کاربر:Alireza k h/صفحه تمرین
|
| |
| نوع رویداد | اعتراضات دانشجویی و خیزش دانشگاهی |
|---|---|
| تاریخ | ۲ اسفند ۱۴۰۴ – تاکنون |
| مکان | تهران (دانشگاه تهران، شریف، امیرکبیر، خواجه نصیر، علم و صنعت، شهید بهشتی، الزهرا، هنر و معماری پارس و غیره)، مشهد (دانشگاه فردوسی، سجاد) و سایر شهرها |
| کشور / منطقه | ایران |
| علتها | بازگشایی دانشگاهها پس از تعطیلی طولانی، یادبود شهدای قیام دیماه ۱۴۰۴، خشم از سرکوب، بازداشت دانشجویان، فساد و دیکتاتوری ولایت فقیه |
| هدفها | |
| شرکتکنندگان | دانشجویان، برخی اساتید و جوانان حامی |
| رهبران | خودجوش (با حمایت شورای ملی مقاومت ایران و مریم رجوی) |
| تلفات / خسارات | مصدومیتهای متعدد در درگیریها (آمار دقیق گزارش نشده)، بازداشتهای گسترده |
| بازداشت / کشتهها | |
| نتیجه | تداوم خیزش تا روز ششم و گسترش اعتراضات |
| پیامدها | تشدید سرکوب، احضار و ممنوعالورودی دانشجویان، فراخوان به اعتصاب عمومی، بازتاب بینالمللی |
| طرفهای درگیر | |
| سازمانهای مرتبط | |
| منابع | |
خیزش دانشگاهها در اسفند ۱۴۰۴، که از روز ۲ اسفند ۱۴۰۴ با بازگشایی دانشگاهها آغاز شد، به عنوان بخشی از قیام سراسری ایران علیه رژیم ولایت فقیه شکل گرفت.[۱] دانشجویان در دانشگاههای تهران مانند دانشگاه تهران، دانشگاه صنعتی شریف، دانشگاه صنعتی امیرکبیر، دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی، دانشگاه علم و صنعت ایران، دانشگاه بهشتی و دانشگاه هنر و معماری پارس تجمع کرده و شعارهایی علیه دیکتاتوری سر دادند.[۲] این اعتراضات در روز دوم (۳ اسفند) گسترش یافت و به دانشگاه فردوسی مشهد و دانشگاه سجاد مشهد رسید.[۳] دانشجویان با تأکید بر مرزبندی نه شاه نه رهبر، خواستار دموکراسی و برابری شدند.[۴]
در روز سوم (۴ اسفند)، اعتراضات به خیابانهای اطراف دانشگاهها کشیده شد و نیروهای سرکوبگر با گاز اشکآور و تیراندازی پاسخ دادند.[۵] روز چهارم (۵ اسفند) شاهد تحصن در دانشگاه الزهرا و درگیریهای شدید در دانشگاههای تهران بود.[۶] دانشجویان با یادبود شهدای قیام دیماه، بر ادامه مبارزه تا سرنگونی تأکید کردند.[۷] مریم رجوی در پیامی از این خیزش حمایت کرد و آن را نماد امید به جمهوری دموکراتیک دانست.[۴]
این رویدادها با واکنشهای بینالمللی همراه بود؛ رسانههایی مانند نیویورک تایمز و رویترز آن را یکی از بزرگترین نمایشهای ناآرامی از زمان سرکوب قیام دیماه توصیف کردند.[۸][۹] اعتراضات تا روز ششم ادامه یافت و دانشجویان را به عنوان پیشتازان جنبش آزادیخواهی معرفی کرد.[۱۰][۱۱]
زمینه و علل خیزش دانشگاهها
خیزش دانشگاهها در اسفند ۱۴۰۴ در ادامهٔ قیام سراسری دیماه ۱۴۰۴ شکل گرفت که طی آن هزاران نفر از مردم ایران در اعتراض به دیکتاتوری ولایت فقیه، فساد گسترده، فقر فزاینده و سرکوب سیستماتیک به خیابانها آمدند.[۱] دانشگاهها در جریان قیام دیماه به مدت طولانی تعطیل شدند و بسیاری از دانشجویان در اعتراضات شرکت کردند یا به عنوان زندانی سیاسی بازداشت شدند.[۶]
با نزدیک شدن به ابتدای ترم تحصیلی جدید در اسفند ۱۴۰۴، رژیم جمهوری اسلامی ناچار به بازگشایی دانشگاهها شد.[۶] این بازگشایی، که ظاهراً برای بازگشت به روال عادی آموزشی صورت گرفت، به سرعت به فرصتی برای تجمع دانشجویان تبدیل شد.[۲] دانشجویان که بسیاری از آنان شاهد کشته شدن همکلاسیها، دوستان و خانوادههای خود در قیام دیماه بودند، دانشگاه را به صحنهای برای یادبود شهدا و ادامه مبارزه تبدیل کردند.[۱]
علل اصلی این خیزش
یادآوری و گرامیداشت شهدای قیام دیماه و مطالبه عدالت برای جانباختگان
خشم از ادامه سرکوب، بازداشت گسترده دانشجویان و اساتید منتقد
نارضایتی عمیق از سیاستهای اقتصادی رژیم که منجر به فقر و بیکاری گسترده جوانان تحصیلکرده شده بود
رد کامل مشروعیت رژیم ولایت فقیه و تأکید بر ضرورت سرنگونی آن
