کاربر:Alireza k h/صفحه تمرین: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران پدیا
پرش به ناوبری پرش به جستجو
→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌ترتفاوت با ویرایش جدیدتر ←
دیداریویکی‌متن
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱: خط ۱:
{{جعبه اطلاعات رویداد تاریخی
{{Infobox military person
|نام رویداد=حمله مشترک اسرائیل و ایالات متحده به ایران - ۹اسفند ۱۴۰۴
| honorific_prefix = [[سردار]]
|تصویر=حمله مشترک آمریکا و اسرائیل به رژیم ایران .jpg
| name = محمد پاکپور
|عرض تصویر=
| image = File:Mohammad Pakpour-Farmandeh Niroye Zamini Sepah-2.jpg
|توضیح تصویر=دود ناشی از انفجارها در مرکز تهران (تصویر نمادین)
| birth_date = {{تاریخ تولد|۱۳۴۰|||گاه‌شمار=خورشیدی}}
|عناوین دیگر=عملیات پیشگیرانه اسرائیل و آمریکا علیه تأسیسات نظامی، هسته‌ای و موشکی ایران (رمز عملیاتی اسرائیل: خشم حماسی / Roaring Lion؛ رمز عملیاتی آمریکا: Epic Fury)
| birth_place = [[اراک]]، [[ایران پهلوی|ایران]]
|عاملان=نیروهای دفاعی اسرائیل، ارتش ایالات متحده (با هماهنگی مستقیم)، رژیم ایران (پاسخ با موشک‌های بالستیک)
| death_date = {{تاریخ مرگ و سن|۱۴۰۴|۱۲|۹|۱۳۴۰|گاه‌شمار=خورشیدی}}
|مکان=تهران، اصفهان، قم، کرج، تبریز، دزفول، جزیره خارک، کنارک و سایر نقاط ایران؛ پایگاه‌های آمریکایی در قطر، بحرین، امارات، کویت، عربستان و اردن؛ اسرائیل (تل‌آویو، حیفا)
| death_place = [[تهران]]، [[ایران]]
|زمان=۹اسفند ۱۴۰۴ برابر با ۲۸فوریه ۲۰۲۶ (۹ صبح به وقت محلی تهران) – ادامه‌دار
| allegiance = [[نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران|ایران]]
|نتیجه=انفجارهای متعدد در تهران و شهرهای دیگر ایران، آسیب به تأسیسات نظامی و هسته‌ای، اختلال گسترده ارتباطات و اینترنت، بسته شدن حریم هوایی ایران، حملات موشکی ایران به پایگاه‌های آمریکایی در خلیج فارس، اظهارات ترامپ مبنی بر آغاز «عملیات رزمی عمده» و فراخوان به تغییر رژیم، و آغاز مرحله‌ای جدید از درگیری مستقیم در خاورمیانه
| branch = [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]
| serviceyears = ۱۴۰۴–۱۳۵۸
| rank = [[سرلشکر|سرلشکر پاسدار]]
| commands = قرارگاه نصرت{{سخ}}[[لشکر ۸ زرهی نجف اشرف|لشکر ۸ نجف اشرف]]{{سخ}}[[لشکر ۳۱ عاشورا]]{{سخ}}[[نیروی زمینی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی|نیروی زمینی]]{{سخ}}[[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی|سپاه پاسداران]]
| battles =
{{Tree list}}
 
