حسین شریعتمداری: تفاوت میان نسخه‌ها
Alireza k h (بحث | مشارکت‌ها) بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (یک نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط یک کاربر دیگر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه زندگینامه | {{جعبه زندگینامه | ||
| اندازه جعبه = | | اندازه جعبه = | ||
| عنوان = | | عنوان = | ||
| عنوان ۲ = نماینده علی خامنه‌ای و سرپرست مؤسسه کیهان | | عنوان ۲ = نماینده علی خامنه‌ای و سرپرست مؤسسه کیهان | ||
| نام = حسین شریعتمداری | | نام = حسین شریعتمداری | ||
| خط ۷۶: | خط ۷۶: | ||
}} | }} | ||
'''حسین شریعتمداری''' (زاده ۱۳۲۶ در دماوند) مدیرمسئول روزنامه | '''حسین شریعتمداری''' (زاده ۱۳۲۶ در دماوند) مدیرمسئول [[روزنامه کیهان]]، نماینده [[علی خامنه‌ای]] و سرپرست مؤسسه کیهان است. او در اول دی ۱۳۷۲ با حکم مستقیم خامنه‌ای به سرپرستی این مؤسسه منصوب شد و از آن زمان یکی از چهره‌های اصلی دستگاه تبلیغاتی و رسانه‌ای رهبر جمهوری اسلامی به‌شمار می‌رود.<ref name="Appointment">[https://www.radiozamaneh.com/80851/ خامنه‌ای و «جواهر تک‌تیرانداز»، حسین شریعتمداری]، رادیو زمانه.</ref> | ||
شریعتمداری پیش از انقلاب ۱۳۵۷ از مخالفان حکومت پهلوی بود و مدتی را در زندان گذراند. پس از استقرار جمهوری اسلامی به [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]] پیوست و در دهه‌های ۱۳۶۰ و ۱۳۷۰ در ساختارهای امنیتی، بازجویی و تبلیغاتی حکومت فعالیت کرد. منابع حقوق‌بشری و مقاومت ایران او را از مسئولان بازجویی، فشار بر زندانیان سیاسی و برنامه‌های «تواب‌سازی» معرفی کرده‌اند. شریعتمداری بازجوبودن خود را انکار کرده، اما تأیید کرده است که به درخواست مسئولان زندان با زندانیان سیاسی گفت‌وگو می‌کرد و این فعالیت را مثبت می‌داند.<ref name="JusticeIran">[https://justice4iran.org/persian/human-rights-violators-bank/10030-2/ پرونده ناقض حقوق بشر؛ حسین شریعتمداری]، عدالت برای ایران.</ref> | شریعتمداری پیش از انقلاب ۱۳۵۷ از مخالفان حکومت پهلوی بود و مدتی را در زندان گذراند. پس از استقرار جمهوری اسلامی به [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]] پیوست و در دهه‌های ۱۳۶۰ و ۱۳۷۰ در ساختارهای امنیتی، بازجویی و تبلیغاتی حکومت فعالیت کرد. منابع حقوق‌بشری و مقاومت ایران او را از مسئولان بازجویی، فشار بر زندانیان سیاسی و برنامه‌های «تواب‌سازی» معرفی کرده‌اند. شریعتمداری بازجوبودن خود را انکار کرده، اما تأیید کرده است که به درخواست مسئولان زندان با زندانیان سیاسی گفت‌وگو می‌کرد و این فعالیت را مثبت می‌داند.<ref name="JusticeIran">[https://justice4iran.org/persian/human-rights-violators-bank/10030-2/ پرونده ناقض حقوق بشر؛ حسین شریعتمداری]، عدالت برای ایران.</ref> | ||
| خط ۹۱: | خط ۹۱: | ||
بر اساس زندگی‌نامه‌های منتشرشده، شریعتمداری پیش از بازداشت در دوران پهلوی در رشته پزشکی تحصیل می‌کرد، اما تحصیلات خود را به پایان نرساند.<ref name="Biography">[https://justice4iran.org/persian/human-rights-violators-bank/10030-2/ پرونده ناقض حقوق بشر؛ حسین شریعتمداری]، عدالت برای ایران.</ref> | بر اساس زندگی‌نامه‌های منتشرشده، شریعتمداری پیش از بازداشت در دوران پهلوی در رشته پزشکی تحصیل می‌کرد، اما تحصیلات خود را به پایان نرساند.<ref name="Biography">[https://justice4iran.org/persian/human-rights-violators-bank/10030-2/ پرونده ناقض حقوق بشر؛ حسین شریعتمداری]، عدالت برای ایران.</ref> | ||
همسر او عصمت باروتی است که در دولت محمود احمدی‌نژاد در وزارت بهداشت مسئولیت داشت. درباره زندگی خانوادگی و شمار فرزندان شریعتمداری اطلاعات رسمی کاملی منتشر نشده است. نام ابوالفضل شریعتمداری به‌عنوان یکی از فرزندان او در برخی گزارش‌ها آمده است. | همسر او عصمت باروتی است که در دولت [[محمود احمدی‌نژاد]] در وزارت بهداشت مسئولیت داشت. درباره زندگی خانوادگی و شمار فرزندان شریعتمداری اطلاعات رسمی کاملی منتشر نشده است. نام ابوالفضل شریعتمداری به‌عنوان یکی از فرزندان او در برخی گزارش‌ها آمده است. | ||
== فعالیت در دوره پهلوی == | == فعالیت در دوره پهلوی == | ||
شریعتمداری در دهه ۱۳۵۰ در فعالیت‌های سیاسی و مذهبی علیه حکومت محمدرضاشاه شرکت داشت. او به‌دلیل انتشار و توزیع اعلامیه بازداشت و توسط ساواک بازجویی شد. | شریعتمداری در دهه ۱۳۵۰ در فعالیت‌های سیاسی و مذهبی علیه حکومت محمدرضاشاه شرکت داشت. او به‌دلیل انتشار و توزیع اعلامیه بازداشت و توسط [[ساواک]] بازجویی شد. | ||
بر اساس روایت‌های منتشرشده، شریعتمداری در زندان تحت شکنجه قرار گرفت و به حبس طولانی یا حبس ابد محکوم شد. او در جریان گشوده‌شدن زندان‌ها در ماه‌های پایانی حکومت پهلوی، در سال ۱۳۵۷ آزاد شد. | بر اساس روایت‌های منتشرشده، شریعتمداری در زندان تحت شکنجه قرار گرفت و به حبس طولانی یا حبس ابد محکوم شد. او در جریان گشوده‌شدن زندان‌ها در ماه‌های پایانی حکومت پهلوی، در سال ۱۳۵۷ آزاد شد. | ||
| خط ۱۱۴: | خط ۱۱۴: | ||
