|اتهامها=محاربه از طریق آتشزدن اماکن عمومی، افساد فیالارض، مسدودکردن خیابانها و مشارکت در قتل چهار نیروی بسیج و نیروی انتظامی
| leadfigures3 =
|مجازات=اعدام
| howmany1 = هزاران نفر (در تهران و شهرهای دیگر)
|مکان تولد=اصفهان
| howmany2 = نیروهای امنیتی و انتظامی (تعداد نامشخص)
|شهر خانگی=اصفهان}}
| howmany3 =
'''ابوالفضل سپاهی بادجانی'''، (متولد ۱۳۸۲، اصفهان، اعدامشده ۶ مرداد ۱۴۰۵، اصفهان) جوان ۲۳ ساله از بازداشتشدگان [[اعتراضات سراسری ۱۴۰۴|اعتراضات سراسری دیماه ۱۴۰۴]] در اصفهان، سحرگاه سهشنبه ۶ مردادماه ۱۴۰۵ در میدان علیخانی اصفهان بهصورت علنی اعدام شد.
| casualties1 = چندین زخمی در اثر گاز اشکآور و ضرب و شتم
| casualties2 =
| casualties3 =
| fatalities =
| injuries = چندین نفر (از شلیک گاز اشکآور و درگیریها)
| arrests = حداقل دو نفر در روز اول، تعداد نامشخص در روزهای بعد
| detentions =
| charged =
| fined =
| casualties_label = تلفات و آسیبها
| notes = واکنشهای جهانی شامل حمایت نفتالی بنت و انتقاد دونالد ترامپ؛ پتانسیل تبدیل به قیام بزرگ
| sidebox =
|image_size=320پیکسل}}
'''اعتراضات دی ۱۴۰۴'''، که از روز یکشنبه ۷ دی (۲۸ دسامبر ۲۰۲۵) در بازار تهران آغاز شد، در واکنش به افزایش شدید قیمت دلار به بیش از ۱۴۴ هزار تومان، تورم فزاینده، رکود اقتصادی، بیثباتی بازار ارز و فشارهای معیشتی شکل گرفت. بازاریان و کسبه با تعطیلی مغازهها و تجمعات در نقاطی مانند پاساژ علاءالدین، مجتمع چارسو، خیابان جمهوری و بازار بزرگ تهران اعتراض کردند و شعارهایی مانند «نترسید، نترسید، ما همه با هم هستیم» و «بازاری با غیرت حمایت، حمایت» سر دادند. این رویدادها به سرعت به روز دوم (۸ دی) کشیده شد و با گسترش به خیابانهای سعدی، لالهزار، امیرکبیر، مولوی و شوش، همراه با درگیریهای پراکنده گردید. نیروهای امنیتی با شلیک گاز اشکآور و ضرب و شتم معترضان پاسخ دادند، اما اعتراضات ادامه یافت و به شهرهایی مانند کرج، اصفهان، شیراز، مشهد، همدان، کرمانشاه، قشم، زنجان و کرمان رسید.
در روز سوم (۹ دی)، اعتصابات در بخشهای مختلف بازار تهران مانند بازار موبایل، صرافان و پوشاک تداوم یافت و دانشجویان دانشگاههای تهران، بهشتی، علامه طباطبایی، علم و صنعت، شریف، یزد و صنعتی اصفهان با تجمعات و شعارهایی مانند «دانشجو میمیرد، ذلت نمیپذیرد» و «مرگ بر دیکتاتور» به اعتراضات پیوستند. کامیونداران نیز با صدور بیانیه حمایت خود را اعلام کردند و بر اتحاد با بازاریان تأکید ورزیدند. تظاهرات شبانه در محلاتی مانند چیتگر تهران، ملارد، پردیس و سرآسیاب ملارد با شعارهای ضد حکومتی همراه بود. نیروهای سرکوبگر در همدان با شلیک مستقیم و در ملارد با گاز اشکآور اقدام کردند، که منجر به عقبنشینی آنان در برخی موارد گردید.
وی در پرونده موسوم به «میدان علیخانی» به اتهام «محاربه»، «افساد فیالارض»، آتشزدن اماکن عمومی و مشارکت در کشته شدن چهار نیروی حکومتی محکوم شده بود. بازداشت ابوالفضل سپاهی در ۲۰ دیماه ۱۴۰۴ با یورش نیروهای امنیتی به منزلش و تیراندازی همراه بود.