[[جنگ ایران و عراق]]{{WIA}}
[[جنگ در عراق (۲۰۱۷–۲۰۱۳)]]
** [[بازپس‌گیری فلوجه (۲۰۱۶)]]
[[درگیری ایران و حزب حیات آزاد کردستان]]
** [[درگیری‌های غرب ایران (۲۰۱۶–اکنون)]]
[[جنگ ایران و اسرائیل]]
{{Tree list/end}}
| awards = [[نشان فتح]] {{کوچک|(درجهٔ ۱)}}
| module = {{Infobox scholar
| child = yes
| education = [[جغرافیا]]
| alma_mater = [[دانشگاه تهران]]{{سخ}}[[دانشگاه تربیت مدرس]]
| thesis_title = ''[https://parseh.modares.ac.ir/thesis/1117425 الگوی مناسب برای ایجاد امنیت پایدار در مناطق قومی ایران (مورد مطالعه استان سیستان و بلوچستان)]'' (۱۳۹۵)
| doctoral_advisor = [[محمدرضا حافظ‌نیا]]
| discipline = [[جغرافیا]]
| sub_discipline = [[جغرافیای سیاسی]]
| workplaces =
}}
}}
}}
'''حمله مشترک اسرائیل و ایالات متحده به ایران - ۹اسفند ۱۴۰۴'''، عملیات نظامی گسترده‌ای است که در ساعات اولیه بامداد ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ (۹ اسفند ۱۴۰۴)، آغاز شد. این عملیات که ماه‌ها پیش برنامه‌ریزی شده بود، با هماهنگی کامل میان اسرائیل و ایالات متحده اجرا گردید و اهداف اصلی آن شامل تأسیسات موشکی، انباشت موشک، سایت‌های هسته‌ای، مراکز فرماندهی سپاه پاسداران و مکان‌های تجمع مقامات ارشد رژیم ایران بود رویترز: Live updates on Iran strikes. اسرائیل این عملیات را «پیشگیرانه» و با هدف «رفع تهدید وجودی» اعلام کرد، در حالی که ایالات متحده آن را بخشی از «عملیات رزمی عمده» برای دفاع از مردم آمریکا و متحدان توصیف نمود AP News: US and Israel launch major attack on Iran.
'''محمد پاکپور''' (۱۳۴۰ – ۹ اسفند ۱۴۰۴)<ref name="foo">{{cite news |title=Top Iran IRGC Commander Mohammad Pakpour Killed In Strikes: Israel |url=https://www.ndtv.com/world-news/iran-news-iran-israel-news-top-iran-irgc-commander-mohammad-pakpour-killed-in-strikes-israel-11149625 |access-date=28 February 2026 |work=NDTV News Desk}}</ref><ref name=":0">{{Cite tweet |number=2027690708522479871 |user=ELINTNews |title=#BREAKING: @AmitSegal reports the assessments in Israel is that there is a “a good chance” that Ali Shamkhani, advisor to Khamenei and the official responsible for the nuclear program, has been killed in strikes. |author=ELINT News |access-date=28 February 2026 |url-status=live}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |date=2026 |title=@AmitSegal reports the assessments in Israel is that there is a “a good chance” that Ali Shamkhani, advisor to Khamenei and the official responsible for the nuclear program, has been killed in strikes |url=https://iran.liveuamap.com/en/2026/28-february-10-amitsegal-reports-the-assessments-in-israel |url-status=live |access-date=28 February 2026 |website=[[Liveuamap]]}}</ref> یکی از سرلشکران بدنام سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بود که نقش کلیدی در سرکوب جنبش‌های مردمی، حمایت از تروریسم منطقه‌ای و نقض گسترده حقوق بشر ایفا می‌کرد. او از ۲۳ خرداد ۱۴۰۴ تا زمان کشته شدن در ۹ اسفند ۱۴۰۴، به‌عنوان هشتمین فرمانده کل سپاه پاسداران فعالیت داشت<ref>{{یادکرد وب |نام خانوادگی= |نام= |عنوان= با حکم رهبر انقلاب صورت گرفت: سردار محمد پاکپور فرمانده کل سپاه پاسداران شد|نشانی= https://www.sharghdaily.com/بخش-سیاست-6/1020944-با-حکم-رهبر-انقلاب-صورت-گرفت-سردار-محمد-پاکپور-فرمانده-کل-سپاه-پاسداران-شد|بازبینی= |اثر= |تاریخ= ۲۳ خرداد ۱۴۰۴|ناشر= [[شرق (روزنامه)|شرق]]|نشانی بایگانی= |تاریخ بایگانی= |کد زبان=}}</ref>، دوره‌ای که با تشدید تهدیدات علیه آزادی‌خواهان داخلی و مخالفان خارجی همراه بود.
انفجارهای مهیب در مرکز، شمال و شرق تهران شنیده شد و دود غلیظ بر فراز پایتخت مشاهده گردید. رسانه‌های وابسته به سپاه پاسداران از اصابت موشک به خیابان دانشگاه، محدوده جمهوری، سیدخندان و حومه شرقی تهران خبر دادند. منابع نزدیک به نهادهای نظامی از تلفات قابل توجه در میان پرسنل سپاه سخن گفتند؛ بسیاری از کشته‌شدگان در پست‌های عملیاتی و تخصصی مهم بودند BBC Persian: آنچه در مورد حمله مشترک آمریکا و اسرائیل به ایران می‌دانیم. همزمان، ایران با شلیک موشک‌های بالستیک به پایگاه‌های آمریکایی در قطر (العدید)، بحرین، امارات (الظفره)، کویت (السالم)، عربستان و اردن پاسخ داد و انفجارهایی در این کشورها گزارش شد الجزیره: World reacts to US, Israel attack on Iran. اینترنت در اکثر نقاط ایران تقریباً قطع شد، حریم هوایی بسته گردید، مدارس و دانشگاه‌ها تعطیل شدند و صف‌های طولانی برای سوخت در تهران تشکیل گردید. بسیاری از شهروندان تهران را ترک کردند.
این حمله مرحله جدیدی از درگیری مستقیم در خاورمیانه را آغاز کرد و بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌های جهانی داشت. دونالد ترامپ در پیام تلویزیونی اعلام کرد: «اندکی پیش، نیروهای نظامی آمریکا عملیات‌های رزمی گسترده‌ای را در ایران آغاز کردند. هدف ما دفاع از مردم آمریکا از طریق از میان بردن تهدیدهای فوری و جدی ناشی از رژیم ایران است.» او رژیم ایران را «یک گروه شرور از افراد سخت‌سر و وحشتناک» خواند و تأکید کرد که فعالیت‌های تهدیدآمیز ایران مستقیماً آمریکا، نیروهای آمریکایی و متحدان را در معرض خطر قرار می‌دهد PBS: Read Trump's full statement on Iran attacks.
==جزئیات حملات در ایران==
در ساعات اولیه بامداد، گزارش‌های متعدد از وقوع انفجارها و حملات موشکی در نقاط مختلف ایران منتشر شد. صدای چند انفجار در مرکز تهران شنیده شد و دود غلیظ در بخش‌هایی از پایتخت مشاهده گردید. خبرگزاری‌های وابسته به سپاه پاسداران از اصابت موشک‌ها به محدوده‌هایی در مرکز تهران (از جمله خیابان دانشگاه و محدوده جمهوری) خبر دادند و برخی رسانه‌ها از شنیده‌شدن انفجارهایی دیگر در شمال (سیدخندان) و شرق پایتخت گزارش کردند ویکی‌پدیا فارسی: حملات اسفند ۱۴۰۴ آمریکا و اسرائیل به ایران.
انفجارها در شهرهای زیر گزارش شد: تهران (مرکز، شمال، شرق، فرودگاه مهرآباد، وزارت اطلاعات، کاخ ریاست‌جمهوری، مجتمع خامنه‌ای، شورای عالی امنیت ملی)، کرج، زنجان، تبریز، ارومیه، کرمانشاه، لرستان، بوشهر، اصفهان، شیراز، میناب (هرمزگان)، کرمان، مشهد، قم، دزفول، جزیره خارک، کنارک، چابهار، اهواز، حاجی‌آباد (هرمزگان)، قروه (کردستان)، کامیاران (کردستان)، نهاوند و کنگاور. بیش از ۲۰ استان تحت تأثیر قرار گرفتند ایران اینترنشنال: نخستین روز حملات آمریکا و اسرائیل به جمهوری اسلامی چگونه گذشت.
فرودگاه مهرآباد تهران هدف قرار گرفت و گزارش‌هایی از هدف قرار گرفتن وزارت اطلاعات، سازمان انرژی اتمی، مجلس و شورای عالی امنیت ملی منتشر شد. تصاویر ماهواره‌ای نشان‌دهنده تخریب کامل بیت خامنه‌ای است. حملات سایبری نیز علیه خبرگزاری‌های دولتی مانند ایرنا و ایسنا گزارش شد. حریم هوایی ایران بسته شد و اختلال گسترده در ارتباطات رخ داد DW Persian: حمله ایالات متحده و اسرائیل بر ایران آغاز شد.
'''تلفات و اهداف کلیدی:'''
 
امیر نصیرزاده (وزیر دفاع) و محمد پاکپور (فرمانده سپاه پاسداران) طبق گزارش رویترز کشته شدند [رویترز Live].
حمله به دبستان دخترانه در میناب: شمار جان‌باختگان به ۸۵ نفر افزایش یافت (پزشکیان آن را فاجعه خواند) [الجزیره].
مقامات اسرائیلی تأیید کردند که «پرسنل ضروری رژیم» و مکان‌های تجمع مقامات ارشد هدف قرار گرفتند. خامنه‌ای و پزشکیان نیز هدف بودند ولی نتیجه هنوز روشن نیست (عراقچی: خامنه‌ای زنده است؛ دو فرمانده کشته شدند) CNN Live Updates.
 