در نشست‌هایی که برای ثبت شهادت زندانیان سیاسی برگزار شد، برخی شاهدان نام شریعتمداری را در کنار افرادی چون اسماعیل شوشتری، سعید حجاریان و دیگر مقام‌های جمهوری اسلامی به‌عنوان افراد حاضر در بازجویی و فشار بر زندانیان ذکر کردند.<ref name="JusticeMovement">[https://www.iranntv.com/954734-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%D8%AC%D9%86%D8%A8%D8%B4-%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D9%80-%D9%82%D8%AA%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%85-%D9%88-%D9%86%D8%B3%D9%84%DA%A9%D8%B4%DB%8C-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D9%87%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D9%80-%D9%82%D8%B3%D9%85%D8%AA-%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D9%85 تاریخچه جنبش دادخواهی؛ قتل‌عام و نسل‌کشی مجاهدین، قسمت چهارم]، سیمای آزادی.</ref> | در نشست‌هایی که برای ثبت شهادت زندانیان سیاسی برگزار شد، برخی شاهدان نام شریعتمداری را در کنار افرادی چون اسماعیل شوشتری، سعید حجاریان و دیگر مقام‌های جمهوری اسلامی به‌عنوان افراد حاضر در بازجویی و فشار بر زندانیان ذکر کردند.<ref name="JusticeMovement">[https://www.iranntv.com/954734-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%D8%AC%D9%86%D8%A8%D8%B4-%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D9%80-%D9%82%D8%AA%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%85-%D9%88-%D9%86%D8%B3%D9%84%DA%A9%D8%B4%DB%8C-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D9%87%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D9%80-%D9%82%D8%B3%D9%85%D8%AA-%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D9%85 تاریخچه جنبش دادخواهی؛ قتل‌عام و نسل‌کشی مجاهدین، قسمت چهارم]، سیمای آزادی.</ref> | ||
شریعتمداری | شریعتمداری بازجو بودن خود را رد کرده است. او در اردیبهشت ۱۳۸۸ نوشت که هیچ‌گاه بازجو نبوده، اما از این‌که چنین «خدمتی» در کارنامه‌اش ثبت نشده ابراز تأسف کرد. وی در عین حال پذیرفته است که به دعوت مجید انصاری، رئیس وقت سازمان زندان‌ها، برای گفت‌وگو با زندانیان سیاسی به زندان می‌رفته است.<ref name="Denial">[https://justice4iran.org/persian/human-rights-violators-bank/10030-2/ پرونده ناقض حقوق بشر؛ حسین شریعتمداری و پاسخ او به اتهام بازجویی]، عدالت برای ایران.</ref> | ||
به‌دلیل نبود تحقیقات قضایی مستقل در ایران، مسئولیت حقوقی شریعتمداری در این موارد در یک دادگاه مستقل بررسی نشده است. گزارش‌های موجود شامل شهادت زندانیان، اسناد گروه‌های حقوق‌بشری، منابع مخالف حکومت و اظهارات خود اوست. | به‌دلیل نبود تحقیقات قضایی مستقل در ایران، مسئولیت حقوقی شریعتمداری در این موارد در یک دادگاه مستقل بررسی نشده است. گزارش‌های موجود شامل شهادت زندانیان، اسناد گروه‌های حقوق‌بشری، منابع مخالف حکومت و اظهارات خود اوست. | ||
| خط ۱۲۶: | خط ۱۲۶: | ||
== انتصاب در مؤسسه کیهان == | == انتصاب در مؤسسه کیهان == | ||
علی خامنه‌ای در اول دی ۱۳۷۲ با صدور حکمی حسین شریعتمداری را به‌عنوان نماینده خود و سرپرست مؤسسه کیهان منصوب کرد. او جانشین محمد اصغری شد. | [[سید علی خامنه ای|علی خامنه‌ای]] در اول دی ۱۳۷۲ با صدور حکمی حسین شریعتمداری را به‌عنوان نماینده خود و سرپرست مؤسسه کیهان منصوب کرد. او جانشین محمد اصغری شد. | ||
خامنه‌ای در حکم انتصاب، از سوابق فرهنگی و سیاسی شریعتمداری تمجید کرد و از او خواست مؤسسه کیهان را در برابر آنچه «تهاجم فرهنگی» و سوءاستفاده از آزادی‌ها می‌نامید، هدایت کند.<ref name="Appointment" /> | خامنه‌ای در حکم انتصاب، از سوابق فرهنگی و سیاسی شریعتمداری تمجید کرد و از او خواست مؤسسه کیهان را در برابر آنچه «تهاجم فرهنگی» و سوءاستفاده از آزادی‌ها می‌نامید، هدایت کند.<ref name="Appointment" /> | ||
| خط ۱۳۵: | خط ۱۳۵: | ||
مؤسسه کیهان یکی از مجموعه‌های بزرگ رسانه‌ای ایران است که پس از انقلاب تحت کنترل ولی فقیه قرار گرفت. سرپرست این مؤسسه با حکم مستقیم رهبر جمهوری اسلامی منصوب می‌شود. | مؤسسه کیهان یکی از مجموعه‌های بزرگ رسانه‌ای ایران است که پس از انقلاب تحت کنترل ولی فقیه قرار گرفت. سرپرست این مؤسسه با حکم مستقیم رهبر جمهوری اسلامی منصوب می‌شود. | ||
این مؤسسه علاوه بر روزنامه کیهان، نشریات و انتشارات دیگری را اداره می‌کند. روزنامه کیهان از بودجه و امکانات عمومی برخوردار است، اما خط تحریریه آن از مواضع علی خامنه‌ای و جناح امنیتی ـ نظامی حکومت دفاع می‌کند. | این مؤسسه علاوه بر روزنامه کیهان، نشریات و انتشارات دیگری را اداره می‌کند. [[روزنامه کیهان]] از بودجه و امکانات عمومی برخوردار است، اما خط تحریریه آن از مواضع علی خامنه‌ای و جناح امنیتی ـ نظامی حکومت دفاع می‌کند. | ||
شریعتمداری بارها گفته است که مواضع روزنامه لزوماً بیانگر نظر رسمی خامنه‌ای نیست. با این حال، نزدیکی او به دفتر رهبری، انتصاب مستقیمش و هماهنگی مواضع کیهان با سخنان خامنه‌ای، باعث شده است این روزنامه به‌طور گسترده بازتاب‌دهنده دیدگاه‌های رهبر جمهوری اسلامی شناخته شود. | شریعتمداری بارها گفته است که مواضع روزنامه لزوماً بیانگر نظر رسمی خامنه‌ای نیست. با این حال، نزدیکی او به دفتر رهبری، انتصاب مستقیمش و هماهنگی مواضع کیهان با سخنان خامنه‌ای، باعث شده است این روزنامه به‌طور گسترده بازتاب‌دهنده دیدگاه‌های رهبر جمهوری اسلامی شناخته شود. | ||
| خط ۱۵۱: | خط ۱۵۱: | ||
برنامه «هویت» در سال ۱۳۷۵ از تلویزیون جمهوری اسلامی پخش شد. این برنامه نویسندگان، روشنفکران، فعالان ملی ـ مذهبی و مخالفان سیاسی را به وابستگی به دولت‌های خارجی متهم می‌کرد. | برنامه «هویت» در سال ۱۳۷۵ از تلویزیون جمهوری اسلامی پخش شد. این برنامه نویسندگان، روشنفکران، فعالان ملی ـ مذهبی و مخالفان سیاسی را به وابستگی به دولت‌های خارجی متهم می‌کرد. | ||
در این مجموعه بخش‌هایی از اعترافات تلویزیونی سعیدی سیرجانی، عزت‌الله | در این مجموعه بخش‌هایی از اعترافات تلویزیونی سعیدی سیرجانی، [[عزت‌الله سحابی]]، غلامحسین میرزاصالح و دیگر بازداشت‌شدگان پخش شد. شماری از آنان پس از آزادی اعلام کردند سخنانشان زیر فشار جسمی و روانی ضبط شده بود. | ||
