۳۰ مهر؛ روز انتخاب مریم رجوی: تفاوت میان نسخه‌ها
Alireza k h (بحث | مشارکت‌ها) جزبدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۲۶: | خط ۲۶: | ||
بنابراین، از نظر دقیق تاریخی، ۶ شهریور روز تصویب انتخاب مریم رجوی و ۳۰ مهر روز اعلام و معرفی عمومی اوست. بااین‌حال، ۳۰ مهر در ادبیات و تقویم سیاسی مقاومت ایران به‌عنوان سالروز انتخاب و معرفی رئیس‌جمهور برگزیده شناخته می‌شود. | بنابراین، از نظر دقیق تاریخی، ۶ شهریور روز تصویب انتخاب مریم رجوی و ۳۰ مهر روز اعلام و معرفی عمومی اوست. بااین‌حال، ۳۰ مهر در ادبیات و تقویم سیاسی مقاومت ایران به‌عنوان سالروز انتخاب و معرفی رئیس‌جمهور برگزیده شناخته می‌شود. | ||
این مقام برای دوره‌ای موقت پس از سرنگونی جمهوری اسلامی تعریف شده است. مأموریت رئیس‌جمهور برگزیده و دولت | این مقام برای دوره‌ای موقت پس از سرنگونی جمهوری اسلامی تعریف شده است. مأموریت رئیس‌جمهور برگزیده و [[دولت موقت]]، ادارهٔ دوران انتقال، فراهم‌کردن آزادی‌های سیاسی، برگزاری انتخابات برای [[مجلس مؤسسان و قانونگذاری ملی]] و انتقال حاکمیت به نمایندگان منتخب مردم است. مطابق مصوبهٔ شورا، مأموریت مریم رجوی پس از تشکیل نهادهای قانونی جدید و انتخاب رئیس‌جمهوری آیندهٔ ایران پایان خواهد یافت.<ref name="مصوبه" /> | ||
در تقویم سازمان مجاهدین، ۳۰ مهر با ۲۶ مهر، سالروز معرفی مریم رجوی به‌عنوان مسئول اول [[سازمان مجاهدین خلق ایران]]، پیوند دارد. فاصلهٔ این دو مناسبت در ادبیات مجاهدین «هفتهٔ سیمرغ» نامیده شده و هرساله با برنامه‌ها و مراسمی گرامی داشته می‌شود.<ref name="سیمرغ">[https://news.mojahedin.org/id/cb49da24-87b8-404c-9127-29455bb5d466 «برگزاری جشنوارهٔ سی‌مهر؛ سالگرد معرفی مریم رجوی به‌عنوان رئیس‌جمهور برگزیده مقاومت»]، وبگاه سازمان مجاهدین خلق ایران.</ref> | در تقویم سازمان مجاهدین، ۳۰ مهر با ۲۶ مهر، سالروز معرفی مریم رجوی به‌عنوان مسئول اول [[سازمان مجاهدین خلق ایران]]، پیوند دارد. فاصلهٔ این دو مناسبت در ادبیات مجاهدین «هفتهٔ سیمرغ» نامیده شده و هرساله با برنامه‌ها و مراسمی گرامی داشته می‌شود.<ref name="سیمرغ">[https://news.mojahedin.org/id/cb49da24-87b8-404c-9127-29455bb5d466 «برگزاری جشنوارهٔ سی‌مهر؛ سالگرد معرفی مریم رجوی به‌عنوان رئیس‌جمهور برگزیده مقاومت»]، وبگاه سازمان مجاهدین خلق ایران.</ref> | ||
| خط ۶۸: | خط ۶۸: | ||
یکی دیگر از تحولاتی که مجاهدین به دورهٔ مسئولیت اولی مریم رجوی نسبت می‌دهند، تجدید سازمان [[ارتش آزادی‌بخش ملی ایران]] و تبدیل آن به نیروی زرهی و مکانیزه است.<ref name="تاریخچه‌مختصر" /> | یکی دیگر از تحولاتی که مجاهدین به دورهٔ مسئولیت اولی مریم رجوی نسبت می‌دهند، تجدید سازمان [[ارتش آزادی‌بخش ملی ایران]] و تبدیل آن به نیروی زرهی و مکانیزه است.<ref name="تاریخچه‌مختصر" /> | ||
در دورهٔ مسئولیت اولی مریم رجوی، سازمان‌دهی مجدد ارتش آزادی‌بخش و توسعهٔ ساختار زرهی آن ادامه یافت. منابع مجاهدین عملیات تدافعی مروارید در اسفند ۱۳۶۹ و فروردین ۱۳۷۰ را نخستین آزمون عمدهٔ این تجدید ساختار معرفی کرده‌اند.<ref name="تاریخچه‌مختصر" /> | در دورهٔ مسئولیت اولی مریم رجوی، سازمان‌دهی مجدد ارتش آزادی‌بخش و توسعهٔ ساختار زرهی آن ادامه یافت. منابع مجاهدین [[عملیات مروارید|عملیات تدافعی مروارید]] در اسفند ۱۳۶۹ و فروردین ۱۳۷۰ را نخستین آزمون عمدهٔ این تجدید ساختار معرفی کرده‌اند.<ref name="تاریخچه‌مختصر" /> | ||
== از مسئولیت سازمانی تا مسئولیت ملی == | == از مسئولیت سازمانی تا مسئولیت ملی == | ||
| خط ۹۸: | خط ۹۸: | ||
</blockquote> | </blockquote> | ||
متن تاریخی مصوبه از عنوان «ریاست‌جمهوری دموکراتیک اسلامی ایران» استفاده می‌کرد. در ادبیات بعدی شورا، با برجسته‌شدن اصل [[جدایی دین از دولت]] و هدف برپایی جمهوری | متن تاریخی مصوبه از عنوان «ریاست‌جمهوری دموکراتیک اسلامی ایران» استفاده می‌کرد. در ادبیات بعدی شورا، با برجسته‌شدن اصل [[جدایی دین از دولت]] و هدف برپایی [[جمهوری دموکراتیک]]، عنوان «رئیس‌جمهور برگزیده برای دوران انتقال حاکمیت به مردم ایران» رواج یافت. | ||
