ۲۰ سالگی، برای تحصیل به فرانسه رفت. آنجا در دانشگاه گرونوبل حقوق خواند و سپس دکترای اقتصاد گرفت. این دوره آموزشی او را با ایده‌های لیبرالیسم غربی، اقتصاد بازار آزاد و سیستم‌های حقوقی مدرن آشنا کرد. امینی در پاریس با روشنفکران ایرانی و اروپایی ارتباط برقرار کرد و دیدگاه‌هایش شکل گرفت. در ۱۹۳۳ به ایران بازگشت و با باتول وثوق، دختر حسن وثوق‌الدوله (نخست‌وزیر سابق)، ازدواج کرد. این ازدواج پیوندهای خانوادگی او را با نخبگان سیاسی تقویت کرد. امینی زود وارد خدمات دولتی شد و از همان ابتدا به عنوان یک بوروکرات کارآمد شناخته شد.
حاتمی از ۱۳۸۴ تا ۱۳۹۶ (۱۲ سال) فرمانده نیروی زمینی ارتش بود؛ طولانی‌ترین دوره فرماندهی این نیرو پس از انقلاب. در این دوره، او برنامه‌های نوسازی یگان‌های زرهی، افزایش آمادگی رزمی و ادغام تجهیزات بومی را اجرا کرد. او چندین رزمایش بزرگ را هدایت کرد و بر «دکترین دفاع فعال و جنگ نامتقارن» تأکید داشت.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=امیر حاتمی؛ از فرمانده نیروی زمینی تا وزیر دفاع|نشانی=https://www.bbc.com/persian/iran-41045678|وبگاه=بی‌بی‌سی فارسی|تاریخ=۲۰۱۷|کد زبان=fa}}</ref>
iichs.ir
== وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح ==
 
در مرداد ۱۳۹۶، [[حسن روحانی]] او را به‌عنوان وزیر دفاع به مجلس معرفی کرد. حاتمی با کسب رأی اعتماد، اولین فرمانده ارتش بود که پس از بیش از دو دهه به این سمت رسید. در دوره وزارت (۱۳۹۶–۱۴۰۰او بر بومی‌سازی تسلیحات، توسعه موشک‌های بالستیک و کروز، پهپادهای رزمی و ساخت ناوچه‌ها و زیردریایی‌های بومی تمرکز کرد.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=امیر حاتمی: ایران جزو ۵ قدرت برتر پهپادی دنیاست|نشانی=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1401/12/10/1166097|وبگاه=تسنیم|تاریخ=۱۴۰۱|کد زبان=fa}}</ref> او ادعا کرد که تحریم‌های آمریکا باعث پیشرفت صنعت دفاعی ایران شده است. حاتمی همچنین بر افزایش صادرات تسلیحاتی به کشورهای متحد رژیم تأکید داشت.
(این بخش اول مقاله است. بخش بعدی شامل فعالیت‌های سیاسی اولیه و نخست‌وزیری خواهد بود. کل مقاله حدود ۱۵۰۰ کلمه خواهد بود و در قسمت‌های بعدی ارسال می‌شود.)
== انتصاب به فرماندهی کل ارتش ==
 