پاسخ حکومت ترکیبی از تهدید و وعده بود؛ [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی|سپاه پاسداران]] نسبت به فتنه هشدار داد، سازمان اطلاعات سپاه پیامکهای تهدیدآمیز فرستاد و [[مسعود پزشکیان]] دستور گفتوگو با معترضان را صادر کرد. استعفای رئیس بانک مرکزی و وعده تزریق ارز نیز مطرح شد. واکنشهای جهانی شامل حمایت نفتالی بنت از مردم ایران، انتقاد دونالد ترامپ از سرکوب، و گزارشهای نیویورک تایمز و آسوشیتدپرس از بحران اقتصادی بود. تحلیلها نشاندهنده پتانسیل تبدیل اعتراضات اقتصادی به سیاسی و حتی انقلاب، با اشاره به سابقه تاریخی بازار در تحولات ایران، بود. این اعتراضات تا ۹ دی ادامه داشته و فراخوانهایی برای تداوم صادر گردید.<ref name=":0">[https://www.hambastegimeli.com/115553_%D8%AA%D8%AC%D9%85%D8%B9-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%B6%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%AF%D9%86%D8%A8%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D9%82%DB%8C تجمع اعتراضی بازاریان بهدنبال افزایش قیمت ساعت به ساعت دلار در تهران - همبستگی ملی]</ref><ref name=":1">[https://parsi.euronews.com/2025/12/29/second-day-of-widespread-protests-in-tehran-and-other-cities-police-violence-and-tear-gas دومین روز اعتراضات گسترده بازاریان در تهران و دیگر شهرها - یورو نیوز] 1</ref><ref name=":2">[https://parsi.euronews.com/2025/12/30/iran-economic-collapse-bazaar-protests-2026-revolution-risk-analysis آیا خشم بازاریان میتواند به «انقلاب» در ایران بینجامد؟ - یورو نیوز] 2</ref><ref name=":3">[https://www.dw.com/fa-ir/%D8%AA%D8%B8%D8%A7%D9%87%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%88-%D8%B4%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D9%88%D8%A7%DA%A9%D9%86%D8%B4%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C/a-75338191 تظاهرات شبانه در شهرهای مختلف ایران و واکنشها در جهان - دویچهوله]</ref><ref name=":4">[https://news.mojahedin.org/i/%D8%AE%DB%8C%D8%B2%D8%B4-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%BE%DB%8C%D9%88%D8%B3%D8%AA%D9%86-%DA%A9%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%DB%8C%DA%AF%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%D8%AE%DB%8C%D8%B2%D8%B4-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86 پیوستن کوی دانشگاه تهران و شهرهای دیگر به خیزش تهران - سازمان مجاهدین خلق] 2</ref><ref name=":5">[https://www.iranntv.com/960171-%DA%AF%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D8%B4-%D8%AE%DB%8C%D8%B2%D8%B4-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86--%D9%86%DA%AF تظاهرات شبانه در چندین شهر، پیوستن دانشجویان، اعتراف هراسآلود مقامات رژیم و واکنش رسانهها و مقامات جهانی - سیمای آزادی]</ref><ref name=":6">[https://ir.voanews.com/a/8097071.html گسترش اعتصاب و اعتراضات به شهرهای مختلف ایران - صدای آمریکا]</ref><ref name=":7">[https://www.radiozamaneh.com/873190/ ادامه تجمعهای اعتراضی در چند شهر کشور - رادیو زمانه]</ref><ref name=":8">[https://www.iranintl.com/fa/liveblog/Bazaryan-2025 اعتصاب بازاریان تهران و شهرهای دیگر برای سومین روز پیاپی ادامه یافت - ایران اینترنشنال]</ref>
