نسرین شهرابی فراهانی

نسرین شهرابی نسرین شهرابی فراهانی
نسرین شهرابی
زادروز	۱۳۳۷ تهران، ایران
درگذشت	۲۷ مرداد ۱۴۰۵ لندن، بریتانیا
محل زندگی	ایران، عراق، آلبانی و بریتانیا
ملیت	ایرانی
تابعیت	ایرانی
تحصیلات	کارشناسی ادبیات
پیشه	فعال سیاسی
سال‌های فعالیت	۱۳۵۷–۱۴۰۵
نهاد	سازمان مجاهدین خلق ایران، ارتش آزادی‌بخش ملی ایران و شورای ملی مقاومت ایران
شناخته‌شده برای	فعالیت در مقاومت ایران و حضور در اشرف و لیبرتی
نقش‌های برجسته	عضو شورای مرکزی سازمان مجاهدین خلق ایران، عضو شورای ملی مقاومت ایران و از فرماندهان ارتش آزادی‌بخش ملی ایران
شهر خانگی	تهران
لقب	اکرم
حزب سیاسی	سازمان مجاهدین خلق ایران
جنبش	مقاومت ایران
مخالفان	حکومت جمهوری اسلامی ایران
منصب	عضو شورای مرکزی سازمان مجاهدین خلق ایران
خویشاوندان	حمیدرضا شهرابی فراهانی (برادر)

نسرین شهرابی فراهانی، با نام تشکیلاتی اکرم (زادهٔ ۱۳۳۷ در تهران – درگذشتهٔ ۲۷ مرداد ۱۴۰۵ در لندن)، فعال سیاسی، عضو شورای مرکزی سازمان مجاهدین خلق ایران، عضو شورای ملی مقاومت ایران و از فرماندهان ارتش آزادی‌بخش ملی ایران بود. بر پایهٔ زندگی‌نامه‌ای که سازمان مجاهدین پس از درگذشت او منتشر کرد، شهرابی در جریان انقلاب ۱۳۵۷ با مجاهدین آشنا شد و پس از سقوط حکومت پهلوی، فعالیت سیاسی و تشکیلاتی تمام‌وقت خود را آغاز کرد.

شهرابی طی بیش از چهار دهه فعالیت در سازمان مجاهدین، در مقاطع گوناگون از فعالیت‌های سیاسی پس از انقلاب تا حضور در واحدهای سازمان در مناطق مرزی ایران و عراق، عملیات‌های ارتش آزادی‌بخش و دورهٔ استقرار اعضای مجاهدین در اردوگاه‌های اشرف و لیبرتی مشارکت داشت. سازمان مجاهدین خلق ایران از او به‌عنوان یکی از فرماندهان میلیشیا در تظاهرات ۵ مهر ۱۳۶۰ و از فرماندهان حاضر در عملیات‌های آفتاب، چلچراغ، فروغ جاویدان و مروارید یاد کرده است.

نسرین شهرابی پس از چند ماه بیماری و بستری‌شدن در بیمارستان، روز سه‌شنبه ۲۷ مرداد ۱۴۰۵ در لندن درگذشت. در پی درگذشت او، مریم رجوی، رئیس‌جمهور برگزیدهٔ شورای ملی مقاومت ایران، پیامی منتشر کرد و از سابقهٔ طولانی او در مقاومت ایران یاد کرد.

زندگی و تحصیلات

نسرین شهرابی فراهانی در سال ۱۳۳۷ در تهران به دنیا آمد. اطلاعات منتشرشده دربارهٔ دوران کودکی، خانواده و محل تحصیل او محدود است. بر اساس گزارش سازمان مجاهدین خلق ایران و کمیسیون زنان شورای ملی مقاومت، او تحصیلات دانشگاهی خود را در رشتهٔ ادبیات به پایان رساند و مدرک کارشناسی دریافت کرد.

شهرابی در منابع سازمان مجاهدین با نام «اکرم» نیز شناخته شده است. این نام در پیام‌ها، گزارش‌ها و روایت‌های مربوط به دوران فعالیت تشکیلاتی او به‌کار رفته است.

برادر او، حمیدرضا شهرابی فراهانی، از هواداران یا اعضای سازمان مجاهدین خلق ایران بود. بر اساس گزارش منتشرشده از سوی سازمان مجاهدین و کمیسیون زنان شورای ملی مقاومت، حمیدرضا شهرابی در ۱۲ اردیبهشت ۱۳۶۶ در زندان اوین و در پی شکنجه جان باخت.