(ادامه در قسمت ۲)
قسمت ۲ از ۳ (واکنش و پاسخ رژیم ایران + اظهارات ترامپ + واکنش‌های بین‌المللی)
==واکنش و پاسخ رژیم ایران==
رژیم ایران با شلیک موشک‌های بالستیک به پایگاه‌های آمریکایی در منطقه پاسخ داد. پایگاه‌های العدید در قطر، السالم در کویت، الظفره در امارات، پایگاه پنجم آمریکا در بحرین، پایگاه‌هایی در عربستان و اردن هدف قرار گرفتند (مجموع ۱۴ پایگاه). انفجارهایی در بحرین، کویت و اردن گزارش شد [AP News Live]. خبرگزاری نیروی قدس اعلام کرد موج بعدی موشک‌های ایرانی به سمت اسرائیل شلیک شده است (۱۲۵ موشک گزارش شد). تل‌آویو و حیفا انفجارهایی را تجربه کردند و آژیرهای هشدار به صدا درآمد ویکی‌پدیا انگلیسی: 2026 Israeli–United States strikes on Iran.
دادستان کل رژیم اعلام کرد عواملی که در راستای رژیم صهیونیستی اقداماتی داشتند دستگیر شدند و یکی مجازات شد. شورای عالی امنیت رژیم بیانیه‌ای صادر کرد که با هر گونه همکاری با دشمن به شدیدترین وجه برخورد می‌شود Nour News: جزئیات حمله رژیم صهیونیستی و آمریکا به ایران.
==اظهارات دونالد ترامپ==
دونالد ترامپ در پیام تلویزیونی و ویدئویی در Truth Social اعلام کرد: «اندکی پیش، نیروهای نظامی آمریکا عملیات‌های رزمی گسترده‌ای را در ایران آغاز کردند. هدف ما دفاع از مردم آمریکا از طریق از میان بردن تهدیدهای فوری و جدی ناشی از رژیم ایران است. رژیم ایران یک گروه شرور از افراد سخت‌سر و وحشتناک است.» او تأکید کرد عملیات از هوا و دریا انجام می‌شود و بر اهداف نظامی متمرکز است. ترامپ همچنین از مردم ایران خواست سلاح‌های خود را زمین بگذارند و دولت خود را تغییر دهند: «این احتمالاً تنها فرصتی است که برای نسل‌ها خواهید داشت» NBC News: U.S. and Israel attack Iran as Trump urges Iranians to 'take over' PBS: Trump's full statement.
==واکنش‌های بین‌المللی==