گزارشها حاکی از شکنجه شدید برای اخذ اعترافات اجباری، محرومیت از وکیل مستقل و دادرسی غیرشفاف است. این اعدام یکی از چهار مورد اعدامشده در این پرونده است و خطر اعدام هشت متهم دیگر همچنان وجود دارد. پیش از این دو زندانی سیاسی به نامهای [[عرفان اسفندیاری]] و [[گلمحمد محمدی]] از متهمان پروندهی میدان علیخانی در ۲۸ تیرماه ۱۴۰۵ اعدام شدند.<ref name=":0">[https://hengaw.net/fa/news/2026/07/article-177 حکم اعدام ابوالفضل سپاهی و امیرحسین صفری، از بازداشتشدگان اعتراضات دیماه در «میدان علیخانی» در ملأعام اجرا شد - ههنگاو]</ref><ref name=":1">[https://humanrightsinir.org/execution-787/ احکام اعدام امیرحسین صفری و ابوالفضل سپاهی اجرا شد - حقوق بشر در ایران]</ref><ref name=":2">[https://iranhrs.org/abolfazl-sepahi-amirhossein-safari-public-execution-isfahan/amp/ ابوالفضل سپاهی و امیرحسین صفری؛ اعدام دو زندانی سیاسی در میدان علیخانی اصفهان - کانون حقوق بشر ایران]</ref><ref name=":3">[https://news.mojahedin.org/i/%D8%A7%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D8%AC%D9%86%D8%A7%DB%8C%D8%AA%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%B4%DA%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%84%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%B5%D9%81%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%B6%D9%84-%D8%B3%D9%BE%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A7%D8%B5%D9%81%D9%87%D8%A7%D9%86 اعدام جنایتکارانه دو شورشگر دلیر امیرحسین صفری و ابوالفضل سپاهی در اصفهان - سازمان مجاهدین خلق ایران]</ref>
== زمینه و علل آغاز اعتراضات ==
== هویت و دستگیری ==
اعتراضات دی ۱۴۰۴ از روز یکشنبه ۷ دی در بازار تهران آغاز گردید و ریشه در افزایش شدید قیمت دلار به کانال ۱۴۵ هزار تومان، نوسانات شدید بازار ارز، تورم فزاینده، رکود بیسابقه و فشارهای معیشتی داشت. این وضعیت کسبه را تحت تأثیر قرار داد و منجر به تعطیلی بخشهایی از بازار شد. عوامل دیگری مانند [[فساد سیستماتیک در جمهوری اسلامی|فساد سیستماتیک]] حکومتی، تبعیض و بیثباتی اقتصادی نیز در تشدید نارضایتی نقش داشتند.<ref name=":0" />
ابوالفضل سپاهی بادجانی، متولد ۱۳۸۲ و ۲۳ ساله، از شهروندان اصفهان بود. او در تاریخ ۲۰ دیماه ۱۴۰۴ پس از یورش نیروهای امنیتی به منزلش، با استفاده از سلاح گرم و تیراندازی بازداشت شد.
[[بحران اقتصاد در ایران|بحران اقتصادی]] با کاهش ارزش ریال، افزایش قیمت کالاها و ناتوانی دولت در کنترل بازار همراه بود، که اعتماد عمومی را به حداقل رساند. تحلیلها نشان میدهد که این اعتراضات از نارضایتیهای انباشته از سالهای گذشته ناشی میشود و پتانسیل تبدیل به جنبش سیاسی را دارد.<ref name=":2" />
=== اتهامات ===
ابوالفضل سپاهی بادجانی به اتهام «محاربه از طریق آتشزدن اماکن عمومی» (شامل مسجد و خودپرداز)، «افساد فیالارض»، درگیری، حمل سلاح سرد (تبر و چاقو)، مسدود کردن خیابانها، آتشزدن لاستیکها، تخریب اموال عمومی و مشارکت در کشته شدن چهار نیروی یگان ویژه (ولیالله صفری، محمد همتی، حسین رمضانی و علی خشوعی اصفهانی) در ۱۸ دیماه ۱۴۰۴ در میدان علیخانی متهم شد.
== روز اول: شروع اعتراضات در تهران (۷ دی ۱۴۰۴) ==
=== روند قضایی ===
در روز یکشنبه ۷ دی، بازاریان تهران در واکنش به جهش قیمت ارز، مغازهها را تعطیل کردند و تجمعاتی در مقابل پاساژ علاءالدین و مجتمع چارسو تشکیل دادند. معترضان به خیابان جمهوری ریختند و شعارهایی مانند «نترسید، نترسید، ما همه با هم هستیم» و «حمایت، حمایت» سر دادند. بازار بزرگ تهران نیمهتعطیل شد و اعتصاب به بازار آهن و شوش رسید.
