کاربر:Hamidreza/صفحه تمرین: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران پدیا
پرش به ناوبری پرش به جستجو
→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌ترتفاوت با ویرایش جدیدتر ←
دیداریویکی‌متن
Hamidreza (بحث | مشارکت‌ها)
۱٬۲۵۷ ویرایش‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش
Hamidreza (بحث | مشارکت‌ها)
۱٬۲۵۷ ویرایش‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش
(۹۲ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
{{Infobox settlement
| name                    = استان البرز
| other_name              = ایران کوچک
| image_skyline          = استان البرز.jpg
| image_caption          = استان البرز - کرج
| pushpin_map            = Iran
| map_caption            = موقعیت استان البرز در نقشه ایران
| subdivision_type        = کشور
| subdivision_name        = {{پرچم|ایران}}
| established_title      = تأسیس
| established_date        = ۱۳۸۹ خورشیدی
| seat_type              = مرکز
| seat                    = کرج
| blank_name              = مساحت
| blank_info              = ۵٬۱۲۲ کیلومتر مربع
| blank1_name            = جمعیت (۱۴۰۰)
| blank1_info            = ۲٬۸۰۰٬۰۰۰ نفر
| blank2_name            = منطقه زمانی
| blank2_info            = به وقت ایران (+۳:۳۰)
| blank3_name            = آب‌وهوا
| blank3_info            = معتدل تا نیمه‌خشک؛ کوهستانی در شمال
| blank4_name            = زبان‌ها
| blank4_info            = فارسی (غالب)، ترکی، کردی، لُری
| blank5_name            = شهرستان‌ها
| blank5_info            = ۶ (کرج، ساوجبلاغ، نظرآباد، فردیس، اشتهارد، طالقان)
}}




'''درحال ویرایش'''


== آتش‌نشان‌های شهید در اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ ==
استان البرز با مرکزیت کرج، جوان‌ترین استان ایران است که در سال ۱۳۸۹ از استان تهران جدا شد. این استان با وجود مساحت نسبتاً کم، حدود ۲.۸ میلیون نفر جمعیت دارد و از پرجمعیت‌ترین استان‌های کشور به شمار می‌رود. البرز به دلیل موقعیت جغرافیایی ویژه، از آب‌وهوای معتدل در دشت‌های جنوبی تا اقلیم کوهستانی در شمال برخوردار است. اقتصاد استان بر پایه صنعت، خدمات، کشاورزی و گردشگری استوار بوده و شهرک‌های صنعتی کرج و اشتهارد از مهم‌ترین مراکز تولیدی ایران هستند. جاذبه‌های طبیعی مانند جاده چالوس، سد امیرکبیر، دره طالقان و غار یخ‌مراد از مهم‌ترین دیدنی‌های استان محسوب می‌شوند. همچنین مهاجرپذیری گسترده باعث شده البرز از تنوع فرهنگی و قومی بالایی برخوردار باشد و به «ایران کوچک» شهرت یابد.


== تاریخچه ==
البرز، جوان‌ترین و پرجمعیت‌ترین استان کوچک ایران در سال ۱۳۸۹ شمسی از استان تهران جدا شد و به سی‌ویکمین استان ایران تبدیل شد. مرکز آن شهر کرج، سومین شهر بزرگ ایران است.


...


در [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴|اعتراضات سراسری دی‌ماه ۱۴۰۴،]] نام چند آتش‌نشان در میان [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴|جانباختگان قیام سراسری]] برجسته شد. افرادی که یا هنگام کمک به معترضان مجروح و یا در جریان حضور در صحنه اعتراضات هدف شلیک قرار گرفتند. قهرمانانی که در لحظه مواجهه با نیروهای سرکوبگر رژیم که با گلوله‌های جنگی به‌سوی مردم شلیک می‌کردند، انتخاب کردند تا به‌جای جان به‌در بردن و حفظ خویش، در کنار مردم معترض بایستند و در برابر رگبار گلوله‌ها، جان خود را فدای مردم‌شان کرده و از آن‌ها حفاظت کنند.


برخی از این قهرمانان که هر کدام‌شان به نمادی از انسان شجاع و فداکار تبدیل شدند و در لحظه تاریخی و سرنوشت ساز، جایگاهی عمیق و وسیع در حافظه جمعی اشغال کردند، عبارتند از: 
== استان البرز ==
استان البرز با مرکزیت کرج، جوان‌ترین استان ایران است که در سال ۱۳۸۹ از استان تهران جدا شد. این استان با وجود مساحت نسبتاً کم، حدود ۲.۸ میلیون نفر جمعیت دارد و از پرجمعیت‌ترین استان‌های کشور به شمار می‌رود. البرز به دلیل موقعیت جغرافیایی ویژه، از آب‌وهوای معتدل در دشت‌های جنوبی تا اقلیم کوهستانی در شمال برخوردار است. اقتصاد استان بر پایه صنعت، خدمات، کشاورزی و گردشگری استوار بوده و شهرک‌های صنعتی کرج و اشتهارد از مهم‌ترین مراکز تولیدی ایران هستند. جاذبه‌های طبیعی مانند جاده چالوس، سد امیرکبیر، دره طالقان و غار یخ‌مراد از مهم‌ترین دیدنی‌های استان محسوب می‌شوند. همچنین مهاجرپذیری گسترده باعث شده البرز از تنوع فرهنگی و قومی بالایی برخوردار باشد و به «ایران کوچک» شهرت یابد.


