تظاهرات ایرانیان در پاریس ـ ۲۱ شهریور ۱۴۰۵

تظاهرات ایرانیان در پاریس ـ ۲۱ شهریور ۱۴۰۵

نوع رویداد	تظاهرات سیاسی و گردهمایی اعتراضی
تاریخ	۲۱ شهریور ۱۴۰۵ ۱۲ سپتامبر ۲۰۲۶
مکان	میدان حقوق بشر، تروکادرو، پاریس
کشور / منطقه	فرانسه
علت‌ها	چهارمین سالگرد قیام ۱۴۰۱ ایران، افزایش اعدام‌ها و سرکوب زندانیان سیاسی
هدف‌ها	گرامی‌داشت جان‌باختگان قیام ۱۴۰۱، مخالفت با مجازات اعدام، حمایت از زندانیان سیاسی و پشتیبانی از تغییر دموکراتیک در ایران
شرکت‌کنندگان	ایرانیان مقیم فرانسه، هواداران شورای ملی مقاومت ایران و سازمان مجاهدین خلق ایران، فعالان حقوق بشر و شخصیت‌های فرانسوی و بین‌المللی
رهبران	پیام ویدئویی مریم رجوی؛ اجرای برنامه توسط مژگان جولایی
تلفات / خسارات
بازداشت / کشته‌ها
نتیجه	اعلام همبستگی با معترضان و زندانیان سیاسی ایران و درخواست توقف فوری اعدام‌ها
پیامدها	تأکید بر شعار «نه شاه، نه شیخ»، حمایت از طرح ده‌ماده‌ای مریم رجوی و درخواست افزایش فشار بین‌المللی بر جمهوری اسلامی
طرف‌های درگیر	مخالفان جمهوری اسلامی و حامیان مقاومت ایران
سازمان‌های مرتبط	شورای ملی مقاومت ایران، سازمان مجاهدین خلق ایران، کمیتهٔ فرانسوی برای ایران آزاد، فرانس‌لیبرته، حقوق بشر نوین فرانسه و شورای سوری ـ فرانسوی
منابع	گزارش سازمان مجاهدین خلق ایران و پیام مریم رجوی

تظاهرات ایرانیان در پاریس ـ ۲۱ شهریور ۱۴۰۵ گردهمایی ایرانیان و هواداران مقاومت ایران در میدان حقوق بشرِ تروکادرو در پاریس بود که روز شنبه ۲۱ شهریور ۱۴۰۵، برابر با ۱۲ سپتامبر ۲۰۲۶، به‌مناسبت چهارمین سالگرد قیام ۱۴۰۱ ایران برگزار شد. شعار محوری این تظاهرات «نه به اعدام» بود و شرکت‌کنندگان یاد جان‌باختگان، مجروحان و بازداشت‌شدگان قیام ۱۴۰۱ را گرامی داشتند. توقف اعدام‌ها، آزادی زندانیان سیاسی، حمایت از مقاومت سازمان‌یافته و استقرار یک جمهوری دموکراتیک در ایران از خواسته‌های مطرح‌شده در این برنامه بود.

مریم رجوی، رئیس‌جمهور برگزیدهٔ شورای ملی مقاومت ایران، در پیامی ویدئویی به این تظاهرات، قیام ۱۴۰۱ را خیزشی سراسری با نقش تعیین‌کنندهٔ زنان و جوانان توصیف کرد. او از جان‌باختگان این قیام یاد کرد، شعار «مرگ بر ستمگر، چه شاه باشد چه رهبر» را از دستاوردهای سیاسی آن دانست و بر مرزبندی «نه شاه، نه شیخ» تأکید کرد. رجوی همچنین موج اعدام زندانیان سیاسی و فشار بر بازداشت‌شدگان اعتراض‌ها را تلاشی از سوی جمهوری اسلامی برای ایجاد رعب و جلوگیری از شکل‌گیری قیام‌های تازه ارزیابی کرد.