== کناره‌گیری از مسئولیت اول سازمان == | == کناره‌گیری از مسئولیت اول سازمان == | ||
| خط ۱۶۹: | خط ۱۶۹: | ||
# '''نه به ولایت فقیه؛ آری به حاکمیت مردم''' در یک جمهوری مبتنی بر رأی آزاد و [[پلورالیسم سیاسی|کثرت‌گرایی سیاسی]]. | # '''نه به ولایت فقیه؛ آری به حاکمیت مردم''' در یک جمهوری مبتنی بر رأی آزاد و [[پلورالیسم سیاسی|کثرت‌گرایی سیاسی]]. | ||
# آزادی بیان، احزاب، اجتماعات، مطبوعات و فضای مجازی؛ [[انحلال سپاه پاسداران]]، نیروی | # آزادی بیان، احزاب، اجتماعات، مطبوعات و فضای مجازی؛ [[انحلال سپاه پاسداران]]، [[نیروی قدس]]، [[بسیج]]، گروه‌های [[لباس شخصی|لباس‌شخصی]]، [[وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی|وزارت اطلاعات]]، شورای عالی انقلاب فرهنگی و همهٔ گشت‌ها و نهادهای سرکوبگر در شهرها، روستاها، مدارس، دانشگاه‌ها، ادارات و کارخانه‌ها. | ||
# تضمین آزادی‌ها و حقوق فردی و اجتماعی بر اساس [[اعلامیه جهانی حقوق بشر]]؛ انحلال دستگاه‌های سانسور و تفتیش | # تضمین آزادی‌ها و حقوق فردی و اجتماعی بر اساس [[اعلامیه جهانی حقوق بشر]]؛ انحلال دستگاه‌های سانسور و [[تفتیش عقاید]]، دادخواهی [[قتل‌عام زندانیان سیاسی در سال ۱۳۶۷]]، ممنوعیت [[شکنجه]] و [[لغو مجازات اعدام]]. | ||
# [[جدایی دین از دولت]] و تضمین آزادی ادیان و مذاهب. | # [[جدایی دین از دولت]] و تضمین آزادی ادیان و مذاهب. | ||
# برابری کامل زنان و مردان در حقوق سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی؛ مشارکت برابر زنان در رهبری سیاسی، لغو هرگونه تبعیض، حق انتخاب آزادانهٔ پوشش، ازدواج، طلاق، تحصیل و اشتغال و منع بهره‌کشی از زنان تحت هر عنوان. | # برابری کامل زنان و مردان در حقوق سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی؛ مشارکت برابر زنان در رهبری سیاسی، لغو هرگونه تبعیض، حق انتخاب آزادانهٔ پوشش، ازدواج، طلاق، تحصیل و اشتغال و منع بهره‌کشی از زنان تحت هر عنوان. | ||
# استقرار دادگستری و نظام قضایی مستقل مطابق معیارهای بین‌المللی، مبتنی بر [[اصل برائت]]، حق دفاع، حق دادخواهی، محاکمهٔ علنی و استقلال کامل قضات؛ لغو قوانین شرعی تحمیلی و انحلال [[دادگاه انقلاب اسلامی|دادگاه‌های انقلاب]]. | # استقرار دادگستری و نظام قضایی مستقل مطابق معیارهای بین‌المللی، مبتنی بر [[اصل برائت]]، حق دفاع، حق دادخواهی، محاکمهٔ علنی و استقلال کامل قضات؛ لغو قوانین شرعی تحمیلی و انحلال [[دادگاه انقلاب اسلامی|دادگاه‌های انقلاب]]. | ||
# خودمختاری و رفع ستم مضاعف از اقوام و ملیت‌های ایرانی بر اساس [[طرح خودمختاری کردستان ایران]] مصوب شورای ملی مقاومت. | # [[خودمختاری]] و رفع ستم مضاعف از اقوام و ملیت‌های ایرانی بر اساس [[طرح خودمختاری کردستان ایران]] مصوب شورای ملی مقاومت. | ||
# تأمین عدالت و فرصت‌های برابر در اشتغال، کسب‌وکار و بازار آزاد برای همهٔ مردم ایران و احقاق حقوق کارگران، کشاورزان، پرستاران، کارمندان، فرهنگیان و بازنشستگان. | # تأمین عدالت و فرصت‌های برابر در اشتغال، کسب‌وکار و بازار آزاد برای همهٔ مردم ایران و احقاق حقوق کارگران، کشاورزان، پرستاران، کارمندان، فرهنگیان و بازنشستگان. | ||
# حفاظت و احیای [[ | # حفاظت و احیای [[محیط زیست ایران|محیط زیست ایران]]. | ||
# ایرانی غیراتمی و عاری از تسلیحات کشتارجمعی؛ صلح، همزیستی و همکاری‌های بین‌المللی و منطقه‌ای. <ref name="ده‌ماده‌ای" /> | # ایرانی غیراتمی و عاری از تسلیحات کشتارجمعی؛ صلح، همزیستی و همکاری‌های بین‌المللی و منطقه‌ای. <ref name="ده‌ماده‌ای" /> | ||
| خط ۱۸۲: | خط ۱۸۲: | ||
مجاهدین ۳۰ مهر را فراتر از یک تغییر درون‌سازمانی ارزیابی می‌کنند. از دید آنان، این رویداد به مسئلهٔ جایگزین سیاسی، ساختار دولت موقت، حقوق زنان، انتخابات آزاد و نظام آیندهٔ ایران مربوط است و ازاین‌رو باید مناسبتی ملی تلقی شود. | مجاهدین ۳۰ مهر را فراتر از یک تغییر درون‌سازمانی ارزیابی می‌کنند. از دید آنان، این رویداد به مسئلهٔ جایگزین سیاسی، ساختار دولت موقت، حقوق زنان، انتخابات آزاد و نظام آیندهٔ ایران مربوط است و ازاین‌رو باید مناسبتی ملی تلقی شود. | ||