چین و روسیه: خواستار آتش‌بس فوری و نشست اضطراری شورای امنیت شدند. روسیه پروازها به ایران و اسرائیل را متوقف کرد [الجزیره World reacts].
پاکپور، که دانش‌آموخته کارشناسی ارشد جغرافیا از دانشگاه تهران و دکتری جغرافیای سیاسی از دانشگاه تربیت مدرس بود، از ابتدای انقلاب ۱۳۵۷ به عنوان یکی از مهره‌های کلیدی رژیم عمل کرد. او در جنگ ایران و عراق فرماندهی یگان زرهی سپاه را برعهده داشت و در عملیات‌های متعدد شرکت کرد، اما سابقه او بیشتر با سرکوب داخلی و حمایت از گروه‌های تروریستی گره خورده است. پاکپور در طول سال‌ها فرماندهی بر لشکرهای مختلف سپاه، نقش محوری در کشتار معترضان و سرکوب اقلیت‌های قومی ایفا کرد، که این اقدامات او را به یکی از نمادهای خشونت رژیم تبدیل کرد.
انگلستان: نخست‌وزیر گفت نیروهای انگلیسی در حال حفاظت از منافع هستند؛ رژیم ایران باید حملات بیشتر را متوقف کند [رویترز].
او از ۱۳۷۶ تا ۱۳۷۹ فرمانده لشکر ۸ نجف بود، از ۱۳۷۹ تا ۱۳۸۲ فرمانده لشکر ۳۱ عاشورا، از ۱۳۸۲ تا ۱۳۸۷ رئیس ستاد نیروی زمینی سپاه، از ۱۳۸۷ تا ۱۳۸۸ معاون عملیات سپاه پاسداران، و از ۱۳۸۸ تا ۱۴۰۴ فرمانده نیروی زمینی سپاه پاسداران<ref>{{یادکرد وب |نویسنده = |نشانی= https://www.tasnimnews.com/fa/keyword/1685/سردار-پاکپور |عنوان= معرفی سردار پاکپور| ناشر =[[خبرگزاری تسنیم]] |تاریخ = |تاریخ بازبینی=}}</ref>. در این دوره‌ها، پاکپور مسئول مستقیم عملیات‌های سرکوب در مناطق مرزی، به ویژه علیه کردها و بلوچ‌ها بود، و همچنین در حمایت از شبه‌نظامیان شیعه در عراق و سوریه نقش داشت. انتصاب او به فرماندهی کل سپاه پس از کشته شدن حسین سلامی در جنگ ۱۴۰۴، نشان‌دهنده ادامه سیاست‌های سرکوبگرانه رژیم بود، اما عمر کوتاه این سمت با کشته شدن او در حملات آمریکا و اسرائیل به پایان رسید.
فرانسه (ماکرون): حمله عواقب برای صلح جهانی دارد؛ فرانسه آماده حفاظت از دوستان است و مردم ایران باید آینده خود را تعیین کنند Chatham House analysis.
پاکپور نه تنها در داخل ایران به عنوان یکی از عوامل اصلی نقض حقوق بشر شناخته می‌شد، بلکه در سطح بین‌المللی نیز به دلیل حمایت از تروریسم تحریم شده بود. او در سرکوب اعتراضات آبان ۱۳۹۸ نقش کلیدی داشت و اتحادیه اروپا او را به همین دلیل تحریم کرد<ref name=":0"/>. مرگ او در حملات مشترک آمریکا و اسرائیل، که بخشی از پاسخ به تهدیدات هسته‌ای و تروریستی رژیم بود، پایان یکی از تاریک‌ترین چهره‌های نظامی جمهوری اسلامی را رقم زد<ref>{{یادکرد وب|عنوان=کشته شدن فرمانده کل سپاه؛ محمد پاکپور که بود؟|نشانی=https://www.bbc.com/persian/articles/cwy8vkl3j70o|وبگاه=BBC News فارسی|تاریخ=2026-03-01|بازبینی=2026-03-01|کد زبان=fa}}</ref>.
اتحادیه اروپا: تحریم‌های شدید علیه ایران؛ حمایت از راه‌حل دیپلماتیک.
== زندگی ==
عربستان، امارات، قطر، کویت: محکومیت حملات موشکی ایران؛ رهگیری موفق موشک‌ها (یک کشته در ابوظبی) BBC News Live.
[[پرونده:Pakpour-2017 Tehran attacks.jpg|بندانگشتی|200px|پاکپور پس از [[حملات ۱۳۹۶ تهران|حمله داعش به مجلس]]]]
اسپانیا، کانادا، دبیرکل سازمان ملل: محکومیت یا خواستار توقف خصومت‌ها [Al Jazeera].
محمد پاکپور در سال ۱۳۴۰ در شهر اراک، در دوران حکومت پهلوی، زاده شد. کودکی و نوجوانی او در محیطی گذشت که با انقلاب ۱۳۵۷ دگرگون شد. او از همان روزهای نخست انقلاب، به عنوان یکی از جوانان رادیکال، به سپاه پاسداران پیوست و در سرکوب شورش‌های کردستان در سال‌های ۱۳۵۸–۱۳۵۹ شرکت کرد<ref>{{یادکرد وب|عنوان=نشان فتح چیست و کدام فرماندهان مفتخر به دریافت آن شده‌اند؟|نشانی=https://www.mashreghnews.ir/news/278207/نشان-فتح-چیست-و-کدام-فرماندهان-مفتخر-به-دریافت-آن-شده-اند|وبگاه=مشرق نیوز|تاریخ=2014-01-18|بازبینی=2023-12-11|کد زبان=fa}}</ref>. این دوره، که با کشتار گسترده غیرنظامیان همراه بود، نخستین تجربه او در سرکوب اقلیت‌های قومی بود و او را به یکی از چهره‌های بدنام در میان کردهای ایران تبدیل کرد.
در طول جنگ ایران و عراق (۱۳۵۹–۱۳۶۷)، پاکپور فرماندهی یگان زرهی سپاه را برعهده داشت و در عملیات‌های متعددی شرکت کرد. او در این جنگ مجروح شد، اما این مجروحیت بیشتر به عنوان ابزاری برای تبلیغ ایدئولوژیک رژیم استفاده شد تا نشان‌دهنده فداکاری واقعی. پس از جنگ، پاکپور به تحصیلات دانشگاهی روی آورد و کارشناسی ارشد جغرافیا از دانشگاه تهران و دکتری جغرافیای سیاسی از دانشگاه تربیت مدرس گرفت. پایان‌نامه او بر امنیت پایدار در مناطق قومی تمرکز داشت، اما در عمل، سیاست‌های او منجر به ناامنی و سرکوب بیشتر در استان‌هایی مانند سیستان و بلوچستان شد<ref>{{یادکرد وب|عنوان=Profile: محمد پاکپور – چهره جنایت|نشانی=https://facesofcrime.org/fa/profile/106|وبگاه=چهره جنایت|بازبینی=2026-03-01|کد زبان=fa}}</ref>.
در سال ۱۳۹۶، پاکپور فرماندهی یگان تکاور صابرین در حملات داعش به مجلس شورای اسلامی را برعهده داشت<ref name="Tasnim1">{{cite news|title=اقدام به‌موقع نیروهای ویژه سپاه در مجلس/ تروریست‌ها چگونه در عملیات ضربتی سپاه کشته شدند + تصاویر|url=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1396/03/17/1430094/اقدام-به-موقع-نیروهای-ویژه-سپاه-در-مجلس-تروریست-ها-چگونه-در-عملیات-ضربتی-سپاه-کشته-شدند-تصاویر|accessdate=8 ژوئن 2017|work=خبرگزاری تسنیم}}</ref>. این عملیات، که با کشته شدن چندین غیرنظامی همراه بود، نشان‌دهنده رویکرد خشن او در مقابله با تهدیدات بود. پاکپور همچنین در جنگ ایران و عراق ۲۰۱۳–۲۰۱۷ شرکت داشت و در بازپس‌گیری فلوجه در سال ۲۰۱۶ نقش ایفا کرد، جایی که نیروهای تحت فرمان او متهم به جنایات جنگی علیه سنی‌ها شدند<ref>{{یادکرد وب|عنوان=Mohammad Pakpour - Counter Extremism Project|نشانی=https://www.counterextremism.com/extremists/mohammad-pakpour|وبگاه=Counter Extremism Project|بازبینی=2026-03-01|کد زبان=en}}</ref>.
در سال‌های اخیر، پاکپور به عنوان یکی از حامیان اصلی سیاست‌های سرکوبگرانه رژیم عمل کرد و در سرکوب اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ نقش داشت. او همچنین در تهدید اقلیم کردستان و حمایت از شبه‌نظامیان شیعه در سوریه و عراق فعال بود<ref>{{یادکرد وب|عنوان=در مورد سرلشکر محمد پاکپور در ویکی تابناک بیشتر بخوانید|نشانی=https://www.tabnak.ir/fa/tags/320962/1/%D8%B3%D8%B1%D9%84%D8%B4%DA%A9%D8%B1-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%BE%D8%A7%DA%A9%D9%BE%D9%88%D8%B1|وبگاه=تابناک|بازبینی=2026-03-01|کد زبان=fa}}</ref>. مرگ او در حملات اسفند ۱۴۰۴ آمریکا و اسرائیل به ایران، که بخشی از پاسخ به برنامه هسته‌ای و تروریستی رژیم بود، پایان دوران یکی از سرکوبگران اصلی را رقم زد<ref>{{یادکرد وب|عنوان=علی شمخانی و محمد پاکپور در حمله اسرائیل کشته شدند|نشانی=https://www.aa.com.tr/fa/%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%AE%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86/%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%B4%D9%85%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%BE%D8%A7%DA%A9%D9%BE%D9%88%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D9%85%D9%84%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%84-%DA%A9%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D8%B4%D8%AF%D9%86%D8%AF/3844544|وبگاه=آنادولو|تاریخ=2026-03-01|بازبینی=2026-03-01|کد زبان=fa}}</ref>.
== سوابق نظامی ==
پاکپور از سال ۱۳۵۸ وارد سپاه پاسداران شد و در طول سال‌ها سمت‌های متعددی برعهده داشت که اغلب با سرکوب داخلی و خارجی همراه بود:


