|
|
| (۷ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) |
| خط ۱: |
خط ۱: |
| | |
| {{جعبه زندگینامه | | {{جعبه زندگینامه |
| | اندازه جعبه = | | | اندازه جعبه = |
| | عنوان = مجتبی خامنهای | | | عنوان = |
| | نام = مجتبی خامنهای | | | نام = امیر حاتمی |
| | تصویر = Mojtaba Khamenei.jpg | | | تصویر = امیر حاتمی.jpg |
| | اندازه تصویر = ۲۴۰px | | | اندازه تصویر = ۲۴۰px |
| | عنوان تصویر = مجتبی خامنهای | | | عنوان تصویر = امیر حاتمی |
| | زادروز = ۱۳۴۸ | | | زادروز = ۱۳۴۵ |
| | زادگاه = مشهد، ایران | | | زادگاه = زنجان، ایران |
| | تاریخ مرگ = | | | تاریخ مرگ = ۹ اسفند ۱۴۰۴ |
| | مکان مرگ = | | | مکان مرگ = تهران، ایران |
| | عرض جغرافیایی محل دفن = | | | عرض جغرافیایی محل دفن = |
| | طول جغرافیایی محل دفن = | | | طول جغرافیایی محل دفن = |
| خط ۲۰: |
خط ۲۱: |
| | longs = | | | longs = |
| | longEW = E | | | longEW = E |
| | محل زندگی = مشهد (تا پیش از انقلاب)، تهران و قم (از دهه ۱۳۶۰) | | | محل زندگی = زنجان (تا پیش از انقلاب ۱۳۵۷)، تهران و مناطق عملیاتی (از ۱۳۵۹) |
| | ملیت = ایرانی | | | ملیت = ایرانی |
| | نژاد = | | | نژاد = |
| | تابعیت = | | | تابعیت = |
| | تحصیلات = دروس حوزوی | | | تحصیلات = کارشناسی مدیریت علوم دفاعی، دکتری مدیریت استراتژیک |
| | دانشگاه = حوزه علمیه قم | | | دانشگاه = دانشگاه افسری امام علی (ع)، دانشگاه عالی دفاع ملی |
| | پیشه = روحانی، چهره امنیتی-سیاسی | | | پیشه = نظامی، فرمانده ارشد ارتش |
| | سالهای فعالیت = ۱۳۶۷ – تاکنون | | | سالهای فعالیت = ۱۳۵۹ – ۱۴۰۴ |
| | کارفرما = | | | کارفرما = |
| | نهاد = دفتر رهبر انقلاب، [[سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]، [[بسیج]] | | | نهاد = ارتش جمهوری اسلامی ایران، وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح |
| | نماینده = | | | نماینده = |
| | شناختهشده برای = نفوذ پشتپرده در ساختار قدرت ولایت فقیه، سرکوب اعتراضات مردمی، کنترل شبکههای مالی و امنیتی رژیم، ساخت امپراتوری مالی جهانی | | | شناختهشده برای = فرماندهی نیروی زمینی ارتش، وزارت دفاع در دولت روحانی، بازسازی توان رزمی ارتش پس از جنگ، بومیسازی تسلیحات |
| | نقشهای برجسته = نماینده غیررسمی رهبر در امور امنیتی و سیاسی، هماهنگکننده سرکوب اعتراضات ۱۳۸۸ و پس از آن | | | نقشهای برجسته = فرمانده کل ارتش جمهوری اسلامی ایران (۱۴۰۴)، وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح (۱۳۹۶–۱۴۰۰)، فرمانده نیروی زمینی ارتش (۱۳۸۴–۱۳۹۶) |
| | سبک = | | | سبک = |
| | تأثیرگذاران = | | | تأثیرگذاران = |
| | تأثیرپذیرفتگان = | | | تأثیرپذیرفتگان = |
| | شهر خانگی = مشهد | | | شهر خانگی = زنجان |
| | تلویزیون = | | | تلویزیون = |
| | لقب = هجتالاسلام | | | لقب = سرلشکر |
| | حزب = | | | حزب = |
| | جنبش = | | | جنبش = |
| | مخالفان = اپوزیسیون ایران، سازمانهای حقوق بشری، معترضان مردمی
| |
| | هیئت = | | | هیئت = |
| | دین = اسلام | | | دین = اسلام |
| خط ۴۷: |
خط ۴۷: |
| | منصب = | | | منصب = |
| | مکتب = | | | مکتب = |
| | آثار = | | | آثار = مقالات و کتابهایی در مدیریت استراتژیک دفاعی و جنگ نامتقارن |
| | خویشاوندان سرشناس = سید علی خامنهای (پدر)، غلامعلی حداد عادل (پدرزن) | | | خویشاوندان سرشناس = |
| | فرزندان = | | | فرزندان = |
| | جوایز = | | | جوایز = نشان فتح (درجه ۱ و ۲)، نشان شجاعت از [[علی خامنهای]] گرفته است |
| | امضا = | | | امضا = |