در این گفتمان، ۲۶ مهر نماد تحول در رهبری سازمان مجاهدین و ۳۰ مهر نماد گسترش همان تحول به سطح مقاومت و آلترناتیو سیاسی است. مفهوم «هفتهٔ سیمرغ» نیز این پیوند را بازتاب می‌دهد. | در این گفتمان، ۲۶ مهر نماد تحول در رهبری سازمان مجاهدین و ۳۰ مهر نماد گسترش همان تحول به سطح مقاومت و [[آلترناتیو]] سیاسی است. مفهوم «هفتهٔ سیمرغ» نیز این پیوند را بازتاب می‌دهد. | ||
در سال‌های اخیر، هواداران سازمان مجاهدین و کانون‌های شورشی با نصب تصاویر، نوشتن شعار و برگزاری برنامه‌های جمعی در شهرهای ایران، سالگرد ۳۰ مهر را گرامی داشته‌اند. شعارهای این برنامه‌ها عمدتاً بر جمهوری دموکراتیک، برابری زنان، حاکمیت مردم و برنامهٔ ۱۰ ماده‌ای متمرکز بوده است.<ref name="فعالیت۱۴۰۴">[https://news.mojahedin.org/i/%D8%AA%D8%B5%D9%88%DB%8C%D8%B1%D9%86%DA%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D9%84%DA%AF%D8%B1%D8%AF-%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%DB%8C%D8%AF%D9%87-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%88%D9%85%D8%AA-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%86%D8%AA%D9%82%D8%A7%D9%84-%D8%AD%D8%A7%DA%A9%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 «تصویرنگاری در سالگرد معرفی رئیس‌جمهور برگزیده مقاومت»]، ۳۰ مهر ۱۴۰۴.</ref> | در سال‌های اخیر، هواداران سازمان مجاهدین و [[کانون‌های شورشی]] با نصب تصاویر، نوشتن شعار و برگزاری برنامه‌های جمعی در شهرهای ایران، سالگرد [[۳۰ مهر]] را گرامی داشته‌اند. شعارهای این برنامه‌ها عمدتاً بر جمهوری دموکراتیک، برابری زنان، حاکمیت مردم و برنامهٔ ۱۰ ماده‌ای متمرکز بوده است.<ref name="فعالیت۱۴۰۴">[https://news.mojahedin.org/i/%D8%AA%D8%B5%D9%88%DB%8C%D8%B1%D9%86%DA%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D9%84%DA%AF%D8%B1%D8%AF-%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%DB%8C%D8%AF%D9%87-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%88%D9%85%D8%AA-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%86%D8%AA%D9%82%D8%A7%D9%84-%D8%AD%D8%A7%DA%A9%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 «تصویرنگاری در سالگرد معرفی رئیس‌جمهور برگزیده مقاومت»]، ۳۰ مهر ۱۴۰۴.</ref> | ||
== گاه‌شمار == | == گاه‌شمار == | ||
نسخهٔ کنونی تا ۱ نوامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۸:۱۸
|
| |
| نوع رویداد | |
|---|---|
| تاریخ | |
| مکان | اجلاس رسمی شورای ملی مقاومت ایران |
| کشور / منطقه | |
| علت‌ها | ضرورت تعیین رئیس قوهٔ اجرایی و مسئول هدایت دوران انتقال؛ گسترش مسئولیت مریم رجوی از سطح سازمانی به سطح ملی |
| هدف‌ها | آماده‌سازی ساختار سیاسی دوران انتقال؛ برگزاری انتخابات آزاد؛ تشکیل مجلس مؤسسان و انتقال قدرت به نمایندگان منتخب مردم |
| شرکت‌کنندگان | اعضای شورای ملی مقاومت ایران |
| رهبران | |
| تلفات / خسارات | |
| بازداشت / کشته‌ها | |
| نتیجه | انتخاب مریم رجوی به‌عنوان رئیس‌جمهور برگزیده شورای ملی مقاومت برای دوران انتقال حاکمیت به مردم ایران |
| پیامدها | |
| طرف‌های درگیر | |
| سازمان‌های مرتبط | |
| منابع | |
۳۰ مهر؛ روز انتخاب مریم رجوی، عنوان سالگرد اعلام انتخاب مریم رجوی به‌عنوان رئیس‌جمهور برگزیده شورای ملی مقاومت ایران برای دوران انتقال حاکمیت به مردم ایران است. مصوبهٔ این انتخاب در ۶ شهریور ۱۳۷۲، برابر با ۲۸ اوت ۱۹۹۳، در اجلاس رسمی شورای ملی مقاومت ایران و به اتفاق آرای اعضای حاضر تصویب شد. مسعود رجوی، مسئول وقت شورا، در ۳۰ مهر ۱۳۷۲، برابر با ۲۲ اکتبر ۱۹۹۳، این تصمیم را به‌طور عمومی اعلام کرد.[۱][۲]
بنابراین، از نظر دقیق تاریخی، ۶ شهریور روز تصویب انتخاب مریم رجوی و ۳۰ مهر روز اعلام و معرفی عمومی اوست. بااین‌حال، ۳۰ مهر در ادبیات و تقویم سیاسی مقاومت ایران به‌عنوان سالروز انتخاب و معرفی رئیس‌جمهور برگزیده شناخته می‌شود.
