کاربر:Khosro/صفحه تمرین: تفاوت میان نسخه‌ها

[[پرونده:برای صفحه تمرین.jpg|وسط|بندانگشتی|1148x1148px]]'''میرزا محمدحسین نائینی'''، مشهور به میرزای نائینی (متولد سال ۱۲۳۹، نائین – درگذشته ۲۴ مرداد ۱۳۱۵، نجف) از علمای برجسته شیعه و یکی از حامیان کلیدی [[جنبش مشروطه ایران|انقلاب مشروطه ایران]]، با کتاب «تنبیه الامه و تنزیه المله» نقش مهمی در توجیه مشروطه از منظر فقه شیعه ایفا کرد. او در نائین متولد شد و تحصیلاتش را در اصفهان نزد شیخ محمدباقر نجفی اصفهانی و در نجف نزد [[آخوند ملا محمدکاظم خراسانی|آخوند خراسانی]] و شیخ عبدالله مازندرانی گذراند. نائینی در سال ۱۲۸۵، به ایران بازگشت و در جریان مشروطیت، با صدور فتواهای حمایتی و نگارش تنبیه الامه، مشروطه را به‌عنوان ابزاری برای جلوگیری از [[استبداد]] و تحقق عدالت اسلامی توجیه کرد. او مشروطه را با اصول شیعه سازگار دانست و آن را به‌عنوان «مشروطه مشروع» در برابر «مشروطه مشروع» (استبداد) قرار داد. در دوره [[استبداد صغیر]]، میرزای نائینی در نجف در میان علمای عتبات، با فتوای جهاد علیه [[محمد علی شاه|محمدعلی شاه]]، به بسیج مشروطه‌خواهان کمک کرد. پس از فتح تهران (۱۲۸۸ ش)، او به ایران بازگشت و در مجلس شورای ملی (دوره دوم) نماینده نائین شد و به تدوین قوانین فقهی پرداخت. نائینی در آثارش، مانند «تبیین الحقاوق»، به حقوق ملت و عدالت اجتماعی تأکید داشت و دیدگاهش به [[رژیم ولایت فقیه|ولایت فقیه]]، بر خلاف تحریف‌های بعدی، مشروط به مشروطه و محدود به نظارت بر اجرای قوانین بود، نه قدرت مطلقه. او مخالف ولایت مطلقه فقیه بود و آن را با اصول مشروطه ناسازگار می‌دانست. نائینی در دوره [[رضاشاه پهلوی|رضاشاه]] به دلیل مخالفت با سیاست‌های سکولار، از سیاست کنار رفت و به تدریس و تألیف پرداخت. او آثار متعددی در فقه، اصول، و سیاست نوشت، از جمله «درس‌های فقه»، «درس‌های اصول»، و «نصرت الشیعه». مرگ او در سال ۱۳۱۵، پایان زندگی یکی از معماران فقهی مشروطه بود. نقدهای مثبت او را به‌عنوان مجتهدی نوآور و حامی عدالت ستایش می‌کنند، اما برخی منابع به محافظه‌کاری‌اش در برابر رضاشاه اشاره دارند. میراث نائینی در فقه سیاسی شیعه، به‌ویژه توجیه مشروطه و دیدگاه محدود به ولایت فقیه، ماندگار است و از تحریف‌های بعدی نظام جمهوری اسلامی متمایز است.<ref name=":0">[https://www.jahannews.com/analysis/438722/%D8%A2%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C%D9%86%DB%8C-%DA%A9%DB%8C%D8%B3%D8%AA آیت‌الله نایینی کیست؟ - جهان‌نیوز]</ref><ref name=":1">[https://www.balagh.ir/content/8296 زندگی نامه ميرزای نائينی - بلاغ]</ref><ref name=":2">[https://www.iichs.ir/fa/news/889/%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D9%86%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%86%DB%8C محمدحسین نائینی - پژوهشکده تاریخ معاصر]</ref><ref name=":3">[https://sedayenaein.ir/%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%B2%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%86%DB%8C/ اندیشه سیاسی میرزای نائینی - صدای نائین]</ref><ref name=":4">[https://kadivar.com/15522/ یادنامه میرزای نائینی - کدیور]</ref><ref name=":5">[https://www.cgie.org.ir/popup/fa/system/contentprint/140826 نگاهی به حیات سیاسی اجتماعی آیت الله میرزا حسین نائینی - مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی]</ref><ref name=":6">[https://farhikhtegandaily.com/news/73756/%D9%85%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B7%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D9%86%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%86%DB%8C/ مشروطه به روایت نائینی - فرهیختگان]</ref><ref name=":7">[https://psri.ir/?id=ev2v9qlm مواضع آیت‌اللّه نائینى در جریان مشروطیت و حوادث پس از آن - موسسه مطالعات و پژهشهای سیاسی]</ref><ref>[https://farhangesadid.com/fa/news/9829/%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%B2%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D9%88%D9%84%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D9%81%D9%82%DB%8C%D9%87 میرزای نایینی و ولایت فقیه - فرهنگ سدید]</ref><ref name=":8">[https://mirzanaeini.com/tpost/%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%8A%D8%B4%D9%87-%D8%B3%D9%8A%D8%A7%D8%B3%D9%8A-%D9%86%D8%A7%D8%A6%D9%8A%D9%86%D9%8A-%D9%86%D8%A7%D9%8A%D9%8A%D9%86%D9%8A-%D9%88-%D8%A8%D8%AD%D8%AB-%D9%88%D9%84%D8%A7%D9%8A%D8%AA/ اندیشه سیاسی نائينی: نائینی و بحث ولایت فقیه - میرزا نائینی]</ref><ref name=":9">[https://psq.bou.ac.ir/article_67724_11f7b98cc95297c9408ec222a02bc75e.pdf کتاب «مشروطه، حقوق ملت و نقش آیت‌الله نایینی در توسعه‌ی مفهوم «حق»»، تالیف فردین مرادخانی، مرضیه صادقیان]</ref><ref name=":10">کتاب «تاریخ مشروطه ایران»، تالیف احمد کسروی</ref>