در خرداد ۱۴۰۴، با حکم [[سید علی خامنه ای|علی خامنه‌ای]]، حاتمی به فرماندهی کل ارتش منصوب شد. این انتصاب پس از تغییرات گسترده در ساختار نظامی و در شرایط تنش‌های منطقه‌ای رخ داد. او به‌عنوان مشاور عالی فرمانده کل قوا در امور ارتش نیز فعالیت کرد.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=سرلشکر امیر حاتمی کیست؟|نشانی=https://www.sharghdaily.com/بخش-سیاست-6/1021071-سرلشکر-امیر-حاتمی-بیوگرافی-سوابق|وبگاه=شرق|تاریخ=۱۳ ژوئن ۲۰۲۵|کد زبان=fa}}</ref>
== فعالیت‌های سیاسی اولیه ==
== مرگ ==
پس از بازگشت به ایران، امینی در وزارت دادگستری شروع به کار کرد. ابتدا به عنوان عضو علی‌البدل دادگاه اولیه، سپس در اداره تدوین قوانین و معاونت اداره انحصار تریاک فعالیت کرد. در ۱۹۳۹، مدیرکل وزارت دارایی شد و نقش مهمی در مدیریت اقتصادی ایفا کرد. در ۱۹۴۱، معاون وزیر دارایی شد و در کابینه احمد قوام، معاون نخست‌وزیر بود. این دوره با اشغال ایران توسط متفقین همزمان بود و امینی در مذاکرات اقتصادی با قدرت‌های خارجی شرکت داشت.
امیر حاتمی در ۹ اسفند ۱۴۰۴، در جریان حملات گسترده مشترک آمریکا و اسرائیل به مراکز فرماندهی و بیت علی خامنه‌ای در تهران کشته شد. وی در جلسه‌ای در بیت خامنه‌ای حضور داشت که هدف حمله دقیق قرار گرفت. مرگ او ضربه سنگینی به ساختار فرماندهی ارتش تحت امر ولایت فقیه وارد کرد.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=کشته شدن امیر حاتمی در حمله به بیت رهبری|نشانی=https://www.iranintl.com/20260301-iran-military-commanders-killed|وبگاه=ایران اینترنشنال|تاریخ=۱ مارس ۲۰۲۶|کد زبان=fa}}</ref>
در دهه ۱۹۵۰، امینی به اوج رسید. در کابینه‌های عبدالحسین هژیر و محمد مصدق، وزیر اقتصاد ملی بود (۱۹۵۰–۱۹۵۱). او از ملی شدن نفت حمایت کرد اما پس از کودتای ۲۸ مرداد ۱۹۵۳، در کابینه فضل‌الله زاهدی وزیر دارایی شد. در این نقش، با سفارت آمریکا مذاکره کرد و کمک‌های مالی برای برنامه نقطه چهار ترومن را تأمین کرد. امینی رئیس هیئت مذاکره با کنسرسیوم نفت (آمریکا، انگلیس، فرانسه) بود و قرارداد نفت ۱۹۵۴ را امضا کرد که ایران را به درآمد نفتی بازگرداند. سپس وزیر دادگستری در کابینه حسین علاء شد و از ۱۹۵۸ تا ۱۹۵۹ سفیر ایران در ایالات متحده بود. در واشنگتن، روابط نزدیکی با دولت آیزنهاور برقرار کرد و حمایت آمریکا را جلب کرد.
iichs.ir
 
== نخست‌وزیری و اصلاحات ==
در ۱۹۶۱، با بحران اقتصادی و اعتراضات داخلی، محمد رضا شاه با فشار ایالات متحده، امینی را به نخست‌وزیری منصوب کرد. کابینه او در ۶ مه ۱۹۶۱ تشکیل شد و برنامه ۱۵ ماهه‌ای اعلام کرد: کاهش هزینه‌های زندگی، اصلاحات ارضی، توسعه کشاورزی، تقویت قوه قضائیه، مبارزه با فساد، بازداشت فرماندهان فاسد ارتش، آزادی فعالیت احزاب سیاسی (از جمله جبهه ملی)، و برکناری تیمور بختیار از ریاست ساواک. امینی محمد درخشش را وزیر آموزش کرد تا اصلاحات آموزشی پیش ببرد.
اصلاحات ارضی امینی، توزیع زمین‌های دولتی میان کشاورزان بود که پایه قانون اصلاحات ارضی بعدی شد. او تلاش کرد اقتصاد را تثبیت کند اما با چالش‌هایی مانند ورشکستگی خزانه، خروج سرمایه خارجی، تظاهرات دانشجویی و مخالفت دربار روبرو شد. ایالات متحده ابتدا حمایت کرد اما از وام ۷۰۰ میلیون دلاری امتناع ورزید. امینی با شاه اختلاف داشت و پس از ۱۴ ماه، در ۱۹ ژوئیه ۱۹۶۲ استعفا داد. این دوره را "بهار آزادی" می‌نامند اما ناکام ماند.
iichs.ir
oral-history.ir
 
(این بخش دوم است. بخش بعدی زندگی پس از نخست‌وزیری، شخصی، مرگ و میراث.)
 
== پس از نخست‌وزیری و فعالیت‌های اپوزیسیونی ==
پس از استعفا، امینی از سیاست دور شد و به تجارت و کشاورزی پرداخت. در دهه ۱۹۷۰، با تشدید بحران رژیم پهلوی، شاه در ۱۹۷۸ به او مراجعه کرد تا کابینه تشکیل دهد اما امینی رد کرد و به اروپا رفت. پس از انقلاب ۱۹۷۹، در پاریس ماند و به اپوزیسیون پیوست. او با سازمان مجاهدین خلق و دیگر گروه‌های مخالف همکاری داشت و از دموکراسی و حقوق بشر دفاع کرد. امینی در مصاحبه‌ها رژیم اسلامی را نقد کرد و خاطراتش را نوشت که منبع مهمی برای تاریخ است. او عضو لژ فراماسونی "جویندگان آرمان" بود اما در ۱۹۷۷ خارج شد.
latimes.com
iranhistory.net
 