پرونده ابوالفضل سپاهی در شعبه دادگاه انقلاب اصفهان به ریاست قاضی مرتضی براتی رسیدگی شد. حکم اعدام صادر و در دیوان عالی کشور تأیید گردید. گزارشها حاکی از شکنجه شدید جسمی و روحی برای اخذ اعترافات اجباری، محرومیت از دسترسی به وکیل مستقل و دادرسی غیرشفاف است. احکام صرفاً بر اساس اقرارهای زیر شکنجه صادر شده است.
کسبه شامل قصابها، مرغفروشها و نانواها به اعتراض پیوستند و نیروهای انتظامی دو تن را بازداشت کردند. فضای بازار با بلاتکلیفی همراه بود و کسبه اعلام کردند بدون ثبات ارز، بازگشایی مغازهها ضررآور است.<ref name=":0" />
== اجرای حکم اعدام ==
سحرگاه سهشنبه ۶ مردادماه ۱۴۰۵ (۲۸ جولای ۲۰۲۶)، حکم اعدام ابوالفضل سپاهی بادجانی بهصورت علنی در میدان علیخانی اصفهان تحت تدابیر شدید امنیتی اجرا شد. نیروهای امنیتی از ساعات آخر شب با استقرار گسترده در محل، تجمع شهروندان معترض را سرکوب کردند و درگیریهایی رخ داد که منجر به مجروح شدن و بازداشت چندین نفر شد. شهروندان با سوت و کف و شعار «بیشرف بیشرف» اعتراض کردند. این اعدام یکی از اولین موارد اعدام در ملأعام بازداشتشدگان اعتراضات دیماه بود.
==== تظاهرات شبانه اولیه ====
== زمینه پرونده و وضعیت سایر متهمان ==
تظاهرات شبانه در ماهدشت کرج، قشم، ملارد، کرمان، همدان، زنجان و تهران آغاز شد، با شعارهایی مانند ضد حکومتی مانند: «دانشجو میمیرد، ذلت نمیپذیرد».<ref name=":3" />
پرونده «میدان علیخانی» به وقایع ۱۸ دیماه ۱۴۰۴ مربوط است. دستکم ۱۲ نفر در این پرونده به اعدام محکوم شده بودند. پیشتر عرفان اسفندیاری و گلمحمد محمدی در ۲۸ تیرماه ۱۴۰۵، اعدام شده بودند و با اعدام ابوالفضل سپاهی و امیرحسین صفری، شمار اعدامشدگان این پرونده به چهار نفر رسید. وضعیت علیرضا سپاهی و هفت متهم دیگر همچنان نامعلوم و در معرض خطر اعدام است. طی پنج ماه گذشته دستکم ۲۲ نفر از بازداشتشدگان اعتراضات دیماه اعدام شدهاند.
== روز دوم: گسترش در تهران و درگیریها (۸ دی ۱۴۰۴) ==
=== نقض حقوق ===
[[پرونده:اعتراضات دی ۴۰۴.jpg|جایگزین=مقاومت یک معترض در مقابل نیروهای سرکوبگر|بندانگشتی|323x323پیکسل|مقاومت یک معترض در مقابل نیروهای سرکوبگر]]
گزارشها بر شکنجه برای اخذ اعترافات، محرومیت از وکیل مستقل، نبود شفافیت در دادرسی و اجرای علنی حکم بهعنوان موارد نقض حق حیات، دادرسی عادلانه و منع شکنجه تأکید دارند.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":3" />
در روز دوشنبه ۸ دی، اعتراضات وارد دومین روز شد و به خیابانهای جمهوری، لالهزار، امیرکبیر، سعدی، چهارراه سیروس، میدان حسنآباد و بازار شوش گسترش یافت. کسبه مغازهها را بستند و با شعار «ببندید، ببندید» دیگران را به پیوستن دعوت کردند.
نیروهای پلیس با شلیک گاز اشکآور در خیابان جمهوری و اطراف پاساژ علاءالدین پاسخ دادند. معترضان شعارهایی مانند «گرونی، تورم، بلای جون مردم» و «مرگ بر دیکتاتور» سر دادند. درگیریها در باغ سپهسالار رخ داد و سطلهای زباله به آتش کشیده شد.