شماری از شخصیت‌های سیاسی، فعالان حقوق بشر، مقام‌های محلی فرانسه و اعضای شورای ملی مقاومت در این تظاهرات سخنرانی کردند. ژیلبر میتران، ژان‌پیر برار، پی‌یر برسی، ژان‌فرانسوا لوگاره، الکسیس مارتین، نجیب بن‌عارفا، لورانس توبیانا و علی الزرقان از شخصیت‌های فرانسوی و بین‌المللی حاضر در برنامه بودند. مژگان جولایی، مهین افشار، پرنیان سرآمد، زینت میرهاشمی، پگاه جهانمیری، محسن پویان‌مهر، اصغر ادیبی و سارا نوری نیز در بخش‌های مختلف گردهمایی سخن گفتند.

زمینهٔ برگزاری

قیام ۱۴۰۱ ایران

قیام ۱۴۰۱ پس از جان‌باختن مهسا (ژینا) امینی در بازداشت گشت ارشاد آغاز شد. ژینا امینی، زن ۲۲ سالهٔ کرد اهل سقز، پس از بازداشت در تهران به کما رفت و در ۲۵ شهریور ۱۴۰۱ جان باخت. انتشار خبر مرگ او اعتراض‌هایی را ابتدا در کردستان و سپس در ده‌ها شهر ایران برانگیخت.

این اعتراض‌ها با حضور گستردهٔ زنان، دانشجویان، دانش‌آموزان، کارگران و جوانان همراه بود. دانشگاه‌ها و مدارس به یکی از کانون‌های اعتراض تبدیل شدند و شهرهایی در کردستان و سیستان و بلوچستان شاهد درگیری‌های شدید و کشتار معترضان بودند. جمعهٔ خونین زاهدان، سرکوب اعتراض‌های کردستان و کشته‌شدن نوجوانان و جوانانی چون حدیث نجفی، سارینا اسماعیل‌زاده، مهرشاد شهیدی، خدانور لجه‌ای و ابراهیم ریگی در سخنرانی‌ها و پیام مریم رجوی مورد یادآوری قرار گرفت.

مریم رجوی در پیام خود شمار جان‌باختگان قیام را ۷۵۰ تن اعلام کرد و از ده‌ها هزار مجروح و بازداشت‌شده یاد کرد. این ارقام بر اساس آمار منتشرشده از سوی مقاومت ایران است. جمهوری اسلامی آمار جامع و مستقلی از قربانیان و بازداشت‌شدگان منتشر نکرده و آمارهای ارائه‌شده توسط نهادهای گوناگون با یکدیگر تفاوت دارند.

برگزارکنندگان تظاهرات پاریس، چهارمین سالگرد قیام را فرصتی برای زنده نگه‌داشتن یاد قربانیان و اعلام حمایت از زندانیان سیاسی دانستند. در سخنان آغازین برنامه تأکید شد که سرکوب، زندان و اعدام نتوانسته است مطالبهٔ آزادی را از میان ببرد و هدف تظاهرات رساندن صدای زندانیان در معرض خطر و خانواده‌های دادخواه به جامعهٔ بین‌المللی است.

افزایش اعدام‌ها

مخالفت با مجازات اعدام یکی از محورهای اصلی تظاهرات بود. سخنرانان، اعدام را ابزاری سیاسی برای ایجاد رعب و خاموش‌کردن اعتراض‌ها معرفی کردند. آنها خواستار توقف فوری اجرای احکام اعدام و آزادی کسانی شدند که به‌دلیل فعالیت سیاسی یا شرکت در اعتراض‌ها زندانی شده‌اند.

