|نام رویداد=شکایت کیفری علیه کاظم غریبآبادی در سوئیس به اتهام جنایت علیه بشریت
| تصویر = [[پرونده:خیزش دانشگاهها در اسفند۱۴۰۴.jpg|350px]]
|تصویر=ویلیام بوردون.jpg
| نوع = اعتراضات دانشجویی و خیزش دانشگاهی
|عرض تصویر=۳۵۰
| تاریخ = ۲ اسفند ۱۴۰۴ – تاکنون
|توضیح تصویر=تصویر کاظم غریبآبادی در نشستهای بینالمللی (تصویر نمادین)
| مکان = تهران (دانشگاه تهران، شریف، امیرکبیر، خواجه نصیر، علم و صنعت، شهید بهشتی، الزهرا، هنر و معماری پارس و غیره)، مشهد (دانشگاه فردوسی، سجاد) و سایر شهرها
|عناوین دیگر=شکایت کیفری در سوئیس علیه معاون وزیر خارجه رژیم ایران به اتهام جنایت علیه بشریت
| علت = بازگشایی دانشگاهها پس از تعطیلی طولانی، یادبود شهدای قیام دیماه ۱۴۰۴، خشم از سرکوب، بازداشت دانشجویان، فساد و دیکتاتوری ولایت فقیه
|مکان=سوئیس (دادگاههای فدرال سوئیس، ژنو)
| شرکتکنندگان = دانشجویان، برخی اساتید و جوانان حامی
|زمان=۲۶ فوریه ۲۰۲۶ (۷ اسفند ۱۴۰۴)
| رهبران = خودجوش (با حمایت [[شورای ملی مقاومت ایران]] و [[مریم رجوی]])
|نتیجه=ثبت شکایت کیفری بر اساس اصل صلاحیت قضایی جهانی، درخواست بازداشت فوری غریبآبادی، آغاز بررسی اولیه توسط مقامات قضایی سوئیس، و فشار حقوقی بینالمللی برای پاسخگویی مقامات رژیم ایران در قبال سرکوب اعتراضات ۱۴۰۱ و جنایات علیه بشریت
| پیامد = تشدید سرکوب، احضار و ممنوعالورودی دانشجویان، فراخوان به اعتصاب عمومی، بازتاب بینالمللی
}}
}}
'''چکیده'''
در ۲۶ فوریه ۲۰۲۶ (۷ اسفند ۱۴۰۴)، شکایتی کیفری در سوئیس علیه کاظم غریبآبادی، معاون وزیر امور خارجه رژیم ایران، به اتهام جنایت علیه بشریت ثبت شد. این شکایت توسط وکیل فرانسوی ویلیام بوردون و همکارش فیلیپین واگانی به نمایندگی از رضا شمیرانی، شهروند ایرانی-سوئیسی که سالها در زندانهای رژیم به دلیل فعالیتهای سیاسی زندانی و شکنجه شده بود، تنظیم گردید. اتهامات شامل مشارکت در سرکوب سیستماتیک اعتراضات ۱۴۰۱ (جنبش زن، زندگی، آزادی)، بازداشتهای خودسرانه، شکنجه، قتلهای فراقضایی و خشونت جنسی است. شکایت بر اساس اصل صلاحیت قضایی جهانی سوئیس مطرح شد و خواستار بازداشت فوری غریبآبادی گردید که همزمان در ژنو حضور داشت. این پرونده نمونهای از تلاشهای حقوقی بینالمللی برای پایان دادن به مصونیت مقامات ارشد رژیم ایران است و میتواند مقدمهای برای پیگردهای قضایی بیشتر باشد.<ref name=":0">[https://news.mojahedin.org/i/%D8%B4%DA%A9%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%DA%A9%DB%8C%D9%81%D8%B1%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D8%B8%D9%85-%D8%BA%D8%B1%DB%8C%D8%A8%E2%80%8C%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D9%88%D8%A6%DB%8C%D8%B3-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D8%AA%D9%87%D8%A7%D9%85-%D8%AC%D9%86%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%A8%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D8%AA شکایت کیفری علیه کاظم غریبآبادی در سوئیس]</ref><ref name=":1">[https://www.iranintl.com/en/202602261692 Iran deputy FM faces crimes against humanity complaint in Switzerland]</ref>
'''شکایت کیفری علیه کاظم غریبآبادی در سوئیس به اتهام جنایت علیه بشریت'''، پروندهای حقوقی است که در ۲۶ فوریه ۲۰۲۶ (۷ اسفند ۱۴۰۴) در نظام قضایی سوئیس ثبت شد. این شکایت توسط وکیل برجسته فرانسوی ویلیام بوردون و همکارش فیلیپین واگانی به نمایندگی از رضا شمیرانی، شهروند ایرانی-سوئیسی که سالها در زندانهای رژیم به دلیل فعالیتهای سیاسی هواداری از سازمان مجاهدین خلق زندانی و شکنجه شده بود، تنظیم گردید.<ref name=":0" /><ref name=":1" />
==زمینه و ثبت شکایت==
شکایت بر اساس اصل صلاحیت قضایی جهانی سوئیس مطرح شد که به دادگاههای این کشور اجازه میدهد بدون نیاز به ارتباط سرزمینی مستقیم، به جرایم سنگین بینالمللی از جمله جنایت علیه بشریت رسیدگی کنند. شاکی رضا شمیرانی بین سالهای ۱۳۶۰ تا ۱۳۷۰ به مدت حدود ده سال زندانی بوده و پس از آزادی به سوئیس پناهنده شده است. وکلا تأکید کردند که غریبآبادی در زمان سرکوب اعتراضات ۱۴۰۱ (جنبش زن، زندگی، آزادی) دارای مناصب کلیدی قضایی و تحقیقاتی بوده و نقش مهمی در طراحی و اجرای سیاستهای سرکوب ایفا کرده است.<ref name=":0" /><ref name=":2">[https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/crimes-against-humanity-complaint-filed-in-switzerland-against-iran-deputy-minister/ Crimes against humanity complaint filed in Switzerland against Iran deputy minister]</ref>
==اتهامات اصلی==
اتهامات مطرحشده شامل مشارکت مستقیم یا غیرمستقیم در ارتکاب جنایات علیه بشریت طی سرکوب اعتراضات ۱۴۰۱ است. این اتهامات عبارتند از:
'''خیزش دانشگاهها در اسفند ۱۴۰۴'''، که از روز ۲ اسفند ۱۴۰۴ با بازگشایی دانشگاهها آغاز شد، به عنوان بخشی از قیام سراسری ایران علیه رژیم ولایت فقیه شکل گرفت.<ref name=":0">[https://news.mojahedin.org/i/%D8%AE%DB%8C%D8%B2%D8%B4-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%AC%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D9%88%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D9%85%D8%AA%D9%88%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AE%D8%AA%D9%84%D9%81-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D9%82%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%87-%DB%B6%DB%B8 خیزش بزرگ دانشجویان برای دومین روز متوالی در دانشگاههای مختلف کشور - قیام سراسری ایران – شماره ۶۸]</ref> دانشجویان در دانشگاههای تهران مانند دانشگاه تهران، [[دانشگاه صنعتی شریف]]، دانشگاه صنعتی امیرکبیر، دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی، دانشگاه علم و صنعت ایران، دانشگاه بهشتی و دانشگاه هنر و معماری پارس تجمع کرده و شعارهایی علیه دیکتاتوری سر دادند.<ref name=":6">[https://news.mojahedin.org/i/%D8%AA%D8%AC%D9%85%D8%B9-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%AC%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D9%81-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1%DA%A9%D8%A8%DB%8C%D8%B1-%D9%86%D8%AE%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D9%86-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DA%AF%D8%B4%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B4%D8%B9%D8%A7%D8%B1-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%82%D8%A7%D8%A8%D9%84%D9%87-%D8%A8%D8%B3%DB%8C%D8%AC%DB%8C- تجمع و درگیری دانشجویان دانشگاههای شریف و امیرکبیر در نخستین روز بازگشایی؛ شعار علیه خامنهای و مقابله با بسیجیها]</ref> این اعتراضات در روز دوم (۳ اسفند) گسترش یافت و به دانشگاه فردوسی مشهد و دانشگاه سجاد مشهد رسید.<ref name=":1">[https://news.mojahedin.org/i/%D8%AF%D9%88%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%B6%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%AC%D9%88%DB%8C%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B1%DA%AF-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%AE%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%D9%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87 دومین روز اعتراضات دانشجویی - شعار دانشجویان دانشگاه تهران: «مرگ بر ستمگر، چه شاه باشه چه رهبر» + پیام خانم مریم رجوی]</ref> دانشجویان با تأکید بر مرزبندی نه شاه نه رهبر، خواستار دموکراسی و برابری شدند.<ref name=":5">[https://news.mojahedin.org/i/%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%87-%D8%AC%D9%85%D8%B9%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%AC%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D9%85%D9%88%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DB%8C%DA%A9-%D8%B2%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA بیانیه جمعی از دانشجویان دانشگاه تهران: دانشگاه زنده است، امید به جمهوری دموکراتیک زنده است]</ref>
بازداشتهای خودسرانه گسترده
شکنجه و رفتارهای غیرانسانی یا تحقیرآمیز
قتلهای فراقضایی و خشونت جنسی
آگاهی کامل از جرایم و عدم اقدام برای پیشگیری، بلکه تشویق یا توجیه آنها (بهویژه در اظهارات غریبآبادی در نشستهای سازمان ملل در آذر ۱۴۰۱ که کشتار معترضان را توجیه کرد)
در روز سوم (۴ اسفند)، اعتراضات به خیابانهای اطراف دانشگاهها کشیده شد و نیروهای سرکوبگر با گاز اشکآور و تیراندازی پاسخ دادند.<ref name=":4">[https://news.mojahedin.org/i/%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AE%DB%8C%D8%B2%D8%B4-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%AC%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AE%D8%AA%D9%84%D9%81-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%AC%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%87%D9%86%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87-%D9%82%D8%B3%D9%85-%D8%AE%D9%88%D9%86-%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D9%85-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86 چهارمین روز خیزش دانشجویان در دانشگاههای مختلف - دانشجویان هنرستان سوره: قسم به خون یاران ایستادهایم تا پایان]</ref> روز چهارم (۵ اسفند) شاهد تحصن در دانشگاه الزهرا و درگیریهای شدید در دانشگاههای تهران بود.