منابع حقوق‌بشری و رسانه‌ای، سعید امامی و حسین شریعتمداری را از تهیه‌کنندگان یا گردانندگان پشت صحنه برنامه «هویت» معرفی کرده‌اند.<ref name="Hoviat">[https://justice4iran.org/persian/human-rights-violators-bank/10030-2/ نقش حسین شریعتمداری در برنامه هویت]، عدالت برای ایران.</ref> | منابع حقوق‌بشری و رسانه‌ای، سعید امامی و حسین شریعتمداری را از تهیه‌کنندگان یا گردانندگان پشت صحنه برنامه «هویت» معرفی کرده‌اند.<ref name="Hoviat">[https://justice4iran.org/persian/human-rights-violators-bank/10030-2/ نقش حسین شریعتمداری در برنامه هویت]، عدالت برای ایران.</ref> | ||
| خط ۱۶۷: | خط ۱۶۷: | ||
== نقش در سرکوب مطبوعات == | == نقش در سرکوب مطبوعات == | ||
کیهان در دوره شریعتمداری نقش مهمی در حمله به | کیهان در دوره شریعتمداری نقش مهمی در حمله به روزنامه‌نگاران و نویسندگان مستقل داشته است. این روزنامه بارها خواستار برخورد قضایی، توقیف نشریات یا محاکمه نویسندگان شده است. | ||
در دهه ۱۳۷۰ و اوایل دهه ۱۳۸۰، ستون‌هایی مانند «نیمه پنهان» و «اخبار ویژه» برای متهم‌کردن روزنامه‌نگاران، روشنفکران و فعالان مدنی به ارتباط با شبکه‌های خارجی استفاده می‌شد. | در دهه ۱۳۷۰ و اوایل دهه ۱۳۸۰، ستون‌هایی مانند «نیمه پنهان» و «اخبار ویژه» برای متهم‌کردن روزنامه‌نگاران، روشنفکران و فعالان مدنی به ارتباط با شبکه‌های خارجی استفاده می‌شد. | ||
| خط ۱۷۴: | خط ۱۷۴: | ||
== مواضع در منازعات درونی حکومت == | == مواضع در منازعات درونی حکومت == | ||
شریعتمداری از جناحی در جمهوری اسلامی حمایت می‌کند که اطاعت از ولی فقیه را محور سیاست می‌داند. | شریعتمداری از جناحی در جمهوری اسلامی حمایت می‌کند که اطاعت از ولی فقیه را محور سیاست می‌داند. در دوره محمد خاتمی، کیهان اصلاح‌طلبان را بخشی از «پروژه نفوذ» و زمینه‌ساز براندازی معرفی می‌کرد. در جریان اعتراضات سال ۱۳۸۸ نیز شریعتمداری [[میرحسین موسوی]] و [[مهدی کروبی]] را به اقدام علیه نظام متهم و از برخورد قضایی با آنان حمایت کرد. | ||
در دوره | در دوره [[حسن روحانی]]، او از منتقدان اصلی توافق اتمی برجام بود. شریعتمداری مذاکره با آمریکا را فریب و توافق را واگذاری امتیازهای ایران توصیف می‌کرد. | ||
در دوره | در دوره [[مسعود پزشکیان]] نیز او درباره مذاکره و دیدار با مقام‌های آمریکایی هشدار داد و جریان‌های خواهان تنش‌زدایی را به توطئه و ایجاد حقارت در برابر آمریکا متهم کرد.<ref name="Pezeshkian">[https://news.mojahedin.org/i/%D9%87%D8%B4%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D8%B9%D8%AA%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%86%DB%8C%D8%A7%D8%A8%D8%AA%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%DB%8C%D9%87%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D9%BE%D8%B2%D8%B4%DA%A9%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D9%81%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7 هشدار شریعتمداری به پزشکیان در سفر به آمریکا]، سازمان مجاهدین خلق ایران، ۲ مهر ۱۴۰۳.</ref> | ||
== موضع درباره اعتراضات == | == موضع درباره اعتراضات == | ||
| خط ۲۰۳: | خط ۲۰۱: | ||
در دوره مذاکرات برجام، کیهان از مهم‌ترین رسانه‌های مخالف توافق بود. شریعتمداری دولت حسن روحانی و محمدجواد ظریف را متهم می‌کرد که هشدارهای خامنه‌ای را نادیده گرفته‌اند.<ref name="Zarif">[https://news.mojahedin.org/i/%D8%AD%D9%85%D9%84%D9%87-%D9%BE%D8%A7%D8%B3%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D8%B9%D8%AA%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B8%D8%B1%DB%8C%D9%81-%DA%86%D8%B1%D8%A7-%D8%A7%D8%B2-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%A7%DB%8C%D9%87-%D9%86%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AF%D8%9F حمله شریعتمداری به ظریف؛ چرا از خودتان مایه نمی‌گذارید؟]، سازمان مجاهدین خلق ایران.</ref> | در دوره مذاکرات برجام، کیهان از مهم‌ترین رسانه‌های مخالف توافق بود. شریعتمداری دولت حسن روحانی و محمدجواد ظریف را متهم می‌کرد که هشدارهای خامنه‌ای را نادیده گرفته‌اند.<ref name="Zarif">[https://news.mojahedin.org/i/%D8%AD%D9%85%D9%84%D9%87-%D9%BE%D8%A7%D8%B3%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D8%B9%D8%AA%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B8%D8%B1%DB%8C%D9%81-%DA%86%D8%B1%D8%A7-%D8%A7%D8%B2-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%A7%DB%8C%D9%87-%D9%86%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AF%D8%9F حمله شریعتمداری به ظریف؛ چرا از خودتان مایه نمی‌گذارید؟]، سازمان مجاهدین خلق ایران.</ref> | ||
شریعتمداری سیاست‌های اقتصادی و سیاسی آمریکا را «جنگ | شریعتمداری سیاست‌های اقتصادی و سیاسی آمریکا را «جنگ تمام عیار» علیه جمهوری اسلامی توصیف کرده و خواستار ایجاد «اتاق جنگ» در داخل حکومت شده است.<ref name="WarRoom">[https://news.mojahedin.org/i/%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D8%B9%D8%AA%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%B9%DB%8C%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D9%85%D8%A7%D9%87%D9%85-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%D8%AA%D8%A7%D9%82-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D9%85 حسین شریعتمداری؛ جنگ تمام‌عیار است، ما هم باید اتاق جنگ داشته باشیم]، سازمان مجاهدین خلق ایران.</ref> | ||
== تنگه هرمز == | == تنگه هرمز == | ||
| خط ۲۹۲: | خط ۲۹۰: | ||
اهمیت او از سه جایگاه هم‌زمان ناشی می‌شود: ارتباط مستقیم با رهبر جمهوری اسلامی، سابقه فعالیت امنیتی و کنترل یکی از مؤسسات بزرگ رسانه‌ای حکومت. | اهمیت او از سه جایگاه هم‌زمان ناشی می‌شود: ارتباط مستقیم با رهبر جمهوری اسلامی، سابقه فعالیت امنیتی و کنترل یکی از مؤسسات بزرگ رسانه‌ای حکومت. | ||
== گاه‌شمار == | == گاه‌شمار == | ||
نسخهٔ کنونی تا ۷ نوامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۱۷