حمید مهدوی، محمد گلی، یوحنا میرپادیاب، میثم کاظمی، محمد بیات، ناصر شیرازی کرامه، جواد طالبی، میلاد عطایی و حسین رادی. این آتش‌نشان‌ها از جمله چهره‌هایی هستند که در میان مردم، به‌عنوان آتش‌نشانان شهید معرفی شده‌اند.
[[پرونده:استان البرز.jpg|جایگزین=استان البرز -کرج|بندانگشتی|استان البرز -کرج]]
مرکز استان: کرج


* [[حمید مهدوی]]: آتش‌نشان و ورزشکار اهل مشهد که در ۱۸ دی ۱۴۰۴، که در جریان اعتراضات، هنگام کمک به مجروحان و زمانی که یک معترض مجروح ([[جعفر جاویدی]]) را حمل می‌کرد با شلیک گلوله جنگی به ناحیه گلو کشته شد.او  یکی از نمادهای فداکاری آتش‌نشانان در رخدادهای ۱۸ و۱۹دی  است.<ref name=":0">[https://www.iranintl.com/fa/202602019179 داستان آتش‌نشانی که معترضان مجروح را به کول می‌کشید-اینترنشنال]</ref><ref>[https://ir.voanews.com/a/8109190.html حمید مهدوی، آتش‌نشانی که «قهرمان» مردم شد؛ صدای آمریکا]</ref><ref>[[حمید مهدوی|حمید مهدوی- ایران پدیا]]</ref>
مساحت: ۵,۱۲۲ کیلومتر مربع
* محمد گلی: آتش‌نشان اهل نجف‌آباد اصفهان که در جریان اعتراضات سراسری به‌کمک مردم می‌شتابد و در مواجهه با تیراندازی ماموران کلانتری، خودروی آتش نشانی‌اش را در مقابل کلانتری قرار می‌دهد تا ماموران کلانتری نتوانند از آن ناحیه به‌سوی مردم شلیک کنند اما محمد هدف ۱۱گلوله قرار می‌گیرد و به‌شهادت می‌رسد. تصاویر اصابت صدها گلوله به خودروی آتش‌نشانی ثبت شده‌است.<ref>[https://www.linkedin.com/posts/shihanpeymanadldoustihagh_%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D8%A2%D8%AA%D8%B4-%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%DA%AF%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%81%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B2-activity-7426836689630937088-PuOx لینکدین-خودروی آتش نشانی محمدگلی]</ref>
 
* محمد بیات:آتش‌نشانی که پدر دو فرزند بود و در شمار انسان‌های فداکاری بود که در شهر ری، در فضای خشونت و رگبار گلوله‌های جنگی به حمایت از معترضان شتافت و پس از اصابت گلوله‌های جنگی به ناحیه ران و شکم مجروح شد و بر اثر خونریزی به‌شهادت رسید. رژیم جمهوری اسلامی برای تحویل پیکر محمد بیات به خانواده‌اش فشار زیادی آورد و آن‌ها را مجبور به پرداخت پول کرد.<ref name=":0" /><ref>[https://www.iranintl.com/202604147369 جاویدنام محمد بیات؛ آتش‌نشانی که با دو گلوله جنگی در شهرری کشته شد-اینترنشنال]</ref><ref>[https://www.iranintl.com/202604147369 جاویدنام محمد بیات؛ آتش‌نشانی که با دو گلوله جنگی در شهرری کشته شد-اینترنشنال]</ref>
جمعیت: حدود ۲.۸ میلیون نفر (۱۴۰۰) سومین استان پرجمعیت [[ایران]]
* ناصر شیرازی کرامه: آتش‌نشان ۴۴ساله با تجربه ۲۲سال کار حرفه‌ای، پدر یک دختر ۱۵ساله که در شامگاه ۱۸دی در منطقه اسلامشهر، هنگام کمک و انتقال یک مجروح، هدف گلوله جنگی قرار گرفت. ناصر پس از عمل جراحی در بیمارستان پارس تهران، روز نوزدهم دی به کما رفت و به‌شهادت رسید. پیکر او را در دارالسلام اسلامشهر به خاک سپردند.<ref>[https://www.instagram.com/p/DXEePDWFh_n/ اینستاگرام]</ref><ref name=":0" />
 
* یوحنا میرپادیاب: آتش‌نشانی که نامش در فهرست جان‌باختگان اعتراضات ۱۴۰۴ ثبت شده است. در گزارش‌های موجود، او نیز در کنار دیگر آتش‌نشانان کشته‌شده به‌عنوان نمونه‌ای از حضور امدادی و پرخطر در صحنه اعتراضات یاد می‌شود.
شهرستان‌ها: ۶ شهرستان (کرج، ساوجبلاغ، نظرآباد، فردیس، اشتهارد، طالقان)
* جواد طالبی: آتش‌نشانی که نام او در میان کشته‌شدگان اعتراضات ۱۴۰۴ آمده است. گزارش‌های منتشرشده او را از جمله افرادی می‌دانند که در جریان کمک به مجروحان یا حضور در صحنه درگیری جان خود را از دست دادند.
 
