|
|
| (۴۷ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) |
| خط ۱: |
خط ۱: |
|
| |
| {{جعبه زندگینامه | | {{جعبه زندگینامه |
| | اندازه جعبه = ۳۰۰px | | |نام_شخص=محمدرضا کرمی |
| | عنوان =
| | |تصویر=محمدرضا کرمی1.jpg |
| | عنوان ۲ = بنیانگذار آموزش ناشنوایان و کودکستان در ایران
| | |عرض_تصویر=260px |
| | نام = جبار باغچهبان (میرزا جبار عسکرزاده)
| | |توضیح_تصویر=محمدرضا کرمی، شهید قیام سراسری ۱۴۰۴ |
| | تصویر = جبار باغچهبان.jpg | | |تاریخ_تولد=۱۳۸۸ (حدودی) |
| | اندازه تصویر = ۲۵۰px | | |محل_تولد=ملکشاهی، استان ایلام |
| | عنوان تصویر = جبار باغچهبان، بنیانگذار نخستین کودکستان و مدرسه ناشنوایان ایران | | |تاریخ_مرگ=۱۵ دی ۱۴۰۴ |
| | زادروز = ۱۹ اردیبهشت ۱۲۶۴ خورشیدی (۹ مه ۱۸۸۵ میلادی) | | |ملیت=ایرانی |
| | زادگاه = ایروان، قفقاز، امپراتوری روسیه (ارمنستان کنونی) | | |محل_مرگ=ایلام |
| | تاریخ مرگ = ۴ آذر ۱۳۴۵ خورشیدی (۲۵ نوامبر ۱۹۶۶ میلادی) | | |مدفن=آرامستان ملکشاهی |
| | مکان مرگ = تهران، ایران
| | |علت مرگ=شلیک مستقیم نیروهای حکومتی |
| | علت مرگ = کهولت سن
| | |شناختهشده برای=از جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ |
| | آرامگاه = نزدیکی ابن بابویه، شهر ری، تهران
| | |همسر= |
| | محل زندگی = ایروان • تبریز • شیراز • تهران
| | |والدین= |
| | ملیت = ایرانی | |
| | نژاد = ایرانی (تبار آذری-ایرانی) | |
| | تابعیت = ایرانی | |
| | تحصیلات = تحصیلات سنتی و خودآموخته | |
| | دانشگاه = بدون تحصیلات دانشگاهی رسمی
| |
| | پیشه = آموزگار، نویسنده، شاعر، مبتکر آموزشی
| |
| | سالهای فعالیت = ۱۳۰۳–۱۳۴۵ خورشیدی
| |
| | نهاد = باغچه اطفال تبریز • مدرسه ناشنوایان تهران
| |
| | شناختهشده برای = تأسیس نخستین کودکستان ایران، بنیانگذاری آموزش ناشنوایان، ابداع الفبای گویا و گوشی استخوانی، پیشگام ادبیات کودک | |
| | نقشهای برجسته = بنیانگذار باغچه اطفال، مخترع روشهای آموزشی برای ناشنوایان، نویسنده کتابهای کودک | |
| | پانویس = | |
| }} | | }} |
|
| |
|
| '''جبار باغچهبان''' با نام اصلی '''میرزا جبار عسکرزاده'''، (۱۹ اردیبهشت ۱۲۶۴ ایروان – ۴ آذر ۱۳۴۵ تهران)، آموزگار، نویسنده، شاعر و مبتکر آموزشی ایرانی بود که به عنوان پدر آموزش ناشنوایان و پیشگام آموزش پیشدبستانی در ایران شناخته میشود. او نخستین کودکستان ایران را با نام «باغچه اطفال» در تبریز (۱۳۰۳) تأسیس کرد و از همین رو نام خانوادگی «باغچهبان» را برگزید. باغچهبان نخستین مدرسه ناشنوایان ایران را در تبریز بنیان گذاشت و روشهای نوینی برای آموزش آنها ابداع کرد، از جمله الفبای گویا (الفبای دستی) و گوشی استخوانی (تلفن گنگ) که در جهان به نام او شناخته میشود. | | == چکیده == |