در ادامه، اعتصاب به بازار مبل یافتآباد رسید و اعتراضات سیاسیتر شد با شعارهایی مانند «نه [[غزه]]، نه لبنان، جانم فدای ایران».<ref name=":1" />
=== پیوستن دانشجویان به اعتراضات ===
دانشجویان از روز دوم به اعتراضات پیوستند و تجمعاتی در دانشگاههای تهران، شهید بهشتی، علامه طباطبایی، علم و صنعت، شریف، یزد و صنعتی اصفهان برگزار شد. در کوی دانشگاه تهران، دانشجویان با شعارهایی مانند «دانشجو میمیرد، ذلت نمیپذیرد» و «مرگ بر دیکتاتور» حمایت خود را اعلام کردند. این تجمعات در محوطه دانشگاهها شکل گرفت و دانشجویان خواستار پیوستن قشرها دیگر شدند.
در کوی دانشگاه تهران، تابلوی دفتر [[سید علی خامنه ای|خامنهای]] را کندند و شعار «بترسید، بترسید، ما همه با هم هستیم» سر دادند. دانشگاهها محاصره شد و [[لباس شخصی]]ها به معترضین حمله کردند. رژیم دانشگاهها را به بهانه آلودگی تعطیل کرد.<ref name=":4" /><ref name=":5" /><ref name=":9">[https://akhbar-rooz.com/1404/10/09/37125/ سومین روز اعتراضات علیه فروپاشی اقتصادی - اخبار روز]</ref>
==== اطلاعیه شورای ملی مقاومت ایران ====
[[شورای ملی مقاومت ایران]] اطلاعیهای به شرح زیر صادر کرد:<blockquote>«پیوستن کوی دانشگاه تهران و شهرهای دیگر به خیزش تهران
بهرغم بسیج تمامعیار نیروهای سرکوبگر، دوشنبهشب ۸ دیماه، دامنه اعتراضات از بازار و خیابانهای مرکزی تهران به دانشگاهها و محلات مختلف و همچنین به شهرهای دیگر گسترش یافت و فریاد «مرگ بر دیکتاتور» در سراسر میهن طنینانداز شدهاست.
دانشجویان در کوی دانشگاه تهران شعارهای «دانشجو میمیرد، ذلت نمیپذیرد» و «بترسید، بترسید، ما همه با هم هستیم» سردادند و مزدوران اطلاعاتی و انتظامی در وحشت از پیوستن مردم به دانشجویان، درهای کوی دانشگاه را بسته و آنرا را به محاصره درآوردند.
خیزش بازاریان تهران بهسرعت به شهرهای مختلف از جمله همدان، سرآسیاب ملارد، درگهان قشم، اهواز، زنجان، کرمان، کرج و مارلیک گسترش یافت. در اهواز، کرمان و زنجان جوانان بپا خواسته با شعارهای «امسال سال خونه، سیدعلی سرنگونه» «خامنهای قاتله ولایتش باطله» و «خامنهای مرگ به نیرنگ تو»، «ایرانی میمیرد ذلت نمیپذیرد» تظاهرات کردند. در همدان، نیروهای سرکوبگر با قساوت تمام به سمت جمعیت بیدفاع شلیک مستقیم کردند، اما جوانان جسورانه ایستادگی نمودند. در مارلیک کرج معترضان شعار میدادند «توپ تانک فشفشه آخوند باید گم بشه».
نیروهای امنیتی در نقاط تمرکز معترضان در تهران و سایر شهرها برای ممانعت از شکلگیری تجمع بلافاصله حاضر میشدند ولی واکنش مردم خشمگین توان هر اقدامی را از آنان سلب میکرد و در برخی موارد معترضان با شعارهای بیشرف بیشرف نیروهای سرکوبگر را به عقبنشینی واداشتند.
کامیونداران طی بیانیهای، حمایت تمامعیار خود را از خیزش بازار اعلام کرده و تأکید نمودند «مشکلات بازار و رانندگان ریشه مشترک دارد» و «اتحاد بازار و راننده تنها راه عبور از این وضعیت است و ما با تمام قوا در کنار مردم میایستیم».