* میلاد عطایی: آتش‌نشان اهل شاهین‌شهر که در ۱۹ دی ۱۴۰۴ کشته شد. در روایت‌های موجود آمده که او بر اثر اصابت گلوله جنگی جان باخت و از نیروهای فنی و فعال حوزه آتش‌نشانی صنعتی بود.
آب و هوا: معتدل تا نیمه‌خشک- کوهستانی در شمال
* میثم کاظمی: آتش‌نشان و از [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴|جان‌باختگان اعتراضات ۱۴۰۴]] که خارج از شیفت کاری، در پرند هنگام کمک به معترضان، پس از تحمل ضربات باتون ماموران سرکوبگر جمهوری اسلامی، هدف گلوله از ناحیه گردن قرار گرفت و کشته شد. ار ماموران امنیتی رژیم تلاش بسیاری کردند تا خانواده میثم را تحت فشار قرار دهند تا نام او را در میان کشته‌شدگان نیروهای جمهوری اسلامی ثبت کنند. اما میثم به‌عنوان یکی از آتش‌نشانانی یاد شده که در کنار مردم ایستاد و جان خود را فدای مردم کرد.<ref>[https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1404/12/04/3523898/%D8%AC%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D9%87-%D8%A7%D8%BA%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D9%86%DA%AF-12-%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%87-%DA%86%D9%87-%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D8%B1%D8%AF جان‌باخته اغتشاشات در جنگ 12 روزه چه می‌کرد؟-تسنیم]</ref><ref name=":0" />
 
* حسین رادی: غواص و آتش‌نشان اهل نجف‌آباد که در ۱۹ دی ۱۴۰۴ در خیابان میرداماد این شهر هدف گلوله قرار گرفت و کشته شد. به‌گفته همراهانش، او در تلاش برای دور کردن افراد از محل درگیری بود.
زبان: فارسی (غالب)، ترکی، کردی، لُری و سایر زبان‌ها (به‌دلیل مهاجرپذیری)
 
سال تأسیس: ۱۳۸۹ جوان‌ترین استان ایران (جدا شده از تهران)
 
=== تاریخچه ===
'''البرز،''' جوان‌ترین و پرجمعیت‌ترین استان کوچک [[ایران]] در سال ۱۳۸۹ شمسی از استان تهران جدا شد و به سی‌ویکمین استان ایران تبدیل شد. مرکز آن شهر کرج، سومین شهر بزرگ ایران است.<ref>'''[https://www.britannica.com/place/Karaj karaj-britannica]'''</ref><ref>[https://www.bbc.com/persian/iran/2010/08/100812_l07_iran89_ahmadinejad_alborz_province قانون تاسیس استان البرز به مرکزیت شهر کرج اجرا می‌شود-بی‌بی‌سی]</ref>
 
'''کرج از روستا تا کلان‌شهر:'''
 
کرج، با قدمتی ۹تا ۱۰هزار ساله از آثار یافت‌شده در ازبکی و تپه چگینی نظرآباد و همچنین تپه مردآباد و حسین‌آباد تا دوره قاجار که روستایی کوچک و ییلاقی بود و محمدعلی‌شاه قاجار باغ‌های ییلاقی در کرج بناکرد.
 
در دوره پهلوی، ساخت سد کرج (۱۳۳۹) و راه‌آهن تهران-تبریز از کرج عبور کرد و این شهر رشد کرد. پس از انقلاب ۱۳۵۷، مهاجرت گسترده از سراسر ایران به‌ویژه از استان‌های غربی و جنوبی، کرج را به یکی از بزرگ‌ترین و پرجمعیت‌ترین شهرهای ایران تبدیل کرد.<ref>[https://www.isna.ir/news/96121307044/%D9%82%D8%AF%D9%85%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%B1%D8%B2-%D8%A7%D8%B2-9-%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%A8%D9%87-50-%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%AF قدمت البرز از 9 هزار سال به 50 هزار سال رسید-ایسنا]</ref>
 
'''سد امیرکبیر (کرج):'''
 
سد کرج (سد امیرکبیر) در سال ۱۳۴۰ ساخته شد و یکی از اولین سدهای بزرگ ایران و منبع اصلی آب آشامیدنی تهران و کرج است. دریاچه سد کرج از تفرجگاه‌های مهم منطقه است.<ref name=":0">[https://www.kojaro.com/attraction/307965-attraction-karaj/ جاهای دیدنی کرج؛ طبیعت، روستا و تفریحات محبوب نزدیک تهران-کرجو]</ref>
 
'''طالقان''':
 
دره طالقان، در شمال‌غربی استان البرز یکی از زیباترین دره‌های ایران با طبیعت کوهستانی بکر است. مردم طالقان گویش طالقانی (از شاخه زبان‌های ایرانی شمال‌غربی) دارند. سد طالقان نیز از سدهای مهم منطقه است.
 