این مقام برای دوره‌ای موقت پس از سرنگونی جمهوری اسلامی تعریف شده است. مأموریت رئیس‌جمهور برگزیده و دولت موقت، ادارهٔ دوران انتقال، فراهم‌کردن آزادی‌های سیاسی، برگزاری انتخابات برای مجلس مؤسسان و قانونگذاری ملی و انتقال حاکمیت به نمایندگان منتخب مردم است. مطابق مصوبهٔ شورا، مأموریت مریم رجوی پس از تشکیل نهادهای قانونی جدید و انتخاب رئیس‌جمهوری آیندهٔ ایران پایان خواهد یافت.[۱]
در تقویم سازمان مجاهدین، ۳۰ مهر با ۲۶ مهر، سالروز معرفی مریم رجوی به‌عنوان مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران، پیوند دارد. فاصلهٔ این دو مناسبت در ادبیات مجاهدین «هفتهٔ سیمرغ» نامیده شده و هرساله با برنامه‌ها و مراسمی گرامی داشته می‌شود.[۳]
پیشینه
تشکیل شورای ملی مقاومت ایران
شورای ملی مقاومت ایران در ۳۰ تیر ۱۳۶۰، حدود یک ماه پس از آغاز مقاومت سراسری علیه جمهوری اسلامی، به ابتکار مسعود رجوی در تهران تأسیس شد. این شورا هدف خود را ائتلاف نیروهای دموکراتیک مخالف جمهوری اسلامی و ارائهٔ برنامه‌ای برای استقرار یک جمهوری مبتنی بر رأی مردم اعلام کرد.[۴]
در نیمهٔ دوم سال ۱۳۶۰، شورا برنامه، اساسنامه، آیین‌نامهٔ داخلی و وظایف دولت موقت را تصویب کرد. بر اساس این اسناد، دولت موقت موظف است حداکثر ظرف ۶ ماه پس از سرنگونی جمهوری اسلامی، انتخابات آزاد برای تشکیل مجلس مؤسسان و قانونگذاری ملی برگزار کند.[۴]
پس از تشکیل مجلس مؤسسان، مأموریت شورای ملی مقاومت در جایگاه نهاد انتقالی پایان می‌یابد و دولت موقت استعفای خود را به مجلس منتخب مردم تقدیم می‌کند. مجلس مؤسسان مسئول تدوین قانون اساسی جمهوری جدید، تعیین دولت و قانونگذاری تا زمان تصویب قانون اساسی خواهد بود.[۴]
این چارچوب، مبنای حقوقی ایجاد مقام رئیس‌جمهور برگزیده برای دوران انتقال را تشکیل داد.
هفتهٔ سیمرغ
«هفتهٔ سیمرغ» عنوانی است که در ادبیات سازمان مجاهدین به فاصلهٔ میان دو مناسبت ۲۶ مهر و ۳۰ مهر داده شده است. ۲۶ مهر سالروز معرفی مریم رجوی به‌عنوان مسئول اول سازمان مجاهدین و ۳۰ مهر سالروز معرفی او به‌عنوان رئیس‌جمهور برگزیده شورای ملی مقاومت است.[۵]
واژهٔ «سیمرغ» در این نام‌گذاری، افزون بر ارجاع به پرندهٔ اسطوره‌ای فرهنگ ایران، از ترکیب آوایی «سی مهر» نیز بهره می‌گیرد. در برنامه‌های مرتبط با این هفته، ۲۶ مهر بیشتر به تحول درونی و سازمانی مجاهدین و ۳۰ مهر به گسترش آن تحول در سطح سیاسی و ملی مرتبط دانسته می‌شود.
مجاهدین این دو مناسبت را از سرفصل‌های تاریخ درونی سازمان خود می‌دانند، اما ۳۰ مهر را فقط رویدادی تشکیلاتی تلقی نمی‌کنند. در روایت آنان، انتخاب رئیس‌جمهور برگزیده به دلیل ارتباط با مسئلهٔ جایگزین سیاسی، دولت موقت، حقوق زنان و آیندهٔ نظام سیاسی ایران، دارای آثار بیرونی و ملی است.[۳]
۲۶ مهر؛ معرفی مریم رجوی به‌عنوان مسئول اول
مریم رجوی در ۲۶ مهر ۱۳۶۸، در گردهمایی صدها تن از اعضای شورای مرکزی سازمان مجاهدین، از سوی مسعود رجوی به‌عنوان مسئول اول سازمان معرفی شد.[۶]
او پیش از آن در فعالیت‌های دانشجویی، بخش اجتماعی سازمان و سازمان‌دهی فعالیت‌های سیاسی پس از انقلاب ۱۳۵۷ نقش داشت. منابع مجاهدین از نقش او در سازمان‌دهی تظاهرات مادران در ۷ اردیبهشت ۱۳۶۰ و مسئولیت‌هایش در دورهٔ فعالیت مخفی و نظامی سازمان یاد کرده‌اند.