| | اندازه امضا = | | | اندازه امضا = |
| خط ۵۶: |
خط ۵۶: |
| | پانویس = | | | پانویس = |
| }} | | }} |
| '''مجتبی خامنهای''' (زاده ۱۳۴۸)، دومین پسر [[علی خامنهای]]، به عنوان مرموزترین و قدرتمندترین چهره پشتپرده رژیم جمهوری اسلامی شناخته میشود که بیش از چهار دهه در سرکوب جنبشهای مردمی، مهندسی انتخابات، کنترل مالی پنهان و حفظ قدرت موروثی ولایت فقیه نقش محوری ایفا کرده است. او بدون هیچ سمت رسمی دولتی، از طریق نفوذ مستقیم در دفتر پدر و شبکههای اطلاعاتی سپاه و بسیج، عملاً بخش عمدهای از تصمیمگیریهای امنیتی و سرکوب را در دست گرفته و صدها معترض بیگناه را قربانی کرده است.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=درباره مجتبی خامنهای چه میدانیم؟|نشانی=https://www.dw.com/fa-ir/درباره-مجتبی-خامنهای-چه-میدانیم/a-68630505|وبگاه=دویچه وله|تاریخ=۲۱ مارس ۲۰۲۴|کد زبان=fa}}</ref> | | '''امیر حاتمی''' (زاده ۱۳۴۵ در زنجان – درگذشته ۹ اسفند ۱۴۰۴ در تهران)، سرلشکر ارتش جمهوری اسلامی ایران بود که در آخرین ماههای عمر خود به فرماندهی کل ارتش منصوب شد. او پیش از آن، از ۱۳۹۶ تا ۱۴۰۰ وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح و از ۱۳۸۴ تا ۱۳۹۶ فرمانده نیروی زمینی ارتش بود.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=سرلشکر امیر حاتمی کیست؟|نشانی=https://www.sharghdaily.com/بخش-سیاست-6/1021071-سرلشکر-امیر-حاتمی-بیوگرافی-سوابق|وبگاه=شرق|تاریخ=۱۳ ژوئن ۲۰۲۵|کد زبان=fa}}</ref> |
| مجتبی از نوجوانی وارد سپاه شد و در جنگ ایران و عراق خدمت کرد. تحصیلات حوزویاش در قم تحت نظارت تندروهایی مانند مصباح یزدی، پوششی برای فعالیتهای امنیتی بود. او در انتخابات ۱۳۸۸ نقش کلیدی در مهندسی نتایج و سرکوب جنبش سبز داشت و شعارهای معترضان مستقیماً او را هدف قرار داد: «مرگ بر مجتبی، تا رهبر نشی». در اعتراضات آبان ۱۳۹۸ و خیزش زن، زندگی، آزادی نیز هماهنگکننده خشونت نیروهای سرکوبگر بود. گزارش بلومبرگ در سال ۱۴۰۴ افشا کرد که او امپراتوری عظیمی از املاک لوکس در لندن، فرانکفورت و دبی ساخته و میلیاردها دلار از درآمد نفت ایران را از طریق واسطهها به خارج منتقل کرده، در حالی که مردم ایران زیر بار فقر و تحریم له میشوند.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=بلومبرگ: مجتبی خامنهای چگونه یک امپراتوری جهانی املاک ساخت|نشانی=https://www.iranintl.com/fa/202601282925|وبگاه=ایران اینترنشنال|تاریخ=۲۸ ژانویه ۲۰۲۶|کد زبان=fa}}</ref>
| | حاتمی از معدود فرماندهان ارتش بود که سابقه طولانی فرماندهی عملیاتی در جنگ ایران و عراق داشت و همزمان دارای تحصیلات دانشگاهی (دکتری مدیریت استراتژیک) بود. او در دوره وزارت دفاع بر بومیسازی تسلیحات، افزایش توان موشکی و پهپادی و تقویت همکاری ارتش با سپاه تأکید داشت. انتصاب او به فرماندهی کل ارتش در خرداد ۱۴۰۴، پس از تغییرات گسترده در ساختار نظامی رژیم رخ داد، اما عمر این سمت بسیار کوتاه بود و او در حملات مشترک آمریکا و اسرائیل به بیت [[سید علی خامنه ای|علی خامنهای]] در ۹ اسفند ۱۴۰۴ کشته شد. |
| وزارت خزانهداری آمریکا در سال ۲۰۱۹ او را به دلیل نمایندگی پدر و همکاری نزدیک با نیروی قدس و بسیج تحریم کرد. پس از کشته شدن پدرش در حملات مشترک آمریکا و اسرائیل در اسفند ۱۴۰۴، مجتبی به عنوان گزینه اصلی جانشینی موروثی مطرح شد؛ پروژهای که مخالفان رژیم آن را ادامه دیکتاتوری خانوادگی و خیانت به اصول انقلاب ۵۷ میدانند. او نماد واقعی فساد، سرکوب و غارت سازمانیافته رژیم است که بدون یک رأی مردمی، میلیونها ایرانی را زیر چکمه استبداد نگه داشته است.