'''فردیس و مشکین‌دشت:'''
 
فردیس، پرجمعیت‌ترین شهرستان استان البرز پس از کرج شهری مهاجرنشین و پرتراکم است. مشکین‌دشت و محمدشهر از مناطق مسکونی بزرگ کرج هستند.<ref name=":0" />
 
=== جغرافیا و اقلیم ===
[[پرونده:رشته کوه البرز۲.jpg|جایگزین=رشته‌کوه البرز|بندانگشتی|387x387پیکسل|رشته‌کوه البرز]]
البرز، در جنوب رشته‌کوه البرز و غرب تهران واقع شده. استان از شمال به مازندران (رشته‌کوه البرز) و از جنوب به قزوین متصل است.<ref name=":0" />
 
'''رشته‌کوه البرز:'''
 
شمال استان البرز بخشی از رشته‌کوه البرز است.کوه‌های مرتفع با قله‌های بالای ۴,۰۰۰ متر. گردنه کندوان (مسیر کرج-چالوس) از زیباترین و پرترافیک‌ترین جاده‌های کوهستانی ایران است. مسیر جاده چالوس از کرج به دریای مازندران، از شگفتی‌های مهندسی و طبیعی ایران و یکی از زیباترین جاده‌های جهان است که سالانه میلیون‌ها گردشگر را به‌سوی خود جذب می‌کند. در مسیر این جاده پیست اسکی دیزین و پیست اسکی خور قرار دارد.
 
آب‌وهوای متنوع از معتدل در جلگه کرج تا سرد کوهستانی در شمال (طالقان و ارتفاعات البرز). میزان بارش در شمال بیشتر از جنوب است.<ref>[https://www.britannica.com/place/Alborz-Mountains دانشنامه بریتانیکا — رشته‌کوه البرز]</ref><ref>[https://decovel.com/page/alborz-mountain-range رشته کوه البرز-دکوول]</ref><ref name=":0" />
 
=== اقتصاد و منابع ===
اقتصاد البرز بر صنعت، خدمات، کشاورزی و تجارت و گردشگری استوار است. نزدیکی به تهران آن را به قطب صنعتی تبدیل کرده‌است.
 
'''صنعت:'''
 
شهرک‌های صنعتی کرج، اشتهارد و نظرآباد از بزرگ‌ترین مراکز صنعتی ایران هستند. صنایع غذایی، داروسازی، خودروسازی، الکترونیک، لوازم خانگی و پتروشیمی از صنایع کلیدی هستند. کارخانه‌های بزرگ ایران در کرج مستقر هستند.
 
'''کشاورزی و دامپروری:'''
 
گردوی کرج، گیلاس محمدشهر و سیب طالقان از محصولات باغی معروف هستند. باغ‌های میوه کرج به‌ویژه در ساوجبلاغ و طالقان از مرغوب‌ترین باغ‌های ایران هستند. همچنین در نقاط مختلف این استان دامپروری فعال است و
 
مرکز تحقیقات کشاورزی کرج از مهم‌ترین مراکز تحقیقاتی کشاورزی ایران است.<ref>[https://www.isna.ir/news/1405031005202/%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86%DA%AF%DB%8C%D9%86-%D8%A8%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D9%85%DB%8C%D9%88%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D8%A7%D8%BA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%B1%D8%B2-%DB%B2-%D8%AA%D8%A7-%DB%B4-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%BA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1 میانگین برداشت میوه از باغ‌های البرز ۲ تا ۴ برابر باغ‌های کشور است-ایسنا]</ref><ref>[https://www.isna.ir/news/1405030603462/%D9%85%D8%B9%D8%A7%D9%88%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%DB%B5-%DA%A9%D8%B4%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%88-%DB%B3%DB%B5-%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2-%D8%B9%D8%B1%D8%B6%D9%87-%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%B1%D8%B2-%D9%81%D8%B9%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D8%B3%D8%AA معاون استاندار: ۵ کشتارگاه و ۳۵ مرکز عرضه دام در البرز فعال است-ایسنا]</ref>
 
'''مراکز علمی و دانشگاهی:'''
 
دانشگاه تهران (پردیس کرج - دانشکده کشاورزی)، دانشگاه خوارزمی و واحدهای دانشگاهی متعدد در کرج مستقر هستند. مرکز تحقیقات هسته‌ای ایران نیز در نزدیکی کرج واقع شده‌است.<ref>[https://www.iranicaonline.org/articles/alborz-college/ دانشنامه ایرانیکا — البرز]</ref>
 
=== فرهنگ و آداب و رسوم ===
فرهنگ البرز به‌دلیل مهاجرپذیری گسترده ترکیبی از فرهنگ‌های مختلف ایران است.
 
