علی‌رضا تنگسیری

علی‌رضا تنگسیری

شناسنامه
نام کامل	علی‌رضا تنگسیری
معروف به	دریادار علی‌رضا تنگسیری
زادروز	۱۳۴۱
زادگاه	بوشهر-تنگستان، ایران
تاریخ مرگ	۵فروردین ۱۴۰۴
محل مرگ	بندرعباس،
دین	مسلمان
اطلاعات سیاسی

علی‌رضا تنگسیری، (زاده ۱۳۴۱ – درگذشته ۵فرودین ۱۴۰۵) یکی از فرماندهان ارشد سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بود که از سال ۱۳۹۷ تا زمان کشته شدنش در فروردین ۱۴۰۵، فرماندهی نیروی دریایی سپاه را بر عهده داشت. زاده تنگستان بوشهر، تنگسیری مسیر نظامی خود را در ساختار سرکوبگر سپاه طی کرد و ابتدا از ۱۳۸۵ تا ۱۳۸۹ فرمانده منطقه یکم دریایی سپاه بود و سپس هشت سال جانشین فرمانده نیروی دریایی شد. او به عنوان یکی از معماران اصلی سیاست‌های تهاجمی جمهوری اسلامی در خلیج فارس شناخته می‌شد و نقش کلیدی در توسعه قایق‌های تندرو، مین‌گذاری، موشک‌های کروز و پهپادهای دریایی داشت که هدف اصلی‌شان تهدید کشتیرانی بین‌المللی و بستن تنگه هرمز بود.

تنگسیری نه یک مدافع «امنیت ملی»، بلکه مجری مستقیم دستورات علی خامنه‌ای برای گسترش تروریسم دریایی، حمایت از شبه‌نظامیان حوثی و حزب‌الله، و ایجاد ناامنی در آبراه حیاتی انرژی جهان بود.

علیرضا تنگسیری در شامگاه ۵ فروردین ۱۴۰۵ (۲۶ مارس ۲۰۲۶) در بندرعباس طی حمله هوایی به یک ساختمان یا مهمانسرای مرتبط با منطقه یکم دریایی سپاه کشته شد. کشته شدن او، پایان یکی از مهره‌های کلیدی ماشین جنگی رژیم بود که سال‌ها با نمایش قدرت پوشالی، مردم ایران را از توسعه و رفاه محروم کرده بود. او و همفکرانش با هزینه میلیاردها دلار از ثروت دزدیده‌شده ملت، به جای سرمایه‌گذاری در رفاه ایرانیان، صرف تهدید، صدور تروریسم و جنگ‌افروزی شد.

زندگی‌نامه اولیه

علی‌رضا تنگسیری در سال ۱۳۴۱ خورشیدی در منطقه تنگستان استان بوشهر به دنیا آمد. او از ابتدای جوانی به سپاه پاسداران پیوست و فعالیت نظامی خود را در یگان‌های دریایی متمرکز کرد. او سابقه حضور در جنگ ایران و عراق را نیز دارد. او با حکم علی‌ خامنه‌ای در تابستان ۱۳۹۷ به سمت فرماندهی نیروی دریایی سپاه پاسداران منصوب شد. او پیش از این نیز به‌مدت هشت سال(۱۳۸۹ تا ۱۳۹۷) جانشین فرمانده نیروی دریایی سپاه بود.

تنگسیری نماد بارز سیاست خارجی «صدور انقلاب» و «ماجراجویی منطقه‌ای» رژیم بود. او معمار اصلی تهدیدهای مکرر برای بستن تنگه هرمز بود؛ آبراهی که ۲۰ درصد نفت جهان از آن عبور می‌کند. اظهارات او در سال‌های ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۴، بارها به عنوان ابزاری برای فشار بر غرب و کشورهای عربی استفاده شد. در جریان تنش‌های ۱۳۹۸ (حمله به نفت‌کش‌ها) و سال‌های بعد، نیروی دریایی تحت فرمان او متهم به عملیات‌های خرابکارانه، مین‌گذاری و اختلال در کشتیرانی شد. علاوه بر این، تنگسیری نقش کلیدی در حمایت لجستیکی از شبه‌نظامیان حوثی در یمن داشت؛ اقدامی که به حملات مکرر به کشتی‌های تجاری در دریای سرخ منجر شد و اقتصاد جهانی را به خطر انداخت.

او همچنین در ارسال پهپاد و تسلیحات به روسیه برای جنگ اوکراین و به سوریه برای حمایت از رژیم بشار اسد دخیل بود. اتحادیه اروپا در ۲۰ ژوئیه ۲۰۲۳ او را به همین دلیل تحریم کرد. ایالات متحده نیز از سال ۱۳۹۸ نام او را در فهرست تحریم‌های خود قرار داد و او را به «فعالیت‌های مخرب» متهم کرد.