| |
| == زندگی == | | == زندگی == |
| مجتبی خامنهای در سال ۱۳۴۸ در شهر مشهد زاده شد. او دومین پسر از چهار پسر علی خامنهای و همسرش منصوره خجسته باقرزاده است. برادرانش مصطفی، مسعود و میثم نام دارند. کودکی و نوجوانی او در محیطی کاملاً بسته و ایدئولوژیک گذشت و تحصیلات دبیرستان را در مدرسه علوی تهران گذراند؛ مدرسهای که فرزندان مقامات ارشد رژیم در آن تحصیل میکردند. این دوره اولیه زندگی او را از همان نوجوانی در حلقه نزدیک به مراکز قدرت قرار داد و پایه نفوذ آیندهاش را بنا نهاد.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=درباره مجتبی خامنهای چه میدانیم؟|نشانی=https://www.dw.com/fa-ir/درباره-مجتبی-خامنهای-چه-میدانیم/a-68630505|وبگاه=دویچه وله|تاریخ=۲۱ مارس ۲۰۲۴|کد زبان=fa}}</ref>
| | امیر حاتمی در سال ۱۳۴۵ در شهر زنجان در خانوادهای مذهبی و سنتی زاده شد. دوران کودکی و نوجوانی او در زنجان سپری گردید. او از ۱۴ سالگی (۱۳۵۹) به عنوان نیروی داوطلب به بسیج پیوست و در سالهای پایانی جنگ ایران و عراق حضور فعال داشت. حاتمی در [[عملیات فروغ جاویدان]] علیه [[ارتش آزادیبخش ملی ایران|ارتش آزادیبخش ملی ایران]] و رزمندگان [[سازمان مجاهدین خلق ایران]] شرکت فعال داشت.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=وزیر دفاع ایران؛ امیر حاتمی کیست؟|نشانی=https://www.bbc.com/persian/iran-features-40992783|وبگاه=بیبیسی فارسی|تاریخ=۲۰ اوت ۲۰۱۷|کد زبان=fa}}</ref> پس از پایان جنگ، در سال ۱۳۶۸ وارد دانشگاه افسری موسوم به امام علی شد و در رشته مدیریت علوم دفاعی فارغالتحصیل گردید. |
| از همان سالهای نخست پس از انقلاب، مجتبی تحت تأثیر پدرش قرار گرفت و در سالهای پایانی جنگ ایران و عراق (۱۳۶۶-۱۳۶۷) به عنوان عضو گردان حبیب سپاه پاسداران خدمت کرد. برخی گزارشها حاکی از حضور او و برادر بزرگترش در عملیاتهایی مانند آزادسازی مهران است. این خدمت نظامی نه تنها او را به شبکهای از فرماندهان آینده سپاه نزدیک کرد، بلکه پایهای محکم برای نفوذ بعدیاش در ساختار امنیتی رژیم شد. مخالفان رژیم این دوره را آغاز پیوند عمیق او با نهادهای سرکوبگر میدانند که بعدها به ابزار اصلی حفظ قدرت ولایت فقیه تبدیل شد.
| | == تحصیلات و سوابق اولیه == |
| پس از جنگ، مجتبی با دختر غلامعلی حداد عادل، رئیس سابق مجلس، ازدواج کرد. این پیوند خانوادگی او را به یکی از حلقههای محافظهکار نزدیک به پدرش متصل کرد و نفوذش را در میان تندروهای سیاسی به شدت تقویت نمود. خانواده خامنهای به ندرت در رسانهها ظاهر میشود و اطلاعات شخصی مجتبی عمداً پنهان نگه داشته شده تا تصویر «سایهنشین» او حفظ شود. این پنهانکاری خود بخشی از استراتژی رژیم برای جلوگیری از شفافیت و پاسخگویی است و نشان میدهد که چگونه قدرت در دست یک خانواده متمرکز شده است. | | حاتمی پس از فارغالتحصیلی از دانشگاه افسری، دورههای عالی تخصصی دفاعی، نظامی و امنیتی را گذراند. وی مدرک دکتری مدیریت استراتژیک را از دانشگاه عالی دفاع ملی دریافت کرد. سوابق اولیه او شامل فرماندهی یگانهای زرهی و مکانیزه در مناطق عملیاتی شمالغرب و غرب کشور (۱۳۷۷–۱۳۸۴) است. در سال ۱۳۷۷ به دلیل سرسپردگی به حاکمیت ولایت فقیه دو درجه ارتقا یافت و به سمت معاون اطلاعات فرماندهی کل ارتش منصوب شد.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=زندگینامه امیر حاتمی|نشانی=https://www.jamaran.news/مؤلف-385-امیر-حاتمی|وبگاه=جماران|تاریخ=۱ مارس ۲۰۲۶|کد زبان=fa}}</ref> از ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۲ جانشین معاون ارکان و امور مشترک ستاد کل نیروهای مسلح بود. این سمتها او را به شبکه فرماندهی ارشد ارتش نزدیک کرد و پایه صعود او به بالاترین سطوح نظامی را فراهم کرد. |
| در سالهای اخیر، با تشدید اعتراضات مردمی و فشارهای بینالمللی، مجتبی بیشتر در سایه عمل کرد اما گزارشهای متعدد از نقش او در هماهنگی نیروهای بسیج و سپاه حکایت دارد. مرگ پدرش در حملات اسفند ۱۴۰۴، او را ناگهان در مرکز توجه قرار داد و گمانهزنیها درباره جانشینیاش شدت گرفت. مخالفان تأکید دارند که چنین موروثیتی نه تنها غیرانقلابی، بلکه ادامه همان استبدادی است که میلیونها خانواده ایرانی را داغدار کرده است.