'''تنوع فرهنگی:'''[[پرونده:غار یخ‌مراد گچسر.jpg|جایگزین=غار یخ مراد گچسر|بندانگشتی|غار یخ‌مراد گچسر|390x390پیکسل]]کرج یکی از متنوع‌ترین شهرهای ایران از نظر قومیتی و زبانی است. فارس‌ها، ترک‌ها، کردها، لُرها، گیلک‌ها و سایر اقوام ایرانی در کرج زندگی می‌کنند. این تنوع فرهنگی کرج را به «ایران کوچک» تبدیل کرده‌است.
 
'''غار یخ‌مراد:'''
 
غار یخ‌مراد در ارتفاعات شمال کرج، یکی از بزرگ‌ترین غارهای یخی ایران و جاذبه طبیعی مهمی است.<ref>[https://www.alibaba.ir/mag/alborz/yakh-morad-cave/ غار یخ مراد گچسر؛ ماجراجویی در غاری سرد و زیبا]</ref><ref>[https://www.kojaro.com/attraction/8231-%D8%BA%D8%A7%D8%B1-%DB%8C%D8%AE-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%AF/ غار یخ‌ مراد-کرجو]</ref>
 
'''غذاهای محلی:'''
 
به‌دلیل تنوع قومیتی، غذاهای محلی کرج ترکیبی از آشپزی سراسر ایران است. این تنوع شامل بسیاری از غذاها، از کباب‌های ترکی تا آبگوشت لُری و باقلاقاتق گیلانی. آش رشته و دیزی از غذاهای پرطرفدار هستند.
 
'''طالقان فرهنگ بومی:'''
 
مردم طالقان فرهنگ و گویش بومی خاصی دارند. جشن‌های محلی طالقان به‌ویژه جشن برداشت گردو و سیب از آیین‌های سنتی مردم طالقان است.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/2023044/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%B1%D8%B2-%DA%A9%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86-%D8%AA%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2-%D9%84%D9%87%D8%AC%D9%87-%D9%87%D8%A7-%D9%88-%DA%AF%D9%88%DB%8C%D8%B4-%D9%87%D8%A7-%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%B1-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1 استان البرز کانون تمرکز لهجه ها و گویش ها از سراسر کشور-مهر]</ref><ref>[https://www.flytoday.ir/blog/taleghan-attractions/ جاهای دیدنی طالقان | ییلاقی در نزدیکی تهران-فلای تودی]</ref>
 
=== مبارزات و مقاومت مردمی ===
البرز و کرج به‌عنوان کلان‌شهر مهاجرنشین و نزدیک به تهران، همواره در تحولات سیاسی نقش داشته و مجاهدین خلق پایگاه قوی در کرج داشته‌اند.
 
'''مجاهدین خلق در کرج:'''
 
سازمان مجاهدین خلق پس از انقلاب پایگاه بسیار قوی در کرج و حومه داشت. به‌دلیل جمعیت جوان و مهاجرنشین کرج، این شهر یکی از مراکز اصلی از میتینگ‌ها و تظاهرات سال‌های ۱۳۵۸ تا کنون هزاران نفر از مردم کرج، هوادار مجاهدین هستند.
 
'''زندان گوهردشت (رجایی‌شهر):'''
 
زندان گوهردشت (رجایی‌شهر کرج) - یکی از بزرگ‌ترین و بدنام‌ترین زندان‌های سیاسی ایران در کرج واقع شده‌است. این زندان محل نگهداری هزاران زندانی سیاسی مجاهد و گروه‌های مارکسیستی بوده‌است. در قتل‌عام تابستان ۱۳۶۷، زندان گوهردشت یکی از مراکز اصلی اعدام‌های دسته‌جمعی بود. هزاران زندانی سیاسی عمدتاً مجاهدین خلق در این زندان اعدام شدند. گوهردشت نماد کشتار ۶۷ و جنایت علیه بشریت رژیم ایران است.<ref>[[زندان گوهردشت|زندان گوهردشت-ایران‌پدیا]]</ref>
 
'''شهدای کرج:'''
 
از شهدای معروف مجاهدین و جوانان شورشگر در کرج می‌توان به مجاهدین زندانی اعدام‌شده در گوهردشت یا فهرست [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۱]]  و [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴]] [[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان البرز|استان البرز]] اشاره کرد.<ref>[https://martyrs.mojahedin.org/ سازمان مجاهدین — فهرست شهدا]</ref><ref>[https://www.amnesty.org/en/documents/mde13/9421/2018/en/ Iran: Blood-soaked secrets: Why Iran’s 1988 prison massacres are ongoing crimes against humanity- عفو بین‌الملل — کشتار زندان‌ها ۱۳۶۷]</ref>
 
'''قیام ۱۴۰۱:'''
 
استان البرز- کرج در [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ایران|اعتراضات سراسری ۱۴۰۱]] (پس از قتل [[مهسا امینی]]) یکی از کانون‌های اصلی اعتراضات بود. تظاهرات گسترده در خیابان‌های کرج به‌ویژه در فردیس، مهرشهر و گوهردشت با سرکوب خونین رژیم مواجه شد و ده‌ها نفر در کرج به‌دست نیروهای سرکوبگر رژیم به‌شهادت رسیدند.
 