آشنایی با سازمان مجاهدین خلق ایران

نسرین شهرابی در جریان انقلاب سال ۱۳۵۷ با سازمان مجاهدین خلق ایران آشنا شد. سازمان مجاهدین در آن دوره، پس از آزادی اعضای زندانی خود، فعالیت‌های علنی سیاسی و اجتماعی را گسترش داده بود. بر اساس زندگی‌نامهٔ منتشرشده پس از درگذشت شهرابی، او پس از پیروزی انقلاب، فعالیت حرفه‌ای و تمام‌وقت خود را در ارتباط با این سازمان آغاز کرد.

اطلاعات تفصیلی دربارهٔ نخستین مسئولیت‌های تشکیلاتی او منتشر نشده است. با این حال، منابع سازمان مجاهدین از فعالیت او در بخش میلیشیا، نامی که این سازمان برای شبکهٔ گستردهٔ هواداران جوان خود در سال‌های نخست پس از انقلاب به‌کار می‌برد، یاد کرده‌اند.

فعالیت پس از ۳۰ خرداد ۱۳۶۰

روز ۳۰ خرداد ۱۳۶۰ نقطهٔ عطفی در مناسبات میان سازمان مجاهدین خلق ایران و حکومت جمهوری اسلامی بود. پس از سرکوب تظاهرات آن روز و موج گستردهٔ دستگیری و اعدام مخالفان، فعالیت علنی سازمان مجاهدین عملاً پایان یافت و این سازمان مرحلهٔ تازه‌ای از مقاومت علیه حکومت را اعلام کرد.

بنا بر گزارش سازمان مجاهدین خلق ایران، نسرین شهرابی پس از این تحول، فعالیت خود را در واحدهای عملیاتی سازمان ادامه داد. همین منبع او را یکی از فرماندهان میلیشیا در تظاهرات ۵ مهر ۱۳۶۰ در تهران معرفی کرده است. این تظاهرات در شرایطی برگزار شد که حکومت جمهوری اسلامی برخورد گسترده‌ای را با اعضا و هواداران مجاهدین آغاز کرده بود.

گزارش‌های منتشرشده از سوی مجاهدین، شهرابی را از سازمان‌دهندگان حاضر در اعتراضات ۵ مهر معرفی می‌کنند.

عزیمت به منطقهٔ مرزی ایران و عراق

نسرین شهرابی در سال ۱۳۶۴ از مسیر پاکستان به منطقهٔ مرزی ایران و عراق رفت و به واحدهای سازمان مجاهدین خلق ایران در آن منطقه پیوست. این انتقال در دوره‌ای صورت گرفت که شماری از اعضای مجاهدین در مناطق مرزی مستقر شده بودند و فعالیت‌های سیاسی و نظامی خود را علیه حکومت جمهوری اسلامی ادامه می‌دادند.

بر اساس منابع سازمان مجاهدین، شهرابی پس از ورود به منطقه، در واحدهای عملیاتی سازمان فعالیت کرد. اطلاعات منتشرشده دربارهٔ مسئولیت‌های دقیق او در نخستین سال‌های استقرار در این منطقه محدود است؛ اما منابع رسمی مجاهدین از او به‌عنوان یکی از اعضای باسابقه و از فرماندهان زن این سازمان یاد کرده‌اند.

فعالیت در ارتش آزادی‌بخش ملی ایران

ارتش آزادی‌بخش ملی ایران در خرداد ۱۳۶۶ از سوی سازمان مجاهدین خلق ایران تشکیل شد. پس از تشکیل این نیرو، نسرین شهرابی در ساختار آن به فعالیت پرداخت و به‌عنوان یکی از فرماندهان آن شناخته شد.

بنا بر زندگی‌نامهٔ منتشرشده از سوی سازمان مجاهدین، شهرابی در چند عملیات ارتش آزادی‌بخش ملی ایران، از جمله عملیات آفتاب، چلچراغ، فروغ جاویدان و مروارید، حضور داشت.

عملیات آفتاب

عملیات آفتاب در هشتم فروردین ۱۳۶۷ در منطقهٔ مرزی شوش و فکه انجام شد. سازمان مجاهدین خلق ایران نسرین شهرابی را از اعضا و فرماندهان حاضر در این عملیات معرفی کرده است.