<ref name=":3">[https://article.mojahedin.org/i/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87%D9%87%D8%A7-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DA%AF%D8%B4%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B4%D8%AF%D8%9F دانشگاهها، چگونه بازگشایی شد؟]</ref> دانشجویان با یادبود شهدای قیام دیماه، بر ادامه مبارزه تا سرنگونی تأکید کردند.<ref name=":2">[https://news.mojahedin.org/i/%D9%81%D8%A7%DA%A9%D8%B3--%D9%86%DB%8C%D9%88%D8%B2-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%85%D9%88%D8%AC-%D9%86%D8%A7%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%DA%A9%D9%88%D8%A8-%D9%82%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%AF%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%87 فاکسنیوز: درگیریهای دانشگاههای تهران؛ یکی از آشکارترین نمایشهای ناآرامی از زمان سرکوب قیام در دیماه بود]</ref>
وکلا به گزارش هیئت مستقل بینالمللی تحقیق سازمان ملل اشاره کردند که وقایع را مصداق جنایت علیه بشریت دانسته است.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" />
==درخواستهای وکلا==
در روز پنجم (۵اسفند) مقامات آموزشی و امنیتی جمهوری اسلامی با اتخاذ تدابیر گستردهای شامل بستن ورودی برخی دانشگاهها، تشدید حضور نیروهای امنیتی، احضار و ممنوعالورودی دانشجویان و انتقال کلاسها به حالت مجازی، تلاش کردند از گسترش و پیوند اعتراضات جلوگیری کنند.<ref name=":11">[https://news.mojahedin.org/i/%D9%BE%D9%86%D8%AC%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AE%DB%8C%D8%B2%D8%B4-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%AC%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AE%D8%AA%D9%84%D9%81-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 پنجمین روز خیزش دانشجویان در دانشگاههای مختلف ایران]</ref>
وکلای شاکی خواستار بازداشت فوری غریبآبادی شدند، بهویژه آنکه وی همزمان با ثبت شکایت برای شرکت در مذاکرات و نشستهای بینالمللی در ژنو حضور داشت. آنها تأکید کردند که عدم اقدام مقامات سوئیسی، مبارزه با مصونیت عاملان سنگینترین جرایم بینالمللی را به شعاری توخالی تبدیل خواهد کرد. شکایت بر پایه شواهد مستند از گزارشهای سازمان ملل و اسناد بینالمللی تنظیم شده است.<ref name=":0" /><ref name=":1" />
==پیامدهای حقوقی و سیاسی==
این رویدادها با واکنشهای بینالمللی همراه بود؛ رسانههایی مانند نیویورک تایمز و رویترز آن را یکی از بزرگترین نمایشهای ناآرامی از زمان سرکوب قیام دیماه توصیف کردند.<ref name=":7">[https://www.nytimes.com/2026/02/21/world/middleeast/iran-student-protests.html Iran’s Students Hold Anti-Regime Protests as Universities Reopen]</ref><ref name=":10">[https://www.reuters.com/business/media-telecom/iranian-students-protest-second-day-some-universities-2026-02-22 Iranian students protest for second day at some universities]</ref> اعتراضات تا روز ششم ادامه یافت و دانشجویان را به عنوان پیشتازان جنبش آزادیخواهی معرفی کرد.<ref name=":8">[https://www.ncr-iran.org/en/ncri-statements/statement-iran-protest/defiant-uprising-in-universities-protests-in-abdanan-and-echo-of-overthrow-slogans-on-the-40th-day-memorial-of-martyrs Defiant Uprising in Universities, Protests in Abdanan, and Echo of Overthrow Slogans on the 40th Day Memorial of Martyrs]</ref><ref name=":9">[https://iranwire.com/en/features/149412-irans-universities-reopen-to-protest-as-students-demand-justice-for-the-killed Iran’s Universities Reopen to Protest as Students Demand Justice for the Killed]</ref>
تا اواخر فوریه ۲۰۲۶، مقامات قضایی سوئیس تأیید کردهاند که شکایت دریافت و در حال بررسی اولیه است، اما تصمیمی درباره بازداشت یا ادامه روند اعلام نشده. این پرونده نمونهای از تلاشهای حقوقی بینالمللی برای پاسخگویی مقامات ارشد رژیم ایران است و میتواند مقدمهای برای پیگردهای قضایی بیشتر در کشورهای دیگر باشد. این اقدام فشار بر رژیم ایران را افزایش داده و بحثهایی درباره مصونیت مقامات آن را در سطح جهانی زنده کرده است.<ref name=":1" /><ref name=":2" />
==جمعبندی==
== زمینه و علل خیزش دانشگاهها ==
شکایت کیفری علیه کاظم غریبآبادی در سوئیس، گامی مهم در مبارزه حقوقی بینالمللی با مصونیت مقامات رژیم ایران به شمار میرود. این پرونده با استناد به اصل صلاحیت قضایی جهانی، بر جنایات علیه بشریت در سرکوب اعتراضات ۱۴۰۱ تمرکز دارد و خواستار پاسخگویی قضایی است. این اقدام نشاندهنده عزم شاکیان و وکلا برای پایان دادن به impunity مقامات رژیم است و میتواند الگویی برای پروندههای مشابه در آینده باشد.