'''قیام ۱۴۰۴:'''
 
این استان به‌دلیل موقعیت خود در قیام ۱۴۰۴ نیز شاهد اعتراضات مردمی بود و تعداد بسیاری از از مردم این استان به‌دست نیروهای سرکوبگر به شهادت رسیدند.<ref>[[جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان البرز|جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان البرز-ایران پدیا]]</ref>


== منابع ==
== منابع ==

نسخهٔ ‏۳ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۱۶:۳۳

استان البرز
ایران کوچک
استان البرز - کرج
استان البرز - کرج
کشور ایران
تأسیس۱۳۸۹ خورشیدی
مرکزکرج
مساحت۵٬۱۲۲ کیلومتر مربع
جمعیت (۱۴۰۰)۲٬۸۰۰٬۰۰۰ نفر
منطقه زمانیبه وقت ایران (+۳:۳۰)
آب‌وهوامعتدل تا نیمه‌خشک؛ کوهستانی در شمال
زبان‌هافارسی (غالب)، ترکی، کردی، لُری
شهرستان‌ها۶ (کرج، ساوجبلاغ، نظرآباد، فردیس، اشتهارد، طالقان)


استان البرز با مرکزیت کرج، جوان‌ترین استان ایران است که در سال ۱۳۸۹ از استان تهران جدا شد. این استان با وجود مساحت نسبتاً کم، حدود ۲.۸ میلیون نفر جمعیت دارد و از پرجمعیت‌ترین استان‌های کشور به شمار می‌رود. البرز به دلیل موقعیت جغرافیایی ویژه، از آب‌وهوای معتدل در دشت‌های جنوبی تا اقلیم کوهستانی در شمال برخوردار است. اقتصاد استان بر پایه صنعت، خدمات، کشاورزی و گردشگری استوار بوده و شهرک‌های صنعتی کرج و اشتهارد از مهم‌ترین مراکز تولیدی ایران هستند. جاذبه‌های طبیعی مانند جاده چالوس، سد امیرکبیر، دره طالقان و غار یخ‌مراد از مهم‌ترین دیدنی‌های استان محسوب می‌شوند. همچنین مهاجرپذیری گسترده باعث شده البرز از تنوع فرهنگی و قومی بالایی برخوردار باشد و به «ایران کوچک» شهرت یابد.

تاریخچه

البرز، جوان‌ترین و پرجمعیت‌ترین استان کوچک ایران در سال ۱۳۸۹ شمسی از استان تهران جدا شد و به سی‌ویکمین استان ایران تبدیل شد. مرکز آن شهر کرج، سومین شهر بزرگ ایران است.

...


استان البرز

استان البرز با مرکزیت کرج، جوان‌ترین استان ایران است که در سال ۱۳۸۹ از استان تهران جدا شد. این استان با وجود مساحت نسبتاً کم، حدود ۲.۸ میلیون نفر جمعیت دارد و از پرجمعیت‌ترین استان‌های کشور به شمار می‌رود. البرز به دلیل موقعیت جغرافیایی ویژه، از آب‌وهوای معتدل در دشت‌های جنوبی تا اقلیم کوهستانی در شمال برخوردار است. اقتصاد استان بر پایه صنعت، خدمات، کشاورزی و گردشگری استوار بوده و شهرک‌های صنعتی کرج و اشتهارد از مهم‌ترین مراکز تولیدی ایران هستند. جاذبه‌های طبیعی مانند جاده چالوس، سد امیرکبیر، دره طالقان و غار یخ‌مراد از مهم‌ترین دیدنی‌های استان محسوب می‌شوند. همچنین مهاجرپذیری گسترده باعث شده البرز از تنوع فرهنگی و قومی بالایی برخوردار باشد و به «ایران کوچک» شهرت یابد.

استان البرز -کرج
استان البرز -کرج

مرکز استان: کرج

مساحت: ۵,۱۲۲ کیلومتر مربع

جمعیت: حدود ۲.۸ میلیون نفر (۱۴۰۰) سومین استان پرجمعیت ایران

شهرستان‌ها: ۶ شهرستان (کرج، ساوجبلاغ، نظرآباد، فردیس، اشتهارد، طالقان)

آب و هوا: معتدل تا نیمه‌خشک- کوهستانی در شمال

زبان: فارسی (غالب)، ترکی، کردی، لُری و سایر زبان‌ها (به‌دلیل مهاجرپذیری)

سال تأسیس: ۱۳۸۹ جوان‌ترین استان ایران (جدا شده از تهران)

تاریخچه

البرز، جوان‌ترین و پرجمعیت‌ترین استان کوچک ایران در سال ۱۳۸۹ شمسی از استان تهران جدا شد و به سی‌ویکمین استان ایران تبدیل شد. مرکز آن شهر کرج، سومین شهر بزرگ ایران است.[۱][۲]

کرج از روستا تا کلان‌شهر:

کرج، با قدمتی ۹تا ۱۰هزار ساله از آثار یافت‌شده در ازبکی و تپه چگینی نظرآباد و همچنین تپه مردآباد و حسین‌آباد تا دوره قاجار که روستایی کوچک و ییلاقی بود و محمدعلی‌شاه قاجار باغ‌های ییلاقی در کرج بناکرد.