ژیلبر میتران در سخنرانی خود گفت اعدام‌های جمهوری اسلامی مسئله‌ای مربوط به اجرای عدالت نیست، بلکه وسیله‌ای برای ترساندن جوانان و مخالفان حکومت است. او با اشاره به آمار اعدام‌های سال‌های ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶، خواستار ارجاع پروندهٔ نقض حقوق بشر در ایران به شورای امنیت سازمان ملل متحد شد. ارقام مطرح‌شده در این سخنرانی دیدگاه و آمار ارائه‌شده از سوی سخنران بود و برای تعیین آمار قطعی باید با گزارش‌های نهادهای مستقل حقوق بشری مقایسه شود.

مریم رجوی نیز افزایش اعدام زندانیان سیاسی، صدور حکم مرگ برای شماری از بازداشت‌شدگان قیام‌ها و فشار بر زندانیان را نشانهٔ تلاش حکومت برای جلوگیری از اعتراض‌های تازه دانست. او این سیاست را ناشی از ضعف و نگرانی حکومت از گسترش نارضایتی‌های اجتماعی توصیف کرد.

اعتراض‌های دی ۱۴۰۴

پیام مریم رجوی به رویدادهای اعتراضی دی ۱۴۰۴ نیز اشاره داشت. او این اعتراض‌ها را ادامهٔ خیزش‌های پیشین دانست و گفت هشت ماه پس از آن، نارضایتی‌های ناشی از فقر، گرانی، بیکاری، کاهش قدرت خرید و فشارهای سیاسی همچنان در جامعه وجود دارد.

بر پایهٔ این پیام، حکومت برای جبران بحران‌های اقتصادی به افزایش قیمت‌ها و انتقال هزینهٔ ورشکستگی اقتصادی به مردم روی آورده است. رجوی تأکید کرد سیاست‌های اقتصادی و افزایش کنترل امنیتی، توان جلوگیری دائمی از اعتراض‌های عمومی را ندارند. این تحلیل بازتاب‌دهندهٔ ارزیابی مقاومت ایران از وضعیت سیاسی و اجتماعی کشور در شهریور ۱۴۰۵ است.

زمان و مکان

تظاهرات روز شنبه ۲۱ شهریور ۱۴۰۵، برابر با ۱۲ سپتامبر ۲۰۲۶، در میدان تروکادرو پاریس برگزار شد. این محل با نام «میدان حقوق بشر» نیز شناخته می‌شود و در مجاورت کاخ شایو و برج ایفل قرار دارد. انتخاب این مکان با محتوای حقوق بشری گردهمایی و کارزار مخالفت با اعدام تناسب داشت.

پی‌یر برسی، رئیس سازمان حقوق بشر نوین فرانسه، در سخنرانی خود به نام میدان حقوق بشر اشاره کرد و گفت مبارزهٔ فعالان حقوق بشر با سرکوب جمهوری اسلامی باید در سطح حقوقی و قضایی نیز ادامه یابد. علی الزرقان نیز پیام همبستگی خود را «از میدان حقوق بشر در پاریس» خطاب به مقاومت و مردم ایران بیان کرد.

شعارها و نمادها

شعار اصلی تظاهرات «نه به اعدام» بود. این شعار هم در عنوان گزارش و هم در سخنان افتتاحیه و سخنرانی شخصیت‌های فرانسوی تکرار شد. شرکت‌کنندگان توقف اعدام‌ها را نه‌تنها یک مطالبهٔ فوری حقوق بشری، بلکه بخشی از چشم‌انداز ایران آینده معرفی کردند.

از دیگر شعارها و عبارت‌های سیاسی مطرح‌شده در برنامه می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• «مرگ بر ستمگر، چه شاه باشه چه رهبر»؛
• «نه شاه، نه شیخ»؛
• «چه باحجاب، چه بی‌حجاب، پیش به‌سوی انقلاب»؛
• «زن، مقاومت، آزادی»؛
• «درود بر فدایی، سلام بر مجاهد»؛
• «زنده باد آزادی»؛
• «زنده باد جمهوری دموکراتیک ایران»؛
• «حاضر، حاضر، حاضر».