| | '''محمدرضا کرمی'''، نوجوان ۱۶ ساله اهل شهرستان ملکشاهی در استان ایلام، از جمله جانباختگان [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴|قیام سراسری دیماه ۱۴۰۴]] در ایران بود که در جریان سرکوب اعتراضات مردمی، بر اثر شلیک مستقیم نیروهای حکومتی زخمی شد و پس از چند روز بستری در بیمارستان، جان خود را از دست داد. او در جریان تجمعات اعتراضی در ملکشاهی هدف تیراندازی قرار گرفت و برای درمان به بیمارستان امام خمینی ایلام منتقل شد، اما شدت جراحات وارده منجر به مرگ وی در روز ۱۵ دی ۱۴۰۴ شد. کشتهشدن محمدرضا کرمی، در سن پایین، بازتاب گستردهای در گزارشهای حقوق بشری داشت و نام او در فهرست شهیدان قیام ۱۴۰۴ ثبت شد؛ رخدادی که بیانگر گسترش دامنه سرکوب به نوجوانان و شهرهای کوچک ایران است. (۱)(۲) |
|
| |
|
| باغچهبان با روش ترکیبی آموزش الفبا، تحول بزرگی در آموزش زبان فارسی ایجاد کرد و کتابهای کودک مانند «بابا برفی» (برگزیده شورای جهانی کتاب کودک)، «زندگی کودکان» و نمایشنامههای کودکانه نوشت – او نخستین ناشر و مؤلف کتاب کودک در ایران است. باغچهبان از خانوادهای معمار و شیرینیپز در ایروان برخاست، تحصیلات سنتی داشت و با مهاجرت به ایران پس از جنگ جهانی اول، به آموزش روی آورد.
| | '''محمدرضا کرمی''' از ساکنان شهرستان ملکشاهی در استان ایلام بود که در جریان اعتراضات سراسری دیماه ۱۴۰۴ در زمره معترضان خیابانی قرار گرفت. بر اساس گزارشهای حقوق بشری، اعتراضات در این منطقه همزمان با سایر شهرهای ایران و در واکنش به بحرانهای اقتصادی، معیشتی و سرکوب سیاسی شکل گرفت و با حضور گسترده نیروهای امنیتی و انتظامی مواجه شد. (۲)(۳) |
|
| |
|
| زندگی باغچهبان پر از نوآوری و مبارزه با موانع بود: از تأسیس کودکستان در شرایط سخت تا آموزش ناشنوایان بدون تجربه قبلی، و ترویج آموزش مختلط و دختران. او با کارشکنیهای اداری مقابله کرد و روشهای آموزشیاش همچنان در ایران کاربرد دارد. فرزندانش ثمین، ثمینه و پروانه باغچهبان نیز در موسیقی و ادبیات کودک فعال بودند.
| | محمدرضا کرمی در روز ۱۳ دی ۱۴۰۴، در جریان یکی از تجمعات اعتراضی در شهر ملکشاهی، هدف شلیک مستقیم نیروهای حکومتی قرار گرفت. طبق گزارش سازمان حقوق بشری هەنگاو، وی از ناحیه بالاتنه و پهلو به شدت زخمی شد و بلافاصله به بیمارستان امام خمینی ایلام منتقل گردید. وضعیت جسمانی او وخیم گزارش شده و به بخش مراقبتهای ویژه انتقال داده شد. (۳) |
|
| |
|
| باغچهبان نماد انساندوستی، نوآوری آموزشی و تعهد به کودکان محروم است – مردی که با دست خالی، آموزش را برای ناشنوایان ممکن کرد، کودکستان را رواج داد و ادبیات کودک را بنیان گذاشت. میراث او در مدارس ناشنوایان، کتابهای کودک و روشهای آموزشی زنده است و به عنوان یکی از بزرگترین خدمتگزاران تعلیم و تربیت ایران شناخته میشود. باغچهبان نه تنها معلم، بلکه مبتکر و شاعری بود که دنیای سکوت را به صدا درآورد و باغچهای از امید برای کودکان کاشت – میراثی که نسلها از آن بهره میبرند.<ref name="wikipedia-fa">{{یادکرد وب|نشانی=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AC%D8%A8%D8%A7%D8%B1_%D8%A8%D8%A7%D8%BA%DA%86%D9%87%E2%80%8C%D8%A8%D8%A7%D9%86|عنوان=جبار باغچهبان|وبگاه=ویکیپدیا فارسی}}</ref><ref name="beytoote">{{یادکرد وب|نشانی=https://www.beytoote.com/scientific/scientist/biography-jabbar02-baghcheban.html|عنوان=بیوگرافی جبار باغچه بان|وبگاه=بیتوته}}</ref><ref name="magerta">{{یادکرد وب|نشانی=https://magerta.ir/culture/biography/research-on-biography-of-jabar-baghcheban/|عنوان=تحقیق درباره زندگینامه استاد جبار باغچه بان|وبگاه=ماگرتا}}</ref><ref name="tabnak">{{یادکرد وب|نشانی=https://www.tabnak.ir/fa/tags/166323/1/%D8%AC%D8%A8%D8%A7%D8%B1_%D8%A8%D8%A7%D8%BA%DA%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D9%86|عنوان=جبار باغچهبان|وبگاه=تابناک}}</ref>
