پیک شادی
| پیک شادی | |
نگارهای از «آقا جون» یکی از برنامههای پیک شادی | |
| بنیانگذاری | ۲ اسفند ۱۳۷۵ |
| گونه | برنامهٔ تلویزیونی طنز سیاسی و اجتماعی |
| وضعیت حقوقی | از تولیدات سیمای آزادی |
| هدف | نقد طنزآمیز جمهوری اسلامی، بازتاب مشکلات اجتماعی و ایجاد امید و نشاط |
| گسترهٔ کاری | ایران و جامعهٔ ایرانیان خارج از کشور |
| زبانهای رسمی | فارسی |
| کسان کلیدی | مسعود فرشچی |
| سازمان مادر | سیمای آزادی |
| بودجه | بخشی از بودجهٔ سیمای آزادی |
| شعار | «شادی به دلها و خنده به لبها» |
| وبگاه | صفحهٔ پیک شادی در سیمای آزادی |
پیک شادی برنامهای تلویزیونی در زمینهٔ طنز سیاسی و اجتماعی و از تولیدات سیمای آزادی، تلویزیون رسمی شورای ملی مقاومت ایران، است. نخستین قسمت این برنامه در ۲ اسفند ۱۳۷۵ پخش شد. پیک شادی با استفاده از نمایش، ترانهٔ طنز، کلیپ، عروسک، پویانمایی، شوخی با خبرها و شخصیتپردازی، سیاستها و مقامهای جمهوری اسلامی را به نقد و تمسخر میگیرد.[۱][۲] پیک شادی از آغاز، خود را برنامهای وابسته به رسانهٔ مقاومت ایران معرفی کرده است. محتوای آن در چارچوب سیاسی سیمای آزادی و سازمان مجاهدین تولید میشود و رویکردی آشکارا براندازانه در برابر کلیت جمهوری اسلامی و جناحهای درونی آن دارد. دستاندرکاران برنامه میگویند در طنزکردن مقامها و نهادهای حکومتی «خط قرمزی» ندارند.[۲] مسعود فرشچی بیش از دو دهه مدیریت، برنامهسازی و اجرای پیک شادی را بر عهده داشت. او از چهرههای اصلی و شناختهشدهٔ این برنامه بود و شعار «شادی به دلها و خنده به لبها» را در معرفی هدف آن به کار میبرد. پس از درگذشت فرشچی در ۱۵ تیر ۱۴۰۰، تولید پیک شادی با حضور دیگر برنامهسازان سیمای آزادی ادامه یافت.[۳] این برنامه علاوه بر مقامهای جمهوری اسلامی، موضوعاتی مانند گرانی، بیکاری، بحران مسکن، فساد، سانسور، قطع برق، محدودیت اینترنت و تبلیغات حکومتی را دستمایهٔ طنز قرار میدهد. در دورههای مختلف، مجموعههایی مانند «خبر تو خبر»، «آقاجون اینا»، «آفساید»، «چهارراه استراتژیک»، «رادیواکتیو»، «دکتر بزنبهادر»، طنز عروسکی، طنز موقعیت، پویانمایی و ترانههای فکاهی در چارچوب پیک شادی تولید شدهاند.[۲]
تأسیس
نخستین برنامهٔ پیک شادی در ۲ اسفند ۱۳۷۵ از سیمای آزادی پخش شد. مسعود فرشچی در روایتی دربارهٔ تأسیس برنامه گفته است که پیک شادی از آغاز تابع چارچوبها و سیاستهای کلی سیمای آزادی بود و در برابر تحولات سیاسی و اجتماعی ایران واکنش نشان میداد.[۱] راهاندازی پیک شادی در دورهای صورت گرفت که سیمای آزادی فعالیت ماهوارهای خود را گسترش میداد. این شبکه در کنار خبر، تحلیل سیاسی و گزارش فعالیتهای مقاومت، به برنامههای فرهنگی، هنری، موسیقی و طنز نیز نیاز داشت. پیک شادی برای پاسخ به بخش طنز و سرگرمی برنامههای شبکه ایجاد شد؛ اما محتوای آن از ابتدا با اهداف سیاسی رسانهٔ مادر پیوند داشت. عنوان «پیک شادی» بیانگر هدف اعلامشدهٔ برنامه برای ایجاد روحیه، امید و نشاط در میان مخاطبان بود. در منابع مقاومت، شادی در این برنامه صرفاً سرگرمی تلقی نشده، بلکه شکلی از مقاومت فرهنگی در برابر فضای سرکوب و یأس معرفی شده است.[۴]
مسعود فرشچی