==منابع==
خیزش دانشگاهها در ۲اسفند ۱۴۰۴ در ادامهٔ قیام سراسری دیماه ۱۴۰۴ شکل گرفت که طی آن هزاران نفر از مردم ایران در اعتراض به دیکتاتوری ولایت فقیه، فساد گسترده، فقر فزاینده و سرکوب سیستماتیک به خیابانها آمدند.<ref name=":0" /> دانشگاهها در جریان قیام دیماه به مدت طولانی تعطیل شدند و بسیاری از دانشجویان در اعتراضات شرکت کردند یا به عنوان زندانی سیاسی بازداشت شدند.<ref name=":3" />
===منابع اصلی فارسی===
۱. شکایت کیفری علیه کاظم غریبآبادی در سوئیس به اتهام جنایت علیه بشریت. سازمان مجاهدین خلق ایران.
با نزدیک شدن به ابتدای ترم تحصیلی جدید در اسفند ۱۴۰۴، رژیم جمهوری اسلامی ناچار به بازگشایی دانشگاهها شد.<ref name=":3" /> این بازگشایی، که ظاهراً برای بازگشت به روال عادی آموزشی صورت گرفت، به سرعت به فرصتی برای تجمع دانشجویان تبدیل شد.<ref name=":6" /> دانشجویان که بسیاری از آنان شاهد کشته شدن همکلاسیها، دوستان و خانوادههای خود در قیام دیماه بودند، دانشگاه را به صحنهای برای یادبود شهدا و ادامه مبارزه تبدیل کردند.<ref name=":0" />
===منابع انگلیسی===
۲. Iran deputy FM faces crimes against humanity complaint in Switzerland. Iran International / AFP.
== علل اصلی این خیزش ==
۳. Crimes against humanity complaint filed in Switzerland against Iran deputy minister. The Times of Israel / AFP.
۴. Crimes against humanity complaint filed in Switzerland against Iran deputy minister: lawyers. CGTN / AFP.
* یادآوری و گرامیداشت شهدای قیام دیماه و مطالبه عدالت برای جانباختگان
* خشم از ادامه سرکوب، بازداشت گسترده دانشجویان و اساتید منتقد
* نارضایتی عمیق از سیاستهای اقتصادی رژیم که منجر به فقر و بیکاری گسترده جوانان تحصیلکرده شده بود
* رد کامل مشروعیت رژیم ولایت فقیه و تأکید بر ضرورت سرنگونی آن
دانشجویان با شعارهایی مانند «دانشگاه زنده است»، «دانشجو، معلم، کارگر، اتحاد اتحاد» و «این آخرین پیامه، هدف سرنگونیه» ثابت کردند که دانشگاه دیگر تنها محل آموزش نیست، بلکه سنگر مقاومت و پیشتاز قیام برای آزادی است.<ref name=":0" /><ref name=":1" />
== روز اول: بازگشایی و شعلهور شدن اعتراضات (۲ اسفند ۱۴۰۴) ==
در روز دوشنبه ۲ اسفند ۱۴۰۴، همزمان با بازگشایی رسمی دانشگاهها پس از تعطیلی طولانی، دانشجویان در چندین دانشگاه بزرگ تهران تجمع کردند.<ref name=":6" /> در دانشگاه تهران، دانشجویان از ساعات اولیه صبح در دانشکدههای مختلف، به ویژه دانشکده فنی و علوم اجتماعی، تجمع کردند و با سر دادن شعار «مرگ بر خامنهای» و «این آخرین پیامه، هدف سرنگونیه» اعتراض خود را آغاز نمودند.<ref name=":0" />
بر اساس گزارشهای منتشرشده از منابع دانشجویی، در [[دانشگاه صنعتی شریف]]، دانشجویان دانشگاه صنعتی شریف از ساعات اولیه روز شنبه با تجمع در محوطه دانشگاه، شعارهایی از جمله
«این همه سال جنایت، مرگ بر این ولایت»،
«کشته ندادیم که سازش کنیم، رهبر قاتل رو ستایش کنیم»،
و «مرگ بر دیکتاتور»
سر دادند.
در ادامه، دانشجویان با سردادن شعار «آزادی، آزادی، آزادی» بر ادامه مقاومت و ایستادگی خود تأکید کردند.
در جریان این تجمع، نیروهای بسیجی برای متفرقکردن دانشجویان وارد عمل شدند که این اقدام با مقاومت دانشجویان روبهرو شد و به درگیری انجامید. دانشجویان معترض در واکنش به حضور نیروهای سرکوبگر، شعار «بیشرف، بیشرف» سر دادند.
همزمان، دانشجویان دانشگاه صنعتی امیرکبیر نیز در نخستین روز بازگشایی دانشگاه، تجمع اعتراضی برگزار کردند. دانشجویان این دانشگاه با شعارهایی نظیر
«این آخرین پیامه، هدف کل نظامه»،
«امسال سال خونه، سیدعلی سرنگونه»،
و «این گل پرپر شده، هدیه به میهن شده»
بر استمرار قیام و نفی کلیت نظام حاکم تأکید کردند.