مرزبندی هم‌زمان با حکومت دینی و سلطنت پهلوی از مضامین برجستهٔ تظاهرات بود. سخنرانان وابسته به مقاومت ایران، شعار «نه شاه، نه شیخ» را نشانهٔ مخالفت با بازگشت استبداد سلطنتی و ادامهٔ استبداد دینی معرفی کردند. پگاه جهانمیری در سخنرانی خود شعار «مرگ بر ستمگر، چه شاه باشه چه رهبر» را از دستاوردهای سیاسی قیام ۱۴۰۱ دانست.

شعار «زن، مقاومت، آزادی» نیز در سخنان سارا نوری مطرح شد. این شعار، نقش پیشتاز زنان را با ضرورت مقاومت سازمان‌یافته پیوند می‌دهد و با رویکرد شورای ملی مقاومت دربارهٔ مشارکت زنان در رهبری سیاسی ارتباط دارد.

آغاز تظاهرات

مژگان جولایی برنامه را با گرامی‌داشت جان‌باختگان قیام ۱۴۰۱ و مخالفت با اعدام آغاز کرد. او گفت شرکت‌کنندگان می‌خواهند صدای زندانیانی باشند که جانشان در خطر است و در کنار خانواده‌های دادخواه، خواستار توقف اعدام‌ها شوند.

جولایی تأکید کرد ایران آینده نباید با مرگ و طناب دار تعریف شود، بلکه باید بر زندگی، آزادی و کرامت انسانی استوار باشد. او آرمان مشترک نسل‌های مختلف مخالف جمهوری اسلامی را «ایران آزاد، ایران بدون شاه و شیخ» توصیف کرد.

پس از سخنان آغازین، پیام ویدئویی مریم رجوی برای شرکت‌کنندگان پخش شد. سپس شخصیت‌های ایرانی، فرانسوی و بین‌المللی دیدگاه‌های خود را دربارهٔ قیام ۱۴۰۱، اعدام‌های سیاسی، نقش زنان و جایگزین دموکراتیک ارائه کردند.

پیام مریم رجوی

گرامی‌داشت جان‌باختگان قیام

مریم رجوی پیام خود را با گرامی‌داشت قیام ۱۴۰۱ و جان‌باختگان، مجروحان و بازداشت‌شدگان آن آغاز کرد. او گفت خاطرهٔ این خیزش با «تدارک قیامی توفنده» گرامی داشته می‌شود و صدای اعتراض دوباره در شهرهای ایران شنیده می‌شود.

مریم رجوی از مهسا امینی و شماری از جوانان و نوجوانان کشته‌شده، از جمله حدیث نجفی، سارینا اسماعیل‌زاده، مهرشاد شهیدی، خدانور لجه‌ای و ابراهیم ریگی، یاد کرد. او همچنین به جمعه خونین زاهدان، محرومیت و اخراج دانشجویان و اعتراض‌های خیابانی در مهاباد، جوانرود، سنندج و کامیاران اشاره کرد.

او قیام ۱۴۰۱ را بخشی از روند تاریخی مبارزهٔ مردم ایران علیه استبداد دانست و نقش زنان، دختران دانشجو، جوانان و کانون‌های شورشی را در آن برجسته کرد.

نقش زنان

یکی از محورهای اصلی پیام، نقش زنان در قیام بود. رجوی گفت زنان در صف مقدم اعتراض‌ها قرار داشتند و حضور آنان نتیجهٔ چند دهه مبارزه و فداکاری زنان مجاهد و مبارز در ایران است.

او شعار «چه باحجاب، چه بی‌حجاب، پیش به‌سوی انقلاب» را نشانهٔ تلاش برای همبستگی زنان و عبور از دوگانه‌سازی‌های حکومتی دربارهٔ پوشش دانست. از دید او، این شعار با تأکید بر آزادی انتخاب پوشش، تلاش حکومت و دیگر جریان‌ها برای منحرف‌کردن اعتراض‌ها را خنثی کرد.