میرزا محمدحسین نائینی در ۱۲۳۹، در نائین، از توابع اصفهان، در خانواده‌ای مذهبی متولد شد. پدرش، میرزا حسین نائینی، از علمای محلی بود و نائینی از کودکی به علوم دینی علاقه‌مند شد. او از خاندان نائینی‌های مشهور بود و محیط خانوادگی‌اش او را به سمت تحصیلات حوزوی سوق داد.<ref name=":5" /><ref name=":1" /><ref name=":0" />  

=== تحصیلات در اصفهان و نجف ===

نائینی تحصیلات اولیه را در نائین و سپس در اصفهان نزد شیخ محمدباقر نجفی اصفهانی و میرزا حسن مدرس اصفهانی گذراند. در سال ۱۲۸۰، به نجف رفت و نزد آخوند خراسانی، شیخ عبدالله مازندرانی، و میرزای شیرازی درس خواند. او در نجف به فقه، اصول، و کلام پرداخت و به‌عنوان شاگرد برجسته آخوند خراسانی شناخته شد.<ref name=":2" /><ref name=":5" /><ref name=":3" />

میرزا محمدحسین نائینی در جریان انقلاب مشروطیت (۱۲۸۵–۱۲۸۸ ش) از حامیان برجسته مشروطه بود. او در سال ۱۲۸۵، پس از بازگشت از نجف به ایران، با صدور فتواهای حمایتی، مشروطه را به‌عنوان ابزاری برای جلوگیری از استبداد و تحقق عدالت اسلامی توجیه کرد. نائینی با همکاری آخوند خراسانی و شیخ عبدالله مازندرانی، در نگارش اعلامیه‌ها و فتواهای مشترک، از تأسیس مجلس شورای ملی حمایت کرد. او مشروطه را «مشروعه» (سازگار با شرع) می‌دانست و در برابر مشروطه‌ستیزان، مانند [[شیخ فضل‌الله نوری]]، از آن دفاع کرد.<ref name=":7" /><ref name=":5" /><ref name=":2" />