| حسین شریعتمداری نماینده علی خامنه‌ای و سرپرست مؤسسه کیهان | |
|---|---|
 حسین شریعتمداری، مدیرمسئول روزنامه کیهان | |
| زادروز | ۱۳۲۶ دماوند، استان تهران، ایران |
| وضعیت | زنده |
| محل زندگی | تهران |
| ملیت | ایرانی |
| نام‌های دیگر | «برادر حسین» |
| تبار | ایرانی |
| تابعیت | ایران |
| تحصیلات | تحصیل ناتمام در رشته پزشکی |
| پیشه | مدیر رسانه‌ای، روزنامه‌نگار حکومتی و مقام پیشین امنیتی |
| سال‌های فعالیت | از ۱۳۵۷ تاکنون |
| کارفرما | مؤسسه کیهان |
| نهاد | مؤسسه کیهان؛ سپاه پاسداران انقلاب اسلامی؛ وزارت اطلاعات بر اساس گزارش‌های منتشرشده |
| نماینده | علی خامنه‌ای در مؤسسه کیهان |
| شناخته‌شده برای | نمایندگی ولی فقیه در مؤسسه کیهان، مدیریت روزنامه کیهان و دفاع رسانه‌ای از سیاست‌های علی خامنه‌ای |
| نقش‌های برجسته | سرپرست مؤسسه کیهان از اول دی ۱۳۷۲؛ مدیرمسئول روزنامه کیهان؛ مسئول یا معاون پیشین بخش اجتماعی وزارت اطلاعات بر اساس گزارش‌های منتشرشده |
| سبک | تبلیغات امنیتی، اتهام‌زنی سیاسی و دفاع از سیاست‌های جناح تندرو جمهوری اسلامی |
| تأثیرگذاران | روح‌الله خمینی، علی خامنه‌ای |
| تأثیرپذیرفتگان | رسانه‌های وابسته به جناح اصول‌گرای جمهوری اسلامی |
| شهر خانگی | دماوند |
| دارایی خالص | نامعلوم |
| برنامه(ها)ی تلویزیونی | مشارکت گزارش‌شده در تولید برنامه تلویزیونی «هویت» |
| لقب | «سردار قلم» در میان حامیان حکومت |
| دوره | از اول دی ۱۳۷۲ تاکنون |
| پس از | محمد اصغری |
| حزب سیاسی | فاقد عضویت حزبی اعلام‌شده |
| جنبش | اصول‌گرایی تندرو؛ جریان هوادار ولایت فقیه |
| مخالفان | مخالفان جمهوری اسلامی، سازمان‌های حقوق‌بشری، روزنامه‌نگاران مستقل و مقاومت ایران |
| دین | اسلام |
| مذهب | شیعه |
| اتهام‌ها | اتهام‌های مطرح‌شده درباره مشارکت در بازجویی و تواب‌سازی زندانیان سیاسی، اعتراف‌گیری اجباری، همکاری در تولید برنامه «هویت»، پرونده‌سازی رسانه‌ای، نشر اطلاعات نادرست، نفرت‌پراکنی و توجیه سرکوب مخالفان؛ شریعتمداری بازجوبودن خود را انکار کرده است |
| مجازات‌ها | تحریم دولت کانادا از اکتبر ۲۰۲۲ و ممنوعیت ورود به کانادا |
| وضعیت گناهکاری | اتهام‌ها در دادگاهی مستقل بررسی نشده‌اند |
| منصب | نماینده ولی فقیه و سرپرست مؤسسه کیهان؛ مدیرمسئول روزنامه کیهان |
| مکتب | ولایت فقیه، اصول‌گرایی تندرو |
| آثار | سرمقاله‌ها و یادداشت‌های سیاسی در روزنامه کیهان |
| همسر | عصمت باروتی |
| فرزندان | دست‌کم یک فرزند؛ ابوالفضل شریعتمداری |
| والدین | شیخ سیف‌الله شریعتمداری |
| وبگاه | |
| وبگاه روزنامه کیهان | |
حسین شریعتمداری (زاده ۱۳۲۶ در دماوند) مدیرمسئول روزنامه کیهان، نماینده علی خامنه‌ای و سرپرست مؤسسه کیهان است. او در اول دی ۱۳۷۲ با حکم مستقیم خامنه‌ای به سرپرستی این مؤسسه منصوب شد و از آن زمان یکی از چهره‌های اصلی دستگاه تبلیغاتی و رسانه‌ای رهبر جمهوری اسلامی به‌شمار می‌رود.[۱]
شریعتمداری پیش از انقلاب ۱۳۵۷ از مخالفان حکومت پهلوی بود و مدتی را در زندان گذراند. پس از استقرار جمهوری اسلامی به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی پیوست و در دهه‌های ۱۳۶۰ و ۱۳۷۰ در ساختارهای امنیتی، بازجویی و تبلیغاتی حکومت فعالیت کرد. منابع حقوق‌بشری و مقاومت ایران او را از مسئولان بازجویی، فشار بر زندانیان سیاسی و برنامه‌های «تواب‌سازی» معرفی کرده‌اند. شریعتمداری بازجوبودن خود را انکار کرده، اما تأیید کرده است که به درخواست مسئولان زندان با زندانیان سیاسی گفت‌وگو می‌کرد و این فعالیت را مثبت می‌داند.[۲]
رسانه‌های سازمان مجاهدین خلق ایران و شورای ملی مقاومت ایران، شریعتمداری را از گردانندگان اصلی جنگ روانی، تبلیغات حکومتی و انتشار اتهام‌های امنیتی علیه مخالفان، به‌ویژه سازمان مجاهدین، معرفی می‌کنند. شورای ملی مقاومت همچنین او را از افراد دخیل در تولید و انتشار کتاب‌ها، مقاله‌ها و گزارش‌های وزارت اطلاعات علیه مقاومت ایران دانسته است.[۳]
شریعتمداری در سیاست داخلی مدافع تمرکز قدرت در دست خامنه‌ای، برخورد امنیتی با اعتراضات، محدودکردن رسانه‌های مستقل و مقابله با جریان‌های اصلاح‌طلب حکومتی است. در سیاست خارجی نیز از برنامه اتمی جمهوری اسلامی، گروه‌های نیابتی حکومت، بستن تنگه هرمز و اتخاذ سیاست تهاجمی در برابر غرب و اسرائیل حمایت کرده است.
دولت کانادا در اکتبر ۲۰۲۲، شریعتمداری را به‌دلیل مشارکت در فعالیت‌های تبلیغاتی توجیه‌کننده سرکوب و نقض گسترده حقوق بشر در ایران تحریم کرد.[۴]
زندگی و خانواده
حسین شریعتمداری در سال ۱۳۲۶ در شهرستان دماوند، استان تهران، به دنیا آمد. پدر او، شیخ سیف‌الله شریعتمداری، روحانی و خطیب بود. اطلاعات محدودی درباره دوران کودکی و تحصیلات ابتدایی او منتشر شده است.
بر اساس زندگی‌نامه‌های منتشرشده، شریعتمداری پیش از بازداشت در دوران پهلوی در رشته پزشکی تحصیل می‌کرد، اما تحصیلات خود را به پایان نرساند.[۵]
همسر او عصمت باروتی است که در دولت محمود احمدی‌نژاد در وزارت بهداشت مسئولیت داشت. درباره زندگی خانوادگی و شمار فرزندان شریعتمداری اطلاعات رسمی کاملی منتشر نشده است. نام ابوالفضل شریعتمداری به‌عنوان یکی از فرزندان او در برخی گزارش‌ها آمده است.
فعالیت در دوره پهلوی
شریعتمداری در دهه ۱۳۵۰ در فعالیت‌های سیاسی و مذهبی علیه حکومت محمدرضاشاه شرکت داشت. او به‌دلیل انتشار و توزیع اعلامیه بازداشت و توسط ساواک بازجویی شد.
بر اساس روایت‌های منتشرشده، شریعتمداری در زندان تحت شکنجه قرار گرفت و به حبس طولانی یا حبس ابد محکوم شد. او در جریان گشوده‌شدن زندان‌ها در ماه‌های پایانی حکومت پهلوی، در سال ۱۳۵۷ آزاد شد.
شریعتمداری بعدها سابقه زندان خود در دوران شاه را بخشی از مشروعیت سیاسی و انقلابی‌اش معرفی کرد. منتقدان او می‌گویند قربانی‌بودن در دوره پهلوی، مسئولیت فرد در نقض حقوق دیگران پس از دستیابی به قدرت را از میان نمی‌برد.