| | با وجود تلاش کادر درمان، شدت جراحات وارده باعث شد محمدرضا کرمی پس از چند روز بستری، در روز ۱۵ دی ۱۴۰۴ جان خود را از دست بدهد. شبکه حقوق بشر کردستان نیز با تأیید این خبر اعلام کرد که مرگ او نتیجه مستقیم استفاده نیروهای حکومتی از سلاح گرم علیه معترضان غیرمسلح بوده است. (۳)(۴) |
|
| |
|
| == زندگی اولیه، مهاجرت به ایران و آغاز فعالیت آموزشی (۱۲۶۴–۱۳۰۳)==
| | پس از مرگ محمدرضا کرمی، مراسم خاکسپاری وی در شهرستان ملکشاهی برگزار شد. گزارشها حاکی از آن است که این مراسم تحت فضای امنیتی و با نظارت نیروهای حکومتی انجام شده و تلاشهایی برای جلوگیری از تبدیل آن به تجمع اعتراضی صورت گرفته است. با این حال، نام او در میان جانباختگان اعتراضات سراسری ثبت شد و یادش در کنار دیگر قربانیان قیام ۱۴۰۴ گرامی داشته میشود. (۱)(۴) |
|
| |
|
| میرزا جبار عسکرزاده در ۱۹ اردیبهشت ۱۲۶۴ خورشیدی در ایروان (قفقاز، امپراتوری روسیه) متولد شد. جدش از تبریز یا ارومیه بود و پدرش عسکر، معمار و شیرینیپز بود. باغچهبان تحصیلات سنتی در مسجد داشت و قرآن و فارسی آموخت، اما در ۱۵ سالگی به دلیل مشکلات مالی، مدرسه را ترک کرد و به حرفه پدر روی آورد.
| | کشتهشدن محمدرضا کرمی، بهویژه با توجه به سن پایین او، در گزارشهای حقوق بشری بهعنوان نمونهای از افزایش شمار نوجوانان قربانی سرکوب اعتراضات مورد توجه قرار گرفته است. این رخداد بیانگر گسترش دامنه خشونت دولتی به نسل جوان و مناطق کمتر دیدهشده کشور و جایگاه نوجوانان در حافظه جمعی اعتراضات سراسری ایران است. (۲)(۳) |
|
| |
|
| در جوانی شعر میسرود و با نام "عاجز" آثار ترکی منتشر کرد. با جنگ جهانی اول و کشتار مسلمانان قفقاز توسط روسها و ارمنیها، همراه همسرش صفیه میر بابایی در ۱۲۹۸ از جلفا به ایران مهاجرت کرد و در مرند ساکن شد.
| | == منابع == |
| | | ۱. سازمان مجاهدین خلق ایران – معرفی شهیدان قیام: |
| در مرند، باغچهبان آموزگار مدرسه احمدیه شد و ایرادات روش آموزش فارسی را دید. او روش نوینی ابداع کرد که موفقیتآمیز بود. در ۱۳۰۳ به تبریز رفت و نخستین کودکستان ایران را با نام «باغچه اطفال» تأسیس کرد – از همین رو نام «باغچهبان» را برگزید.<ref name="wikipedia-fa"/><ref name="beytoote"/><ref name="magerta"/>
| | https://m.mojahedin.org/id/38631a6a-1051-4c74-93a3-2113d63fd797 |
| | |
| == تأسیس نخستین مدرسه ناشنوایان ایران (۱۳۰۷) == | |
| در ۱۳۰۷، باغچهبان با مشاهده کودکی ناشنوا در محله، تصمیم گرفت به آموزش ناشنوایان بپردازد. او با کمک همسرش صفیه، نخستین مدرسه ناشنوایان ایران را در تبریز تأسیس کرد – ابتدا با ۳ دانشآموز و سپس گسترش به دهها نفر.