دبیرخانه شورای ملی مقاومت ایران
۸ دی ۱۴۰۴ (۲۹ دسامبر ۲۰۲۵).»<ref name=":4" /> </blockquote>
== روز سوم: تداوم اعتصابات و گسترش (۹ دی ۱۴۰۴) ==
[[پرونده:دانشجویان در اعتراضات دی ۴۰۴.jpg|جایگزین=پیوستن دانشجویان به اعتراضات|بندانگشتی|پیوستن دانشجویان به اعتراضات]]
در روز سهشنبه ۹ دی، اعتصابات برای سومین روز ادامه یافت و بخشهایی از بازار موبایل، صرافان و پوشاک تعطیل ماند. تجمعات در خیابانهای جمهوری و ملت رخ داد و معترضان در برابر مأموران ایستادگی کردند. شعارهایی مانند «مرگ بر دیکتاتور» و «نه غزه، نه لبنان، جانم فدای ایران» مطرح شد. در کرمانشاه، کسبه با فریاد «ببندید» دیگران را به اعتصاب دعوت کردند. در روز سوم اعتصاب به نجفآباد اصفهان رسید و اعتراضات با گزارشهای بینالمللی همراه بود.<ref name=":8" />
در روز سوم، دانشجویان در دانشگاههای مختلف تجمع کردند و شعارهایی ضد حکومتی سر دادند. در دانشگاه تهران، اعتراضات با حضور گسترده دانشجویان همراه بود و نیروهای امنیتی اقدام به محاصره کردند. دانشجویان یزد و اصفهان نیز با برگزاری تجمعات، به خیزش پیوستند و بر اتحاد با بازاریان تأکید کردند.<ref name=":5" />
== گسترش اعتراضات به شهرهای دیگر ==
از روز دوم اعتراضات، اعتصابات به شهرهایی مانند کرج، اصفهان، شیراز، مشهد، همدان، کرمانشاه، قشم، زنجان و کرمان کشیده شد. در کرج، کسبه بازارچه میوه و ترهبار تجمع کردند و شعارهایی علیه گرانی سر دادند. در اصفهان، بازار بزرگ نیمهتعطیل شد و معترضان در خیابانهای مرکزی گرد آمدند. شیراز شاهد تعطیلی بازار وکیل بود و در مشهد، بازار رضا تحت تأثیر قرار گرفت. در همدان، اعتراضات با درگیری همراه بود و نیروهای امنیتی اقدام به سرکوب کردند. کرمانشاه و زنجان نیز گزارشهایی از اعتصاب کسبه داشتند، در حالی که در قشم و کرمان، تجمعات کوچکتر شکل گرفت. این گسترش نشاندهنده نارضایتی عمومی از وضعیت اقتصادی بود.
در روز سوم، اعتصابات در شهرهای بیشتری ادامه یافت، از جمله نجفآباد اصفهان و کرمانشاه، جایی که کسبه با فریادهای حمایتی به اعتصاب پیوستند. در همدان، اعتراضات به خشونت کشیده شد و نیروهای امنیتی با شلیک مستقیم پاسخ دادند. این شهرها شاهد شعارهایی مانند «بازاری با غیرت، حمایت حمایت» بودند.<ref name=":6" /><ref name=":7" />
=== پیوستن کامیونداران و سایر قشرها ===
کامیونداران با صدور بیانیهای در روز دوم، حمایت خود را از اعتراضات بازاریان اعلام کردند و بر اتحاد قشرها تأکید ورزیدند. این گروه اعلام کرد که فشارهای اقتصادی بر آنان نیز تأثیر گذاشته و آماده پیوستن به اعتصاب هستند. سایر قشرها مانند کارگران و بازنشستگان نیز در برخی شهرها به اعتراضات ملحق شدند.<ref name=":10">[https://iranwire.com/fa/features/147201-%D9%81%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%B6%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%AA%D9%87%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D9%85%DB%8C%DA%A9%D9%86%D8%AF-%D9%88-%D9%88%D8%B9%D8%AF%D9%87-%D9%85%DB%8C%D8%AF%D9%87%D8%AF/ فریاد معترضان در بازار؛ جمهوری اسلامی تهدید میکند و وعده میدهد - ایران وایر]</ref>
همچنین کامیونداران فراخوان اعتصاب دادند و در برخی نقاط مانند تهران و اصفهان، حرکت وسایل نقلیه را متوقف کردند. این پیوستن، اعتراضات را گستردهتر کرد و قشرها مختلف مردم را درگیر نمود.<ref name=":9" />
=== تظاهرات شبانه و شعارهای سیاسی ===
تظاهرات شبانه از روز دوم در محلاتی مانند چیتگر تهران، ملارد، پردیس و سرآسیاب ملارد آغاز شد. معترضان با شعارهایی مانند «مرگ بر دیکتاتور» و «توپ تانک بسیجی دیگر اثر ندارد» به خیابانها آمدند. در ملارد، جوانان سطلهای زباله را به آتش کشیدند و نیروهای امنیتی با گاز اشکآور پاسخ دادند، اما معترضان عقبنشینی نکردند.