پیوستن به سپاه پاسداران
پس از انقلاب ۱۳۵۷، شریعتمداری به سپاه پاسداران پیوست. منابع مقاومت ایران او را از اعضای بخش اطلاعات سپاه و از فرماندهان سپاه در جریان جنگ ایران و عراق معرفی کرده‌اند.[۶]
گزارش‌هایی نیز از فعالیت او در ساختارهای اطلاعاتی و امنیتی جمهوری اسلامی در دهه ۱۳۶۰ منتشر شده است. این دوره هم‌زمان با بازداشت گسترده اعضا و هواداران سازمان‌های سیاسی، شکنجه، اعتراف‌گیری اجباری و اعدام هزاران زندانی سیاسی بود.
برخی منابع، شریعتمداری را دارای درجه سرتیپی در سپاه پاسداران معرفی کرده‌اند. جزئیات رسمی درباره زمان دریافت این درجه، سمت نظامی و دوره خدمت او به‌طور عمومی منتشر نشده است.
فعالیت در زندان‌های دهه ۱۳۶۰
شماری از زندانیان سیاسی پیشین، حسین شریعتمداری را با نام «برادر حسین» به‌عنوان فردی مرتبط با بازجویی و برنامه‌های تواب‌سازی در زندان‌های دهه ۱۳۶۰ معرفی کرده‌اند.
فرهاد بهبهانی، زندانی سیاسی پیشین، در خاطرات خود از فردی با این نام به‌عنوان بازجو یاد کرده است. منابع مقاومت ایران نیز شریعتمداری را از مسئولان زندان قزل‌حصار در میانه دهه ۱۳۶۰ معرفی کرده‌اند.[۷]
در نشست‌هایی که برای ثبت شهادت زندانیان سیاسی برگزار شد، برخی شاهدان نام شریعتمداری را در کنار افرادی چون اسماعیل شوشتری، سعید حجاریان و دیگر مقام‌های جمهوری اسلامی به‌عنوان افراد حاضر در بازجویی و فشار بر زندانیان ذکر کردند.[۸]
شریعتمداری بازجو بودن خود را رد کرده است. او در اردیبهشت ۱۳۸۸ نوشت که هیچ‌گاه بازجو نبوده، اما از این‌که چنین «خدمتی» در کارنامه‌اش ثبت نشده ابراز تأسف کرد. وی در عین حال پذیرفته است که به دعوت مجید انصاری، رئیس وقت سازمان زندان‌ها، برای گفت‌وگو با زندانیان سیاسی به زندان می‌رفته است.[۹]
به‌دلیل نبود تحقیقات قضایی مستقل در ایران، مسئولیت حقوقی شریعتمداری در این موارد در یک دادگاه مستقل بررسی نشده است. گزارش‌های موجود شامل شهادت زندانیان، اسناد گروه‌های حقوق‌بشری، منابع مخالف حکومت و اظهارات خود اوست.
معاونت اجتماعی وزارت اطلاعات
بر اساس گزارش‌های منتشرشده، شریعتمداری از سال ۱۳۶۸ تا ۱۳۷۲ مسئول یا معاون بخش اجتماعی وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی ایران بود.[۲]
معاونت اجتماعی وزارت اطلاعات در زمینه تحلیل جامعه، عملیات روانی، ارتباط با رسانه‌ها و تولید روایت‌های امنیتی فعالیت داشت. تجربه شریعتمداری در این بخش، در شیوه بعدی اداره کیهان و پیوند میان تبلیغات رسانه‌ای و پرونده‌سازی امنیتی مورد توجه قرار گرفته است.
شریعتمداری و مؤسسه کیهان ارتباط سازمانی خود با وزارت اطلاعات را رد یا کم‌اهمیت جلوه داده‌اند. با این حال، گزارش‌های متعدد از همکاری کیهان با نهادهای اطلاعاتی در انتشار اطلاعات پرونده‌های امنیتی، اعترافات متهمان و اتهام‌زنی پیش از محاکمه حکایت دارد.
انتصاب در مؤسسه کیهان
علی خامنه‌ای در اول دی ۱۳۷۲ با صدور حکمی حسین شریعتمداری را به‌عنوان نماینده خود و سرپرست مؤسسه کیهان منصوب کرد. او جانشین محمد اصغری شد.
خامنه‌ای در حکم انتصاب، از سوابق فرهنگی و سیاسی شریعتمداری تمجید کرد و از او خواست مؤسسه کیهان را در برابر آنچه «تهاجم فرهنگی» و سوءاستفاده از آزادی‌ها می‌نامید، هدایت کند.[۱]
شریعتمداری سپس مدیریت مسئول روزنامه کیهان را نیز برعهده گرفت. تداوم چند دهه‌ای حضور او در این سمت، نشان‌دهنده اعتماد خامنه‌ای و جایگاه ویژه کیهان در ساختار تبلیغاتی دفتر رهبری است.
مؤسسه کیهان
مؤسسه کیهان یکی از مجموعه‌های بزرگ رسانه‌ای ایران است که پس از انقلاب تحت کنترل ولی فقیه قرار گرفت. سرپرست این مؤسسه با حکم مستقیم رهبر جمهوری اسلامی منصوب می‌شود.
این مؤسسه علاوه بر روزنامه کیهان، نشریات و انتشارات دیگری را اداره می‌کند. روزنامه کیهان از بودجه و امکانات عمومی برخوردار است، اما خط تحریریه آن از مواضع علی خامنه‌ای و جناح امنیتی ـ نظامی حکومت دفاع می‌کند.
شریعتمداری بارها گفته است که مواضع روزنامه لزوماً بیانگر نظر رسمی خامنه‌ای نیست. با این حال، نزدیکی او به دفتر رهبری، انتصاب مستقیمش و هماهنگی مواضع کیهان با سخنان خامنه‌ای، باعث شده است این روزنامه به‌طور گسترده بازتاب‌دهنده دیدگاه‌های رهبر جمهوری اسلامی شناخته شود.
کیهان به‌عنوان رسانه امنیتی
در دوره مدیریت شریعتمداری، روزنامه کیهان از یک روزنامه عمومی به یکی از مراکز اصلی تبلیغات امنیتی حکومت تبدیل شد. این روزنامه مخالفان و منتقدان را با عنوان‌هایی مانند «عامل دشمن»، «شبکه نفوذ»، «جاسوس»، «فتنه‌گر»، «ضدانقلاب» و «مزدور بیگانه» معرفی می‌کند.
در موارد مختلف، اتهام‌هایی ابتدا در کیهان منتشر شده و سپس بازداشت، تشکیل پرونده یا محاکمه افراد مورد اتهام صورت گرفته است. منتقدان این شیوه را هماهنگی میان رسانه حکومتی و دستگاه‌های امنیتی و قضایی می‌دانند.
کیهان همچنین اطلاعاتی درباره پرونده‌های امنیتی منتشر کرده که معمولاً در اختیار رسانه‌های مستقل قرار ندارد. انتشار این اطلاعات پیش از دادگاه، اصل برائت و حق برخورداری از محاکمه عادلانه را نقض می‌کند.
از دید منابع مقاومت ایران، کیهان در دوره شریعتمداری بخشی از دستگاه سرکوب است و وظیفه آن آماده‌سازی افکار عمومی برای بازداشت، شکنجه، اعدام یا حذف سیاسی مخالفان است.
برنامه تلویزیونی «هویت»
برنامه «هویت» در سال ۱۳۷۵ از تلویزیون جمهوری اسلامی پخش شد. این برنامه نویسندگان، روشنفکران، فعالان ملی ـ مذهبی و مخالفان سیاسی را به وابستگی به دولت‌های خارجی متهم می‌کرد.
در این مجموعه بخش‌هایی از اعترافات تلویزیونی سعیدی سیرجانی، عزت‌الله سحابی، غلامحسین میرزاصالح و دیگر بازداشت‌شدگان پخش شد. شماری از آنان پس از آزادی اعلام کردند سخنانشان زیر فشار جسمی و روانی ضبط شده بود.