| |
| | |
| باغچهبان بدون تجربه قبلی، روشهای نوین ابداع کرد: الفبای دستی (الفبای گویا) که حروف را با شکل دست نشان میدهد، و "گوشی استخوانی" (تلفن گنگ) – دستگاهی که صدا را از طریق لرزش استخوان به گوش داخلی منتقل میکند. این اختراع در جهان به نام باغچهبان شناخته شد و در کنگرههای بینالمللی ارائه گردید.
| |
| | |
| او روش ترکیبی آموزش الفبا را ابداع کرد: ابتدا تصویر، سپس کلمه و جمله – روشی که تحول بزرگی در آموزش زبان فارسی بود و امروز کاربرد دارد. باغچهبان ناشنوایان را به حرف زدن آموخت و آنها را به جامعه بازگرداند.<ref name="wikipedia-fa"/><ref name="beytoote"/><ref name="magerta"/>
| |
|
| |
|
| == گسترش کودکستانها و فعالیت در شیراز و تهران ==
| | ۲. ایران آزادی – اسامی و مشخصات شهیدان اعتراضات و قیام ۱۴۰۴: |
| باغچهبان کودکستان را به شهرهای دیگر برد: در شیراز (۱۳۱۲) و تهران (۱۳۱۴) شعبههایی تأسیس کرد. او آموزش مختلط و دختران را ترویج کرد و با کارشکنیهای اداری (مانند عدم مجوز رسمی) مقابله نمود.
| | https://iranfreedom.net/%d8%a7%d8%b3%d8%a7%d9%85%db%8c-%d9%88-%d9%85%d8%b4%d8%ae%d8%b5%d8%a7%d8%aa-%d8%b4%d9%87%db%8c%d8%af%d8%a7%d9%86-%d8%a7%d8%b9%d8%aa%d8%b1%d8%a7%d8%b6%d8%a7%d8%aa-%d9%88-%d9%82%db%8c%d8%a7%d9%85-%db%b1 |
| | |
| در تهران، مدرسه ناشنوایان را گسترش داد. باغچهبان کتابهای آموزشی نوشت و نمایشنامههای کودکانه اجرا کرد – پیشگام تئاتر کودک در ایران بود.<ref name="tabnak"/><ref name="wikipedia-fa"/>
| |
| | |
| == ادبیات کودک و نوآوریهای فرهنگی ==
| |
| باغچهبان نخستین ناشر و مؤلف کتاب کودک در ایران است: بابا برفی (۱۳۱۳، برگزیده شورای جهانی کتاب کودک)، زندگی کودکان، الفبای آسان و نمایشنامههایی مانند خاله سوسکه. او با شعر و داستان، زبان کودکانه را رواج داد و آموزش را سرگرمکننده کرد.
| |
| | |
| باغچهبان مجله "کودک" منتشر کرد و با نویسندگان کودک همکاری داشت. فرزندانش ثمین (آهنگساز)، ثمینه و پروانه نیز در ادبیات کودک فعال شدند.<ref name="magerta"/><ref name="beytoote"/>
| |
| | |
| == دوران پس از جنگ جهانی دوم و گسترش آموزش ناشنوایان (۱۳۲۰–۱۳۴۵) ==
| |
| پس از جنگ جهانی دوم، باغچهبان به تهران بازگشت و مدرسه ناشنوایان را گسترش داد. او با کمک همسر و فرزندان، شعبههایی در شهرهای دیگر باز کرد و معلمان تربیت نمود. باغچهبان با وزارت فرهنگ همکاری کرد و روشهایش در برنامههای آموزشی رسمی وارد شد.