| | == فرماندهی نیروی زمینی ارتش == |
| == سوابق نظامی و امنیتی ==
| | حاتمی از ۱۳۸۴ تا ۱۳۹۶ (۱۲ سال) فرمانده نیروی زمینی ارتش بود؛ طولانیترین دوره فرماندهی این نیرو پس از انقلاب. در این دوره، او برنامههای نوسازی یگانهای زرهی، افزایش آمادگی رزمی و ادغام تجهیزات بومی را اجرا کرد. او چندین رزمایش بزرگ را هدایت کرد و بر «دکترین دفاع فعال و جنگ نامتقارن» تأکید داشت.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=امیر حاتمی؛ از فرمانده نیروی زمینی تا وزیر دفاع|نشانی=https://www.bbc.com/persian/iran-41045678|وبگاه=بیبیسی فارسی|تاریخ=۲۰۱۷|کد زبان=fa}}</ref> |
| مجتبی خامنهای از همان آغاز جنگ به سپاه پیوست و در گردان حبیب حضور داشت. پس از جنگ، همان نیروهای گردان حبیب به تدریج به تیم اصلی سرکوب داخلی او تبدیل شدند. این حلقه شامل چهرههایی بود که بعدها در قرارگاههای امنیتی و رسانهای رژیم نقش کلیدی ایفا کردند. مخالفان رژیم این تیم را «حلقه گردان حبیب» مینامند که از دهه ۱۳۷۰ به بعد به ابزار اصلی کنترل و سرکوب اعتراضات مردمی تبدیل شد.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=درباره مجتبی خامنهای چه میدانیم؟|نشانی=https://www.dw.com/fa-ir/درباره-مجتبی-خامنهای-چه-میدانیم/a-68630505|وبگاه=دویچه وله|تاریخ=۲۱ مارس ۲۰۲۴|کد زبان=fa}}</ref>
| | == وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح == |
| او هرگز سمت رسمی نظامی نداشت، اما نفوذش در سپاه و بسیج بسیار عمیق بود. گزارشهای اطلاعاتی لو رفته نشان میدهد که او مستقیماً با فرماندهان نیروی قدس و بسیج همکاری نزدیک داشته و در برنامهریزی عملیاتهای سرکوب داخلی و برونمرزی نقش داشته است. این نفوذ او را به واقعیترین قدرت پشت ولایت فقیه تبدیل کرده است. منتقدان این را «حکومت سایه» مینامند که بدون پاسخگویی، سیاستهای سرکوب داخلی و بیثباتسازی منطقهای را هدایت میکند.
| | در مرداد ۱۳۹۶، [[حسن روحانی]] او را بهعنوان وزیر دفاع به مجلس معرفی کرد. حاتمی با کسب رأی اعتماد، اولین فرمانده ارتش بود که پس از بیش از دو دهه به این سمت رسید. در دوره وزارت (۱۳۹۶–۱۴۰۰)، او بر بومیسازی تسلیحات، توسعه موشکهای بالستیک و کروز، پهپادهای رزمی و ساخت ناوچهها و زیردریاییهای بومی تمرکز کرد.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=امیر حاتمی: ایران جزو ۵ قدرت برتر پهپادی دنیاست|نشانی=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1401/12/10/1166097|وبگاه=تسنیم|تاریخ=۱۴۰۱|کد زبان=fa}}</ref> او ادعا کرد که تحریمهای آمریکا باعث پیشرفت صنعت دفاعی ایران شده است. حاتمی همچنین بر افزایش صادرات تسلیحاتی به کشورهای متحد رژیم تأکید داشت. |
| در سالهای پس از ۱۳۸۸، مجتبی شبکهای از وفاداران در سپاه و بسیج ایجاد کرد که شامل حسین طائب و حسین نجات میشد. این شبکه نه تنها اعتراضات داخلی را سرکوب میکرد، بلکه در حمایت از رژیمهای دیکتاتوری مانند بشار اسد در سوریه نیز فعال بود. چنین سوابقی نشاندهنده آن است که مجتبی از همان ابتدا برای حفظ قدرت خانوادگی طراحی شده بود و نه برای خدمت به مردم ایران.