منابع حقوق‌بشری و رسانه‌ای، سعید امامی و حسین شریعتمداری را از تهیه‌کنندگان یا گردانندگان پشت صحنه برنامه «هویت» معرفی کرده‌اند.[۱۰]
برنامه «هویت» از نمونه‌های اولیه استفاده سازمان‌یافته جمهوری اسلامی از اعترافات اجباری برای تخریب شخصیت مخالفان بود. این الگو در سال‌های بعد در پرونده فعالان دانشجویی، روزنامه‌نگاران، معترضان، زندانیان دوتابعیتی و اعضای سازمان‌های مخالف تکرار شد.
تبلیغات علیه سازمان مجاهدین
مبارزه تبلیغاتی با سازمان مجاهدین خلق ایران یکی از محورهای ثابت فعالیت کیهان در دوره شریعتمداری بوده است. این روزنامه مطالب متعددی برای متهم‌کردن مجاهدین به تروریسم، وابستگی خارجی، خشونت و نقض حقوق اعضای خود منتشر کرده است.
شورای ملی مقاومت می‌گوید وزارت اطلاعات با همکاری شریعتمداری و امکانات چاپ و نشر مؤسسه کیهان، کتاب‌ها، جزوه‌ها و گزارش‌هایی علیه مجاهدین تولید و در داخل و خارج ایران توزیع کرده است.[۱۱]
در گزارش شورای ملی مقاومت، شریعتمداری از گردانندگان عملیات دروغ‌پراکنی معرفی شده است که با استفاده از مأموران وزارت اطلاعات، اعضای جداشده و پوشش‌های رسانه‌ای، مطالبی برای تأثیرگذاری بر مقام‌ها و افکار عمومی کشورهای خارجی تولید می‌کند.
شریعتمداری و کیهان، سازمان مجاهدین را دشمن اصلی جمهوری اسلامی می‌دانند و فعالیت علیه آن را دفاع از نظام معرفی می‌کنند.
نقش در سرکوب مطبوعات
کیهان در دوره شریعتمداری نقش مهمی در حمله به روزنامه‌نگاران و نویسندگان مستقل داشته است. این روزنامه بارها خواستار برخورد قضایی، توقیف نشریات یا محاکمه نویسندگان شده است.
در دهه ۱۳۷۰ و اوایل دهه ۱۳۸۰، ستون‌هایی مانند «نیمه پنهان» و «اخبار ویژه» برای متهم‌کردن روزنامه‌نگاران، روشنفکران و فعالان مدنی به ارتباط با شبکه‌های خارجی استفاده می‌شد.
مخالفان شریعتمداری می‌گویند انتشار اتهام در کیهان در مواردی مقدمه احضار، بازداشت یا توقیف رسانه‌ها بوده است. کمیته حفاظت از روزنامه‌نگاران نیز کیهان را روزنامه‌ای نزدیک به خامنه‌ای معرفی کرده که اتهام‌های امنیتی علیه روزنامه‌نگاران منتشر می‌کند.[۱۲]
مواضع در منازعات درونی حکومت
شریعتمداری از جناحی در جمهوری اسلامی حمایت می‌کند که اطاعت از ولی فقیه را محور سیاست می‌داند. در دوره محمد خاتمی، کیهان اصلاح‌طلبان را بخشی از «پروژه نفوذ» و زمینه‌ساز براندازی معرفی می‌کرد. در جریان اعتراضات سال ۱۳۸۸ نیز شریعتمداری میرحسین موسوی و مهدی کروبی را به اقدام علیه نظام متهم و از برخورد قضایی با آنان حمایت کرد.
در دوره حسن روحانی، او از منتقدان اصلی توافق اتمی برجام بود. شریعتمداری مذاکره با آمریکا را فریب و توافق را واگذاری امتیازهای ایران توصیف می‌کرد.
در دوره مسعود پزشکیان نیز او درباره مذاکره و دیدار با مقام‌های آمریکایی هشدار داد و جریان‌های خواهان تنش‌زدایی را به توطئه و ایجاد حقارت در برابر آمریکا متهم کرد.[۱۳]
موضع درباره اعتراضات
شریعتمداری اعتراضات ضدحکومتی را معمولاً محصول هدایت خارجی معرفی می‌کند. او معترضان را با تعبیرهایی مانند «آشوبگر»، «مزدور»، «اراذل اجاره‌ای» و عوامل آمریکا و اسرائیل توصیف کرده است.
در قیام آبان ۱۳۹۸، کیهان اعتراضات ناشی از افزایش قیمت بنزین را به نیروهای خارجی و سازمان مجاهدین نسبت داد و از برخورد نیروهای امنیتی حمایت کرد.
در قیام ۱۴۰۱ ایران نیز شریعتمداری معترضان و چهره‌های حامی آنان را هدف حملات لفظی قرار داد. او برخی هنرمندان و ورزشکاران معترض را «وطن‌فروش» معرفی کرد و اعتراضات را برنامه دشمنان جمهوری اسلامی دانست.
منابع مقاومت ایران، این مواضع را بخشی از زمینه‌سازی تبلیغاتی برای شلیک به معترضان، بازداشت گسترده، شکنجه و صدور احکام اعدام می‌دانند.
موضع درباره اعتراف اجباری
شریعتمداری اعترافات تلویزیونی متهمان سیاسی را به‌عنوان سند یا نشانه پشیمانی آنان مورد استفاده قرار داده است. روزنامه کیهان نیز بارها متن یا فیلم اعترافات افراد بازداشت‌شده را پیش از برگزاری دادگاه منتشر کرده است.
در حقوق بین‌الملل، هرگونه اعتراف به‌دست‌آمده بر اثر شکنجه، تهدید یا فشار فاقد اعتبار است. اصل منع شکنجه و حق سکوت در میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی و کنوانسیون منع شکنجه به رسمیت شناخته شده‌اند.
مقاومت ایران، اعتراف‌گیری و تواب‌سازی را از اجزای دستگاه سرکوب جمهوری اسلامی می‌داند و شریعتمداری را یکی از چهره‌های رسانه‌ای و امنیتی مرتبط با این روش معرفی می‌کند.
مواضع درباره برنامه اتمی
شریعتمداری از ادامه برنامه اتمی جمهوری اسلامی و مقاومت در برابر خواسته‌های بین‌المللی حمایت کرده است. او توافق‌هایی را که به محدودشدن برنامه اتمی یا بازرسی‌های گسترده‌تر منجر شوند، امتیازدادن به غرب می‌داند.
در دوره مذاکرات برجام، کیهان از مهم‌ترین رسانه‌های مخالف توافق بود. شریعتمداری دولت حسن روحانی و محمدجواد ظریف را متهم می‌کرد که هشدارهای خامنه‌ای را نادیده گرفته‌اند.[۱۴]
شریعتمداری سیاست‌های اقتصادی و سیاسی آمریکا را «جنگ تمام عیار» علیه جمهوری اسلامی توصیف کرده و خواستار ایجاد «اتاق جنگ» در داخل حکومت شده است.[۱۵]
تنگه هرمز
شریعتمداری بارها خواستار بستن تنگه هرمز یا جلوگیری از عبور کشتی‌های کشورهای تحریم‌کننده جمهوری اسلامی شده است. او استدلال کرده است که اگر ایران نتواند نفت خود را صادر کند، نباید اجازه دهد دیگر کشورها از این مسیر نفت صادر کنند.
شورای ملی مقاومت و دیگر منتقدان حکومت، چنین تهدیدهایی را نمونه‌ای از سیاست بحران‌سازی و به‌خطرا‌نداختن امنیت کشتیرانی و اقتصاد جهانی می‌دانند.