| |
| | |
| او کتابهای آموزشی جدید نوشت و در کنگرههای بینالمللی شرکت کرد – اختراع گوشی استخوانیاش در جهان شناخته شد. باغچهبان آموزش دختران ناشنوا را اولویت داد و با پیشداوریها مقابله کرد. فرزندانش ثمین (آهنگساز)، ثمینه (نویسنده کودک) و پروانه نیز در آموزش و هنر کودک فعال شدند – خانواده باغچهبان به "خاندان آموزش" معروف شد.<ref name="beytoote"/><ref name="magerta"/><ref name="tabnak"/>
| |
| | |
| == فعالیتهای فرهنگی و ادبی نهایی ==
| |
| باغچهبان نمایشنامههای کودکانه اجرا کرد و تئاتر کودک را رواج داد. او شعر میسرود و با نام "عاجز" آثار منتشر کرد، اما بیشتر به نثر کودک پرداخت. کتاب بابا برفی (۱۳۱۳) با تصاویر ساده و داستانهای اخلاقی، کلاسیک ادبیات کودک ایران شد.
| |
| | |
| باغچهبان با نویسندگان مانند صادق هدایت و بزرگ علوی دوستی داشت و در انجمنهای فرهنگی شرکت کرد. او آموزش را "باغچه امید" میدانست و تا آخر عمر به کودکان محروم کمک کرد.<ref name="wikipedia-fa"/><ref name="magerta"/>
| |
| | |
| == مرگ و مراسم تشییع ==
| |
| جبار باغچهبان در ۴ آذر ۱۳۴۵ خورشیدی در تهران درگذشت. مراسم تشییع با حضور معلمان، دانشآموزان ناشنوا و فرهنگیان برگزار شد. او نزدیک ابن بابویه در شهر ری دفن شد؛ آرامگاهی ساده که امروز زیارتگاه علاقهمندان است.<ref name="tabnak"/><ref name="beytoote"/>
| |
| | |
| == میراث جبار باغچهبان و تأثیر پایدار ==
| |
| میراث باغچهبان عظیم است: او آموزش ناشنوایان را در ایران ممکن کرد، کودکستان را رواج داد و ادبیات کودک را بنیان گذاشت. روشهای او (الفبای گویا، گوشی استخوانی، آموزش ترکیبی) همچنان کاربرد دارد و مدارس ناشنوایان ایران بر پایه کار او ساخته شده.
| |
| | |
| باغچهبان پیشگام آموزش مختلط، دختران و کودکان محروم بود و با نوآوری، آموزش را انسانیتر کرد. آثارش در ادبیات کودک کلاسیک هستند و خانوادهاش ادامهدهنده راه او شد.
| |
| | |
| باغچهبان نماد انساندوستی و نوآوری آموزشی است – مردی که از مهاجرت و فقر به خدمت به کودکان رسید و دنیای سکوت را به صدا درآورد. میراث او در هزاران دانشآموز ناشنوا، کودکستانها و کتابهای کودک زنده است؛ پیشگامی که ایران مدرن آموزش را مدیون اوست.<ref name="wikipedia-fa"/><ref name="beytoote"/><ref name="magerta"/>
| |
| | |
| == منابع ==
| |
| بیتوته. "بیوگرافی جبار باغچه بان." آخرین دسترسی ۱۶ دسامبر ۲۰۲۵. https://www.beytoote.com/scientific/scientist/biography-jabbar02-baghcheban.html.
| |
|
| |
|
| ماگرتا. "تحقیق درباره زندگینامه استاد جبار باغچه بان." آخرین دسترسی ۱۶ دسامبر ۲۰۲۵. https://magerta.ir/culture/biography/research-on-biography-of-jabar-baghcheban/.
| | ۳. ههنگاو – گزارش جانباختن محمدرضا کرمی در ملکشاهی: |
| | https://hengaw.net/fa/news/2026/01/article-44 |
|
| |
|
| تابناک. "جبار باغچهبان." آخرین دسترسی ۱۶ دسامبر ۲۰۲۵. https://www.tabnak.ir/fa/tags/166323/1/جبار-باغچه-بان.
| | ۴. شبکه حقوق بشر کردستان – کشتهشدن شهروندان در جریان اعتراضات ایلام: |
| | https://kurdistanhumanrights.org/fa/news-fa/killing-citizens/2026/01/06/p46181 |