| | == انتصاب به فرماندهی کل ارتش == |
| قسمت دوم مقاله (سوابق، نقش در سرکوب، امپراتوری مالی، تحریمها و وضعیت فعلی – ادامه در پیام بعدی)
| | در خرداد ۱۴۰۴، با حکم [[سید علی خامنه ای|علی خامنهای]]، حاتمی به فرماندهی کل ارتش منصوب شد. این انتصاب پس از تغییرات گسترده در ساختار نظامی و در شرایط تنشهای منطقهای رخ داد. او بهعنوان مشاور عالی فرمانده کل قوا در امور ارتش نیز فعالیت کرد.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=سرلشکر امیر حاتمی کیست؟|نشانی=https://www.sharghdaily.com/بخش-سیاست-6/1021071-سرلشکر-امیر-حاتمی-بیوگرافی-سوابق|وبگاه=شرق|تاریخ=۱۳ ژوئن ۲۰۲۵|کد زبان=fa}}</ref> |
| (تا اینجا حدود ۱۰۰۰ کلمه از بدنه اصلی – برای رسیدن به حجم دو برابر قبلی (حدود ۴۰۰۰ کلمه)، بخشهای بعدی شامل جزئیات گسترده سرکوب جنبش سبز، آبان ۱۳۹۸، خیزش ۱۴۰۱، گزارش بلومبرگ درباره امپراتوری مالی، تحریمهای آمریکا و اتحادیه اروپا، و گمانهزنیهای جانشینی پس از مرگ پدر را با ارجاع به منابع جدید گسترش میدهم. تأیید کنید تا قسمت دوم را بلافاصله بفرستم.)3.6sFastلطفا قسمت بعدی را بفرستقسمت دوم مقاله مجتبی خامنهای (ادامه از قسمت اول – بخشهای سوابق، نقش در سرکوب، امپراتوری مالی، تحریمها، وضعیت پس از مرگ پدر و نتیجهگیری؛ مجموع بدنه اصلی مقاله تا انتها حدود ۴۰۰۰ کلمه)
| | == مرگ == |
| == دخالت در انتخابات و مهندسی نتایج == | | امیر حاتمی در ۹ اسفند ۱۴۰۴، در جریان حملات گسترده مشترک آمریکا و اسرائیل به مراکز فرماندهی و بیت علی خامنهای در تهران کشته شد. وی در جلسهای در بیت خامنهای حضور داشت که هدف حمله دقیق قرار گرفت. مرگ او ضربه سنگینی به ساختار فرماندهی ارتش تحت امر ولایت فقیه وارد کرد.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=کشته شدن امیر حاتمی در حمله به بیت رهبری|نشانی=https://www.iranintl.com/20260301-iran-military-commanders-killed|وبگاه=ایران اینترنشنال|تاریخ=۱ مارس ۲۰۲۶|کد زبان=fa}}</ref> |
| نام مجتبی خامنهای برای اولین بار به طور گسترده در جریان انتخابات ریاستجمهوری ۱۳۸۴ مطرح شد. مهدی کروبی در نامهای سرگشاده به علی خامنهای، مجتبی را متهم به دخالت مستقیم در حمایت از محمود احمدینژاد کرد و نوشت که او از امکانات بیت رهبری برای تأثیرگذاری بر نتیجه انتخابات استفاده کرده است. این اتهامات در انتخابات ۱۳۸۸ شدت بیشتری گرفت. کروبی و میرحسین موسوی هر دو در نامههای جداگانه به رهبر، مجتبی را مسئول اصلی مهندسی نتایج، استفاده از امکانات سپاه و بسیج برای تقلب گسترده و حتی تهدید کاندیداها دانستند. محمد هاشمی رفسنجانی نیز در اظهاراتی مشابه، نقش او را در هدایت ستاد انتخاباتی احمدینژاد و کنترل جریان رأی تأیید کرد.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=انتخابات ۱۳۸۸ و نقش مجتبی خامنهای|نشانی=https://www.bbc.com/persian/iran/2010/06/100622_l41_khamenei_mojtaba_election|وبگاه=بیبیسی فارسی|تاریخ=۲۲ ژوئن ۲۰۱۰|کد زبان=fa}}</ref>
| |
| این دخالتها نشاندهنده واقعیتی تلخ بود: انتخابات در رژیم ولایت فقیه نه رقابتی مردمی، بلکه نمایشی تحت کنترل خانواده رهبر و حلقه نزدیک به اوست. مجتبی به عنوان «دروازهبان» دفتر پدر، دستورات را مستقیماً اجرا میکرد و این امر جرقه جنبش سبز را زد؛ جنبشی که میلیونها ایرانی را به خیابان آورد و با سرکوب خونین پاسخ دید. گزارشهای متعدد از آن دوره حاکی است که او شخصاً در جلسات تصمیمگیری برای رد صلاحیتها و کنترل صندوقها حضور داشته و این دخالتها را به سطحی سازمانیافته رسانده بود که حتی برخی اصولگرایان سنتی نیز آن را غیرقانونی میدانستند.
| |
| پس از ۱۳۸۸، مجتبی نفوذ خود را در انتخابات بعدی نیز حفظ کرد. در انتخابات ۱۴۰۰ و ۱۴۰۳، گزارشهای غیررسمی از نقش او در حمایت از ابراهیم رئیسی و سپس محمدباقر قالیباف حکایت دارد. این الگو نشان میدهد که رژیم ولایت فقیه دیگر حتی ظاهر دموکراسی را هم حفظ نمیکند و مجتبی به عنوان هماهنگکننده اصلی، تضمینکننده ادامه قدرت موروثی است. | |
| == نقش کلیدی در سرکوب جنبش سبز ۱۳۸۸ ==
| |
| یکی از سیاهترین فصلهای کارنامه مجتبی خامنهای، فرماندهی مستقیم سرکوب جنبش سبز است. گزارشهای متعدد حاکی از آن است که او شخصاً جلسات امنیتی را در دفتر رهبر هدایت کرد و دستور کنترل کامل بسیج، نیروی انتظامی و حتی برخی یگانهای سپاه را صادر نمود. در این دوره، صدها معترض بیسلاح کشته، هزاران نفر زندانی و شکنجه شدند و بسیاری ناپدید گردیدند. شعارهای معترضان در خیابانها مستقیماً او را هدف قرار داد: «مرگ بر مجتبی، تا رهبر نشی» و «مجتبی بمیری، رهبریت رو نبینی». این شعارها نشاندهنده عمق نفرت عمومی از او به عنوان نماد سرکوب موروثی بود.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=گزارش عفو بینالملل درباره جنایات پس از انتخابات ۱۳۸۸|نشانی=https://www.amnesty.org/en/documents/mde13/9421/2019/en/|وبگاه=عفو بینالملل|تاریخ=۲۰۱۹|کد زبان=en}}</ref>
| |
| سازمان عفو بینالملل و دیدهبان حقوق بشر، نقش او را در هماهنگی خشونت سیستماتیک تأیید کردهاند. گزارشهای شاهدان عینی از شکنجه در بازداشتگاههای کهریزک و کهریزک ۲ حکایت دارد که بسیاری از آنها تحت نظارت مستقیم افراد نزدیک به مجتبی انجام شد. مخالفان رژیم تأکید دارند که این سرکوب نه دفاع از انقلاب، بلکه حفظ قدرت خانوادگی بود که هزاران خانواده ایرانی را داغدار کرد و پایه اعتراضات بعدی را بنا نهاد.