در سال ۱۳۶۴، مریم رجوی به‌عنوان هم‌ردیف مسئول اول سازمان معرفی شده بود. سازمان مجاهدین این دورهٔ چهارساله را مرحله‌ای برای تثبیت نقش او در رهبری و ایجاد تحول در مناسبات درونی سازمان می‌داند. در ۲۶ مهر ۱۳۶۸، این موقعیت به مسئولیت اول سازمان ارتقا یافت.
مسعود رجوی در معرفی‌نامهٔ مریم رجوی، انتخاب او را مرحلهٔ بلوغ انقلاب ایدئولوژیک درونی مجاهدین توصیف کرد:
«با قرارگرفتن مریم در موضع مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران، انقلاب ایدئولوژیک درونی سازمان به اوج بلوغ و کمال شایستهٔ خود می‌رسد.»[۶]
تحولات سازمانی
سازمان مجاهدین دورهٔ مسئولیت اولی مریم رجوی را با گسترش آموزش ایدئولوژیک و تشکیلاتی، افزایش حضور زنان در مسئولیت‌های مدیریتی و بازسازی ساختارهای درونی خود مرتبط می‌داند.
در روایت رسمی مجاهدین، «انقلاب ایدئولوژیک» با هدف مقابله با تبعیض جنسیتی، ارتقای مسئولیت‌پذیری اعضا و آزادکردن ظرفیت‌های زنان و مردان در تشکیلات صورت گرفت. این روند بعدها به تشکیل شورای رهبری متشکل از زنان در مرداد ۱۳۷۲ انجامید.[۷]
تجدید ساختار ارتش آزادی‌بخش
یکی دیگر از تحولاتی که مجاهدین به دورهٔ مسئولیت اولی مریم رجوی نسبت می‌دهند، تجدید سازمان ارتش آزادی‌بخش ملی ایران و تبدیل آن به نیروی زرهی و مکانیزه است.[۶]
در دورهٔ مسئولیت اولی مریم رجوی، سازمان‌دهی مجدد ارتش آزادی‌بخش و توسعهٔ ساختار زرهی آن ادامه یافت. منابع مجاهدین عملیات تدافعی مروارید در اسفند ۱۳۶۹ و فروردین ۱۳۷۰ را نخستین آزمون عمدهٔ این تجدید ساختار معرفی کرده‌اند.[۶]
از مسئولیت سازمانی تا مسئولیت ملی
در روایت شورای ملی مقاومت، انتخاب مریم رجوی به‌عنوان رئیس‌جمهور برگزیده، انتقال او از یک مسئولیت سازمانی به جایگاهی فراسازمانی و ملی بود. مسعود رجوی این تغییر را گسترش ضروری نقش او از رهبری سازمان مجاهدین به مسئولیتی مرتبط با کل مقاومت و دوران انتقال ارزیابی کرد.
پیش از تصویب مصوبه، اعضای شورای ملی مقاومت دربارهٔ پیامدهای این انتقال بحث کردند. بر اساس روایت منتشرشده از سوی مجاهدین، بخشی از اعضای غیرمجاهد شورا نگران بودند که خروج مریم رجوی از مسئولیت مستقیم سازمانی، در سازمان مجاهدین و ارتش آزادی‌بخش کمبود مدیریتی ایجاد کند.
در مقابل، استدلال موافقان این بود که توانایی‌های مریم رجوی باید از محدودهٔ یک سازمان فراتر رود و برای ساختار سیاسی کل مقاومت و دولت آینده به کار گرفته شود. در نهایت، انتخاب او به اتفاق آرای اعضای حاضر در اجلاس تصویب شد.[۸]
مصوبهٔ ۶ شهریور ۱۳۷۲
شورای ملی مقاومت در ۶ شهریور ۱۳۷۲، مادهٔ ۷ اصلاحی و منضم به فصل اول برنامهٔ دولت موقت را تصویب کرد. این مصوبه به اتفاق آرای اعضای حاضر در اجلاس به تصویب رسید.[۱]
متن مصوبه چنین بود:
مصوبهٔ ۶ شهریور ۱۳۷۲ شورای ملی مقاومت ایران
مادهٔ ۷ اصلاحی، منضم به فصل اول برنامهٔ دولت موقت جمهوری دموکراتیک اسلامی ایران:
مصوبه به اتفاق آرای اعضای حاضر در اجلاسیهٔ شورا تصویب شد. مقام ریاست‌جمهوری دموکراتیک اسلامی ایران بر عهدهٔ خانم مریم رجوی خواهد بود.
۱ـ تعیین زمان مناسب اعلام این مصوبه بر عهدهٔ مسئول شوراست.
۲ـ به‌محض تصدی ریاست‌جمهوری در ایران، خانم مریم رجوی از کلیهٔ مسئولیت‌های سازمانی خود استعفا خواهد کرد.
