عاطفه گرگین

عاطفه گرگین
محل زندگی	فرانسه
ملیت	ایرانی
سال‌های فعالیت	۱۳۴۷ تا کنون
نقش‌های برجسته	روزنامه‌نگار، شاعر، نویسنده و سردبیر
همسر	خسرو گلسرخی
فرزندان	دامون

عاطفه گرگین روزنامه‌نگار، شاعر و نویسندهٔ ایرانی و همسر خسرو گلسرخی بود. او فعالیت روزنامه‌نگاری خود را در نوجوانی آغاز کرد و با روزنامهٔ اطلاعات و شماری از نشریات فرهنگی و اجتماعی همکاری داشت. گرگین در سال ۱۳۴۷ با گلسرخی، شاعر و روزنامه‌نگار، آشنا شد و در سال‌های پایانی دههٔ ۱۳۴۰ با او ازدواج کرد. حاصل این ازدواج پسری به نام دامون بود.

گرگین در سال ۱۳۵۲، پس از بازداشت خسرو گلسرخی، دستگیر و در دادگاه نظامی محکوم به زندان شد و حدود سه سال و نیم در زندان بود. او در شهریور ۱۳۵۵ آزاد شد. در سال‌های پس از آزادی نیز فعالیت ادبی و مطبوعاتی خود را ادامه داد و مجموعه‌هایی از شعر و نوشته‌های ادبی و فرهنگی منتشر کرد.

زندگی و آغاز فعالیت روزنامه‌نگاری

عاطفه گرگین فعالیت حرفه‌ای خود را در عرصهٔ روزنامه‌نگاری در نوجوانی آغاز کرد. او در گفت‌وگویی با رادیو فردا گفته است که در ۱۷سالگی به‌عنوان خبرنگار در نخستین کنفرانس جهانی حقوق بشر در تهران که در سال ۱۳۴۷ برگزار شد، حضور داشته است. او در همان دوره در روزنامهٔ اطلاعات در صفحهٔ زنان کار می‌کرد و برای نشریاتی مانند سپید و سیاه و تهران مصور نیز مطلب می‌نوشت.

فعالیت گرگین تنها به روزنامه‌نگاری محدود نبود و از همان سال‌های جوانی به شعر و ادبیات نیز پرداخت. نخستین کتاب شعر او با عنوان جنگ سحر در اوایل دههٔ ۱۳۵۰ و زمانی که ۲۳ سال داشت منتشر شد.

آشنایی و ازدواج با خسرو گلسرخی

گرگین و خسرو گلسرخی در فضای فرهنگی و مطبوعاتی تهران با یکدیگر آشنا شدند. گرگین در روایتی از نخستین آشنایی خود گفته است که در نمایشگاهی در گالری نگار با گلسرخی دیدار کرد و پس از آن، او شعری را در اختیار گرگین گذاشت که وی آن را در مجلهٔ فردوسی منتشر کرد.

گلسرخی و گرگین در سال ۱۳۴۷ یا ۱۳۴۸ ازدواج کردند. منابع مختلف یکی از این دو سال را ذکر کرده‌اند؛ در منابع مربوط به زندگی گلسرخی، سال ۱۳۴۸ نیز برای ازدواج آن دو ثبت شده است.

حاصل ازدواج آنان پسری به نام دامون بود.

فعالیت مطبوعاتی و ادبی

عاطفه گرگین در سال‌های فعالیت مطبوعاتی خود با چندین نشریه همکاری کرد و در کنار روزنامه‌نگاری، به شعر و نویسندگی پرداخت. نخستین مجموعهٔ شعر او، جنگ سحر، در اوایل دههٔ ۱۳۵۰ منتشر شد.

گرگین در سال‌های ۱۳۵۸ و ۱۳۵۹ سردبیری مجموعهٔ فصلی در گلسرخ را بر عهده داشت. شش شماره از این مجموعه در ایران منتشر شد و پس از مهاجرت گرگین به فرانسه، انتشار آن ادامه یافت و هفت شمارهٔ دیگر نیز در اروپا منتشر شد.

فصلی در گلسرخ در شمار نشریاتی قرار داشت که به ادبیات، فرهنگ و مسائل اجتماعی و سیاسی می‌پرداخت. فعالیت گرگین در این نشریه بخشی از حضور او در فضای مطبوعاتی و فرهنگی ایران پس از انقلاب ۱۳۵۷ ایران بود.

دستگیری و زندان

پس از بازداشت خسرو گلسرخی در ۸ فروردین ۱۳۵۲، عاطفه گرگین نیز در ۱۶ فروردین همان سال بازداشت شد. به گفتهٔ گرگین، گلسرخی هنگام رفتن به محل کار خود در روزنامهٔ کیهان بازداشت شد و او نیز یک هفته بعد دستگیر شد.