بیانیه مشترک فرانسه، انگلیس و آلمان: «ما در حمله شرکت نداشتیم اما با شرکا در تماس هستیم. حملات ایران به کشورهای منطقه را محکوم می‌کنیم» [رویترز].
فرمانده یگان زرهی سپاه در جنگ ایران و عراق، جایی که نیروهای تحت فرمان او متهم به جنایات جنگی بودند.
(ادامه در قسمت ۳)
فرمانده قرارگاه نصرت، که مسئول عملیات در مناطق مرزی بود و در سرکوب کردها نقش داشت.
قسمت ۳ از ۳ (پیامدها و وضعیت فعلی + منابع)
معاون عملیات سپاه پاسداران (۱۳۸۷–۱۳۸۸)، دوره‌ای که با برنامه‌ریزی برای سرکوب اعتراضات ۱۳۸۸ همراه بود.
==پیامدها و وضعیت فعلی==
فرمانده لشکر ۸ نجف (۱۳۷۶–۱۳۷۹)، که در عملیات‌های داخلی علیه مخالفان استفاده می‌شد.
تا ساعات اولیه بعدازظهر ۲۸ فوریه ۲۰۲۶، گزارش‌ها حاکی از ادامه حملات و اختلال کامل اینترنت در اکثر نقاط ایران بود. مدارس و دانشگاه‌ها تا اطلاع ثانوی تعطیل اعلام شدند. خامنه‌ای به مکان امن منتقل شد [AP News]. مرحله نخست حملات اسرائیل حدود ۴ روز و کارزار آمریکا ممکن است حدود ۱۰ روز ادامه یابد العربیه و CBS News. پروازهای منطقه‌ای تعلیق شد. دادستان کل رژیم عناصر «همکار با صهیونیست‌ها» را دستگیر و یکی را مجازات کرد.
فرمانده لشکر ۳۱ عاشورا (۱۳۷۹–۱۳۸۲)، مسئول سرکوب در شمال غرب ایران.
این رویداد خاورمیانه را در آستانه درگیری گسترده‌تری قرار داد. تصاویر ویرانی و دود در شهرها در رسانه‌های اجتماعی منتشر شده است Euronews Persian Live. مقامات غربی تأیید کردند موج اول حملات بر اهداف نظامی و سیاسی متمرکز بوده و اسرائیل ده‌ها سایت نظامی را هدف قرار داده است نیویورک تایمز Live. وضعیت همچنان در حال تغییر است و به‌روزرسانی‌های بیشتری انتظار می‌رود.
رئیس ستاد نیروی زمینی سپاه (۱۳۸۲–۱۳۸۷)، جایی که سیاست‌های سرکوبگرانه را تدوین کرد.
==منابع==
فرمانده نیروی زمینی سپاه پاسداران (۱۳۸۸–۱۴۰۴)، طولانی‌ترین دوره او که با سرکوب اعتراضات آبان ۱۳۹۸ و حمایت از تروریسم در سوریه همراه بود<ref>{{یادکرد وب|عنوان=Mohammad Pakpour: IRGC Major General Brings Hardline Mindset|نشانی=https://greydynamics.com/major-general-mohammad-pakpour-new-irgc-chief|وبگاه=Grey Dynamics|بازبینی=2026-03-01|کد زبان=en}}</ref>.
فرمانده کل سپاه پاسداران (۱۴۰۴)، که با تهدیدات علیه آمریکا و اسرائیل و سرکوب داخلی همراه بود<ref>{{یادکرد وب|عنوان=Mohammad Pakpour appointed as IRGC commander after Salami killed|نشانی=https://www.iranintl.com/en/202506135218|وبگاه=Iran International|تاریخ=2025-06-13|بازبینی=2026-03-01|کد زبان=en}}</ref>.