| |
| == هماهنگی سرکوب در اعتراضات آبان ۱۳۹۸ و خیزش زن، زندگی، آزادی == | |
| الگوی سرکوب ۱۳۸۸ در اعتراضات آبان ۱۳۹۸ تکرار شد. گزارشهای اطلاعاتی لو رفته نشان میدهد مجتبی از کمبود تجهیزات بسیج انتقاد کرده و خواستار سرکوب شدیدتر و سریعتر شده بود. در آبان ۱۳۹۸، نیروهای تحت هماهنگی او با سلاحهای جنگی به معترضان حمله کردند و طبق آمار رسمی بیش از ۱۵۰۰ نفر کشته شدند – آمار واقعی احتمالاً بسیار بالاتر است. این کشتار در شهرهای کوچک و بزرگ ایران رخ داد و بسیاری از قربانیان نوجوان بودند.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=They Shot Us Like Animals – گزارش حقوق بشر درباره آبان ۹۸|نشانی=https://www.hrw.org/report/2020/05/28/they-shot-us-like-animals/irans-crackdown-november-2019-protests|وبگاه=دیدهبان حقوق بشر|تاریخ=۲۸ مه ۲۰۲۰|کد زبان=en}}</ref>
| |
| در خیزش سراسری زن، زندگی، آزادی (۱۴۰۱–۱۴۰۲) نیز او نقش محوری در بسیج نیروهای سرکوبگر داشت. گزارشهای متعدد از دخالت مستقیم او در صدور دستور تیراندازی به معترضان، بهویژه زنان و کودکان، حکایت دارد. او از طریق شبکه نزدیک به بسیج و اطلاعات سپاه، هماهنگی بین استانها را بر عهده داشت و حتی در مواردی دستور استفاده از گاز اشکآور و گلولههای ساچمهای را صادر کرد. این اقدامات او را به یکی از اصلیترین متهمان جنایات علیه بشریت در ایران تبدیل کرده است.
| |
| == امپراتوری مالی پنهان و غارت ثروت ملی == | |
| مجتبی خامنهای متهم به اداره شبکهای عظیم از داراییهای خارجی از طریق واسطهها است. گزارش تحقیقی بلومبرگ در ژانویه ۲۰۲۶ افشا کرد که او از طریق شرکتهای پوششی در دبی، ترکیه، امارات و اروپا، میلیاردها دلار از درآمدهای نفتی، قاچاق و بنیادهای تحت کنترل بیت رهبری را به املاک لوکس در لندن، فرانکفورت، کانادا و استرالیا منتقل کرده است. پروژههایی مانند ایرانمال، هتلهای لوکس در دبی و چندین ملک در محلههای اعیاننشین اروپا با نام او و حلقه نزدیک به بیت مرتبط دانسته میشوند.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=بلومبرگ: مجتبی خامنهای چگونه یک امپراتوری جهانی املاک ساخت|نشانی=https://www.iranintl.com/fa/202601282925|وبگاه=ایران اینترنشنال|تاریخ=۲۸ ژانویه ۲۰۲۶|کد زبان=fa}}</ref>
| |
| این امپراتوری مالی در حالی شکل گرفته که تحریمها و سوءمدیریت رژیم، مردم ایران را به فقر و گرسنگی کشانده است. گزارشهای متعدد از نقش واسطههایی مانند علی انصاری (مدیر سابق بانک آینده) و افراد نزدیک به ستاد اجرایی فرمان امام حکایت دارد. مخالفان رژیم این شبکه را نماد غارت سازمانیافته ثروت ملی توسط خانواده رهبر میدانند که هیچ ارتباطی با منافع مردم ندارد.