۳ـ دورهٔ ریاست‌جمهوری ایشان پس از تشکیل مجلس مؤسسان و قانونگذاری ملی، تعیین ساختار جدید و انتخاب رئیس‌جمهوری جدید ایران پایان می‌یابد.[۱]
متن تاریخی مصوبه از عنوان «ریاست‌جمهوری دموکراتیک اسلامی ایران» استفاده می‌کرد. در ادبیات بعدی شورا، با برجسته‌شدن اصل جدایی دین از دولت و هدف برپایی جمهوری دموکراتیک، عنوان «رئیس‌جمهور برگزیده برای دوران انتقال حاکمیت به مردم ایران» رواج یافت.
کناره‌گیری از مسئولیت اول سازمان
انتخاب مریم رجوی برای مسئولیتی فراسازمانی، با تغییر در رأس سازمان مجاهدین همراه شد. او برای تمرکز بر وظایف مربوط به شورای ملی مقاومت و آمادگی برای ساختار دولت آینده، از مسئولیت اول سازمان مجاهدین و جانشینی فرمانده کل ارتش آزادی‌بخش کناره‌گیری کرد.
در شهریور ۱۳۷۲، فهیمه اروانی به‌عنوان مسئول اول جدید سازمان مجاهدین انتخاب شد. این تغییر، بر اساس روایت سازمان، با هدف جلوگیری از ایجاد خلأ تشکیلاتی و آماده‌کردن مجاهدین و ارتش آزادی‌بخش برای پذیرش مسئولیت‌های بیشتر انجام گرفت.[۹]
بااین‌حال، بند دوم مصوبه تصریح می‌کرد که مریم رجوی هنگام تصدی عملی ریاست‌جمهوری در ایران باید از همهٔ مسئولیت‌های سازمانی خود کناره‌گیری کند. هدف این بند، تفکیک مقام اجرایی دوران انتقال از مسئولیت‌های حزبی و سازمانی بود.
اعلام عمومی در ۳۰ مهر ۱۳۷۲
زمان اعلام مصوبه بر اساس بند نخست آن به مسئول شورای ملی مقاومت واگذار شده بود. مسعود رجوی در ۳۰ مهر ۱۳۷۲ طی اطلاعیه‌ای، انتخاب مریم رجوی را به اطلاع مردم ایران رساند.[۲]
اطلاعیهٔ مسئول شورای ملی مقاومت
در اطلاعیهٔ مسعود رجوی آمده بود:
«به‌نام خدا، به‌نام ایران و به‌نام آزادی
ملت بزرگ ایران!
در کمال شعف و افتخار، مصوبهٔ شورای ملی مقاومت دربارهٔ انتخاب خانم مریم رجوی به‌عنوان رئیس‌جمهور آیندهٔ کشور را به استحضار می‌رسانم.
این یک انتخاب اصلح تاریخی از سوی مقاومت کبیر ملی و میهنی برای سعادت ملت ایران است؛ انتخابی ظفرنمون و خجسته که آزادی و آبادی ایران فردا را تضمین می‌کند.
بر مردم و تاریخ ایران، بر سرزمین شیر و خورشید و بر مقاومت ایران گرامی و فرخنده باد.
مسعود رجوی، مسئول شورای ملی مقاومت ـ ۳۰ مهر ۱۳۷۲»[۲]
مسعود رجوی در سخنان دیگری دربارهٔ این انتخاب، از ۳۰ مهر با تعبیر «پرواز سیمرغ رهایی» یاد کرد و آن را نشانهٔ بلوغ سیاسی آلترناتیو شورای ملی مقاومت دانست.[۸]
مفهوم رئیس‌جمهور برگزیده
عنوان «رئیس‌جمهور برگزیده مقاومت» به معنای رئیس‌جمهور برآمده از انتخابات عمومی در ایران نیست. مریم رجوی از سوی شورای ملی مقاومت برای ادارهٔ یک دورهٔ محدود پس از سرنگونی جمهوری اسلامی انتخاب شده است.
این مقام سه ویژگی اصلی دارد:
- انتقالی است: فعالیت اجرایی آن به دوران پس از سرنگونی جمهوری اسلامی محدود می‌شود؛
- مشروط است: آغاز و پایان مأموریت آن تابع برنامه و مصوبات شورای ملی مقاومت است؛
- موقت است: با تشکیل نهادهای منتخب و انتخاب رئیس‌جمهوری جدید پایان می‌یابد.
بر اساس برنامهٔ شورا، دولت موقت باید حداکثر ظرف ۶ ماه انتخابات مجلس مؤسسان را برگزار کند. پس از تشکیل مجلس، شورای ملی مقاومت و دولت موقت مأموریت انتقالی خود را پایان می‌دهند و قدرت به نمایندگان منتخب مردم سپرده می‌شود.[۴]
مریم رجوی نیز در توضیح این جایگاه گفته است که مأموریت او برای دوره‌ای محدود است و پس از تشکیل مجلس مؤسسان، تصویب قانون اساسی و انتخاب رئیس‌جمهوری جدید پایان می‌یابد.[۱۰]
اهمیت انتخاب یک زن
انتخاب یک زن به‌عنوان رئیس‌جمهور برگزیده در سال ۱۳۷۲، یکی از مهم‌ترین جنبه‌های سیاسی و نمادین این رویداد بود. این انتخاب در شرایطی انجام گرفت که جمهوری اسلامی محدودیت‌های گسترده‌ای بر حقوق فردی، اجتماعی و سیاسی زنان اعمال می‌کرد.