عملیات چلچراغ

عملیات چلچراغ در ۲۸ خرداد ۱۳۶۷ در منطقهٔ مهران صورت گرفت. بنا بر گزارش رسمی سازمان مجاهدین، شهرابی در این عملیات نیز حضور داشت.

عملیات فروغ جاویدان

پس از پذیرش قطعنامهٔ ۵۹۸ شورای امنیت از سوی حکومت ایران، ارتش آزادی‌بخش ملی ایران در مرداد ۱۳۶۷ عملیات فروغ جاویدان را آغاز کرد. سازمان مجاهدین از حضور نسرین شهرابی در این عملیات یاد کرده است.

عملیات مروارید

در سال ۱۳۷۰ و هم‌زمان با تحولات پس از جنگ خلیج فارس، درگیری‌هایی میان نیروهای ارتش آزادی‌بخش ملی و نیروهای حکومتی ایران و متحدان عراقی آنها روی داد که سازمان مجاهدین از آن با عنوان «عملیات مروارید» یاد می‌کند. بنا بر زندگی‌نامهٔ شهرابی، او در این مقطع نیز از فرماندهان حاضر در صحنه بود.

عضویت در شورای مرکزی سازمان مجاهدین

نسرین شهرابی در ادامهٔ فعالیت خود به عضویت شورای مرکزی سازمان مجاهدین خلق ایران درآمد. شورای مرکزی از ساختارهای مسئولیت و هدایت تشکیلاتی این سازمان است. در اطلاعیهٔ درگذشت شهرابی، از او به‌صراحت به‌عنوان عضو شورای مرکزی سازمان مجاهدین یاد شده است.

در منابع در دسترس، تاریخ دقیق عضویت شهرابی در شورای مرکزی یا جزئیات حوزه‌های مسئولیت او در این شورا ذکر نشده است. گزارش‌های سازمان مجاهدین عمدتاً بر سابقهٔ طولانی فعالیت، حضور او در مقاطع مختلف مقاومت و مسئولیت‌های فرماندهی‌اش تأکید دارند.

عضویت در شورای ملی مقاومت ایران

نسرین شهرابی همچنین عضو شورای ملی مقاومت ایران بود. شورای ملی مقاومت ایران در سال ۱۳۶۰ تأسیس شد.

اطلاعات منتشرشده دربارهٔ تاریخ پیوستن شهرابی به شورا و فعالیت او در کمیسیون‌های آن محدود است. عضویت هم‌زمان او در شورای مرکزی سازمان مجاهدین، ساختار فرماندهی ارتش آزادی‌بخش و شورای ملی مقاومت، نشان‌دهندهٔ حضور او در چند سطح از ساختار سیاسی و تشکیلاتی مقاومت ایران بود.

حضور در اردوگاه اشرف

پس از استقرار اعضای سازمان مجاهدین در قرارگاه اشرف در عراق، نسرین شهرابی نیز سال‌هایی از فعالیت خود را در این قرارگاه گذراند. قرارگاه اشرف از اواخر دههٔ ۱۳۶۰ تا دههٔ ۱۳۹۰ مهم‌ترین محل استقرار اعضای سازمان مجاهدین در عراق بود.

در روزهای ۶ و ۷ مرداد ۱۳۸۸، نیروهای عراقی به قرارگاه اشرف وارد شدند. این یورش به کشته و زخمی‌شدن شماری از ساکنان و بازداشت گروهی از آنان انجامید. بر اساس گزارش سازمان مجاهدین، شهرابی هنگام این حمله در «صفوف مقدم دفاع از اشرف» حضور داشت.

شهرابی همچنین در جریان حملهٔ ۱۹ فروردین ۱۳۹۰ به اشرف در این قرارگاه حضور داشت. سازمان مجاهدین این حمله را بخشی از فشارهای حکومت ایران و نیروهای وابسته به آن برای از میان بردن یا وادارکردن ساکنان اشرف به تسلیم توصیف کرده است.

انتقال به کمپ لیبرتی

پس از توافق میان دولت عراق و سازمان ملل متحد برای انتقال ساکنان اشرف، اعضای سازمان مجاهدین از سال ۱۳۹۰ به کمپ لیبرتی در نزدیکی فرودگاه بغداد منتقل شدند. نسرین شهرابی نیز در این دوره در لیبرتی حضور داشت.