در ادامه تجمعهای دانشگاه شریف، دانشجویان شعارهای دیگری از جمله
«تا آخوند کفن نشود، این وطن وطن نشود»،
«میجنگیم، میمیریم، ایران و پس میگیریم»،
و بار دیگر «آزادی، آزادی، آزادی»
نیروهای بسیجی و لباسشخصیها تلاش کردند تجمع را پراکنده کنند اما با مقاومت دانشجویان مواجه شدند.<ref name=":6" />
در دانشگاه صنعتی امیرکبیر (پلیتکنیک)، دانشجویان با نصب پلاکاردهایی با نام شهدای قیام دیماه از آنان یاد کردند.<ref name=":6" /> در دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی نیز تجمعات مشابهی شکل گرفت و دانشجویان با شعارهای رادیکال خشم خود را ابراز کردند.<ref name=":0" />
در دانشگاه علم و صنعت ایران، دانشجویان با تجمع در مقابل ساختمان مرکزی دانشگاه، خواستار آزادی دانشجویان زندانی شدند.<ref name=":0" /> در دانشگاه ملی (بهشتی) نیز اعتراضات با حضور گسترده دانشجویان دختر و پسر همراه بود.<ref name=":0" />
این تجمعات عمدتاً در داخل محوطه دانشگاهها محدود ماند ولی حاکی از زنده بودن روحیه قیام و مقاومت در میان نسل جوان تحصیلکرده بود.<ref name=":6" />
== روز دوم: گسترش خیزش و ورود به خیابانها (۳ اسفند ۱۴۰۴) ==
[[پرونده:دومین روز خیزش دانشجویان.jpg|جایگزین=دومین روز خیزش دانشجویان|بندانگشتی|'''دومین روز خیزش دانشجویان''']]
در روز سهشنبه ۳اسفند، اعتراضات دانشجویی شدت بیشتری گرفت و به دانشگاههای بیشتری گسترش یافت.<ref name=":1" /> در تهران، دانشجویان دانشگاه الزهرا (ویژه بانوان) با تجمع گسترده و شعار به خیزش پیوستند.<ref name=":1" />
مهمترین تحول روز دوم، ورود دانشجویان دانشگاه فردوسی مشهد و دانشگاه سجاد مشهد به صحنه اعتراضات بود.<ref name=":1" /> در دانشگاه فردوسی، دانشجویان با تجمع در میدان اصلی دانشگاه و سر دادن شعار نشان دادند که خیزش دانشجویی محدود به پایتخت نیست.<ref name=":1" />
در تهران، دانشجویان از دانشگاههای مختلف به خیابانهای اطراف دانشگاه ریختند.<ref name=":1" />
در دانشگاه خواجه نصیر تهران، دانشجویان با لگدمال کردن عکس علی خامنهای، شعار دادند:
«خامنهای قاتل، زهی خیال باطل»، «بیشرف بیشرف»
در دانشگاه علم و صنعت تهران، تجمعات با شعارهایی مانند«قسم به خون یاران، ایستادهایم تا پایان»، «تا آخوند کفن نشود این وطن وطن نشود»، «زندانی سیاسی آزاد باید گردد و مرگ بر خامنهای» ادامه یافت.
دانشگاه ملی (بهشتی) نیز شاهد راهپیمایی دانشجویان بود که با شعارهای:
«مرگ بر خامنهای»، «قسم به خون یاران، ایستادهایم تا پایان» و «میجنگیم، میمیریم، ایران را پس میگیریم» اعتراض خود را به سرکوب جمهوری اسلامی اعلام کردند.
در دانشگاه صنعتی شریف تهران، تجمعات برای دومین روز برگزار شد و دانشجویان شعار دادند:
«قسم به خون یاران، ایستادهایم تا پایان»، «مرگ بر خامنهای»، «خونی که ریخته میشه با هیچی پاک نمیشه»
دانشگاه فردوسی مشهد و دانشگاه سجاد مشهد نیز شاهد حضور پرشور دانشجویان بود. شعارهای آنان شامل:
«قسم به خون یاران، ایستادهایم تا پایان»، «امسال سال خونه، سیدعلی سرنگونه»، «آزادی، آزادی»، «کشته ندادیم که سازش کنیم، رهبر قاتل را ستایش کنیم» و فریاد «بیشرف بیشرف» علیه بسیجیها بود.
تظاهرات دانشجویان دانشگاه تهران نیز با شعارهایی چون:
«مرگ بر دیکتاتور»، «امسال سال خونه، سیدعلی سرنگونه» و «مرگ بر خامنهای» ادامه یافت.<ref name=":1" />
در همین روز، [[مریم رجوی]]، رئیسجمهور برگزیده [[شورای ملی مقاومت ایران]]، بیانیهای صادر کرد و به دانشجویان درود فرستاد:<blockquote>درود بر دانشجویان بهپاخاسته در دانشگاههای ایران، از دانشگاه فردوسی مشهد و دانشگاه تهران تا دانشگاه صنعتی شریف، امیرکبیر، علم و صنعت، خواجه نصیر و... که در دومین روز متوالی بهمناسبت چهلمین روز شهادت یاران شهیدشان در قیام دی با فریاد «قسم به خون یاران، ایستادهایم تا پایان» «مرگ برخامنهای»، «مرگ بر ستمگر چه شاه باشه چه رهبر» و « نه سلطنت نه رهبری، دموکراسی برابری» بر تداوم قیام تاکید کردند. تشبثات مزدوران بسیجی با طرح شعارهای انحرافی و حمله به دانشجویان مبارز با پاسخ قاطع دانشجویان مواجه شد.<ref name=":1" /></blockquote>
== روز سوم: گسترش اعتراضات دانشجویی ==
[[پرونده:سومین روز خیزش دانشجویان.jpg|جایگزین=سومین روز خیزش دانشجویان|بندانگشتی|300x300px|'''سومین روز خیزش دانشجویان''']]
در روز چهارم اسفند ۱۴۰۴ (سومین روز متوالی اعتراضات دانشجویی پس از بازگشایی حضوری دانشگاهها در پی تعطیلیهای طولانی ناشی از حوادث دیماه ۱۴۰۴)، تجمعهای اعتراضی در شمار قابل توجهی از مراکز آموزش عالی ایران ادامه یافت و گستره جغرافیایی آن نسبت به روزهای پیشین افزایش یافت.