مسعود فرشچی از بنیانگذاران، مدیران و مجریان اصلی پیک شادی بود. او در سال ۱۳۵۷، هنگام تحصیل در آمریکا، به سازمان مجاهدین پیوست و بعدها در ارتش آزادیبخش ملی ایران و بخش رسانهای مقاومت فعالیت کرد.[۳] فرشچی در رشتههای ریاضیات و جامعهشناسی در دانشگاه کالیفرنیا، لسآنجلس تحصیل کرده بود. او بعدها به قرارگاههای سازمان مجاهدین رفت، دورهٔ خلبانی را گذراند و در عملیاتهای ارتش آزادیبخش شرکت کرد. فرشچی در عملیات فروغ جاویدان از ناحیهٔ دست مجروح شد.[۳] او بیش از دو دهه مدیریت پیک شادی را بر عهده داشت و در نقشهای مختلف مجری، نویسنده، بازیگر و برنامهساز ظاهر میشد. منابع سازمان مجاهدین، ایجاد امید، ارتباط با مخاطبان و استفاده از طنز برای نقد حکومت را از ویژگیهای فعالیت رسانهای او دانستهاند.[۵] مسعود فرشچی در ۱۵ تیر ۱۴۰۰ بر اثر بیماری حاد کمخونی همولیتیک در بیمارستانی در آلبانی درگذشت. پس از مرگ او، سیمای آزادی مجموعهای از برنامهها، گفتوگوها و خاطرات همکاران و مخاطبان پیک شادی را منتشر کرد.[۳]
رویکرد برنامه
پیک شادی یک برنامهٔ سرگرمی بیطرف نیست، بلکه طنزی سیاسی با جهتگیری مشخص اپوزیسیونی است. این برنامه کلیت نظام جمهوری اسلامی، اصل ولایت فقیه، نهادهای حکومتی و جناحهای درونی حکومت را هدف انتقاد قرار میدهد.[۲] در معرفی رسمی برنامه آمده است که پیک شادی «طنز سیاسی ـ اجتماعی» است و در بهطنزکشیدن آخوندهای حکومتی، نیروهای بسیج و سپاه و دیگر مقامهای جمهوری اسلامی خط قرمزی ندارد. سازندگان برنامه میگویند اختلاف میان جناحهای حکومتی را به معنای وجود یک جناح اصلاحطلب یا دموکراتیک نمیدانند و همهٔ ساختار جمهوری اسلامی را موضوع نقد قرار میدهند.[۲] رویکرد برنامه نسبت به شخصیتهای حکومتی بر بزرگنمایی تناقضها، بازسازی طنزآمیز سخنرانیها، استفاده از تپقها و مقایسهٔ وعدههای مسئولان با شرایط زندگی مردم استوار است. علی خامنهای، روحالله خمینی، رؤسای جمهوری، فرماندهان سپاه، امامان جمعه، نمایندگان مجلس و مدیران اقتصادی از شخصیتهای پرتکرار در طنزهای برنامه هستند.
قالبهای برنامه
پیک شادی مجموعهای از قالبهای مستقل و پیوسته را دربر میگیرد. برخی از این قالبها در دورهای مشخص تولید شدهاند و برخی دیگر طی سالهای متمادی ادامه یافتهاند.[۲]
خبر تو خبر
«خبر تو خبر» بخشی است که خبرها، سخنان مقامهای حکومتی، تصاویر رسانههای رسمی و رویدادهای روز را با توضیح، تدوین و دیالوگ طنزآمیز بازخوانی میکند. تناقض میان سخنان مقامها، تپقهای آنان، تبلیغات رسمی و واقعیتهای اقتصادی و اجتماعی از محورهای این بخش است.[۶] در این قالب از قطعات کوتاه تصویری، زیرنویس، تغییر صدا، گفتوگوی مجری و مونتاژ تصاویر استفاده میشود. «خبر تو خبر» در دورههای مختلف به بحرانهای حکومتی، مذاکرات خارجی، اعتراضات، گرانی، فساد و تبلیغات رسانههای جمهوری اسلامی پرداخته است.[۷]
آقاجون اینا
«آقاجون اینا» طنز موقعیتی با شخصیتهای ثابت خانوادگی است. شخصیتهای این مجموعه در گفتوگوهای روزمره با مشکلات اقتصادی و اجتماعی، از جمله گرانی، اجارهٔ مسکن، بیکاری، کمبود کالا، قطع برق و محدودیت اینترنت روبهرو میشوند.[۸] آقاجون، خسرو، اسی و دیگر شخصیتهای این مجموعه با زبان محاورهای دربارهٔ خبرهای سیاسی و مشکلات معیشتی گفتوگو میکنند. طنز این بخش از برخورد میان منطق روزمرهٔ مردم و ادعاهای مقامهای حکومتی شکل میگیرد.