در دوره پهلوی، ساخت سد کرج (۱۳۳۹) و راه‌آهن تهران-تبریز از کرج عبور کرد و این شهر رشد کرد. پس از انقلاب ۱۳۵۷، مهاجرت گسترده از سراسر ایران به‌ویژه از استان‌های غربی و جنوبی، کرج را به یکی از بزرگ‌ترین و پرجمعیت‌ترین شهرهای ایران تبدیل کرد.[۳]

سد امیرکبیر (کرج):

سد کرج (سد امیرکبیر) در سال ۱۳۴۰ ساخته شد و یکی از اولین سدهای بزرگ ایران و منبع اصلی آب آشامیدنی تهران و کرج است. دریاچه سد کرج از تفرجگاه‌های مهم منطقه است.[۴]

طالقان:

دره طالقان، در شمال‌غربی استان البرز یکی از زیباترین دره‌های ایران با طبیعت کوهستانی بکر است. مردم طالقان گویش طالقانی (از شاخه زبان‌های ایرانی شمال‌غربی) دارند. سد طالقان نیز از سدهای مهم منطقه است.

فردیس و مشکین‌دشت:

فردیس، پرجمعیت‌ترین شهرستان استان البرز پس از کرج شهری مهاجرنشین و پرتراکم است. مشکین‌دشت و محمدشهر از مناطق مسکونی بزرگ کرج هستند.[۴]

جغرافیا و اقلیم

رشته‌کوه البرز
رشته‌کوه البرز

البرز، در جنوب رشته‌کوه البرز و غرب تهران واقع شده. استان از شمال به مازندران (رشته‌کوه البرز) و از جنوب به قزوین متصل است.[۴]

رشته‌کوه البرز:

شمال استان البرز بخشی از رشته‌کوه البرز است.کوه‌های مرتفع با قله‌های بالای ۴,۰۰۰ متر. گردنه کندوان (مسیر کرج-چالوس) از زیباترین و پرترافیک‌ترین جاده‌های کوهستانی ایران است. مسیر جاده چالوس از کرج به دریای مازندران، از شگفتی‌های مهندسی و طبیعی ایران و یکی از زیباترین جاده‌های جهان است که سالانه میلیون‌ها گردشگر را به‌سوی خود جذب می‌کند. در مسیر این جاده پیست اسکی دیزین و پیست اسکی خور قرار دارد.

آب‌وهوای متنوع از معتدل در جلگه کرج تا سرد کوهستانی در شمال (طالقان و ارتفاعات البرز). میزان بارش در شمال بیشتر از جنوب است.[۵][۶][۴]

اقتصاد و منابع

اقتصاد البرز بر صنعت، خدمات، کشاورزی و تجارت و گردشگری استوار است. نزدیکی به تهران آن را به قطب صنعتی تبدیل کرده‌است.

صنعت:

شهرک‌های صنعتی کرج، اشتهارد و نظرآباد از بزرگ‌ترین مراکز صنعتی ایران هستند. صنایع غذایی، داروسازی، خودروسازی، الکترونیک، لوازم خانگی و پتروشیمی از صنایع کلیدی هستند. کارخانه‌های بزرگ ایران در کرج مستقر هستند.

کشاورزی و دامپروری:

گردوی کرج، گیلاس محمدشهر و سیب طالقان از محصولات باغی معروف هستند. باغ‌های میوه کرج به‌ویژه در ساوجبلاغ و طالقان از مرغوب‌ترین باغ‌های ایران هستند. همچنین در نقاط مختلف این استان دامپروری فعال است و

مرکز تحقیقات کشاورزی کرج از مهم‌ترین مراکز تحقیقاتی کشاورزی ایران است.[۷][۸]

مراکز علمی و دانشگاهی:

دانشگاه تهران (پردیس کرج - دانشکده کشاورزی)، دانشگاه خوارزمی و واحدهای دانشگاهی متعدد در کرج مستقر هستند. مرکز تحقیقات هسته‌ای ایران نیز در نزدیکی کرج واقع شده‌است.[۹]

فرهنگ و آداب و رسوم

فرهنگ البرز به‌دلیل مهاجرپذیری گسترده ترکیبی از فرهنگ‌های مختلف ایران است.

تنوع فرهنگی:

غار یخ مراد گچسر
غار یخ‌مراد گچسر

کرج یکی از متنوع‌ترین شهرهای ایران از نظر قومیتی و زبانی است. فارس‌ها، ترک‌ها، کردها، لُرها، گیلک‌ها و سایر اقوام ایرانی در کرج زندگی می‌کنند. این تنوع فرهنگی کرج را به «ایران کوچک» تبدیل کرده‌است.