رویترز: Live updates: US and Israel strike Iran
در این سوابق، پاکپور مسئول عملیات‌هایی بود که منجر به کشته شدن هزاران غیرنظامی شد، از جمله در اعتراضات ژانویه ۱۴۰۴<ref>{{یادکرد وب|عنوان=رسانه‌های ایران خبر کشته شدن سرلشکر محمد پاکپور، فرمانده کل سپاه پاسداران، را تائید کردند|نشانی=https://www.instagram.com/p/DVVHzf8Fkx1|وبگاه=Instagram|تاریخ=2026-03-01|بازبینی=2026-03-01|کد زبان=fa}}</ref>.
AP News: US and Israel launch major attack on Iran
== نقش در سرکوب اعتراضات و نقض حقوق بشر ==
CNN: Live updates on Israel-Iran attack
پاکپور یکی از معماران اصلی سرکوب اعتراضات مردمی در ایران بود. در اعتراضات آبان ۱۳۹۸، نیروهای تحت فرمان او هزاران معترض را کشتند و زخمی کردند، که این اقدامات او را به تحریم‌های بین‌المللی کشاند<ref name=":0">{{یادکرد وب|عنوان=اتحادیه اروپا فرماندهان سپاه، بسیج و پلیس را به‌دلیل سرکوب اعتراضات ۹۸ تحریم کرد|نشانی=https://www.radiofarda.com/a/31199688.html|وبگاه=رادیو فردا|بازبینی=2021-04-13|کد زبان=fa}}</ref>. او همچنین در سرکوب اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ نقش داشت و مسئول کشتار ده‌ها هزار ایرانی بود<ref>{{یادکرد وب|عنوان=سردار محمد پاکپور، فرمانده سپاه پاسداران، به هلاکت رسید|نشانی=https://x.com/farhad_mottaghi/status/2027699399405801810|وبگاه=X (Twitter)|تاریخ=2026-02-28|بازبینی=2026-03-01|کد زبان=fa}}</ref>.
BBC Persian: آنچه در مورد حمله مشترک می‌دانیم
در مناطق قومی، پاکپور سیاست‌های سرکوبگرانه علیه کردها و بلوچ‌ها را پیش برد و در درگیری‌های غرب ایران (۲۰۱۶–اکنون) نقش داشت، که منجر به کشته شدن غیرنظامیان شد<ref>{{یادکرد وب|عنوان=محمد پاکپور بە درک واصل شد|نشانی=https://x.com/Mardinabdollahi/status/2027707858507231430|وبگاه=X (Twitter)|تاریخ=2026-02-28|بازبینی=2026-03-01|کد زبان=fa}}</ref>. او همچنین در حمایت از گروه‌های تروریستی مانند حزب‌الله و حوثی‌ها فعال بود، که این اقدامات رژیم را به انزوای بین‌المللی کشاند.
ویکی‌پدیا فارسی: حملات اسفند ۱۴۰۴
== نقش در سیاست خارجی و تروریسم ==
ایران اینترنشنال: نخستین روز حملات
به عنوان فرمانده نیروی زمینی سپاه، پاکپور حمایت از شبه‌نظامیان شیعه در عراق و سوریه را هدایت کرد و در جنگ داخلی سوریه نیروهای ایرانی را به کشتار سنی‌ها واداشت<ref>{{یادکرد وب|عنوان=Mohammad Pakpour - Counter Extremism Project|نشانی=https://www.counterextremism.com/extremists/mohammad-pakpour|وبگاه=Counter Extremism Project|بازبینی=2026-03-01|کد زبان=en}}</ref>. او همچنین در تهدید اسرائیل و آمریکا فعال بود و در نامه‌ای پس از انتصاب به فرماندهی کل سپاه، تهدید به باز کردن درهای جهنم کرد<ref>{{یادکرد وب|عنوان=فرمانده جدید سپاه پاسداران، محمد پاکپور، در نامه‌ای به (آیت‌الله) خامنه‌ای|نشانی=https://x.com/mhrezaa2c/status/1933538593131344248|وبگاه=X (Twitter)|تاریخ=2025-06-13|بازبینی=2026-03-01|کد زبان=fa}}</ref>. این سیاست‌ها منجر به تشدید تنش‌های منطقه‌ای شد.
الجزیره: World reacts
== تحریم‌ها ==
PBS: Trump's statement
در ۱۲ آوریل ۲۰۲۱، اتحادیه اروپا پاکپور را به دلیل سرکوب اعتراضات آبان ۱۳۹۸ تحریم کرد<ref name=":0"/>. همچنین، ایالات متحده او را به دلیل حمایت از تروریسم تحریم کرد<ref>{{یادکرد وب|عنوان=Issuance of Executive Order of June 24, 2019, “Imposing Sanctions with Respect to Iran;” Iran-related Designations|نشانی=https://www.treasury.gov/resource-center/sanctions/OFAC-Enforcement/Pages/20190624.aspx|وبگاه=U.S. Department of the Treasury|تاریخ=2019-06-24|بازبینی=2026-03-01|کد زبان=en}}</ref>. این تحریم‌ها دارایی‌های او را مسدود و سفرهایش را ممنوع کرد.
== مرگ ==
محمد پاکپور در حملات اسفند ۱۴۰۴ آمریکا و اسرائیل به ایران کشته شد. او در جلسه شورای دفاع حضور داشت و همراه با علی شمخانی و دیگران هدف قرار گرفت<ref>{{یادکرد وب|عنوان=Iran's judiciary confirms deaths of IRGC chief Pakpour, top security official Shamkhani|نشانی=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irans-judiciary-confirms-deaths-of-irgc-chief-pakpour-top-security-official-shamkhani|وبگاه=The Times of Israel|تاریخ=2026-03-01|بازبینی=2026-03-01|کد زبان=en}}</ref><ref>{{یادکرد وب|عنوان=فوری/ علی شمخانی و فرمانده کل سپاه به شهادت رسیدند|نشانی=https://www.khabaronline.ir/news/2188765/%D9%81%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%B4%D9%85%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D9%81%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%87-%DA%A9%D9%84-%D8%B3%D9%BE%D8%A7%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D9%86%D8%AF|وبگاه=خبرآنلاین|تاریخ=2026-03-01|بازبینی=2026-03-01|کد زبان=fa}}</ref>. این حمله بخشی از پاسخ به تهدیدات رژیم بود و مرگ او را به عنوان یکی از نمادهای شکست رژیم جشن گرفتند.
== منابع ==

نسخهٔ ‏۱ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۰۷

الگو:Infobox military person محمد پاکپور (۱۳۴۰ – ۹ اسفند ۱۴۰۴)[۱][۲][۳] یکی از سرلشکران بدنام سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بود که نقش کلیدی در سرکوب جنبش‌های مردمی، حمایت از تروریسم منطقه‌ای و نقض گسترده حقوق بشر ایفا می‌کرد. او از ۲۳ خرداد ۱۴۰۴ تا زمان کشته شدن در ۹ اسفند ۱۴۰۴، به‌عنوان هشتمین فرمانده کل سپاه پاسداران فعالیت داشت[۴]، دوره‌ای که با تشدید تهدیدات علیه آزادی‌خواهان داخلی و مخالفان خارجی همراه بود.

پاکپور، که دانش‌آموخته کارشناسی ارشد جغرافیا از دانشگاه تهران و دکتری جغرافیای سیاسی از دانشگاه تربیت مدرس بود، از ابتدای انقلاب ۱۳۵۷ به عنوان یکی از مهره‌های کلیدی رژیم عمل کرد. او در جنگ ایران و عراق فرماندهی یگان زرهی سپاه را برعهده داشت و در عملیات‌های متعدد شرکت کرد، اما سابقه او بیشتر با سرکوب داخلی و حمایت از گروه‌های تروریستی گره خورده است. پاکپور در طول سال‌ها فرماندهی بر لشکرهای مختلف سپاه، نقش محوری در کشتار معترضان و سرکوب اقلیت‌های قومی ایفا کرد، که این اقدامات او را به یکی از نمادهای خشونت رژیم تبدیل کرد. او از ۱۳۷۶ تا ۱۳۷۹ فرمانده لشکر ۸ نجف بود، از ۱۳۷۹ تا ۱۳۸۲ فرمانده لشکر ۳۱ عاشورا، از ۱۳۸۲ تا ۱۳۸۷ رئیس ستاد نیروی زمینی سپاه، از ۱۳۸۷ تا ۱۳۸۸ معاون عملیات سپاه پاسداران، و از ۱۳۸۸ تا ۱۴۰۴ فرمانده نیروی زمینی سپاه پاسداران[۵]. در این دوره‌ها، پاکپور مسئول مستقیم عملیات‌های سرکوب در مناطق مرزی، به ویژه علیه کردها و بلوچ‌ها بود، و همچنین در حمایت از شبه‌نظامیان شیعه در عراق و سوریه نقش داشت. انتصاب او به فرماندهی کل سپاه پس از کشته شدن حسین سلامی در جنگ ۱۴۰۴، نشان‌دهنده ادامه سیاست‌های سرکوبگرانه رژیم بود، اما عمر کوتاه این سمت با کشته شدن او در حملات آمریکا و اسرائیل به پایان رسید. پاکپور نه تنها در داخل ایران به عنوان یکی از عوامل اصلی نقض حقوق بشر شناخته می‌شد، بلکه در سطح بین‌المللی نیز به دلیل حمایت از تروریسم تحریم شده بود. او در سرکوب اعتراضات آبان ۱۳۹۸ نقش کلیدی داشت و اتحادیه اروپا او را به همین دلیل تحریم کرد[۲]. مرگ او در حملات مشترک آمریکا و اسرائیل، که بخشی از پاسخ به تهدیدات هسته‌ای و تروریستی رژیم بود، پایان یکی از تاریک‌ترین چهره‌های نظامی جمهوری اسلامی را رقم زد[۶].