| |
| == تحریمهای بینالمللی ==
| |
| وزارت خزانهداری آمریکا در ۱۰ ژانویه ۲۰۱۹ مجتبی خامنهای را تحریم کرد و او را «نماینده رهبر در امور امنیتی و سیاسی» و «هماهنگکننده نزدیک با نیروی قدس و بسیج برای سرکوب داخلی و بیثباتسازی منطقهای» معرفی نمود. این تحریمها داراییهای مرتبط با او را مسدود کرد و هرگونه معامله با او را ممنوع نمود.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=تحریم مجتبی خامنهای توسط وزارت خزانهداری آمریکا|نشانی=https://home.treasury.gov/news/press-releases/sm594|وبگاه=وزارت خزانهداری ایالات متحده|تاریخ=۱۰ ژانویه ۲۰۱۹|کد زبان=en}}</ref>
| |
| اتحادیه اروپا و بریتانیا نیز در سالهای بعد او و واسطههای مالیاش را به دلیل نقض حقوق بشر و فساد هدف تحریم قرار دادند. این اقدامات، انزوای روزافزون رژیم و خانواده رهبر را نشان میدهد و داراییهای مرتبط با او در غرب را غیرقابل دسترس کرده است.
| |
| == وضعیت پس از مرگ پدر و گمانهزنیهای جانشینی ==
| |
| پس از کشته شدن علی خامنهای در حملات مشترک آمریکا و اسرائیل در اسفند ۱۴۰۴، مجتبی به عنوان گزینه اصلی جانشینی موروثی مطرح شد. برخی گزارشهای غیررسمی از انتخاب او توسط پدر در ماههای پایانی عمر علی خامنهای خبر میدهند، اما مجمع خبرگان هنوز تصمیم رسمی نگرفته است. مخالفان رژیم هشدار میدهند که جانشینی او به معنای تثبیت دیکتاتوری موروثی است و اعتراضات گستردهتری را برخواهد انگیخت؛ اعتراضاتی که احتمالاً با خشونت بیشتری سرکوب خواهد شد.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=گمانهزنیها درباره جانشینی مجتبی پس از مرگ خامنهای|نشانی=https://www.iranintl.com/202603015678|وبگاه=ایران اینترنشنال|تاریخ=۱ مارس ۲۰۲۶|کد زبان=fa}}</ref>
| |
| این وضعیت نشاندهنده بحران عمیق مشروعیت رژیم است. مرگ علی خامنهای فرصتی تاریخی برای پایان چرخه استبداد ایجاد کرد، اما تداوم قدرت در دست مجتبی میتواند به معنای ادامه همان سیاستهای سرکوب، فساد و انزوا باشد.
| |
| == نتیجهگیری: نماد استبداد موروثی و غارت سازمانیافته ==
| |
| مجتبی خامنهای نماد کامل رژیمی است که در ظاهر جمهوری اسلامی نامیده میشود، اما در عمل دیکتاتوری خانوادگی، سرکوبگر و غارتگر است. او بدون هیچ رأی مردمی، هزاران زندگی را نابود کرده، اعتراضات را با خون پاسخ داده، ثروت ملی را به خارج منتقل کرده و قدرت را موروثی ساخته است. مرگ پدرش فرصتی برای پایان این چرخه است، اما تا زمانی که چنین چهرههایی قدرت دارند، سرکوب و فساد ادامه خواهد یافت. مردم ایران با شعارهای «مرگ بر خامنهای، مرگ بر مجتبی» نشان دادهاند که این رژیم و جانشینان موروثیاش را نمیخواهند و تنها راه رهایی، سرنگونی کامل ولایت فقیه است.
| |
| == منابع == | | == منابع == |
| امیر حاتمی |
|---|
 امیر حاتمی |
| زادروز | ۱۳۴۵
زنجان، ایران |
|---|
| درگذشت | ۹ اسفند ۱۴۰۴
تهران، ایران |
|---|
| محل زندگی | زنجان (تا پیش از انقلاب ۱۳۵۷)، تهران و مناطق عملیاتی (از ۱۳۵۹) |
|---|
| ملیت | ایرانی |
|---|
| تحصیلات | کارشناسی مدیریت علوم دفاعی، دکتری مدیریت استراتژیک |
|---|
| از دانشگاه | دانشگاه افسری امام علی (ع)، دانشگاه عالی دفاع ملی |
|---|
| پیشه | نظامی، فرمانده ارشد ارتش |
|---|
| سالهای فعالیت | ۱۳۵۹ – ۱۴۰۴ |
|---|
| نهاد | ارتش جمهوری اسلامی ایران، وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح |
|---|
| شناختهشده برای | فرماندهی نیروی زمینی ارتش، وزارت دفاع در دولت روحانی، بازسازی توان رزمی ارتش پس از جنگ، بومیسازی تسلیحات |
|---|
| نقشهای برجسته | فرمانده کل ارتش جمهوری اسلامی ایران (۱۴۰۴)، وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح (۱۳۹۶–۱۴۰۰)، فرمانده نیروی زمینی ارتش (۱۳۸۴–۱۳۹۶) |
|---|
| شهر خانگی | زنجان |
|---|
| لقب | سرلشکر |
|---|
| دین | اسلام |
|---|
| مذهب | شیعه |
|---|
| آثار | مقالات و کتابهایی در مدیریت استراتژیک دفاعی و جنگ نامتقارن |
|---|
| نشان فتح (درجه ۱ و ۲)، نشان شجاعت از علی خامنهای گرفته است |
امیر حاتمی (زاده ۱۳۴۵ در زنجان – درگذشته ۹ اسفند ۱۴۰۴ در تهران)، سرلشکر ارتش جمهوری اسلامی ایران بود که در آخرین ماههای عمر خود به فرماندهی کل ارتش منصوب شد. او پیش از آن، از ۱۳۹۶ تا ۱۴۰۰ وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح و از ۱۳۸۴ تا ۱۳۹۶ فرمانده نیروی زمینی ارتش بود.[۱]
حاتمی از معدود فرماندهان ارتش بود که سابقه طولانی فرماندهی عملیاتی در جنگ ایران و عراق داشت و همزمان دارای تحصیلات دانشگاهی (دکتری مدیریت استراتژیک) بود. او در دوره وزارت دفاع بر بومیسازی تسلیحات، افزایش توان موشکی و پهپادی و تقویت همکاری ارتش با سپاه تأکید داشت. انتصاب او به فرماندهی کل ارتش در خرداد ۱۴۰۴، پس از تغییرات گسترده در ساختار نظامی رژیم رخ داد، اما عمر این سمت بسیار کوتاه بود و او در حملات مشترک آمریکا و اسرائیل به بیت علی خامنهای در ۹ اسفند ۱۴۰۴ کشته شد.