کمپ لیبرتی در سال‌های استقرار اعضای مجاهدین چند بار هدف حملات موشکی قرار گرفت. بنا بر گزارش کمیسیون زنان شورای ملی مقاومت، فعالیت و حضور شهرابی در این کمپ تا سال ۱۳۹۳ ادامه یافت. جزئیات مربوط به زمان خروج او از عراق و انتقالش به کشور بعدی در منابع منتشرشده در دسترس نیست.

دیدگاه نسرین شهرابی دربارهٔ مبارزه

در ویدئویی که پس از درگذشت نسرین شهرابی از سوی سیمای آزادی منتشر شد، بخشی از سخنان او دربارهٔ انگیزه‌اش برای ادامهٔ مبارزه بازنشر شده است. شهرابی در این سخنان بر ادامهٔ مبارزه با حکومت جمهوری اسلامی تأکید می‌کند:

«با همهٔ وجود در جنگم با رژیم آخوندی و آن‌قدر می‌جنگم، با عزم حداکثر، و آن را سرنگون می‌کنم.»

بیماری و درگذشت

نسرین شهرابی در ماه‌های پایانی زندگی خود به بیماری مبتلا شد و مدتی در بیمارستان بستری بود. نوع بیماری او در اطلاعیه‌های منتشرشده مشخص نشده است. او روز سه‌شنبه ۲۷ مرداد ۱۴۰۵ در بیمارستانی در لندن درگذشت.

سازمان مجاهدین خلق ایران در اطلاعیهٔ خود، سابقهٔ فعالیت سیاسی و تشکیلاتی شهرابی را ۴۷ سال اعلام کرد. این دوره از زمان آغاز فعالیت تمام‌وقت او پس از انقلاب ۱۳۵۷ تا زمان درگذشتش در سال ۱۴۰۵ محاسبه شده است.

واکنش‌ها به درگذشت نسرین شهرابی

پس از انتشار خبر درگذشت نسرین شهرابی، مریم رجوی پیام تسلیتی صادر کرد. او در این پیام، شهرابی را از الگوهای مبارزهٔ زنان ایران علیه حکومت دینی توصیف کرد و از «صدق و فدا و مجاهدت خالصانه» او یاد کرد.

مریم رجوی در بخشی از پیام خود گفت:

«سلام بر این شیرزن والا و جنگاور که از الگوهای درخشان مبارزهٔ تاریخی و رهایی‌بخش زن ایرانی در برابر فاشیسم دینی و در مسیر رهایی میهن اسیر است.»

او همچنین هم‌زمانی درگذشت شهرابی با سالگرد قتل‌عام زندانیان سیاسی در سال ۱۳۶۷ را یادآور شد و سابقهٔ او را در ارتباط با مبارزه و پایداری زنان عضو مجاهدین توصیف کرد.

کمیسیون زنان شورای ملی مقاومت نیز زندگی‌نامه‌ای از نسرین شهرابی منتشر کرد و فعالیت‌های او را از انقلاب ۱۳۵۷ تا دورهٔ حضور در اشرف و لیبرتی مرور کرد. در این گزارش، شهرابی از زنان باسابقهٔ سازمان مجاهدین و از فرماندهان ارتش آزادی‌بخش ملی معرفی شده است.

جایگاه در سازمان مجاهدین خلق ایران

در گزارش‌های رسمی سازمان مجاهدین، نسرین شهرابی به‌عنوان یکی از زنان باسابقه در ساختار این سازمان معرفی شده است. سابقهٔ او شامل فعالیت سیاسی پس از انقلاب، حضور در واحدهای عملیاتی، فرماندهی در ارتش آزادی‌بخش ملی، پایداری در اردوگاه‌های اشرف و لیبرتی و عضویت در شورای مرکزی سازمان بود.

کمیسیون زنان شورای ملی مقاومت، زندگی شهرابی را نمونه‌ای از حضور زنان در سطوح فرماندهی و تصمیم‌گیری مقاومت ایران دانسته است.

جستارهای وابسته

• سازمان مجاهدین خلق ایران
• شورای ملی مقاومت ایران
• ارتش آزادی‌بخش ملی ایران
• قرارگاه اشرف
• کمپ لیبرتی
• عملیات آفتاب
• عملیات چلچراغ
• عملیات فروغ جاویدان
• عملیات مروارید
• حمله به اشرف در ۶ و ۷ مرداد ۱۳۸۸
• حمله به اشرف در ۱۹ فروردین ۱۳۹۰
• حمیدرضا شهرابی فراهانی
• مریم رجوی