نقد جمهوری اسلامی

مریم رجوی وضعیت جمهوری اسلامی را متأثر از بحران‌های اقتصادی، اجتماعی و سیاسی توصیف کرد. او افزایش قیمت‌ها، فقیرشدن بخش‌های گسترده‌ای از جامعه، تأخیر در افزایش قیمت بنزین و گسترش اعدام‌ها را نشانهٔ نگرانی حکومت از نارضایتی عمومی دانست.

در پیام او، فشار بر کارگران، بازنشستگان و دیگر اقشار، خودسوزی کارگران و افزایش فقر به‌عنوان عوامل شکل‌گیری خشم اجتماعی مطرح شدند. رجوی گفت سرکوب امنیتی و اعدام نمی‌تواند به‌طور پایدار از وقوع اعتراض‌های تازه جلوگیری کند.

او همچنین از انتخاب مهناز میمنت به‌عنوان مسئول اول جدید سازمان مجاهدین خلق ایران یاد کرد و این انتخاب را نشانهٔ انسجام سازمانی و استمرار فعالیت این جنبش دانست.

مخالفت با سلطنت و ولایت فقیه

بخش دیگری از پیام به نقد جریان‌های طرفدار سلطنت اختصاص داشت. مریم رجوی با استناد به شعار «مرگ بر ستمگر، چه شاه باشد چه رهبر» بازگشت سلطنت را رد کرد و گفت مردم ایران نه دیکتاتوری سلطنتی و نه دیکتاتوری دینی، بلکه صلح و آزادی می‌خواهند. این بخش از پیام، موضع شورای ملی مقاومت در حمایت از یک جمهوری دموکراتیک و نفی دو نوع استبداد را بازتاب می‌دهد.

او در پایان پیام، صلح و آزادی را شعار شورای ملی مقاومت معرفی کرد و در برابر نیروهایی که خواهان جنگ یا بازتولید دیکتاتوری هستند، مردم ایران خواستار پایان استبداد و برخورداری از حاکمیت مردمی‌اند.

پیام با عبارت‌های «سلام بر آزادی» و «سلام بر مردم ایران» پایان یافت.

سخنرانی‌های شخصیت‌های ایرانی

مهین افشار

مهین افشار قیام ۱۴۰۱ را خیزشی دانست که در آن زنان در صف مقدم قرار گرفتند و از جایگاه قربانیان خاموش به رهبران تغییر تبدیل شدند. او گفت مقاومت ایران برای دستیابی به تغییر سیاسی از رهبری، تشکیلات، کانون‌های شورشی و برنامهٔ سیاسی برخوردار است.

افشار از طرح ده‌ماده‌ای مریم رجوی به‌عنوان برنامهٔ سیاسی جایگزین یاد کرد. او در پایان خطاب به حکومت گفت سرکوب کولبران، سوخت‌بران، کارگران، معلمان، پرستاران، بازنشستگان و جوانان نمی‌تواند مانع ادامهٔ مبارزه شود.

پرنیان سرآمد

پرنیان سرآمد به اقدام چند موتورسوار در کرج اشاره کرد که پرچم‌های سازمان مجاهدین خلق را در خیابان برافراشته بودند. او این اقدام را با توجه به خطر بازداشت و مجازات در ایران، نمادی از فعالیت مخالفان در داخل کشور دانست.

وی همچنین به انتخاب مهناز میمنت پس از سه مرحله رأی‌گیری در میان اعضای سازمان مجاهدین در چند کشور اشاره کرد و آن را نشانهٔ ادامهٔ فعالیت و انسجام تشکیلاتی این سازمان معرفی کرد.