گرگین در دادگاه نخست به یک سال حبس و در دادگاه دوم به سه سال حبس محکوم شد. او در مجموع حدود سه سال و نیم در زندان ماند و در شهریور ۱۳۵۵ آزاد شد.

در زمان اعدام گلسرخی در ۲۹ بهمن ۱۳۵۲، گرگین همچنان در زندان بود و خبر تیرباران همسرش را در زندان دریافت کرد. او در گفت‌وگوهای بعدی خود دربارهٔ نحوهٔ اطلاع یافتن از اعدام گلسرخی و ملاقات‌هایی که در دوران بازداشت با او داشته است، توضیح داده است.

زندگی پس از آزادی

پس از آزادی از زندان در سال ۱۳۵۵، گرگین به فعالیت‌های ادبی و مطبوعاتی خود ادامه داد. او در سال‌های پس از انقلاب در ایران به فعالیت فرهنگی و انتشار فصلی در گلسرخ پرداخت و سپس به فرانسه مهاجرت کرد و انتشار این نشریه را در خارج از ایران ادامه داد.

گرگین در فرانسه نیز به فعالیت ادبی خود ادامه داد و مجموعه‌هایی از شعر و نوشته‌های ادبی منتشر کرد. از آثار او در این دوره می‌توان به باد را باید کشت، معاشرت آب‌ها و آب فکر می‌کرد اشاره کرد.

آثار

از آثار و فعالیت‌های منتشرشدهٔ عاطفه گرگین می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• جنگ سحر
• فصلی در گلسرخ
• باد را باید کشت
• معاشرت آب‌ها
• آب فکر می‌کرد
• مجموعه‌ای از شعرها دربارهٔ خسرو گلسرخی و کرامت‌الله دانشیان
• مقالات و نوشته‌های منتشرشده در نشریات مختلف.

عاطفه گرگین و خسرو گلسرخی

بخش مهمی از شناخته‌شدن عاطفه گرگین در ارتباط با زندگی و سرنوشت خسرو گلسرخی است. آنان هر دو در فضای مطبوعاتی و ادبی تهران فعالیت می‌کردند و در سال‌های پیش از انقلاب ۱۳۵۷ ایران در محافل ادبی و فرهنگی حضور داشتند.

عاطفه گرگین پس از اعدام گلسرخی، در نوشته‌ها و گفت‌وگوهای خود دربارهٔ زندگی، آثار و دیدگاه‌های او سخن گفته است. او در یکی از گفت‌وگوهای خود گلسرخی را پیش از آنکه یک چهرهٔ سیاسی بداند، شاعری و نویسنده‌ای معرفی کرده که دغدغهٔ اصلی‌اش مردم و انسانیت بوده است. این توصیف، دیدگاه شخصی گرگین دربارهٔ همسرش است و به‌عنوان ارزیابی مستقل دانشنامه‌ای ارائه نمی‌شود.

او همچنین در گفت‌وگوهای مختلف دربارهٔ بازداشت گلسرخی، دادگاه نظامی و آخرین دورهٔ زندگی او روایت‌هایی ارائه کرده است. این روایت‌ها از جمله منابع شفاهی دربارهٔ زندگی شخصی گلسرخی و شرایط پیرامون بازداشت و اعدام او محسوب می‌شوند.

فعالیت‌های فرهنگی در خارج از ایران

پس از مهاجرت به فرانسه، گرگین فعالیت فرهنگی و ادبی خود را ادامه داد. انتشار دوبارهٔ فصلی در گلسرخ در اروپا از جمله فعالیت‌های او در این دوره بود. او همچنین مجموعه‌های شعر خود را در فرانسه منتشر کرد و به فعالیت ادبی ادامه داد.

در گفت‌وگوهای منتشرشده در سال‌های بعد، گرگین همچنان دربارهٔ ادبیات، شعر، تجربهٔ زندان، زندگی مشترک با گلسرخی و مسائل اجتماعی و سیاسی نسل خود سخن گفته است.

جایگاه ادبی و مطبوعاتی

عاطفه گرگین از روزنامه‌نگاران و شاعران ایرانی نسل پیش از انقلاب ۱۳۵۷ ایران بود که فعالیت حرفه‌ای خود را از نوجوانی آغاز کرد و در طول چند دهه در مطبوعات و ادبیات حضور داشت. فعالیت او در روزنامه‌ها، انتشار مجموعه‌های شعر، سردبیری فصلی در گلسرخ و ادامهٔ فعالیت فرهنگی در فرانسه، بخش‌های اصلی کارنامهٔ او را تشکیل می‌دهند.