شورای نگهبان جمهوری اسلامی در تمام دوره‌های انتخابات ریاست‌جمهوری از تأیید صلاحیت زنان نامزد خودداری کرده است. از دید شورای ملی مقاومت، انتخاب مریم رجوی پاسخی سیاسی و عملی به محروم‌کردن زنان از رهبری سیاسی بود.
سازمان مجاهدین این انتخاب را ادامهٔ تحولی می‌داند که از میانهٔ دههٔ ۱۳۶۰ با ارتقای زنان به مسئولیت‌های رهبری آغاز شد و در سال ۱۳۷۲ با تشکیل شورای رهبری متشکل از زنان گسترش یافت.[۷]
در برنامه ده‌ماده‌ای مریم رجوی نیز بر برابری کامل زنان و مردان در حقوق سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی، مشارکت برابر زنان در رهبری سیاسی و حق انتخاب آزادانه در پوشش، ازدواج، طلاق، تحصیل و اشتغال تأکید شده است.[۱۱]
پیامدهای سیاسی
انتخاب مریم رجوی به‌عنوان رئیس‌جمهور برگزیده، در ساختار مقاومت ایران چند پیامد داشت:
- تفکیک مسئولیت رهبری سازمان مجاهدین از مسئولیت سیاسی و فراسازمانی رئیس‌جمهور برگزیده؛
- معرفی چهره‌ای مشخص برای هدایت دوران انتقال؛
- توسعهٔ فعالیت‌های بین‌المللی شورای ملی مقاومت؛
- برجسته‌شدن نقش زنان در رهبری سیاسی؛
- معرفی برنامه‌ای برای جلوگیری از خلأ قدرت پس از سرنگونی جمهوری اسلامی؛
- تأکید بر موقت‌بودن دولت انتقالی و لزوم واگذاری قدرت به منتخبان مردم.
پس از این انتخاب، فعالیت‌های بین‌المللی مریم رجوی در اروپا گسترش یافت. او با نمایندگان پارلمان‌ها، مقام‌های سیاسی، سازمان‌های مدافع حقوق‌بشر و جنبش‌های زنان دیدار کرد و برنامهٔ شورای ملی مقاومت برای آیندهٔ ایران را تشریح نمود.[۱۲]
برنامهٔ دوران انتقال
برنامهٔ سیاسی رئیس‌جمهور برگزیده در سال‌های بعد در سخنرانی‌ها، مصاحبه‌ها و کتاب‌های مریم رجوی گسترش یافت. این دیدگاه‌ها در سال ۱۳۹۲ در قالب برنامه ده‌ماده‌ای مریم رجوی به‌صورت مدون ارائه شد.
برنامهٔ ۱۰ ماده‌ای متن مصوبهٔ سال ۱۳۷۲ نیست، بلکه صورت‌بندی متأخرتر برنامهٔ سیاسی مقاومت برای دوران انتقال و ایران آینده است. محورهای آن عبارت‌اند از:
- نه به ولایت فقیه؛ آری به حاکمیت مردم در یک جمهوری مبتنی بر رأی آزاد و کثرت‌گرایی سیاسی.
- آزادی بیان، احزاب، اجتماعات، مطبوعات و فضای مجازی؛ انحلال سپاه پاسداران، نیروی قدس، بسیج، گروه‌های لباس‌شخصی، وزارت اطلاعات، شورای عالی انقلاب فرهنگی و همهٔ گشت‌ها و نهادهای سرکوبگر در شهرها، روستاها، مدارس، دانشگاه‌ها، ادارات و کارخانه‌ها.
- تضمین آزادی‌ها و حقوق فردی و اجتماعی بر اساس اعلامیه جهانی حقوق بشر؛ انحلال دستگاه‌های سانسور و تفتیش عقاید، دادخواهی قتل‌عام زندانیان سیاسی در سال ۱۳۶۷، ممنوعیت شکنجه و لغو مجازات اعدام.
- جدایی دین از دولت و تضمین آزادی ادیان و مذاهب.
- برابری کامل زنان و مردان در حقوق سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی؛ مشارکت برابر زنان در رهبری سیاسی، لغو هرگونه تبعیض، حق انتخاب آزادانهٔ پوشش، ازدواج، طلاق، تحصیل و اشتغال و منع بهره‌کشی از زنان تحت هر عنوان.
- استقرار دادگستری و نظام قضایی مستقل مطابق معیارهای بین‌المللی، مبتنی بر اصل برائت، حق دفاع، حق دادخواهی، محاکمهٔ علنی و استقلال کامل قضات؛ لغو قوانین شرعی تحمیلی و انحلال دادگاه‌های انقلاب.
- خودمختاری و رفع ستم مضاعف از اقوام و ملیت‌های ایرانی بر اساس طرح خودمختاری کردستان ایران مصوب شورای ملی مقاومت.
- تأمین عدالت و فرصت‌های برابر در اشتغال، کسب‌وکار و بازار آزاد برای همهٔ مردم ایران و احقاق حقوق کارگران، کشاورزان، پرستاران، کارمندان، فرهنگیان و بازنشستگان.
- حفاظت و احیای محیط زیست ایران.
- ایرانی غیراتمی و عاری از تسلیحات کشتارجمعی؛ صلح، همزیستی و همکاری‌های بین‌المللی و منطقه‌ای. [۱۱]
جایگاه ۳۰ مهر در مقاومت ایران
مجاهدین ۳۰ مهر را فراتر از یک تغییر درون‌سازمانی ارزیابی می‌کنند. از دید آنان، این رویداد به مسئلهٔ جایگزین سیاسی، ساختار دولت موقت، حقوق زنان، انتخابات آزاد و نظام آیندهٔ ایران مربوط است و ازاین‌رو باید مناسبتی ملی تلقی شود.