دانشجویان در دانشگاههای زیر به صحنه اعتراض پیوستند:
* دانشگاه الزهرا (تهران)
* دانشگاه صنعتی شریف (تهران)
* دانشگاه تهران
* دانشگاه صنعتی اصفهان
* دانشگاه علم و فرهنگ (تهران)
* و چندین دانشگاه دیگر (از جمله امیرکبیر، خواجه نصیر، تربیت مدرس و برخی مراکز در مشهد و اصفهان)
در این تجمعها، دانشجویان عمدتاً شعارهای رادیکال و صریح ضدحاکمیتی سر دادند که عموماً متوجه ولی فقیه، ساختار ولایت فقیه و کلیت نظام جمهوری اسلامی بود. بسیاری از معترضان عکسهای جانباختگان اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ (معروف به شهدای قیام دیماه) را در دست داشتند و یاد آنان را گرامی داشتند.
در شماری از دانشگاهها (از جمله شریف، امیرکبیر و الزهرا)، درگیریهای مستقیم میان دانشجویان معترض و نیروهای بسیج دانشجویی یا حامیان حکومت گزارش شد که گاه با حضور گسترده نیروهای امنیتی و حراست همراه بود.
این موج اعتراضی، که عمدتاً در واکنش به سرکوب گسترده و کشتار معترضان در دیماه ۱۴۰۴ شکل گرفت، نشاندهنده تداوم و تشدید نارضایتی در محیطهای دانشگاهی و پیوند میان مطالبات یادبود جانباختگان با درخواستهای ساختارشکنانه سیاسی است.<ref>[https://www.iranntv.com/962155 سومین روز خیزش سراسری دانشجویان؛ تجمعهای اعتراضی در الزهرا، شریف، تهران، اصفهان و علم و فرهنگ]</ref>
== روز چهارم: ادامه اعتراضات دانشجویی ==
در روز پنجم اسفند ۱۴۰۴ (چهارمین روز متوالی اعتراضات دانشجویی پس از بازگشایی دانشگاهها)، تجمعات اعتراضی در شمار قابل توجهی از مراکز آموزش عالی ایران ادامه یافت و نشانههایی از گسترش جغرافیایی، هماهنگی بیشتر و رادیکالتر شدن مطالبات مشاهده شد.
در هنرستان سوره، دانشجویان با شعارهایی چون «قسم به خون یاران، ایستادهایم تا پایان»، «ما تماشاگر نمیخواهیم، به ما ملحق شوید» و «آزادی، آزادی» تجمع کردند. در دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی، تجمعات در پردیسهای مختلف همراه با درگیری مستقیم با نیروهای حامی حکومت و شعارهایی نظیر «امسال سال خونه، سیدعلی سرنگونه» گزارش شد. در دانشگاه علم و صنعت نیز درگیریهای شدید میان دانشجویان و نیروهای امنیتی رخ داد و شعار «دانشجو داد بزن، حقتو فریاد بزن» شنیده شد.
اعتراضات در دانشگاه تهران، دانشگاه صنعتی شریف و دانشگاه هنر و معماری پارس نیز ادامه یافت و شعارهای صریحتری مانند «تا آخوند کفن نشود، این وطن وطن نشود» و «خامنهای قاتله، ولایتش باطله» مطرح گردید که نشاندهنده تشدید درخواستهای ساختاری و ضدحاکمیتی است.
در دانشگاه ملی (بهشتی)، تجمع با شعارهای «آزادی، آزادی» و «بسیجی، سپاهی، داعش ما شمایید» همراه بود. همچنین گزارشهایی از آغاز تحصن دانشجویان در دانشگاه الزهرا منتشر شده است.
این موج اعتراضی، که عمدتاً در واکنش به حوادث و سرکوبهای ماههای پیش (بهویژه دیماه ۱۴۰۴) شکل گرفته، نشاندهنده تداوم و عمق نارضایتی در محیطهای دانشگاهی ایران است..<ref name=":4" />
== روز پنجم: تشدید حضور نیروهای امنیتی در دانشگاه ==
[[پرونده:پنجمین روز خیزش دانشجویان.jpg|جایگزین=پنجمین روز خیزش دانشجویان|بندانگشتی|300x300px|'''پنجمین روز خیزش دانشجویان''']]
در روز ششم اسفند ۱۴۰۴ (پنجمین روز متوالی اعتراضات دانشجویی پس از بازگشایی حضوری دانشگاهها)، مقامات آموزشی و امنیتی جمهوری اسلامی با اتخاذ تدابیر گستردهای شامل بستن ورودی برخی دانشگاهها، تشدید حضور نیروهای امنیتی، احضار و ممنوعالورودی دانشجویان و انتقال کلاسها به حالت مجازی، تلاش کردند از گسترش و پیوند اعتراضات جلوگیری کنند.