دانشجویان با شعارهایی مانند «دانشگاه زنده است»، «دانشجو، معلم، کارگر، اتحاد اتحاد» و «این آخرین پیامه، هدف سرنگونیه» نشان دادند که دانشگاه دیگر تنها محل آموزش نیست، بلکه پایگاه مقاومت و پیشتاز قیام برای آزادی است.[۱][۳]
روز اول: بازگشایی و شعلهور شدن اعتراضات (۲ اسفند ۱۴۰۴)
در روز دوشنبه ۲ اسفند ۱۴۰۴، همزمان با بازگشایی رسمی دانشگاهها پس از تعطیلی طولانی، دانشجویان در چندین دانشگاه بزرگ تهران تجمع کردند.[۲] در دانشگاه تهران، دانشجویان از ساعات اولیه صبح در دانشکدههای مختلف، به ویژه دانشکده فنی و علوم اجتماعی، تجمع کردند و با سر دادن شعار «مرگ بر خامنهای» و «این آخرین پیامه، هدف سرنگونیه» اعتراض خود را آغاز نمودند.[۱]
در دانشگاه صنعتی شریف، دانشجویان با تجمع در محوطه اصلی دانشگاه و بستن درهای ورودی، شعار «دانشگاه میدان جنگ است، تسلیم نمیشویم» سر دادند.[۲] نیروهای بسیجی و لباسشخصیها تلاش کردند تجمع را پراکنده کنند اما با مقاومت دانشجویان مواجه شدند.[۲]
در دانشگاه صنعتی امیرکبیر (پلیتکنیک)، دانشجویان با نصب پلاکاردهایی با نام شهدای قیام دیماه و شعار «خون یاران ما، رنگین شد زمین ما» یادبود کردند.[۲] در دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی نیز تجمعات مشابهی شکل گرفت و دانشجویان با شعار «خامنهای خجالت کن، مملکت رو نابود کردی» خشم خود را ابراز کردند.[۱]
در دانشگاه علم و صنعت ایران، دانشجویان با تجمع در مقابل ساختمان مرکزی دانشگاه، خواستار آزادی دانشجویان زندانی شدند.[۱] در دانشگاه بهشتی نیز اعتراضات با حضور گسترده دانشجویان دختر و پسر همراه بود.[۱]
این تجمعات عمدتاً در داخل محوطه دانشگاهها محدود ماند اما نشانهای روشن از زنده بودن روحیه مقاومت در میان نسل جوان تحصیلکرده است.[۲]
روز دوم: گسترش خیزش و ورود به خیابانها (۳ اسفند ۱۴۰۴)
در روز سهشنبه ۳ اسفند، اعتراضات دانشجویی شدت بیشتری گرفت و به دانشگاههای بیشتری گسترش یافت.[۳] در تهران، دانشجویان دانشگاه الزهرا (ویژه بانوان) با تجمع گسترده و شعار به خیزش پیوستند.[۳]
مهمترین تحول روز دوم، ورود دانشجویان دانشگاه فردوسی مشهد و دانشگاه سجاد مشهد به صحنه اعتراضات بود.[۳] در دانشگاه فردوسی، دانشجویان با تجمع در میدان اصلی دانشگاه و سر دادن شعار نشان دادند که خیزش دانشجویی محدود به پایتخت نیست.[۳]
در تهران، دانشجویان از دانشگاههای مختلف به خیابانهای اطراف دانشگاه ریختند.[۳] در خیابان انقلاب (محل تجمع سنتی دانشجویان)، درگیریهای پراکنده میان دانشجویان و نیروهای سرکوبگر رخ داد.[۳] نیروهای انتظامی و بسیج با پرتاب گاز اشکآور و باتوم به دانشجویان حمله کردند اما دانشجویان با سنگ و کوکتل مولوتوف پاسخ دادند.[۳]
در برخی نقاط، دانشجویان موفق شدند چند خودرو و موتور نیروهای سرکوبگر را به آتش بکشند.[۳] شعارهای روز دوم بیشتر سیاسی و مستقیم علیه شخص علی خامنهای بود: «خامنهای، خجالت کن، رهبرت رو ول کن»، «مرگ بر اصل ولایت فقیه» و «این آخرین پیامه، هدف سرنگونیه».[۳]
روز سوم: درگیریهای شدید و حمایت مریم رجوی (۴ اسفند ۱۴۰۴)
روز چهارشنبه ۴ اسفند شاهد اوجگیری درگیریها بود.[۵] دانشجویان در دانشگاههای تهران تحصن کردند و خواستار آزادی همه دانشجویان زندانی شدند.[۵] در دانشگاه تهران، دانشجویان ساختمان مرکزی را اشغال موقت کردند و پرچمهای سرخ رنگ مقاومت را برافراشتند.[۵]
نیروهای سرکوبگر با تیراندازی هوایی و استفاده گسترده از گاز اشکآور تلاش کردند دانشجویان را پراکنده کنند اما مقاومت دانشجویان ادامه یافت.[۵] در دانشگاه شریف، گزارشهایی از استفاده از گلولههای ساچمهای علیه دانشجویان منتشر شد که منجر به مجروح شدن چندین نفر گردید.[۵]
در همین روز، مریم رجوی، رئیسجمهور برگزیده شورای ملی مقاومت ایران، بیانیهای صادر کرد و خیزش دانشگاهها را «نماد امید و آیندهٔ ایران آزاد» توصیف نمود.[۴] وی تأکید کرد:
«دانشجویان شجاع ایران! شما پیشتازان واقعی قیام برای سرنگونی فاشیسم دینی هستید. رژیم در آستانه فروپاشی است و دانشگاههای شما اکنون جبهه اصلی مقاومت به شمار میروند.