حمید خادمی

حمید خادمی
حمید خادمی، زندانی سیاسی مجاهد خلق در زمان شاه، مسئول نهاد دانشجویی و کاندیدای مجلس از جانب سازمان مجاهدین خلق ایران
زادروز	۱۳۲۸ گلپایگان، اصفهان
درگذشت	۱۲ اردیبهشت ۱۳۶۱ تهران
علت مرگ	شهادت در درگیری مسلحانه با پاسداران خمینی
ملیت	ایرانی
شناخته‌شده برای	سازمان مجاهدین خلق و مردم ایران
همسر	فرشته ازهدی (شهید همزمان)

اظهارات محمدرضا مهدوی کنی در باره‌ی شکنجه و مقاومت حمید خادمی در زندان شاه

حمید خادمی (زاده ۱۳۲۸ در گلپایگان – شهادت ۱۲ اردیبهشت ۱۳۶۱ در تهران)، مجاهد خلق، مهندس، مسئول نهاد دانشجویی سازمان مجاهدین خلق ایران و کاندیدای انتخابات مجلس و یکی از چهره‌های برجسته مقاومت در برابر دو دیکتاتوری شاه و خمینی بود. وی فارغ‌التحصیل دانشگاه صنعتی آریامهر بود در سال ۱۳۵۴ به همراه عبدالرضا منیری جاوید در بخش الکترونیک سازمان مجاهدین خلق دستگیر شد و زیر شدیدترین شکنجه‌های ساواک قرار گرفت اما مقاومت کرد و در دادگاه نظامی شاه ابتدا به اعدام و سپس به حبس ابد محکوم گردید.

او دوران زندان را در کمیته مشترک، اوین، قزلحصار و قصر گذراند و در شرایط سخت پس از ضربه اپورتونیستی، تحت رهبری مسعود رجوی در تشکیلات مجاهدین داخل زندان فعال بود. پس از آزادی از زندان شاه در سال ۱۳۵۷، مسئولیت نهاد دانشجویی مجاهدین را بر عهده گرفت و نقش مهمی در سازماندهی دانشجویان و استادان مترقی ایفا کرد. در انتخابات مجلس ۱۳۵۸ نیز کاندیدای سازمان از گلپایگان بود.

پس از سی خرداد ۱۳۶۰، به مبارزه مسلحانه پیوست. در ۱۲ اردیبهشت ۱۳۶۱، طی حمله پاسداران به پایگاه مجاهدین در تهران، به همراه همسرش فرشته ازهدی و مادر همسرش ایران بازرگان، تا آخرین لحظه جنگید و به شهادت رسید. فرزند یک‌ساله‌شان ناصر نیز در این درگیری مجروح شد.

حمید خادمی نماد انتقال نسل مبارزه از دوران شاه به خمینی و الگویی از تعهد، سازماندهی و فداکاری است. نام او در تاریخ مقاومت ایران جاودانه مانده است.

پیشینه و فعالیت‌های اولیه

حمید خادمی در سال ۱۳۲۸ در شهر گلپایگان استان اصفهان متولد شد. پس از گذراندن تحصیلات متوسطه، وارد دانشگاه صنعتی آریامهر (شریف کنونی) شد و در رشته مهندسی تحصیل کرد. او از همان سال‌های دانشگاه وارد فعالیت سیاسی شد و در ارتباط با سازمان مجاهدین خلق قرار گرفت. حمید در سال‌های ۱۳۵۲ و ۱۳۵۳ تحت مسئولیت مستقیم مرتضی صمدیه لباف فعالیت می‌کرد. او سپس همراه با عبدالرضا منیری جاوید در بخش الکترونیک سازمان مشغول به کار شد. این بخش مسئولیت ساخت بی‌سیم و دستگاه‌های الکترونیکی مورد نیاز سازمان را بر عهده داشت. ساواک شاه که حساسیت بالایی روی این بخش داشت، در شهریور ۱۳۵۴ هر دو مجاهد را دستگیر کرد.