ترانههای طنز
ترانهٔ طنز یکی از قالبهای ثابت پیک شادی است. در این بخش، اشعار فکاهی بر روی آهنگهای شناختهشده یا ملودیهای تازه اجرا میشوند. موضوع ترانهها معمولاً مقامهای جمهوری اسلامی، بحرانهای سیاسی، اختلافات داخلی حکومت و اعتراضات مردم است.[۹] در برخی قسمتها، شخصیتهای بازسازیشدهٔ مقامهای حکومتی در قالب یک نمایش موزیکال با یکدیگر گفتوگو و ترانه اجرا میکنند. استفاده از تقلید صدا، تغییر کلمات ترانههای مشهور و ترکیب موسیقی با خبر روز از ویژگیهای این بخش است.
طنز عروسکی
پیک شادی در برخی برنامهها از عروسک و نمایش عروسکی استفاده کرده است. شخصیتهای عروسکی میتوانند نمایندهٔ افراد عادی، مقامهای حکومتی یا تیپهای اجتماعی باشند. «بقالی آقا رضا» یکی از نمونههای طنز عروسکی برنامه است که مشکلات خرید، بدهی و گرانی را در قالب گفتوگوی شخصیتهای عروسکی بازنمایی میکند.[۱۰]
پویانمایی
پویانماییهای کوتاه برای بازسازی رویدادهای سیاسی، سخنان مقامها و موقعیتهای خیالی به کار میروند. این قالب امکان تصویرسازی طنزآمیز شخصیتهایی را فراهم میکند که حضور مستقیم آنان در برنامه امکانپذیر نیست. برای نمونه، پیک شادی در برنامهای با موضوع «اینترنت سفید»، دسترسی ویژهٔ مقامهای حکومتی به اینترنت بدون فیلتر را با محدودیت عمومی اینترنت برای مردم مقایسه کرد.[۱۱]
آفساید
«آفساید» از بخشهای سیاسی ـ ورزشی پیک شادی است که اصطلاحات و ساختار فوتبال را برای بررسی سیاست و رسانه به کار میگیرد. در این برنامه، رویدادهای سیاسی به مسابقه، تاکتیک، گل، پاس، داوری و آفساید تشبیه میشوند. این قالب علاوه بر جمهوری اسلامی، عملکرد جریانها و رسانههای مخالف شورای ملی مقاومت، از جمله جریان سلطنتطلب، را نیز موضوع طنز و انتقاد قرار میدهد.[۱۲]
دکتر بزنبهادر
«دکتر بزنبهادر» از شخصیتها و بخشهای قدیمی پیک شادی بود. این شخصیت با زبان طنز به تحلیل رویدادهای سیاسی و اجتماعی میپرداخت و دیالوگهای آن در میان برخی مخاطبان برنامه شناخته شده بود. در خاطرهای که طی بیستوهشتمین همیاری با سیمای آزادی بازگو شد، یکی از هواداران سازمان مجاهدین گفت خانوادههای زندانیان سیاسی دیالوگهای دکتر بزنبهادر را حفظ میکردند و هنگام ملاقات برای زندانیان بازمیگفتند. به گفتهٔ او، این دیالوگها موجب خندهٔ زندانیان در سالن ملاقات زندان گوهردشت میشد.[۱۳]
چهارراه استراتژیک و رادیواکتیو
«چهارراه استراتژیک» و «رادیواکتیو» از دیگر عنوانهایی هستند که در معرفی رسمی پیک شادی در شمار قالبهای آن آمدهاند. این بخشها با ترکیب خبر، گفتوگوی نمایشی و کنایههای سیاسی به بررسی تحولات روز میپردازند.[۲] اطلاعات تفصیلی دربارهٔ زمان آغاز، عوامل و دورهٔ پخش هر یک از این مجموعهها در صفحهٔ معرفی برنامه منتشر نشده است.
