ایران‌پدیا:نوشتار پیشنهادی هفته/۲۰۲۶/۴۴
مطلب برگزیده
کورش بزرگ یا کورش کبیر، (۵۲۹ تا ۵۷۶ پیش از میلاد) همچنین معروف به کورش دوم نخستین شاه و بنیان‌گذار دودمان شاهنشاهی هخامنشی است. او در چهارم شهریور به دنیا آمد. کورش کبیر، به‌خاطر بخشندگی، بنیان گذاشتن حقوق بشر، آزاد کردن برده‌ها ، احترام به دین‌های مختلف و کیش‌های گوناگون، گسترش تمدن و ... در تمامی جهان شناخته شده است.
قرآن نیز از او با عبارت «ذوالقرنین» نام برده است و او را رده‌ی مصلحین جهان نام گذاشته است. کورش به فتح سرزمین‌هایی می‌رفت که از پادشاهان خود در رنج بودند اما هرگز به قتل و غارت مبادرت نکرده و اداره‌ی آن سرزمین را به اهالی آن واگذار می‌کرد.
ایرانیان کورش را پدر و یونانیان، که وی مردمان آن دیار را از ظلم و ستم رهانیده بود، سرور و قانونگذار می‌نامیدند. یهودیان کورش را مسح‌شده توسط پروردگار می‌نامیدند، ضمن آنکه بابلیان وی را مورد تأیید مردوک می‌دانستند.
او نخستین شاه هخامنشی بود که در بین سال‌های ۵۵۹ تا ۵۲۹ پیش از میلاد، بر نواحی گسترده‌ای از آسیا حکومت می‌کرد. کورش در منشور خود که در بابل کشف شده، خودش را «فرزند کمبوجیه، شاه بزرگ انشان، نوادهٔ کورش، شاه بزرگ انشان، نوادهٔ چیش پیش، شاه بزرگ انشان، از خانواده ای که همیشه پادشاه بوده‌است» معرفی می‌کند.
ذوالقرنین
درباره‌ی شخصیت ذوالقرنین که در کتابهای آسمانی یهودیان، مسیحیان و مسلمانان از آن سخن به میان آمده، چندگانگی وجود دارد و این که به واقع ذوالقرنین چه کسی است به طور قطعی مشخص نشده‌است.
کورش بزرگ سردودمان هخامنشی، داریوش بزرگ، خشایارشا، اسکندر مقدونی گزینه‌هایی هستند که جهت پیدا شدن ذوالقرنین واقعی دربارهٔ آنها بررسی‌هایی انجام شده، اما با توجه به اسناد و مدارک تاریخی و تطبیق آن با آیه‌های قرآن، تورات، و انجیل تنها کورش بزرگ است که موجه‌ترین دلایل را برای احراز این لقب دارا می‌باشد. شماری از فقهای معاصر شیعه مثل علامه طباطبایی نیز کورش بزرگ را ذوالقرنین می‌دانند.
منشور کورش بزرگ
از کورش بزرگ تنها سند نسبتاً مفصلی که برجای مانده، استوانه‌ای به طول ۲۲٫۵ سانتی‌متر و عرض ۱۱ سانتی‌متر از جنس خاک رس با نوشته‌ای ۴۵ سطری به‌زبان بابلی است که امروزه با شماره‌ی ۹۰۹۲۰ در اتاق ۵۲ بخش ایران باستان موزه‌ی بریتانیا نگهداری می‌شود
استوانه‌ی کورش پس از شکست دادن نبونعید و تصرف بابل، نوشته شده و به منزله‌ی سند و شاهد تاریخی پرارزشی است. تکه‌ی اصلی استوانه کوروش بزرگ در سال ۱۸۷۹ میلادی توسط هرمزد رسام در حفاری معبد مردوک در بابل پیدا شد، این تکه منشور کورش حاوی ۳۵ خط بود. تکه‌ی دوم منشور کورش کبیر که شامل خط‌های ۳۶ تا ۴۵ می‌شود، در سال ۱۹۷۵ میلادی در کلکسیون بابل دانشگاه ییل یافت شد و به منشور اصلی پیوست گردید.
در سال ۱۹۷۱ میلادی، سازمان ملل متحد منشور کوروش کبیر را به همهٔ زبان‌های رسمی سازمان منتشر کرد و بدلی از این منشور در مقر سازمان ملل در فضای بین تالار اصلی شورای امنیت و تالار قیومت در شهرنیویورک قرار داده شد. در این مکان، نمونه‌ای از آثار فرهنگی کشورهای گوناگون وجود دارد.