در این گفتمان، ۲۶ مهر نماد تحول در رهبری سازمان مجاهدین و ۳۰ مهر نماد گسترش همان تحول به سطح مقاومت و آلترناتیو سیاسی است. مفهوم «هفتهٔ سیمرغ» نیز این پیوند را بازتاب می‌دهد.
در سال‌های اخیر، هواداران سازمان مجاهدین و کانون‌های شورشی با نصب تصاویر، نوشتن شعار و برگزاری برنامه‌های جمعی در شهرهای ایران، سالگرد ۳۰ مهر را گرامی داشته‌اند. شعارهای این برنامه‌ها عمدتاً بر جمهوری دموکراتیک، برابری زنان، حاکمیت مردم و برنامهٔ ۱۰ ماده‌ای متمرکز بوده است.[۱۳]
گاه‌شمار
| تاریخ | رویداد |
|---|---|
| ۱۳۶۴ | معرفی مریم رجوی به‌عنوان هم‌ردیف مسئول اول سازمان مجاهدین |
| ۲۶ مهر ۱۳۶۸ | معرفی مریم رجوی به‌عنوان مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران |
| اسفند ۱۳۶۹ و فروردین ۱۳۷۰ | عملیات تدافعی مروارید پس از تجدید ساختار ارتش آزادی‌بخش |
| ۱۴ مرداد ۱۳۷۲ | معرفی شورای رهبری سازمان مجاهدین، متشکل از زنان |
| ۶ شهریور ۱۳۷۲ | تصویب انتخاب مریم رجوی به‌عنوان رئیس‌جمهور برگزیده دوران انتقال |
| شهریور ۱۳۷۲ | انتخاب فهیمه اروانی به‌عنوان مسئول اول سازمان مجاهدین |
| ۳۰ مهر ۱۳۷۲ | اعلام عمومی انتخاب مریم رجوی توسط مسعود رجوی |
| از سال ۱۳۷۲ | برگزاری مراسم سالانهٔ هفتهٔ سیمرغ و بزرگداشت ۲۶ و ۳۰ مهر |
جستارهای وابسته
- مریم رجوی
- رئیس‌جمهور برگزیده مقاومت ایران
- ۲۶ مهر
- هفته سیمرغ
- مسعود رجوی
- شورای ملی مقاومت ایران
- سازمان مجاهدین خلق ایران
- فهیمه اروانی
- انقلاب ایدئولوژیک درونی مجاهدین
- شورای رهبری سازمان مجاهدین خلق ایران
- ارتش آزادی‌بخش ملی ایران
- عملیات چلچراغ
- عملیات فروغ جاویدان
- دولت موقت
- دوران انتقال
- برنامه ده‌ماده‌ای مریم رجوی
- جمهوری دموکراتیک
- زن مقاومت آزادی
- نه شاه نه شیخ
منابع
- ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ شورای ملی مقاومت ایران، «مصوبهٔ ۶ شهریور ۱۳۷۲ شورای ملی مقاومت ایران»، وبگاه سازمان مجاهدین خلق ایران.
- ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ سازمان مجاهدین خلق ایران، «۳۰ مهر ۱۳۷۲؛ مریم رجوی رئیس‌جمهور برگزیده مقاومت ایران»، رویدادهای تاریخی.
- ↑ ۳٫۰ ۳٫۱ «برگزاری جشنوارهٔ سی‌مهر؛ سالگرد معرفی مریم رجوی به‌عنوان رئیس‌جمهور برگزیده مقاومت»، وبگاه سازمان مجاهدین خلق ایران.
- ↑ ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ ۴٫۳ «شورای ملی مقاومت ایران»، وبگاه مریم رجوی.
- ↑ «در چشم‌انتظار ۳۰ مهر»، وبگاه سازمان مجاهدین خلق ایران.
- ↑ ۶٫۰ ۶٫۱ ۶٫۲ ۶٫۳ سازمان مجاهدین خلق ایران، «مجاهدین خلق ایران؛ تاریخچهٔ مختصر».
- ↑ ۷٫۰ ۷٫۱ «مجاهدین؛ طرحی نو در فلک اجتماعی و سیاسی ایران»، وبگاه سازمان مجاهدین خلق ایران.
- ↑ ۸٫۰ ۸٫۱ «سخنان مسعود رجوی دربارهٔ اعلام ریاست‌جمهوری مریم رجوی»، وبگاه سازمان مجاهدین خلق ایران.
- ↑ «شورای ملی مقاومت ایران؛ آلترناتیو دموکراتیک فاشیسم مذهبی»، وبگاه سازمان مجاهدین خلق ایران.
- ↑ مریم رجوی، نه حجاب اجباری، نه دین اجباری، نه حکومت اجباری، ص ۶۰.
- ↑ ۱۱٫۰ ۱۱٫۱ «آشنایی با برنامهٔ ۱۰ ماده‌ای مریم رجوی»، وبگاه سازمان مجاهدین خلق ایران.
- ↑ «زندگی‌نامه مریم رجوی»، وبگاه مریم رجوی.
- ↑ «تصویرنگاری در سالگرد معرفی رئیس‌جمهور برگزیده مقاومت»، ۳۰ مهر ۱۴۰۴.