موضوعات اجتماعی
پیک شادی تنها به سخنان رهبران جمهوری اسلامی نمیپردازد و مشکلات زندگی روزمرهٔ مردم را نیز به موضوع طنز تبدیل میکند. تورم، کاهش ارزش پول، اجارهٔ مسکن، بیکاری، کمبود دارو، خاموشی، آلودگی، محدودیت اینترنت و افزایش قیمت مواد غذایی از جملهٔ این موضوعاتاند. برنامه معمولاً ادعاها و وعدههای اقتصادی مقامهای حکومتی را در کنار تجربهٔ شخصیتهای عادی قرار میدهد. تضاد میان آمار رسمی و وضعیت معیشتی مردم، پایهٔ بسیاری از موقعیتهای طنز است. در طنزهای اجتماعی، زبان محاورهای، ضربالمثل، شوخیهای خانوادگی و اصطلاحات روزمره به کار میرود. این شیوه با هدف ایجاد ارتباط با مخاطبانی استفاده میشود که مستقیماً با مشکلات مطرحشده روبهرو هستند.
طنز مقامهای جمهوری اسلامی
علی خامنهای از شخصیتهای اصلی طنزهای پیک شادی است. سخنرانیها، توصیههای اقتصادی، مواضع سیاست خارجی و نقش او در ساختار قدرت بهطور مکرر در قالب نمایش، انیمیشن و ترانه بازسازی میشود. روحالله خمینی، ابراهیم رئیسی، حسن روحانی، محمود احمدینژاد، مجتبی خامنهای، فرماندهان سپاه، رؤسای قوهٔ قضائیه و امامان جمعه نیز در دورههای مختلف موضوع برنامه بودهاند. بازسازی چهره و صدای آنان غالباً اغراقآمیز است و تناقضهای گفتاری یا رفتار سیاسی آنان را برجسته میکند. پس از مرگ یا حذف برخی مقامهای حکومتی، پیک شادی آنان را در موقعیتهایی خیالی مانند گفتوگو در «جهنم»، مراسم تدفین یا جلسهٔ مقامهای پیشین نمایش داده است. این قالب امکان مقایسهٔ نسلهای مختلف مسئولان جمهوری اسلامی را فراهم میکند.[۹]
نقد سلطنت و جریانهای همسو
جهتگیری پیک شادی منحصر به مخالفت با جمهوری اسلامی نیست. این برنامه از موضع «نه شاه، نه شیخ» جریانهای سلطنتطلب و حامیان بازگشت سلطنت پهلوی را نیز نقد میکند. بخش «آفساید» و برخی برنامههای «خبر تو خبر» به مواضع رضا پهلوی، اختلافات گروههای سلطنتطلب، فعالیتهای رسانهای آنان و حمله به سازمان مجاهدین و شورای ملی مقاومت پرداختهاند.[۱۲] این رویکرد بازتاب خطمشی شورای ملی مقاومت است که جمهوری دموکراتیک و مبتنی بر رأی مردم را در برابر هر دو شکل دیکتاتوری سلطنتی و دینی مطرح میکند.
ارتباط با رویدادهای روز
موضوعات پیک شادی غالباً بر اساس خبرهای هفته انتخاب میشوند. سخنرانی یک مقام حکومتی، افزایش قیمتها، بحران سیاسی، مذاکرات خارجی، اعتراض صنفی یا انتشار یک ویدئوی حکومتی میتواند مبنای ساخت یک بخش طنز قرار گیرد. به گفتهٔ مسعود فرشچی، پیک شادی از آغاز باید نسبت به «بالا و پایینهای سیاسی جامعه» کنش و واکنش نشان میداد و ردپای تحولات سیاسی در برنامه دیده میشد.[۱] سرعت تولید و انتشار قطعات کوتاه در وبسایت و شبکههای اجتماعی، امکان واکنش برنامه به خبرهای روز را افزایش داده است. بسیاری از بخشها پس از پخش تلویزیونی بهصورت کلیپ مستقل منتشر میشوند.