شریعتمداری در سال ۱۴۰۱ نیز مدعی شد جمهوری اسلامی از نظر حقوق بین‌الملل اختیار بستن تنگه هرمز را دارد و آن را واکنشی مشروع به فشارهای خارجی معرفی کرد.[۱۶]
گروگان‌گیری اتباع خارجی
شریعتمداری در مواردی خواستار بازداشت یا استفاده از اتباع کشورهای خارجی برای مقابله‌به‌مثل سیاسی شده است. او آزادی زندانیان دوتابعیتی در برابر آزادشدن دارایی‌های مسدودشده جمهوری اسلامی را به‌عنوان مبادله جاسوسان یا امتیازگیری غرب توصیف کرده است.
منتقدان، این دیدگاه را تأیید استفاده حکومت از بازداشت اتباع خارجی به‌عنوان اهرم سیاسی و «دیپلماسی گروگان‌گیری» می‌دانند.
اسرائیل و انکار هولوکاست
شریعتمداری از مخالفان موجودیت اسرائیل و مدافع سیاست‌های منطقه‌ای جمهوری اسلامی علیه این کشور است. کیهان در دوره مدیریت او بارها تهدیدهایی علیه اسرائیل منتشر کرده و از گروه‌هایی مانند حزب‌الله لبنان، حماس و جهاد اسلامی حمایت کرده است.
دولت کانادا در بیانیه تحریم شریعتمداری، روزنامه کیهان را منتشرکننده تبلیغات یهودستیزانه، انکار هولوکاست و تهدید علیه اسرائیل، آمریکا و کشورهای خلیج فارس معرفی کرد.[۴]
شریعتمداری و کیهان، اتهام یهودستیزی را رد کرده و مواضع خود را ضدصهیونیستی معرفی می‌کنند. منتقدان می‌گویند انکار یا تحریف هولوکاست و تعمیم دشمنی سیاسی با اسرائیل به یهودیان از مصادیق نفرت‌پراکنی است.
برخورد با بهائیان
کیهان در دوره شریعتمداری مطالب متعددی علیه پیروان آیین بهائی منتشر کرده و آنان را به جاسوسی، ارتباط با اسرائیل یا اقدام علیه اسلام متهم کرده است.
نهادهای حقوق‌بشری این مطالب را بخشی از تبلیغات حکومتی برای توجیه بازداشت، محرومیت تحصیلی، مصادره اموال و سرکوب بهائیان می‌دانند.[۱۷]
شریعتمداری این اتهام‌ها را دفاع از امنیت و عقاید اسلامی معرفی کرده است. منتقدان تأکید می‌کنند انتساب جمعی جاسوسی یا دشمنی به یک اقلیت دینی، نقض اصل برائت و آزادی مذهب است.
نشر اطلاعات نادرست
فکت‌نامه، شریعتمداری را یکی از چهره‌های بانفوذ در انتشار اطلاعات ساختگی در فضای رسانه‌ای ایران معرفی کرده است. این گزارش به مواردی اشاره دارد که او بدون ارائه سند، اشخاص یا نهادها را به جاسوسی، ارتباط خارجی یا مشارکت در طرح‌های براندازی متهم کرده است.[۱۸]
شیوه رایج در نوشته‌های او، پیوندزدن رخدادها و افراد مختلف به یک طرح واحد خارجی است. منتقدان می‌گویند این شیوه بر فرض، تشابه لفظی و اتهام اثبات‌نشده تکیه دارد و سپس به‌عنوان واقعیت قطعی ارائه می‌شود.
رسانه‌های مقاومت ایران، نوشته‌های شریعتمداری را بخشی از عملیات روانی حکومت برای ایجاد فضای ترس، تخریب مخالفان و منحرف‌کردن افکار عمومی از بحران‌های داخلی می‌دانند.
تحریم دولت کانادا
دولت کانادا در ۱۳ اکتبر ۲۰۲۲ نام حسین شریعتمداری را همراه با ۱۶ فرد و سه نهاد جمهوری اسلامی به فهرست تحریم‌های خود افزود.
وزارت امور خارجه کانادا اعلام کرد افراد و نهادهای تحریم‌شده در نقض گسترده حقوق بشر یا انتشار اطلاعات نادرست برای توجیه سرکوب شهروندان ایران نقش داشته‌اند. در بیانیه کانادا، شریعتمداری مدیر روزنامه‌ای حکومتی معرفی شد که تبلیغات یهودستیزانه، انکار هولوکاست و تهدید علیه کشورهای دیگر منتشر می‌کند.[۴]
این تحریم‌ها هرگونه معامله مالی با افراد فهرست‌شده را در کانادا ممنوع، دارایی‌های احتمالی آنان را مسدود و ورودشان به کانادا را محدود می‌کند.
جمهوری اسلامی تحریم‌های کانادا را سیاسی و مداخله‌جویانه خواند.
شکایت‌ها و پرونده‌های قضایی
در طول مدیریت شریعتمداری، اشخاص، دولت‌ها و نهادهای مختلفی از روزنامه کیهان شکایت کرده‌اند. موضوع شکایت‌ها شامل افترا، نشر اکاذیب، توهین و افشای اطلاعات بوده است.
شریعتمداری در برخی پرونده‌ها به دادسرای فرهنگ و رسانه احضار یا تفهیم اتهام شد، اما جایگاه او به‌عنوان نماینده خامنه‌ای و حمایت نهادهای امنیتی مانع پاسخ‌گویی مؤثر شده است.
منتقدان می‌گویند روزنامه‌نگاران مستقل برای مطالبی بسیار محدودتر با توقیف، زندان و محرومیت حرفه‌ای روبه‌رو می‌شوند، در حالی که کیهان امکان انتشار اتهام‌های سنگین بدون ارائه مدرک را دارد.
جایگاه در ساختار قدرت
شریعتمداری مقام انتخابی ندارد و در برابر رأی‌دهندگان پاسخ‌گو نیست. قدرت او از حکم مستقیم ولی فقیه، دسترسی به رسانه‌ای برخوردار از امکانات عمومی و ارتباط با نهادهای امنیتی ناشی می‌شود.
کیهان در دوره او گاه مواضعی را پیش از اعلام رسمی حکومت مطرح کرده است. این امر باعث شده است تحلیلگران سرمقاله‌های شریعتمداری را نشانه‌ای از دیدگاه بخشی از دفتر خامنه‌ای یا جناح امنیتی حکومت بدانند.
در عین حال، همه پیشنهادها و پیش‌بینی‌های او الزاماً به سیاست رسمی تبدیل نمی‌شوند. کیهان گاه نقش آزمودن واکنش‌ها، تهدید غیررسمی یا افزایش فشار بر دولت و جناح‌های رقیب را ایفا می‌کند.
دیدگاه مقاومت ایران
سازمان مجاهدین و شورای ملی مقاومت، شریعتمداری را نه یک روزنامه‌نگار مستقل، بلکه یک مقام امنیتی ـ تبلیغاتی معرفی می‌کنند. در ادبیات این منابع، او با عنوان‌هایی مانند «بازجوی خامنه‌ای»، «پاسدار شریعتمداری» و «نیابتی خامنه‌ای در کیهان» شناخته می‌شود.
محورهای اصلی ارزیابی مقاومت ایران از نقش او عبارت‌اند از:
- مشارکت در بازجویی و تواب‌سازی زندانیان سیاسی؛
- ارتباط با اطلاعات سپاه و وزارت اطلاعات؛
- توجیه اعدام و سرکوب مخالفان؛
- تولید و انتشار اعترافات اجباری؛
- پرونده‌سازی رسانه‌ای علیه روشنفکران و روزنامه‌نگاران؛
- هدایت تبلیغات علیه سازمان مجاهدین و شورای ملی مقاومت؛
- دفاع از سرکوب قیام‌های مردم ایران؛
- ایجاد فضای جنگ‌طلبانه در سیاست خارجی؛
- حمایت از برنامه اتمی و نیروهای نیابتی حکومت؛
- نفرت‌پراکنی علیه اقلیت‌ها و مخالفان؛
- مخالفت با مذاکره و تنش‌زدایی؛
- انتقال دیدگاه‌های دفتر خامنه‌ای به فضای عمومی.