زینت میرهاشمی

زینت میرهاشمی، سردبیر نشریهٔ نبرد خلق و عضو کمیتهٔ مرکزی سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران، قیام شهریور ۱۴۰۱ را بخشی از تاریخ پیوستهٔ جنبش‌های ضددیکتاتوری ایران دانست. او به رویدادهایی چون قیام سیاهکل، اعدام فداییان و مجاهدین در دورهٔ شاه، سرکوب سال ۱۳۶۰، قتل‌عام ۱۳۶۷، اعتراض‌های تیر ۱۳۷۸، خرداد ۱۳۸۸، دی ۱۳۹۶، آبان ۱۳۹۸، تیر ۱۴۰۰، شهریور ۱۴۰۱ و دی ۱۴۰۴ اشاره کرد.

میرهاشمی مبارزهٔ کنونی را ادامهٔ تاریخی رویارویی مردم ایران با استبداد دانست و بر همکاری نیروهای مخالف حکومت تأکید کرد. او همچنین سالگرد تأسیس سازمان مجاهدین و انتخاب مهناز میمنت را تبریک گفت.

پگاه جهانمیری

پگاه جهانمیری نقش زنان در قیام ۱۴۰۱ را برجسته کرد و گفت حضور آنان در صف نخست اعتراض‌ها امید به تغییر را افزایش داد. او شعار «مرگ بر ستمگر، چه شاه باشه چه رهبر» را مرزبندی قیام با هر دو شکل استبداد سلطنتی و دینی معرفی کرد.

او انقلاب ضدسلطنتی ۱۳۵۷ را انقلابی دانست که جمهوری اسلامی دستاورد آن را مصادره کرد و هشدار داد جریان سلطنت‌طلب نیز در پی مصادرهٔ اعتراض‌های جدید است. این سخنان با تکرار شعار «مرگ بر ستمگر، چه شاه باشه چه رهبر» همراه شد.

محسن پویان‌مهر

محسن پویان‌مهر از زندانیان سیاسی که از داخل زندان پیام مقاومت می‌فرستند، یاد کرد. او سازمان مجاهدین را نیرویی معرفی کرد که از مبارزه با دیکتاتوری سلطنتی تا مقابله با حکومت دینی، بر سازمان‌یافتگی و پرداخت هزینه برای آزادی تأکید داشته است.

او از جامعهٔ جهانی خواست سیاست احتیاط و سکوت در برابر جمهوری اسلامی را کنار بگذارد، در کنار مردم ایران قرار گیرد و مقاومت سازمان‌یافته را به‌رسمیت بشناسد.

اصغر ادیبی

اصغر ادیبی، فوتبالیست پیشین و عضو شورای ملی مقاومت، کشته‌شدن مهسا امینی را در ادامهٔ تاریخ طولانی سرکوب مخالفان در ایران قرار داد. او از سکوت جامعهٔ جهانی در برابر قتل‌عام زندانیان سیاسی و کشته‌شدن اعضا و هواداران مقاومت انتقاد کرد.

ادیبی هدف مقاومت را فراهم‌کردن امکان انتخاب آزادانهٔ نظام آینده توسط مردم دانست و سخنانش را با حمایت از جمهوری دموکراتیک پایان داد.

سارا نوری

سارا نوری زن‌ستیزی در جمهوری اسلامی را پدیده‌ای ساختاری توصیف کرد و گفت زنان ایران طی دهه‌های گذشته در خیابان‌ها، دانشگاه‌ها و زندان‌ها به مبارزه ادامه داده‌اند.

او شعار «زن، مقاومت، آزادی» را بیانگر سه اصل دانست: پیشتازی زنان در تغییر، ضرورت مقاومت برای دستیابی به آزادی و ناممکن‌بودن جامعهٔ دموکراتیک بدون تحقق کامل حقوق زنان.

سخنرانی‌های شخصیت‌های فرانسوی

ژیلبر میتران

ژیلبر میتران، رئیس فرانس‌لیبرته ـ بنیاد دانیل میتران، اعدام را ابزار سیاسی جمهوری اسلامی برای ایجاد ترس دانست. او خواستار توقف اعدام‌ها، ارجاع پروندهٔ نقض حقوق بشر ایران به شورای امنیت و حمایت از مقاومت سازمان‌یافته شد.