زندان و شکنجه در رژیم شاه

ساواک حمید خادمی و عبدالرضا منیری جاوید را تحت شدیدترین شکنجه‌ها قرار داد تا اطلاعات بخش الکترونیک را به دست آورد. با این حال، این دو مجاهد با مقاومت سرسختانه، دشمن را در دستیابی به اسرار سازمان ناکام گذاشتند. حمید در دادگاه اول به اعدام محکوم شد، اما در دادگاه تجدیدنظر حکم او به حبس ابد تبدیل گردید. ورود او به زندان در سال ۱۳۵۴ مصادف با ضربه اپورتونیستی چپ‌نما به سازمان و اوج فشارهای ساواک و ارتجاع مذهبی بود. حمید خادمی در این دوران سخت، تحت رهبری مسعود رجوی در تشکیلات مجاهدین داخل زندان، با صبر و پایداری از ارزش‌ها و مواضع انقلابی سازمان دفاع کرد و دوران پرفتنه را به سلامت پشت سر گذاشت. او در زندان‌های کمیته مشترک، اوین، قزلحصار و قصر دوران محکومیت خود را گذراند. شکنجه‌های شدید جسمی باعث آسیب‌های متعدد به بدن او شد، اما روحیه مقاوم و ایمان عمیقش را نشکست.

محمدرضا مهدوی کنی (۱۳۱۰–۱۳۹۳)، که از ابتدای تأسیس این نظام تا پایان عمر، مسئولیت‌های کلیدی متعدد در نظام ولایت فقیه بر عهده داشت، در یکی از خاطرات خود از تحمل و استقامت حمید خادمی در برابر شکنجه‌ها با تعجب و تحسین یاد کرده و او را «موجود عجیب و غریبی» توصیف می‌کند که «تمام پوست پاهایش وصله‌ای بود». این روایت، به عنوان مقایسه‌ای میان استقامت زندانیان سیاسی مخالف رژیم شاه و برخی چهره‌های سیاسی که پس از انقلاب ضدسلطنتی به قدرت رسیدند، در منابع مختلف مورد استناد قرار گرفته است. این خاطره از آن جهت حائز اهمیت است که اعترافی گویا از زبان یکی از مقامات جمهوری اسلامی، به مقاومت و استواری یک عضو سازمان مجاهدین خلق در زندان‌های رژیم پهلوی است.

«… در سلولهای انفرادی، زندانی‌ها را پشت سر هم می‌آوردند و می‌بردند و از این آوردن و بردن هم غرض داشتند که شاید ما خصوصی حرف بزنیم و آنها در خلال بازجوییهای‌شان چیزهایی در بیاورند، لذا در این دو ماهی که من در انفرادی بودم خیلی افراد را آوردند و بردند.

یکی از آنها هم خواهر زاده آیت‌الله صافی بود که جزو مجاهدین (منافقین) بود و بالاخره بعداز انقلاب هم کشته شد. نامش خادمی بود و جزو بچه‌های خیلی قرص منافقین بود و خیلی هم شکنجه دیده بود. طوری که تا بالای ساق پایش زخم شده بود. تمام پوستش را کنده بودند و دوباره وصله کرده بودند، تمام پاهایش وصله‌ای بود. موجود عجیب و غریبی بود.

وقتی ما وارد زندان اوین شدیم مشاهده کردیم که زندان در دست چپی‌ها و به‌خصوص کمونیست‌ها و ملحدین است.

منافقین فعلی ـ که آن زمان به آنها مجاهدین می‌گفتند ـ سردمدار بچه‌مسلمانها بودند و چون از مسلمانها گروهی معارض و مبارز سازمان‌یافته و تشکیلاتی مثل اینها نبود ـ گر چه گروههای دیگر هم مثل منصورون بودند، اما اینها زیاد تشکیلاتی نبودند ـ بیشتر بچه‌ها در زندان جذب اینها می‌شدند…» (خبرگزاری، فارس اول آبان۹۳)

آزادی و فعالیت پس از انقلاب

با اوج‌گیری قیام ضدسلطنتی و گشوده شدن درهای زندان‌ها در دی‌ماه ۱۳۵۷، حمید خادمی نیز آزاد شد. پس از پیروزی انقلاب، مسئولیت نهاد دانشجویی مجاهدین را بر عهده گرفت. او با ذهن خلاق و توان سازماندهی بالا، نهاد دانشجویی را به یکی از وسیع‌ترین نهادهای سازمان تبدیل کرد و نقش مهمی در شکل‌گیری اتحادیه انجمن‌های دانشجویان مسلمان ایفا نمود. همچنین مسئولیت رابطه با استادان مترقی دانشگاه‌ها را نیز عهده‌دار بود. در انتخابات مجلس شورای ملی در دی‌ماه ۱۳۵۸، حمید خادمی به عنوان کاندیدای سازمان مجاهدین خلق از حوزه گلپایگان معرفی شد. با وجود محبوبیت بسیار بالا در زادگاهش و کسب آرای قابل توجه، تقلبات گسترده و انحصارطلبی مرتجعین مانع راهیابی او و سایر کاندیداهای مجاهدین به مجلس شد.