زندگی

پرونده:Pakpour-2017 Tehran attacks.jpg
پاکپور پس از حمله داعش به مجلس

محمد پاکپور در سال ۱۳۴۰ در شهر اراک، در دوران حکومت پهلوی، زاده شد. کودکی و نوجوانی او در محیطی گذشت که با انقلاب ۱۳۵۷ دگرگون شد. او از همان روزهای نخست انقلاب، به عنوان یکی از جوانان رادیکال، به سپاه پاسداران پیوست و در سرکوب شورش‌های کردستان در سال‌های ۱۳۵۸–۱۳۵۹ شرکت کرد[۷]. این دوره، که با کشتار گسترده غیرنظامیان همراه بود، نخستین تجربه او در سرکوب اقلیت‌های قومی بود و او را به یکی از چهره‌های بدنام در میان کردهای ایران تبدیل کرد. در طول جنگ ایران و عراق (۱۳۵۹–۱۳۶۷)، پاکپور فرماندهی یگان زرهی سپاه را برعهده داشت و در عملیات‌های متعددی شرکت کرد. او در این جنگ مجروح شد، اما این مجروحیت بیشتر به عنوان ابزاری برای تبلیغ ایدئولوژیک رژیم استفاده شد تا نشان‌دهنده فداکاری واقعی. پس از جنگ، پاکپور به تحصیلات دانشگاهی روی آورد و کارشناسی ارشد جغرافیا از دانشگاه تهران و دکتری جغرافیای سیاسی از دانشگاه تربیت مدرس گرفت. پایان‌نامه او بر امنیت پایدار در مناطق قومی تمرکز داشت، اما در عمل، سیاست‌های او منجر به ناامنی و سرکوب بیشتر در استان‌هایی مانند سیستان و بلوچستان شد[۸]. در سال ۱۳۹۶، پاکپور فرماندهی یگان تکاور صابرین در حملات داعش به مجلس شورای اسلامی را برعهده داشت[۹]. این عملیات، که با کشته شدن چندین غیرنظامی همراه بود، نشان‌دهنده رویکرد خشن او در مقابله با تهدیدات بود. پاکپور همچنین در جنگ ایران و عراق ۲۰۱۳–۲۰۱۷ شرکت داشت و در بازپس‌گیری فلوجه در سال ۲۰۱۶ نقش ایفا کرد، جایی که نیروهای تحت فرمان او متهم به جنایات جنگی علیه سنی‌ها شدند[۱۰]. در سال‌های اخیر، پاکپور به عنوان یکی از حامیان اصلی سیاست‌های سرکوبگرانه رژیم عمل کرد و در سرکوب اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ نقش داشت. او همچنین در تهدید اقلیم کردستان و حمایت از شبه‌نظامیان شیعه در سوریه و عراق فعال بود[۱۱]. مرگ او در حملات اسفند ۱۴۰۴ آمریکا و اسرائیل به ایران، که بخشی از پاسخ به برنامه هسته‌ای و تروریستی رژیم بود، پایان دوران یکی از سرکوبگران اصلی را رقم زد[۱۲].

سوابق نظامی

پاکپور از سال ۱۳۵۸ وارد سپاه پاسداران شد و در طول سال‌ها سمت‌های متعددی برعهده داشت که اغلب با سرکوب داخلی و خارجی همراه بود:

فرمانده یگان زرهی سپاه در جنگ ایران و عراق، جایی که نیروهای تحت فرمان او متهم به جنایات جنگی بودند. فرمانده قرارگاه نصرت، که مسئول عملیات در مناطق مرزی بود و در سرکوب کردها نقش داشت. معاون عملیات سپاه پاسداران (۱۳۸۷–۱۳۸۸)، دوره‌ای که با برنامه‌ریزی برای سرکوب اعتراضات ۱۳۸۸ همراه بود. فرمانده لشکر ۸ نجف (۱۳۷۶–۱۳۷۹)، که در عملیات‌های داخلی علیه مخالفان استفاده می‌شد. فرمانده لشکر ۳۱ عاشورا (۱۳۷۹–۱۳۸۲)، مسئول سرکوب در شمال غرب ایران. رئیس ستاد نیروی زمینی سپاه (۱۳۸۲–۱۳۸۷)، جایی که سیاست‌های سرکوبگرانه را تدوین کرد. فرمانده نیروی زمینی سپاه پاسداران (۱۳۸۸–۱۴۰۴)، طولانی‌ترین دوره او که با سرکوب اعتراضات آبان ۱۳۹۸ و حمایت از تروریسم در سوریه همراه بود[۱۳]. فرمانده کل سپاه پاسداران (۱۴۰۴)، که با تهدیدات علیه آمریکا و اسرائیل و سرکوب داخلی همراه بود[۱۴].

در این سوابق، پاکپور مسئول عملیات‌هایی بود که منجر به کشته شدن هزاران غیرنظامی شد، از جمله در اعتراضات ژانویه ۱۴۰۴[۱۵].