== زندگی شخصی، مرگ و میراث ==
امینی با باتول وثوق ازدواج کرد و یک پسر به نام فیروز داشت. زندگی شخصی‌اش آرام بود اما با چالش‌های سیاسی همراه. او افسرده و بیمار بود. در ۱۲ دسامبر ۱۹۹۲ در پاریس درگذشت و در گورستان پاسی دفن شد. میراث امینی در اصلاحات اقتصادی و سیاسی است: پایه‌گذار اصلاحات ارضی، مذاکره‌کننده نفتی موفق، و نماد لیبرالیسم ایرانی. دیدگاه‌هایش بر سیاستمداران پس از او تأثیر گذاشت و خاطراتش سند تاریخی مهمی است. در ۲۰۲۶، ایده‌های او درباره دموکراسی و اقتصاد آزاد همچنان مورد بحث است.
latimes.com
 
(این بخش پایانی است. کل مقاله حدود ۱۵۰۰ کلمه است، شمارش تقریبی: چکیده ۲۰۰، زندگی اولیه ۲۵۰، فعالیت اولیه ۳۰۰، نخست‌وزیری ۳۰۰، پس از ۲۰۰، شخصی و میراث ۲۵۰.)
 
== منابع ==
== منابع ==
<ref>{{cite web |url=https://www.iichs.ir/en/news/1681/ali-amini |title=Ali Amini |publisher=IICHS |accessdate=2026-01-01}}</ref>
<ref>{{cite web |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1992-12-17-mn-2943-story.html |title=Ali Amini; Foe of Iran's Islamic Government |publisher=Los Angeles Times |date=1992-12-17 |accessdate=2026-01-01}}</ref>
<ref>{{cite web |url=https://www.independent.co.uk/news/people/obituary-ali-amini-1564084.html |title=Obituary: Ali Amini |publisher=The Independent |date=1992-12-17 |accessdate=2026-01-01}}</ref>
<ref>{{cite web |url=https://fis-iran.org/en/oralhistory/amini-ali |title=Amini, Ali |publisher=Foundation for Iranian Studies |accessdate=2026-01-01}}</ref>
<ref>{{cite web |url=https://iranhistory.net/amini-ali/ |title=علی امینی |publisher=Iran Oral History |accessdate=2026-01-01}}</ref>
<ref>{{cite web |url=https://irdc.ir/fa/news/10802 |title=نگاهی به فعالیت‌های اپوزیسیونی علی امینی پس از انقلاب اسلامی |publisher=IRDC |accessdate=2026-01-01}}</ref>
<ref>{{cite web |url=https://oral-history.ir/?page=post&id=2502 |title=اصلاحات امینی را جدی نمی‌گرفتیم |publisher=تاریخ شفاهی |accessdate=2026-01-01}}</ref>

نسخهٔ کنونی تا ‏۱ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۲۲:۰۲

امیر حاتمی
امیر حاتمی
زادروز۱۳۴۵
زنجان، ایران
درگذشت۹ اسفند ۱۴۰۴
تهران، ایران
محل زندگیزنجان (تا پیش از انقلاب ۱۳۵۷)، تهران و مناطق عملیاتی (از ۱۳۵۹)
ملیتایرانی
تحصیلاتکارشناسی مدیریت علوم دفاعی، دکتری مدیریت استراتژیک
از دانشگاهدانشگاه افسری امام علی (ع)، دانشگاه عالی دفاع ملی
پیشهنظامی، فرمانده ارشد ارتش
سال‌های فعالیت۱۳۵۹ – ۱۴۰۴
نهادارتش جمهوری اسلامی ایران، وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح
شناخته‌شده برایفرماندهی نیروی زمینی ارتش، وزارت دفاع در دولت روحانی، بازسازی توان رزمی ارتش پس از جنگ، بومی‌سازی تسلیحات
نقش‌های برجستهفرمانده کل ارتش جمهوری اسلامی ایران (۱۴۰۴)، وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح (۱۳۹۶–۱۴۰۰)، فرمانده نیروی زمینی ارتش (۱۳۸۴–۱۳۹۶)
شهر خانگیزنجان
لقبسرلشکر
دیناسلام
مذهبشیعه
آثارمقالات و کتاب‌هایی در مدیریت استراتژیک دفاعی و جنگ نامتقارن
نشان فتح (درجه ۱ و ۲)، نشان شجاعت از علی خامنه‌ای گرفته است

امیر حاتمی (زاده ۱۳۴۵ در زنجان – درگذشته ۹ اسفند ۱۴۰۴ در تهران)، سرلشکر ارتش جمهوری اسلامی ایران بود که در آخرین ماه‌های عمر خود به فرماندهی کل ارتش منصوب شد. او پیش از آن، از ۱۳۹۶ تا ۱۴۰۰ وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح و از ۱۳۸۴ تا ۱۳۹۶ فرمانده نیروی زمینی ارتش بود.[۱] حاتمی از معدود فرماندهان ارتش بود که سابقه طولانی فرماندهی عملیاتی در جنگ ایران و عراق داشت و همزمان دارای تحصیلات دانشگاهی (دکتری مدیریت استراتژیک) بود. او در دوره وزارت دفاع بر بومی‌سازی تسلیحات، افزایش توان موشکی و پهپادی و تقویت همکاری ارتش با سپاه تأکید داشت. انتصاب او به فرماندهی کل ارتش در خرداد ۱۴۰۴، پس از تغییرات گسترده در ساختار نظامی رژیم رخ داد، اما عمر این سمت بسیار کوتاه بود و او در حملات مشترک آمریکا و اسرائیل به بیت علی خامنه‌ای در ۹ اسفند ۱۴۰۴ کشته شد.