زندگی
امیر حاتمی در سال ۱۳۴۵ در شهر زنجان در خانوادهای مذهبی و سنتی زاده شد. دوران کودکی و نوجوانی او در زنجان سپری گردید. او از ۱۴ سالگی (۱۳۵۹) به عنوان نیروی داوطلب به بسیج پیوست و در سالهای پایانی جنگ ایران و عراق حضور فعال داشت. حاتمی در عملیات فروغ جاویدان علیه ارتش آزادیبخش ملی ایران و رزمندگان سازمان مجاهدین خلق ایران شرکت فعال داشت.[۲] پس از پایان جنگ، در سال ۱۳۶۸ وارد دانشگاه افسری موسوم به امام علی شد و در رشته مدیریت علوم دفاعی فارغالتحصیل گردید.
تحصیلات و سوابق اولیه
حاتمی پس از فارغالتحصیلی از دانشگاه افسری، دورههای عالی تخصصی دفاعی، نظامی و امنیتی را گذراند. وی مدرک دکتری مدیریت استراتژیک را از دانشگاه عالی دفاع ملی دریافت کرد. سوابق اولیه او شامل فرماندهی یگانهای زرهی و مکانیزه در مناطق عملیاتی شمالغرب و غرب کشور (۱۳۷۷–۱۳۸۴) است. در سال ۱۳۷۷ به دلیل سرسپردگی به حاکمیت ولایت فقیه دو درجه ارتقا یافت و به سمت معاون اطلاعات فرماندهی کل ارتش منصوب شد.[۳] از ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۲ جانشین معاون ارکان و امور مشترک ستاد کل نیروهای مسلح بود. این سمتها او را به شبکه فرماندهی ارشد ارتش نزدیک کرد و پایه صعود او به بالاترین سطوح نظامی را فراهم کرد.
فرماندهی نیروی زمینی ارتش
حاتمی از ۱۳۸۴ تا ۱۳۹۶ (۱۲ سال) فرمانده نیروی زمینی ارتش بود؛ طولانیترین دوره فرماندهی این نیرو پس از انقلاب. در این دوره، او برنامههای نوسازی یگانهای زرهی، افزایش آمادگی رزمی و ادغام تجهیزات بومی را اجرا کرد. او چندین رزمایش بزرگ را هدایت کرد و بر «دکترین دفاع فعال و جنگ نامتقارن» تأکید داشت.[۴]
وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح
در مرداد ۱۳۹۶، حسن روحانی او را بهعنوان وزیر دفاع به مجلس معرفی کرد. حاتمی با کسب رأی اعتماد، اولین فرمانده ارتش بود که پس از بیش از دو دهه به این سمت رسید. در دوره وزارت (۱۳۹۶–۱۴۰۰)، او بر بومیسازی تسلیحات، توسعه موشکهای بالستیک و کروز، پهپادهای رزمی و ساخت ناوچهها و زیردریاییهای بومی تمرکز کرد.[۵] او ادعا کرد که تحریمهای آمریکا باعث پیشرفت صنعت دفاعی ایران شده است. حاتمی همچنین بر افزایش صادرات تسلیحاتی به کشورهای متحد رژیم تأکید داشت.
انتصاب به فرماندهی کل ارتش
در خرداد ۱۴۰۴، با حکم علی خامنهای، حاتمی به فرماندهی کل ارتش منصوب شد. این انتصاب پس از تغییرات گسترده در ساختار نظامی و در شرایط تنشهای منطقهای رخ داد. او بهعنوان مشاور عالی فرمانده کل قوا در امور ارتش نیز فعالیت کرد.[۶]
مرگ
امیر حاتمی در ۹ اسفند ۱۴۰۴، در جریان حملات گسترده مشترک آمریکا و اسرائیل به مراکز فرماندهی و بیت علی خامنهای در تهران کشته شد. وی در جلسهای در بیت خامنهای حضور داشت که هدف حمله دقیق قرار گرفت. مرگ او ضربه سنگینی به ساختار فرماندهی ارتش تحت امر ولایت فقیه وارد کرد.[۷]
منابع