تظاهرات شبانه ادامه یافت و در شهرهای مختلف، شعارهای سیاسی غالب شد. در تهران و کرج، معترضان شبانه تجمع کردند و خواستار تغییر اساسی شدند. این تظاهرات با گزارشهای بینالمللی همراه بود.<ref name=":3" />
== سرکوب و پاسخ حکومت ==
نیروهای امنیتی از روز اول با حضور گسترده در بازار تهران، اقدام به سرکوب کردند. در روز دوم، در تهران و کرج، گاز اشکآور شلیک شد و ضرب و شتم رخ داد. در همدان، شلیک مستقیم گزارش گردید و در ملارد، نیروهای ویژه مستقر شدند.<ref name=":1" />
در روز سوم، سرکوب تشدید شد و سازمان اطلاعات سپاه پیامکهای تهدیدآمیز فرستاد. سپاه پاسداران نسبت به فتنه هشدار داد و مسعود پزشکیان دستور گفتوگو داد، اما همزمان تهدید به برخورد کرد. استعفای رئیس بانک مرکزی و وعده تزریق ارز مطرح شد، اما معترضان آن را ناکافی دانستند.<ref name=":10" />
== واکنشهای جهانی و پتانسیل تحولات ==
واکنشهای جهانی شامل حمایت نفتالی بنت از مردم ایران، انتقاد دونالد ترامپ از سرکوب، و گزارشهای نیویورک تایمز از بحران بود. آسوشیتدپرس و خبرگزاری فرانسه نیز پوشش دادند.<ref name=":3" />
روزنامهایتالیایی لااستامپا نوشت: <blockquote>«سقوط ارزش ریال، اعتراض بازاریان در خیابانهای تهران را در پی داشت». </blockquote>این روزنامه گزارش داد بازاریان روز دوشنبه برای دومین روز اعتراضات خود را برگزار کردند، مغازههای خود را بستند و دیگران را نیز به اعتصاب دعوت کردند. بهنوشته لااستامپا، اقدامات امنیتی در طول اعتراضات شدید بودهاست.<ref name=":5" />
تحلیلها نشاندهنده پتانسیل تبدیل اعتراضات اقتصادی به سیاسی و حتی انقلاب بود، با اشاره به نقش تاریخی بازار در تحولات ایران. فراخوانهایی برای تداوم صادر شد.<ref>[https://article.mojahedin.org/i/%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%B6-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%DB%8C%D8%A7-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D9%82%DB%8C%D8%A7%D9%85%D8%9F-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%B4%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%A8-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86 اعتراض اقتصادی یا فراخوان به قیام؟ خوانشی از اعتصاب بازاریان - سازمان مجاهدین خلق] 1</ref>
== منابع ==
== منابع ==
نسخهٔ کنونی تا ۲۸ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۱۹
ابوالفضل سپاهی بادجانی
ابوالفضل سپاهی بادجانی
زادروز
۱۳۸۲ اصفهان
درگذشت
۶ مرداد ۱۴۰۵ میدان علیخانی اصفهان، اعدام در ملأ عام
شهر خانگی
اصفهان
دین
اسلام
اتهامها
محاربه از طریق آتشزدن اماکن عمومی، افساد فیالارض، مسدودکردن خیابانها و مشارکت در قتل چهار نیروی بسیج و نیروی انتظامی
مجازاتها
اعدام
ابوالفضل سپاهی بادجانی، (متولد ۱۳۸۲، اصفهان، اعدامشده ۶ مرداد ۱۴۰۵، اصفهان) جوان ۲۳ ساله از بازداشتشدگان اعتراضات سراسری دیماه ۱۴۰۴ در اصفهان، سحرگاه سهشنبه ۶ مردادماه ۱۴۰۵ در میدان علیخانی اصفهان بهصورت علنی اعدام شد.