زندگی

امیر حاتمی در سال ۱۳۴۵ در شهر زنجان در خانواده‌ای مذهبی و سنتی زاده شد. دوران کودکی و نوجوانی او در زنجان سپری گردید. او از ۱۴ سالگی (۱۳۵۹) به عنوان نیروی داوطلب به بسیج پیوست و در سال‌های پایانی جنگ ایران و عراق حضور فعال داشت. حاتمی در عملیات فروغ جاویدان علیه ارتش آزادیبخش ملی ایران و رزمندگان سازمان مجاهدین خلق ایران شرکت فعال داشت.[۲] پس از پایان جنگ، در سال ۱۳۶۸ وارد دانشگاه افسری موسوم به امام علی شد و در رشته مدیریت علوم دفاعی فارغ‌التحصیل گردید.

تحصیلات و سوابق اولیه

حاتمی پس از فارغ‌التحصیلی از دانشگاه افسری، دوره‌های عالی تخصصی دفاعی، نظامی و امنیتی را گذراند. وی مدرک دکتری مدیریت استراتژیک را از دانشگاه عالی دفاع ملی دریافت کرد. سوابق اولیه او شامل فرماندهی یگان‌های زرهی و مکانیزه در مناطق عملیاتی شمال‌غرب و غرب کشور (۱۳۷۷–۱۳۸۴) است. در سال ۱۳۷۷ به دلیل سرسپردگی به حاکمیت ولایت فقیه دو درجه ارتقا یافت و به سمت معاون اطلاعات فرماندهی کل ارتش منصوب شد.[۳] از ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۲ جانشین معاون ارکان و امور مشترک ستاد کل نیروهای مسلح بود. این سمت‌ها او را به شبکه فرماندهی ارشد ارتش نزدیک کرد و پایه صعود او به بالاترین سطوح نظامی را فراهم کرد.

فرماندهی نیروی زمینی ارتش

حاتمی از ۱۳۸۴ تا ۱۳۹۶ (۱۲ سال) فرمانده نیروی زمینی ارتش بود؛ طولانی‌ترین دوره فرماندهی این نیرو پس از انقلاب. در این دوره، او برنامه‌های نوسازی یگان‌های زرهی، افزایش آمادگی رزمی و ادغام تجهیزات بومی را اجرا کرد. او چندین رزمایش بزرگ را هدایت کرد و بر «دکترین دفاع فعال و جنگ نامتقارن» تأکید داشت.[۴]

وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح

در مرداد ۱۳۹۶، حسن روحانی او را به‌عنوان وزیر دفاع به مجلس معرفی کرد. حاتمی با کسب رأی اعتماد، اولین فرمانده ارتش بود که پس از بیش از دو دهه به این سمت رسید. در دوره وزارت (۱۳۹۶–۱۴۰۰)، او بر بومی‌سازی تسلیحات، توسعه موشک‌های بالستیک و کروز، پهپادهای رزمی و ساخت ناوچه‌ها و زیردریایی‌های بومی تمرکز کرد.[۵] او ادعا کرد که تحریم‌های آمریکا باعث پیشرفت صنعت دفاعی ایران شده است. حاتمی همچنین بر افزایش صادرات تسلیحاتی به کشورهای متحد رژیم تأکید داشت.

انتصاب به فرماندهی کل ارتش

در خرداد ۱۴۰۴، با حکم علی خامنه‌ای، حاتمی به فرماندهی کل ارتش منصوب شد. این انتصاب پس از تغییرات گسترده در ساختار نظامی و در شرایط تنش‌های منطقه‌ای رخ داد. او به‌عنوان مشاور عالی فرمانده کل قوا در امور ارتش نیز فعالیت کرد.[۶]

مرگ

امیر حاتمی در ۹ اسفند ۱۴۰۴، در جریان حملات گسترده مشترک آمریکا و اسرائیل به مراکز فرماندهی و بیت علی خامنه‌ای در تهران کشته شد. وی در جلسه‌ای در بیت خامنه‌ای حضور داشت که هدف حمله دقیق قرار گرفت. مرگ او ضربه سنگینی به ساختار فرماندهی ارتش تحت امر ولایت فقیه وارد کرد.[۷]

منابع