در دانشگاه خوارزمی (پردیسهای تهران و کرج)، دانشجویان در واکنش به تصمیم دانشگاه مبنی بر مجازیسازی کامل کلاسها تا پایان سال تحصیلی ۱۴۰۴ (به استناد ابلاغیههای وزارت علوم، استانداری و مصوبه هیئت رئیسه، با استدلالهایی چون ماه رمضان و هزینههای رفتوآمد)، دست به تحصن و تجمع زدند.
این اقدام اعتراضی همزمان با گرامیداشت یاد ساغر سیفالهی (دانشآموخته این دانشگاه و یکی از جانباختگان حوادث اعتراضی دیماه ۱۴۰۴) همراه بود. دانشجویان در این تجمع شعارهایی نظیر موارد زیر سر دادند:
* «اگر مجازی بشه، شعارا تندتر میشه»
* «قسم به خون ساغر، ایستادهایم تا آخر»
* «آزادی، آزادی، آزادی»<ref name=":11" />
== بیانیه جمعی از دانشجویان ==
در واکنش به اقدامات انجام شده برای صداگذاری بر روی کلیپهای مربوط به این اعتراضات و انحراف و مصادرهی جنبش دانشجویی، جمعی از دانشجویان در ۳اسفند ۱۴۰۴ بیانیهای صادر کردند. در بخشی از این بیانیه آمده است: <blockquote>ما جمعی از دانشجویان دانشگاه تهران، اگر لازم باشد هزار بار اعلام میکنیم: دانشگاه سنگر تسخیرناپذیر آزادی است. جولانگه فاشیسم پهلوی و جمهوری اسلامی نیست.
ما که طعم تلخ سرکوب را چشیدهایم، هر نوع دیکتاتوری را، چه با «نعلین» چه با «چکمه» قبول نداریم.
شعار ما همان شعار تاریخی ملت ایران است: «نه سلطنت، نه رهبری دموکراسی، برابری».
ما که نام دانشجو را بر روی شانههای خود یک مسئولیت اجتماعی میدانیم، این برهه از تاریخ کشورمان را یک مسئولیت تاریخی دیده، تا انقلاب دموکراتیک را محقق کنیم و اجازه نمیدهیم مسیر خونبار آزادی، به بیراهه استبداد و فرصتطلبی منحرف شود.
ما بهخوبی آگاهیم که اتاقهای فکر مشترک «پروپاگاندای ولایت» و «بقایای سلطنت»، با بهرهگیری از صنعت دروغپردازی گوبلزی، قصد دارند واقعیت تکاملیافته جامعه ایران را مخدوش کنند و شمع امید مردم ایران برای رسیدن به آزادی را خاموش کنند.
ما جمعی از دانشجویان دانشگاه تهران اعلام میداریم از تبلیغ های فردپرستانه و افراطی جریان سلطنت بیزاریم و در این شرایط سخت اقتصادی این تبلیغات را چون زخمی دیگر بر پیکره رنج کشیده این میهن میدانیم.
جریان سلطنتطلب میخواهد با رنگ و لعاب سوشیال مدیا و جنجالهای مجازی، هر جنایتی را توجیه کرده و انقلاب مردم ایران را به عقب برانند. اما کور خواندهاند!
دانشگاه زنده است، بیدار است و هرگز اجازه نخواهد داد که «مردگان سیاسی تاریخ»، چرخ انقلاب را به عقب برگردانند.<ref name=":5" /></blockquote>
== منابع ==
نسخهٔ ۲۸ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۴۰
شکایت کیفری علیه کاظم غریبآبادی در سوئیس به اتهام جنایت علیه بشریت
۳۵۰
شکایت کیفری در سوئیس علیه معاون وزیر خارجه رژیم ایران به اتهام جنایت علیه بشریت
ثبت شکایت کیفری بر اساس اصل صلاحیت قضایی جهانی، درخواست بازداشت فوری غریبآبادی، آغاز بررسی اولیه توسط مقامات قضایی سوئیس، و فشار حقوقی بینالمللی برای پاسخگویی مقامات رژیم ایران در قبال سرکوب اعتراضات ۱۴۰۱ و جنایات علیه بشریت
چکیده
در ۲۶ فوریه ۲۰۲۶ (۷ اسفند ۱۴۰۴)، شکایتی کیفری در سوئیس علیه کاظم غریبآبادی، معاون وزیر امور خارجه رژیم ایران، به اتهام جنایت علیه بشریت ثبت شد. این شکایت توسط وکیل فرانسوی ویلیام بوردون و همکارش فیلیپین واگانی به نمایندگی از رضا شمیرانی، شهروند ایرانی-سوئیسی که سالها در زندانهای رژیم به دلیل فعالیتهای سیاسی زندانی و شکنجه شده بود، تنظیم گردید. اتهامات شامل مشارکت در سرکوب سیستماتیک اعتراضات ۱۴۰۱ (جنبش زن، زندگی، آزادی)، بازداشتهای خودسرانه، شکنجه، قتلهای فراقضایی و خشونت جنسی است. شکایت بر اساس اصل صلاحیت قضایی جهانی سوئیس مطرح شد و خواستار بازداشت فوری غریبآبادی گردید که همزمان در ژنو حضور داشت. این پرونده نمونهای از تلاشهای حقوقی بینالمللی برای پایان دادن به مصونیت مقامات ارشد رژیم ایران است و میتواند مقدمهای برای پیگردهای قضایی بیشتر باشد.