سوابق نظامی

• فرمانده منطقه سوم دریایی امام حسین و سپس منطقه یکم دریایی صاحب‌الزمان در بندرعباس (۱۳۸۵–۱۳۸۹).
• جانشین فرمانده نیروی دریایی سپاه (۱۳۸۹–۱۳۹۷).
• فرمانده نیروی دریایی سپاه پاسداران (از ۱ شهریور ۱۳۹۷ با حکم خامنه‌ای).

عملیات‌های دریایی

در زمان مسئولیت تنگسیری، جمهوری اسلامی از تیرماه ۱۳۹۸ چندین مورد کشتی‌ربایی در خلیج فارس و تنگه هرمز انجام داد.

مهم‌ترین آن، ربودن نفتکش بریتانیایی «استینا ایمپرو» با ۲۳ خدمه بود که به عنوان تلافی توقیف کشتی ایرانی «گریس ۱» توسط بریتانیا صورت گرفت. پیش از آن نیز کشتی اماراتی «ریاح» به اتهام قاچاق سوخت ربوده شد.

این اقدامات با محکومیت گسترده بین‌المللی به عنوان تهدید آزادی دریانوردی مواجه گردید و تنش‌های شدیدی در منطقه ایجاد کرد. ایران این عملیات را «توقیف قانونی» می‌نامد، در حالی که بسیاری از کشورها آن را کشتی ربایی سیاسی می‌دانند.

به این موارد می‌توان دستگیری ملوانان آمریکایی (۱۳۹۴/۲۰۱۶): بازداشت ۱۰ ملوان نیروی دریایی آمریکا در نزدیکی جزیره فارسی و ربودن چندین شناور حامل سوختدر خلیج فارس را نیز افزود.

تنگسیری این اقدامات را به عنوان بخشی از «اشراف اطلاعاتی» و «حفظ امنیت منطقه‌ای» توصیف کرد، اما موسسه بین‌المللی نتفتکش‌ها از یک افتضاح سیاسی پاسداران پرده برداشت و گزارش داد:

«نفتکش ویتنامی، حامل نفت ایران بوده و پس از ناکامی در تحویل نفت ایران به چین، به آب‌های خاورمیانه بازگشت و در مسیر بازگشت توسط سپاه پاسداران توقیف شد».

همچنین در دوره فرماندهی او، نیروی دریایی سپاه بر تاکتیک‌های نامتقارن شامل قایق‌های تندرو و موشک‌های ساحل‌به‌دریا تمرکز داشت.

مواضع و تحریم‌های بین‌المللی

تنگسیری بارها بر آمادگی برای بستن تنگه هرمز و اقدامات بی‌ثبات کننده منطقه خاورمیانه تأکید ورزید و مواضع تندی علیه حضور نظامی آمریکا در خلیج فارس اتخاذ کرد.

• در سال ۲۰۱۹ توسط ایالات متحده به دلیل نقش در فعالیت‌های سپاه تحریم شد.
• در سال ۲۰۲۲ توسط کانادا به دلیل فعالیت در سپاه پاسداران و نقض حقوق بشر و اقدامات بی ثبات کننده تحریم شد.
• اتحادیه اروپا نیز او را در فهرست تحریم‌های مرتبط با برنامه‌های موشکی و منطقه‌ای ایران قرار داد.

مرگ و روایت‌های متعارض

بهنام رضایی معاون اطلاعات دریایی سپاه

علی‌رضا تنگسیری، فرمانده نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و متولد ۱۳۴۱ در تنگستان بوشهر، در شامگاه ۵ فروردین ۱۴۰۵ (۲۶ مارس ۲۰۲۶) در بندرعباس طی حمله هوایی جنگنده‌های اسرائیلی به یک ساختمان یا مهمانسرای مرتبط با منطقه یکم دریایی سپاه کشته شد.

تنگسیری معمار اصلی راهبرد بستن تنگه هرمز و اجرای عملیات‌های دریایی نامتقارن سپاه شناخته می‌شد و پیشتر نیز هدف ترور ناموفق قرار گرفته بود. او به همراه تعدادی از افسران ارشد از جمله بهنام رضایی معاون اطلاعات نیروی دریایی، بر اثر این حمله کشته‌شد.

اسرائیل پیشتر این عملیات را تأیید و تنگسیری را مسئول مستقیم اقدامات مرتبط با مسدودسازی تنگه هرمز دانست.

سپاه پاسداران چند روز بعد خبر کشته‌شدن او را تایید کرد و زمان تشییع او را روز دوشنبه ۱۱فروردین اعلام نمود.