حضور در سیمای آزادی
پیک شادی یکی از برنامههای دیرپای سیمای آزادی است. سازمان مجاهدین در معرفی برنامههای روزانهٔ این شبکه، از پیک شادی در کنار خبر، تحلیل، مصاحبه، برنامههای اجتماعی، موسیقی و ادبیات نام برده است.[۴] بخش مستقلی در وبسایت سیمای آزادی به پیک شادی اختصاص دارد. آرشیو این بخش شامل قسمتهای کامل، ترانهها، نمایشها، پویانماییها و مجموعههای موضوعی است.[۱۴] در منوی اصلی سیمای آزادی نیز عنوانهای «ترانه طنز»، «آفساید»، «خبر تو خبر»، «کامنت»، «طنز سیاسی» و «آقاجون» زیر مجموعهٔ پیک شادی قرار گرفتهاند.
انتشار اینترنتی و شبکههای اجتماعی
پیک شادی در آغاز برای پخش ماهوارهای تولید میشد، اما با گسترش اینترنت، انتشار آن به وبسایت و شبکههای اجتماعی توسعه یافت. قسمتهای برنامه بهصورت ویدئوهای مستقل در وبسایت سیمای آزادی قرار میگیرند. انتشار قطعههای کوتاه، ترانهها و انیمیشنها در شبکههای اجتماعی موجب شده است مخاطبان بتوانند هر بخش را جداگانه مشاهده یا بازنشر کنند. این شکل انتشار با ساختار متنوع برنامه و واکنش سریع آن به خبرهای روز تناسب دارد. صفحهٔ رسمی برنامه از مخاطبان میخواهد دیدگاهها و پیشنهادهای خود، بهویژه در شبکههای اجتماعی، را برای ارتقای محتوای پیک شادی ارسال کنند.[۲]
کارکرد طنز در روایت مقاومت
در روایت منابع مقاومت، طنز پیک شادی ابزاری برای شکستن ترس از قدرت سیاسی و بیاعتبارکردن تبلیغات حکومت است. بهتمسخرگرفتن رهبران و نهادهای حکومتی میتواند تصویری متفاوت از قدرتی ارائه دهد که رسانههای رسمی آن را مقدس و نقدناپذیر نشان میدهند. یکی از مقالات سازمان مجاهدین دربارهٔ مسعود فرشچی، طنزهای پیک شادی را عاملی برای شکستن «هیمنهٔ استبدادی» مقامهای جمهوری اسلامی در ذهن مخاطبان توصیف کرده است.[۱۵] در این نگاه، خنده و شادی در برابر حکومتی که مخالفانش را با زندان، اعدام و سانسور سرکوب میکند، معنایی سیاسی پیدا میکند. پیک شادی تلاش دارد همزمان خبر و انتقاد سیاسی را با ایجاد روحیه و امید در مخاطب همراه سازد.
ادامهٔ برنامه پس از درگذشت مسعود فرشچی
درگذشت مسعود فرشچی در تیر ۱۴۰۰ پایان فعالیت پیک شادی نبود. دیگر نویسندگان، بازیگران، گویندگان و عوامل سیمای آزادی تولید برنامه را ادامه دادند. نام و شرح مسئولیت همهٔ عوامل کنونی بهصورت عمومی منتشر نشده است. پس از سال ۱۴۰۰، قالبهای قدیمی مانند «آقاجون اینا» و «خبر تو خبر» ادامه یافتند و تولید پویانمایی، ترانههای سیاسی و کلیپهای کوتاه نیز گسترش پیدا کرد. برنامههای منتشرشده در سالهای ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ نشان میدهد پیک شادی همچنان بخشی فعال از جدول و وبسایت سیمای آزادی است.[۱۴] یاد مسعود فرشچی نیز در سالگرد درگذشت او و برنامههای همیاری سیمای آزادی گرامی داشته میشود. در این برنامهها، بخشهایی از اجراهای گذشته و خاطرات همکاران و مخاطبان بازپخش شده است.[۱۶]
ماهیت سیاسی و منبعشناسی
پیک شادی برنامهای وابسته به سیمای آزادی و مقاومت ایران است و مطالب آن از دیدگاه شورای ملی مقاومت و سازمان مجاهدین تولید میشود. این برنامه خود را ملزم به بیطرفی میان حکومت و مخالفان آن نمیداند و هدف اعلامشدهاش مقابلهٔ رسانهای با جمهوری اسلامی است. محتوای طنز برنامه از اغراق، تقلید، تخیل، ترکیب شخصیتهای واقعی و ساختگی و جابهجایی زمانی استفاده میکند.