نقش در سرکوب اعتراضات و نقض حقوق بشر

پاکپور یکی از معماران اصلی سرکوب اعتراضات مردمی در ایران بود. در اعتراضات آبان ۱۳۹۸، نیروهای تحت فرمان او هزاران معترض را کشتند و زخمی کردند، که این اقدامات او را به تحریم‌های بین‌المللی کشاند[۲]. او همچنین در سرکوب اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ نقش داشت و مسئول کشتار ده‌ها هزار ایرانی بود[۱۶]. در مناطق قومی، پاکپور سیاست‌های سرکوبگرانه علیه کردها و بلوچ‌ها را پیش برد و در درگیری‌های غرب ایران (۲۰۱۶–اکنون) نقش داشت، که منجر به کشته شدن غیرنظامیان شد[۱۷]. او همچنین در حمایت از گروه‌های تروریستی مانند حزب‌الله و حوثی‌ها فعال بود، که این اقدامات رژیم را به انزوای بین‌المللی کشاند.

نقش در سیاست خارجی و تروریسم

به عنوان فرمانده نیروی زمینی سپاه، پاکپور حمایت از شبه‌نظامیان شیعه در عراق و سوریه را هدایت کرد و در جنگ داخلی سوریه نیروهای ایرانی را به کشتار سنی‌ها واداشت[۱۸]. او همچنین در تهدید اسرائیل و آمریکا فعال بود و در نامه‌ای پس از انتصاب به فرماندهی کل سپاه، تهدید به باز کردن درهای جهنم کرد[۱۹]. این سیاست‌ها منجر به تشدید تنش‌های منطقه‌ای شد.

تحریم‌ها

در ۱۲ آوریل ۲۰۲۱، اتحادیه اروپا پاکپور را به دلیل سرکوب اعتراضات آبان ۱۳۹۸ تحریم کرد[۲]. همچنین، ایالات متحده او را به دلیل حمایت از تروریسم تحریم کرد[۲۰]. این تحریم‌ها دارایی‌های او را مسدود و سفرهایش را ممنوع کرد.

مرگ

محمد پاکپور در حملات اسفند ۱۴۰۴ آمریکا و اسرائیل به ایران کشته شد. او در جلسه شورای دفاع حضور داشت و همراه با علی شمخانی و دیگران هدف قرار گرفت[۲۱][۲۲]. این حمله بخشی از پاسخ به تهدیدات رژیم بود و مرگ او را به عنوان یکی از نمادهای شکست رژیم جشن گرفتند.

منابع

  1. ↑ "Top Iran IRGC Commander Mohammad Pakpour Killed In Strikes: Israel". NDTV News Desk. Retrieved 28 February 2026. 
  2. ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ الگو:Cite tweet خطای یادکرد: برچسب <ref> نامعتبر؛ نام «:0» چندین بار با محتوای متفاوت تعریف شده است
  3. ↑ خطای لوآ در package.lua در خط 80: module 'Module:Citation/CS1/en/Suggestions' not found.
  4. ↑ «با حکم رهبر انقلاب صورت گرفت: سردار محمد پاکپور فرمانده کل سپاه پاسداران شد». شرق، ۲۳ خرداد ۱۴۰۴. 
  5. ↑ «معرفی سردار پاکپور». خبرگزاری تسنیم. 
  6. ↑ «کشته شدن فرمانده کل سپاه؛ محمد پاکپور که بود؟». ۲۰۲۶-۰۳-۰۱. بازبینی‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۰۱. 
  7. ↑ «نشان فتح چیست و کدام فرماندهان مفتخر به دریافت آن شده‌اند؟». ۲۰۱۴-۰۱-۱۸. بازبینی‌شده در ۲۰۲۳-۱۲-۱۱. 
  8. ↑ «Profile: محمد پاکپور – چهره جنایت». بازبینی‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۰۱. 
  9. ↑ "اقدام به‌موقع نیروهای ویژه سپاه در مجلس/ تروریست‌ها چگونه در عملیات ضربتی سپاه کشته شدند + تصاویر". خبرگزاری تسنیم. Retrieved 8 ژوئن 2017.  Check date values in: |access-date= (help)
  10. ↑ “Mohammad Pakpour - Counter Extremism Project”. Retrieved 2026-03-01. 
  11. ↑ «در مورد سرلشکر محمد پاکپور در ویکی تابناک بیشتر بخوانید». بازبینی‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۰۱. 
  12. ↑ «علی شمخانی و محمد پاکپور در حمله اسرائیل کشته شدند». ۲۰۲۶-۰۳-۰۱. بازبینی‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۰۱. 
  13. ↑ “Mohammad Pakpour: IRGC Major General Brings Hardline Mindset”. Retrieved 2026-03-01. 
  14. ↑ “Mohammad Pakpour appointed as IRGC commander after Salami killed”. 2025-06-13. Retrieved 2026-03-01. 
  15. ↑ «رسانه‌های ایران خبر کشته شدن سرلشکر محمد پاکپور، فرمانده کل سپاه پاسداران، را تائید کردند». ۲۰۲۶-۰۳-۰۱. بازبینی‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۰۱. 
  16. ↑ «سردار محمد پاکپور، فرمانده سپاه پاسداران، به هلاکت رسید». ۲۰۲۶-۰۲-۲۸. بازبینی‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۰۱. 
  17. ↑ «محمد پاکپور بە درک واصل شد». ۲۰۲۶-۰۲-۲۸. بازبینی‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۰۱. 
  18. ↑ “Mohammad Pakpour - Counter Extremism Project”. Retrieved 2026-03-01. 
  19. ↑ «فرمانده جدید سپاه پاسداران، محمد پاکپور، در نامه‌ای به (آیت‌الله) خامنه‌ای». ۲۰۲۵-۰۶-۱۳. بازبینی‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۰۱. 
  20. ↑ “Issuance of Executive Order of June 24, 2019, “Imposing Sanctions with Respect to Iran;” Iran-related Designations”. 2019-06-24. Retrieved 2026-03-01. 
  21. ↑ “Iran's judiciary confirms deaths of IRGC chief Pakpour, top security official Shamkhani”. 2026-03-01. Retrieved 2026-03-01. 
  22. ↑ «فوری/ علی شمخانی و فرمانده کل سپاه به شهادت رسیدند». ۲۰۲۶-۰۳-۰۱. بازبینی‌شده در ۲۰۲۶-۰۳-۰۱. 
برگرفته از «https://www.iran-pedia.org/w/index.php?title=کاربر:Alireza_k_h/صفحه_تمرین&oldid=86745»