در دوره استبداد صغیر (۱۲۸۷–۱۲۸۸ ش)، نائینی به نجف بازگشت و در میان علمای عتبات، نقش کلیدی در بسیج مشروطه‌خواهان ایفا کرد. او با صدور فتوای جهاد علیه محمدعلی شاه، به مقاومت مسلحانه در تبریز و فتح تهران (۱۲۸۸ ش) کمک کرد. نائینی در این دوره، از طریق مکاتبات با روشنفکران مشروطه‌خواه، مانند [[سیّدحسن تقی‌زاده|سید حسن تقی‌زاده]]، به هماهنگی فعالیت‌های سیاسی و مذهبی پرداخت<ref name=":2" /><ref name=":6" /><ref name=":10" />  

== آثار و تألیفات ==

مهم‌ترین اثر میرزا محمدحسین نائینی، کتاب «تنبیه الامه و تنزیه المله» (۱۲۸۸ ش)، از نخستین آثار فقهی در توجیه مشروطه است. نائینی در این کتاب، مشروطه را با اصول شیعه، مانند عدالت و شورا، سازگار دانست و استبداد را حرام شمرد. او با استدلال فقهی، بر محدود کردن قدرت حاکم و نظارت علما بر قوانین تأکید کرد. این کتاب به‌عنوان مانیفست فقهی مشروطه شناخته شد.<ref name=":9" /><ref name=":5" /><ref name=":3" />

=== سایر آثار ===

 

 

دیدگاه میرزا محمدحسین نائینی به ولایت فقیه با ولایت مطلقه فقیه، که بعدها در نظام جمهوری اسلامی مطرح شد، تفاوت اساسی دارد. نائینی ولایت فقیه را به‌عنوان «منصب مشروط» می‌دید، نه «حکومت مطلق»، و آن را محدود به نظارت بر قوانین مشروطه و جلوگیری از انحراف به استبداد می‌دانست. او استدلال می‌کرد که فقیهان نمی‌توانند قوانین شرعی را فراتر از مشروطه اعمال کنند و حقوق ملت، مانند حق انتخاب و شورا، مقدم بر ولایت فردی است. برخی منابع حکومتی سعی کردند دیدگاه او را به نفع ولایت مطلقه تفسیر کنند، اما تحلیل‌های مستقل نشان می‌دهند که نائینی مخالف هرگونه قدرت مطلقه بود و مشروطه را راهی برای تحقق عدالت و حقوق ملت می‌دانست، نه سلطه فقیه بر مردم. [[احمد کسروی]] نیز در کتاب «تاریخ مشروطه ایران» به این تمایز اشاره دارد و نائینی را حامی مشروطه مشروط به شرع، نه حکومت دینی مطلق، توصیف می‌کند.<ref name=":6" /><ref name=":10" /><ref name=":11">[https://hawzah.net/fa/Article/View/6435/%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%B2%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%86%DB%8C میرزای نائینی - حوزه نت]</ref><ref>[https://www.dinonline.com/7848/%d9%85%d9%81%d9%87%d9%88%d9%85-%d9%85%d9%84%d8%aa-%d8%a7%d9%86%d8%af%db%8c%d8%b4%d9%87-%d8%b3%db%8c%d8%a7%d8%b3%db%8c-%d9%86%d8%a7%d8%a6%db%8c%d9%86%db%8c/ بررسی مفهوم ملت در اندیشه سیاسی نائینی - دین آنلاین]</ref>

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

== منابع: ==