[۱][۲]شکایت کیفری علیه کاظم غریبآبادی در سوئیس به اتهام جنایت علیه بشریت، پروندهای حقوقی است که در ۲۶ فوریه ۲۰۲۶ (۷ اسفند ۱۴۰۴) در نظام قضایی سوئیس ثبت شد. این شکایت توسط وکیل برجسته فرانسوی ویلیام بوردون و همکارش فیلیپین واگانی به نمایندگی از رضا شمیرانی، شهروند ایرانی-سوئیسی که سالها در زندانهای رژیم به دلیل فعالیتهای سیاسی هواداری از سازمان مجاهدین خلق زندانی و شکنجه شده بود، تنظیم گردید.[۱][۲]
شکایت بر اساس اصل صلاحیت قضایی جهانی سوئیس مطرح شد که به دادگاههای این کشور اجازه میدهد بدون نیاز به ارتباط سرزمینی مستقیم، به جرایم سنگین بینالمللی از جمله جنایت علیه بشریت رسیدگی کنند. شاکی رضا شمیرانی بین سالهای ۱۳۶۰ تا ۱۳۷۰ به مدت حدود ده سال زندانی بوده و پس از آزادی به سوئیس پناهنده شده است. وکلا تأکید کردند که غریبآبادی در زمان سرکوب اعتراضات ۱۴۰۱ (جنبش زن، زندگی، آزادی) دارای مناصب کلیدی قضایی و تحقیقاتی بوده و نقش مهمی در طراحی و اجرای سیاستهای سرکوب ایفا کرده است.[۱][۳]
اتهامات اصلی
اتهامات مطرحشده شامل مشارکت مستقیم یا غیرمستقیم در ارتکاب جنایات علیه بشریت طی سرکوب اعتراضات ۱۴۰۱ است. این اتهامات عبارتند از:
بازداشتهای خودسرانه گسترده
شکنجه و رفتارهای غیرانسانی یا تحقیرآمیز
قتلهای فراقضایی و خشونت جنسی
آگاهی کامل از جرایم و عدم اقدام برای پیشگیری، بلکه تشویق یا توجیه آنها (بهویژه در اظهارات غریبآبادی در نشستهای سازمان ملل در آذر ۱۴۰۱ که کشتار معترضان را توجیه کرد)
وکلا به گزارش هیئت مستقل بینالمللی تحقیق سازمان ملل اشاره کردند که وقایع را مصداق جنایت علیه بشریت دانسته است.[۱][۲][۳]
درخواستهای وکلا
وکلای شاکی خواستار بازداشت فوری غریبآبادی شدند، بهویژه آنکه وی همزمان با ثبت شکایت برای شرکت در مذاکرات و نشستهای بینالمللی در ژنو حضور داشت. آنها تأکید کردند که عدم اقدام مقامات سوئیسی، مبارزه با مصونیت عاملان سنگینترین جرایم بینالمللی را به شعاری توخالی تبدیل خواهد کرد. شکایت بر پایه شواهد مستند از گزارشهای سازمان ملل و اسناد بینالمللی تنظیم شده است.[۱][۲]
پیامدهای حقوقی و سیاسی
تا اواخر فوریه ۲۰۲۶، مقامات قضایی سوئیس تأیید کردهاند که شکایت دریافت و در حال بررسی اولیه است، اما تصمیمی درباره بازداشت یا ادامه روند اعلام نشده. این پرونده نمونهای از تلاشهای حقوقی بینالمللی برای پاسخگویی مقامات ارشد رژیم ایران است و میتواند مقدمهای برای پیگردهای قضایی بیشتر در کشورهای دیگر باشد. این اقدام فشار بر رژیم ایران را افزایش داده و بحثهایی درباره مصونیت مقامات آن را در سطح جهانی زنده کرده است.[۲][۳]
جمعبندی
شکایت کیفری علیه کاظم غریبآبادی در سوئیس، گامی مهم در مبارزه حقوقی بینالمللی با مصونیت مقامات رژیم ایران به شمار میرود. این پرونده با استناد به اصل صلاحیت قضایی جهانی، بر جنایات علیه بشریت در سرکوب اعتراضات ۱۴۰۱ تمرکز دارد و خواستار پاسخگویی قضایی است. این اقدام نشاندهنده عزم شاکیان و وکلا برای پایان دادن به impunity مقامات رژیم است و میتواند الگویی برای پروندههای مشابه در آینده باشد.
منابع
منابع اصلی فارسی
۱. شکایت کیفری علیه کاظم غریبآبادی در سوئیس به اتهام جنایت علیه بشریت. سازمان مجاهدین خلق ایران.
منابع انگلیسی
۲. Iran deputy FM faces crimes against humanity complaint in Switzerland. Iran International / AFP.
۳. Crimes against humanity complaint filed in Switzerland against Iran deputy minister. The Times of Israel / AFP.
۴. Crimes against humanity complaint filed in Switzerland against Iran deputy minister: lawyers. CGTN / AFP.