فعالیت در مبارزه مسلحانه

لحظه‌ی آزادی حمید خادمی از زندان قصر در سال ۱۳۵۷

پس از سی خرداد ۱۳۶۰ و آغاز مرحله مبارزه مسلحانه مجاهدین علیه خمینی، حمید خادمی به سرعت به صفوف عملیاتی پیوست. او که سال‌ها زندان و شکنجه را تحمل کرده بود، با تجربه و تعهد بالایی که داشت، در پایگاه‌های مقاومت تهران مسئولیت‌های خطیری بر عهده گرفت. حمید به همراه همسرش فرشته ازهدی و مادر همسرش ایران بازرگان در یکی از پایگاه‌های مهم تهران مستقر بود. او در این دوران با همان روحیه سازماندهی و خلاقیت همیشگی، در آماده‌سازی و تجهیز پایگاه‌ها و آموزش نیروهای جوان نقش مؤثری ایفا می‌کرد. حمید خادمی نمونه‌ای از مجاهدی بود که از زندان شاه به مبارزه مسلحانه علیه خمینی پیوسته بود و این انتقال نسل را به زیبایی نشان می‌داد.

شهادت قهرمانانه

در روز ۱۲ اردیبهشت ۱۳۶۱، پاسداران خمینی با انبوه نیرو و تجهیزات سنگین (از جمله هلیکوپترهای توپدار) به چندین پایگاه مجاهدین در تهران حمله کردند. پایگاه محل استقرار حمید خادمی نیز هدف قرار گرفت. مجاهدین مستقر در پایگاه مقاومت جانانه‌ای از خود نشان دادند. طبق گزارش‌های سازمان مجاهدین خلق، حمید خادمی تا آخرین گلوله جنگید و در کنار همسرش فرشته ازهدی و مادر همسرش ایران بازرگان به شهادت رسید. فرزند خردسالشان ناصر خادمی (یک ساله) نیز در این درگیری مجروح شد و به اسارت پاسداران درآمد. شهادت همزمان حمید، فرشته و ایران بازرگان، یکی از نمادین‌ترین نمونه‌های فداکاری خانوادگی در تاریخ مقاومت مجاهدین است.

ارزیابی و جایگاه تاریخی

حمید خادمی نماد مجاهدی است که از مبارزه علیه شاه به مبارزه علیه خمینی پیوست و هر دو دیکتاتوری را تجربه کرد. او که در دانشگاه آریامهر مهندسی خوانده بود، دانش فنی خود را در خدمت سازمان مجاهدین قرار داد و در بخش الکترونیک نقش کلیدی داشت. مقاومت او در زندان‌های شاه و سپس فداکاری‌اش در مبارزه مسلحانه، الگویی از تعهد کامل به آرمان آزادی است. سازمان مجاهدین خلق از او به عنوان «مجاهد قهرمان» یاد می‌کند. شهادت او در ۱۲ اردیبهشت ۱۳۶۱، تنها چند ماه پس از آغاز نبرد مسلحانه، نشان‌دهنده عمق فداکاری نسل اول مجاهدین است.

میراث و تأثیر

شهادت حمید خادمی و خانواده‌اش، پیام روشنی به رژیم خمینی داد که مجاهدین حتی با از دست دادن عزیزانشان، از مبارزه دست نمی‌کشند. این رویداد الهام‌بخش بسیاری از جوانان شد و نشان داد که مبارزه علیه دیکتاتوری هزینه دارد، اما ارزش آن بسیار بیشتر است.امروز نام حمید خادمی در لیست شهیدان راه آزادی قرار دارد و مراسم یادبود او هر سال برگزار می‌شود. او برای نسل جدید مبارزان، الگویی از استقامت، دانش، سازماندهی و فداکاری است.