گاهشمار
- ۲ اسفند ۱۳۷۵: پخش نخستین قسمت پیک شادی از سیمای آزادی.
- دههٔ ۱۳۷۰: شکلگیری قالبهای آغازین طنز سیاسی و اجتماعی برنامه.
- دههٔ ۱۳۸۰: گسترش برنامه و شناختهشدن شخصیتهایی مانند دکتر بزنبهادر.
- دههٔ ۱۳۹۰: توسعهٔ قالبهای تصویری، ترانههای طنز، عروسک و انتشار اینترنتی.
- ۱۵ تیر ۱۴۰۰: درگذشت مسعود فرشچی، مدیر و مجری باسابقهٔ برنامه.
- پس از تیر ۱۴۰۰: ادامهٔ تولید پیک شادی با دیگر برنامهسازان سیمای آزادی.
- ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵: ادامهٔ انتشار مجموعههایی مانند خبر تو خبر، آقاجون اینا، آفساید، ترانهٔ طنز و پویانمایی.
جستارهای وابسته
- رسانههای مخالف جمهوری اسلامی ایران
- سانسور در جمهوری اسلامی ایران
پیوند به بیرون
- صفحه و آرشیو پیک شادی در سیمای آزادی
منابع
- ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ سیمای آزادی، تأسیس پیک شادی به بیان مسعود فرشچی، ۱۶ تیر ۱۴۰۰.
- ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ ۲٫۴ ۲٫۵ ۲٫۶ ۲٫۷ سیمای آزادی، دربارهٔ پیک شادی، بازبینیشده در مهر ۱۴۰۵.
- ↑ ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ ۳٫۳ سازمان مجاهدین خلق ایران، بهیاد مسعود فرشچی، از مسئولان و برنامهسازان سیمای آزادی، ۱۷ تیر ۱۴۰۰.
- ↑ ۴٫۰ ۴٫۱ سازمان مجاهدین خلق ایران، سیمای آزادی، تلویزیونی بر روی فرکانس اعتماد، ۲۴ دی ۱۳۹۹.
- ↑ سیمای آزادی، مسعود فرشچی، پیک شادی و شادیآفرین ارتش آزادی، ۱۸ تیر ۱۴۰۰.
- ↑ سیمای آزادی، خبر تو خبر؛ آرشیو پیک شادی، بازبینیشده در مهر ۱۴۰۵.
- ↑ سیمای آزادی، خبر تو خبر پیک شادی، تیر ۱۴۰۵.
- ↑ سیمای آزادی، آقاجون اینا؛ گرانی اجارهٔ خانه، شهریور ۱۴۰۵.
- ↑ ۹٫۰ ۹٫۱ سیمای آزادی، ترانهٔ طنز؛ چالشدن عظما و جشن هنرمندان جهنم، ۱۸ تیر ۱۴۰۵.
- ↑ سیمای آزادی، طنز عروسکی؛ بقالی آقا رضا، مرداد ۱۴۰۱.
- ↑ سیمای آزادی، انیمیشن بیت خامنهای و اینترنت سفید، ۱۲ آذر ۱۴۰۴.
- ↑ ۱۲٫۰ ۱۲٫۱ سیمای آزادی، طنز سیاسی و آفساید در پیک شادی، بازبینیشده در مهر ۱۴۰۵.
- ↑ سیمای آزادی، گزیدهای از بیستوهشتمین گلریزان همیاری با سیمای آزادی، ۲۴ دی ۱۴۰۲.
- ↑ ۱۴٫۰ ۱۴٫۱ سیمای آزادی، پیک شادی؛ مجموعهٔ کلیپ و ترانهٔ طنز، بازبینیشده در مهر ۱۴۰۵.
- ↑ ع. طارق، سازمان مجاهدین خلق ایران، مسعود فرشچی، زندهتر از همیشه در تواضع مجاهدی، ۱۶ تیر ۱۴۰۲.
- ↑ سیمای آزادی، به یاد مسعود فرشچی، مجری برنامهٔ همیاری و پیک شادی، دی ۱۴۰۰.