منابع مقاومت ایران، انتصاب مستقیم و طولانی‌مدت شریعتمداری را نشانه اهمیت مؤسسه کیهان در دستگاه تبلیغاتی ولایت فقیه می‌دانند. از این دیدگاه، کیهان بخشی از زنجیره‌ای است که با تخریب رسانه‌ای آغاز می‌شود و می‌تواند به بازداشت، شکنجه، اعتراف اجباری یا صدور حکم قضایی علیه فرد مورد هدف بینجامد.
انکار اتهام‌ها
شریعتمداری اتهام بازجویی و شکنجه را رد کرده است. او حضور خود در زندان‌ها را «گفت‌وگو» با زندانیان برای جداکردن آنان از گروه‌های سیاسی معرفی می‌کند.
او انتقاد از کیهان را نیز حمله دشمنان جمهوری اسلامی به یک رسانه انقلابی می‌داند. از نظر شریعتمداری، مطالب این روزنامه افشای شبکه‌های نفوذ، فساد سیاسی و برنامه‌های دولت‌های خارجی است.
منتقدان پاسخ می‌دهند که گفت‌وگو با زندانی محروم از آزادی و تحت کنترل دستگاه امنیتی، به‌ویژه با هدف وادارکردن او به اعلام ندامت، رابطه‌ای برابر و آزادانه نیست. آنان همچنین تأکید می‌کنند اتهام‌های امنیتی باید در دادگاه مستقل و با حق دفاع اثبات شوند، نه در سرمقاله یک روزنامه حکومتی.
اهمیت سیاسی
حسین شریعتمداری از باسابقه‌ترین نمایندگان خامنه‌ای در مؤسسات حکومتی است. حضور مداوم او از سال ۱۳۷۲ نشان می‌دهد که نقش کیهان فراتر از انتشار یک روزنامه و شامل عملیات روانی، تعیین مرزهای سیاسی درون نظام و حمله به مخالفان است.
اهمیت او از سه جایگاه هم‌زمان ناشی می‌شود: ارتباط مستقیم با رهبر جمهوری اسلامی، سابقه فعالیت امنیتی و کنترل یکی از مؤسسات بزرگ رسانه‌ای حکومت.
گاه‌شمار
- ۱۳۲۶: تولد در دماوند.
- دهه ۱۳۵۰: فعالیت علیه حکومت پهلوی، بازداشت و زندان.
- ۱۳۵۷: آزادی از زندان در جریان انقلاب.
- پس از ۱۳۵۷: پیوستن به سپاه پاسداران و ساختارهای امنیتی جمهوری اسلامی.
- دهه ۱۳۶۰: حضور گزارش‌شده در برنامه‌های بازجویی و تواب‌سازی زندانیان سیاسی.
- ۱۳۶۸ تا ۱۳۷۲: فعالیت گزارش‌شده در معاونت اجتماعی وزارت اطلاعات.
- ۱ دی ۱۳۷۲: انتصاب با حکم علی خامنه‌ای به نمایندگی ولی فقیه و سرپرستی مؤسسه کیهان.
- دهه ۱۳۷۰: مشارکت گزارش‌شده در تولید برنامه تلویزیونی «هویت».
- ۱۳۷۸: حمایت کیهان از برخورد با جنبش دانشجویی و مطبوعات اصلاح‌طلب.
- ۱۳۸۸: حمایت از سرکوب اعتراضات و متهم‌کردن رهبران جنبش سبز به اقدام علیه نظام.
- ۱۳۹۴ تا ۱۳۹۷: مخالفت با برجام و سیاست مذاکره با آمریکا.
- آبان ۱۳۹۸: حمایت از روایت امنیتی حکومت درباره اعتراضات سراسری.
- ۱۴۰۱: حمله به معترضان و حامیان قیام سراسری.
- اکتبر ۲۰۲۲: قرارگرفتن در فهرست تحریم‌های دولت کانادا.
- ۱۴۰۳ و پس از آن: ادامه حمله به جریان‌های خواهان مذاکره و دفاع از سیاست‌های خامنه‌ای.
جستارهای وابسته
- روزنامه کیهان
- علی خامنه‌ای
- وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی ایران
- سپاه پاسداران انقلاب اسلامی
- ساواک
- زندان قزل‌حصار
- قتل‌عام زندانیان سیاسی در سال ۱۳۶۷
- اعتراف اجباری
- تواب‌سازی
- برنامه هویت
- دستگاه تبلیغاتی جمهوری اسلامی
- نقض حقوق بشر در جمهوری اسلامی ایران
- قیام آبان ۱۳۹۸
- قیام ۱۴۰۱ ایران
- سازمان مجاهدین خلق ایران
- شورای ملی مقاومت ایران
منابع
- ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ خامنه‌ای و «جواهر تک‌تیرانداز»، حسین شریعتمداری، رادیو زمانه.
- ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ پرونده ناقض حقوق بشر؛ حسین شریعتمداری، عدالت برای ایران.
- ↑ نهادهای دروغ‌پراکنی حکومت آخوندی، شورای ملی مقاومت ایران.
- ↑ ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ تحریم‌های جدید کانادا علیه حکومت ایران، وزارت امور خارجه کانادا، ۱۳ اکتبر ۲۰۲۲.
- ↑ پرونده ناقض حقوق بشر؛ حسین شریعتمداری، عدالت برای ایران.
- ↑ حسین شریعتمداری، نماینده ولی فقیه در کیهان، سیمای آزادی.
- ↑ اسامی شماری از دست‌اندرکاران و شکنجه‌گران در جریان قتل‌عام زندانیان سیاسی، سازمان مجاهدین خلق ایران.
- ↑ تاریخچه جنبش دادخواهی؛ قتل‌عام و نسل‌کشی مجاهدین، قسمت چهارم، سیمای آزادی.
- ↑ پرونده ناقض حقوق بشر؛ حسین شریعتمداری و پاسخ او به اتهام بازجویی، عدالت برای ایران.
- ↑ نقش حسین شریعتمداری در برنامه هویت، عدالت برای ایران.
- ↑ طرح تبلیغاتی جدید حکومت آخوندی علیه مجاهدین و مقاومت ایران، شورای ملی مقاومت ایران.
- ↑ روزنامه‌نگاران ایرانی متهم به جاسوسی و محکوم به زندان، کمیته حفاظت از روزنامه‌نگاران.
- ↑ هشدار شریعتمداری به پزشکیان در سفر به آمریکا، سازمان مجاهدین خلق ایران، ۲ مهر ۱۴۰۳.
- ↑ حمله شریعتمداری به ظریف؛ چرا از خودتان مایه نمی‌گذارید؟، سازمان مجاهدین خلق ایران.
- ↑ حسین شریعتمداری؛ جنگ تمام‌عیار است، ما هم باید اتاق جنگ داشته باشیم، سازمان مجاهدین خلق ایران.
- ↑ مواضع حسین شریعتمداری درباره بستن تنگه هرمز، شورای ملی مقاومت ایران، ۱۶ آوریل ۲۰۲۲.
- ↑ چهره جنایت؛ ناقضان حقوق بهائیان، عدالت برای ایران.
- ↑ مورد حسین شریعتمداری؛ «حرف اینجانب سند محسوب می‌شود»، فکت‌نامه، ۱۰ مهر ۱۴۰۰.