وی در پرونده موسوم به «میدان علیخانی» به اتهام «محاربه»، «افساد فیالارض»، آتشزدن اماکن عمومی و مشارکت در کشته شدن چهار نیروی حکومتی محکوم شده بود. بازداشت ابوالفضل سپاهی در ۲۰ دیماه ۱۴۰۴ با یورش نیروهای امنیتی به منزلش و تیراندازی همراه بود.
گزارشها حاکی از شکنجه شدید برای اخذ اعترافات اجباری، محرومیت از وکیل مستقل و دادرسی غیرشفاف است. این اعدام یکی از چهار مورد اعدامشده در این پرونده است و خطر اعدام هشت متهم دیگر همچنان وجود دارد. پیش از این دو زندانی سیاسی به نامهای عرفان اسفندیاری و گلمحمد محمدی از متهمان پروندهی میدان علیخانی در ۲۸ تیرماه ۱۴۰۵ اعدام شدند.[۱][۲][۳][۴]
ابوالفضل سپاهی بادجانی، متولد ۱۳۸۲ و ۲۳ ساله، از شهروندان اصفهان بود. او در تاریخ ۲۰ دیماه ۱۴۰۴ پس از یورش نیروهای امنیتی به منزلش، با استفاده از سلاح گرم و تیراندازی بازداشت شد.
اتهامات
ابوالفضل سپاهی بادجانی به اتهام «محاربه از طریق آتشزدن اماکن عمومی» (شامل مسجد و خودپرداز)، «افساد فیالارض»، درگیری، حمل سلاح سرد (تبر و چاقو)، مسدود کردن خیابانها، آتشزدن لاستیکها، تخریب اموال عمومی و مشارکت در کشته شدن چهار نیروی یگان ویژه (ولیالله صفری، محمد همتی، حسین رمضانی و علی خشوعی اصفهانی) در ۱۸ دیماه ۱۴۰۴ در میدان علیخانی متهم شد.
روند قضایی
پرونده ابوالفضل سپاهی در شعبه دادگاه انقلاب اصفهان به ریاست قاضی مرتضی براتی رسیدگی شد. حکم اعدام صادر و در دیوان عالی کشور تأیید گردید. گزارشها حاکی از شکنجه شدید جسمی و روحی برای اخذ اعترافات اجباری، محرومیت از دسترسی به وکیل مستقل و دادرسی غیرشفاف است. احکام صرفاً بر اساس اقرارهای زیر شکنجه صادر شده است.
اجرای حکم اعدام
سحرگاه سهشنبه ۶ مردادماه ۱۴۰۵ (۲۸ جولای ۲۰۲۶)، حکم اعدام ابوالفضل سپاهی بادجانی بهصورت علنی در میدان علیخانی اصفهان تحت تدابیر شدید امنیتی اجرا شد. نیروهای امنیتی از ساعات آخر شب با استقرار گسترده در محل، تجمع شهروندان معترض را سرکوب کردند و درگیریهایی رخ داد که منجر به مجروح شدن و بازداشت چندین نفر شد. شهروندان با سوت و کف و شعار «بیشرف بیشرف» اعتراض کردند. این اعدام یکی از اولین موارد اعدام در ملأعام بازداشتشدگان اعتراضات دیماه بود.
زمینه پرونده و وضعیت سایر متهمان
پرونده «میدان علیخانی» به وقایع ۱۸ دیماه ۱۴۰۴ مربوط است. دستکم ۱۲ نفر در این پرونده به اعدام محکوم شده بودند. پیشتر عرفان اسفندیاری و گلمحمد محمدی در ۲۸ تیرماه ۱۴۰۵، اعدام شده بودند و با اعدام ابوالفضل سپاهی و امیرحسین صفری، شمار اعدامشدگان این پرونده به چهار نفر رسید. وضعیت علیرضا سپاهی و هفت متهم دیگر همچنان نامعلوم و در معرض خطر اعدام است. طی پنج ماه گذشته دستکم ۲۲ نفر از بازداشتشدگان اعتراضات دیماه اعدام شدهاند.
نقض حقوق
گزارشها بر شکنجه برای اخذ اعترافات، محرومیت از وکیل مستقل، نبود شفافیت در دادرسی و اجرای علنی حکم بهعنوان موارد نقض حق حیات، دادرسی عادلانه و منع شکنجه تأکید دارند.[۱][۲][۳][۴]