غار یخ‌مراد:

غار یخ‌مراد در ارتفاعات شمال کرج، یکی از بزرگ‌ترین غارهای یخی ایران و جاذبه طبیعی مهمی است.[۱۰][۱۱]

غذاهای محلی:

به‌دلیل تنوع قومیتی، غذاهای محلی کرج ترکیبی از آشپزی سراسر ایران است. این تنوع شامل بسیاری از غذاها، از کباب‌های ترکی تا آبگوشت لُری و باقلاقاتق گیلانی. آش رشته و دیزی از غذاهای پرطرفدار هستند.

طالقان فرهنگ بومی:

مردم طالقان فرهنگ و گویش بومی خاصی دارند. جشن‌های محلی طالقان به‌ویژه جشن برداشت گردو و سیب از آیین‌های سنتی مردم طالقان است.[۱۲][۱۳]

مبارزات و مقاومت مردمی

البرز و کرج به‌عنوان کلان‌شهر مهاجرنشین و نزدیک به تهران، همواره در تحولات سیاسی نقش داشته و مجاهدین خلق پایگاه قوی در کرج داشته‌اند.

مجاهدین خلق در کرج:

سازمان مجاهدین خلق پس از انقلاب پایگاه بسیار قوی در کرج و حومه داشت. به‌دلیل جمعیت جوان و مهاجرنشین کرج، این شهر یکی از مراکز اصلی از میتینگ‌ها و تظاهرات سال‌های ۱۳۵۸ تا کنون هزاران نفر از مردم کرج، هوادار مجاهدین هستند.

زندان گوهردشت (رجایی‌شهر):

زندان گوهردشت (رجایی‌شهر کرج) - یکی از بزرگ‌ترین و بدنام‌ترین زندان‌های سیاسی ایران در کرج واقع شده‌است. این زندان محل نگهداری هزاران زندانی سیاسی مجاهد و گروه‌های مارکسیستی بوده‌است. در قتل‌عام تابستان ۱۳۶۷، زندان گوهردشت یکی از مراکز اصلی اعدام‌های دسته‌جمعی بود. هزاران زندانی سیاسی عمدتاً مجاهدین خلق در این زندان اعدام شدند. گوهردشت نماد کشتار ۶۷ و جنایت علیه بشریت رژیم ایران است.[۱۴]

شهدای کرج:

از شهدای معروف مجاهدین و جوانان شورشگر در کرج می‌توان به مجاهدین زندانی اعدام‌شده در گوهردشت یا فهرست جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ و جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ استان البرز اشاره کرد.[۱۵][۱۶]

قیام ۱۴۰۱:

استان البرز- کرج در اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ (پس از قتل مهسا امینی) یکی از کانون‌های اصلی اعتراضات بود. تظاهرات گسترده در خیابان‌های کرج به‌ویژه در فردیس، مهرشهر و گوهردشت با سرکوب خونین رژیم مواجه شد و ده‌ها نفر در کرج به‌دست نیروهای سرکوبگر رژیم به‌شهادت رسیدند.

قیام ۱۴۰۴:

این استان به‌دلیل موقعیت خود در قیام ۱۴۰۴ نیز شاهد اعتراضات مردمی بود و تعداد بسیاری از از مردم این استان به‌دست نیروهای سرکوبگر به شهادت رسیدند.[۱۷]

منابع

  1. ↑ karaj-britannica
  2. ↑ قانون تاسیس استان البرز به مرکزیت شهر کرج اجرا می‌شود-بی‌بی‌سی
  3. ↑ قدمت البرز از 9 هزار سال به 50 هزار سال رسید-ایسنا
  4. ↑ ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ ۴٫۳ جاهای دیدنی کرج؛ طبیعت، روستا و تفریحات محبوب نزدیک تهران-کرجو
  5. ↑ دانشنامه بریتانیکا — رشته‌کوه البرز
  6. ↑ رشته کوه البرز-دکوول
  7. ↑ میانگین برداشت میوه از باغ‌های البرز ۲ تا ۴ برابر باغ‌های کشور است-ایسنا
  8. ↑ معاون استاندار: ۵ کشتارگاه و ۳۵ مرکز عرضه دام در البرز فعال است-ایسنا
  9. ↑ دانشنامه ایرانیکا — البرز
  10. ↑ غار یخ مراد گچسر؛ ماجراجویی در غاری سرد و زیبا
  11. ↑ غار یخ‌ مراد-کرجو
  12. ↑ استان البرز کانون تمرکز لهجه ها و گویش ها از سراسر کشور-مهر
  13. ↑ جاهای دیدنی طالقان | ییلاقی در نزدیکی تهران-فلای تودی
  14. ↑ زندان گوهردشت-ایران‌پدیا
  15. ↑ سازمان مجاهدین — فهرست شهدا
  16. ↑ Iran: Blood-soaked secrets: Why Iran’s 1988 prison massacres are ongoing crimes against humanity- عفو بین‌الملل — کشتار زندان‌ها ۱۳۶۷
  17. ↑ جان‌باختگان قیام ۱۴۰۴ در استان البرز-ایران پدیا
برگرفته از «https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=کاربر:Hamidreza/صفحه_تمرین&oldid=89231»