میتران به جلوگیری از برگزاری تظاهرات برنامه‌ریزی‌شدهٔ ایرانیان در پاریس در ۲۰ ژوئن ۲۰۲۶ اشاره کرد و گفت گردهمایی میدان تروکادرو ادامهٔ همان کارزار علیه سرکوب و اعدام است. وی همچنین حق مقاومت در برابر ستم را حقی بنیادین توصیف کرد.

ژان‌پیر برار

ژان‌پیر برار، نماینده و شهردار پیشین مونتروی و رئیس کمیتهٔ فرانسوی برای ایران آزاد، ایستادگی مردم ایران در برابر حکومت را محور سخنان خود قرار داد. او گفت حکومت تهران سازمان مجاهدین را به‌عنوان مخالف اصلی خود معرفی می‌کند و این امر نشان‌دهندهٔ فعالیت سازمان‌یافتهٔ این جنبش در داخل ایران است.

برار از فعالیت کانون‌های شورشی، توزیع اعلامیه و اقدامات اعتراضی در ایران یاد کرد و گفت افراد درگیر در این فعالیت‌ها با خطر بازداشت، شکنجه و اعدام روبه‌رو هستند. او مقاومت زندانیان محکوم به مرگ را نمونه‌ای از پایداری مخالفان دانست و حمایت خود را از سازمان مجاهدین اعلام کرد.

پی‌یر برسی

پی‌یر برسی، رئیس حقوق بشر نوین فرانسه، بر ادامهٔ مبارزه در سطح حقوقی و قانونی تأکید کرد. او به تلاش‌های حقوقی برای خارج‌کردن نام سازمان مجاهدین از فهرست‌های تروریستی اشاره کرد و از نقش ژان‌پیر اسپیتزر، وکیل فرانسوی، در این کارزار یاد کرد.

برسی از قربانیان جمهوری اسلامی تجلیل کرد و گفت حمایت حقوقی از جنبش‌های مخالف سرکوب باید ادامه یابد.

ژان‌فرانسوا لوگاره

ژان‌فرانسوا لوگاره، شهردار پیشین منطقهٔ یک پاریس و رئیس بنیاد مطالعات خاورمیانه، مسئلهٔ ایران را یکی از چالش‌های مهم منطقه‌ای و بین‌المللی دانست. او جمهوری اسلامی را یک دیکتاتوری دینی توصیف کرد که برای حفظ قدرت از ترور، کشتار و شکنجه استفاده می‌کند.

لوگاره از شورای ملی مقاومت، طرح ده‌ماده‌ای مریم رجوی، سازمان مجاهدین و کانون‌های شورشی به‌عنوان اجزای یک جایگزین سیاسی نام برد و از تغییر حکومت و پایان تئوکراسی در ایران حمایت کرد.

الکسیس مارتین

الکسیس مارتین، معاون شهردار نانتر، از سوی شهر خود با تظاهرات اعلام همبستگی کرد. او گفت کسانی که به‌دلیل شرکت در اعتراض‌ها و مطالبهٔ زندگی آزاد با حکم اعدام روبه‌رو می‌شوند، مجرم نیستند، بلکه دانشجویان و جوانانی هستند که می‌خواهند آیندهٔ خود را انتخاب کنند.

او سه خواستهٔ مشخص را مطرح کرد: توقف فوری اعدام‌ها، آزادی زندانیان سیاسی و اعمال فشار واقعی از سوی دولت فرانسه بر جمهوری اسلامی.

نجیب بن‌عارفا

نجیب بن‌عارفا، مشاور منطقهٔ او-دو-سن و نمایندهٔ اکولوژیست‌ها، گفت حکومتی که فرمان شلیک به شهروندان خود را صادر می‌کند، مشروعیت اخلاقی خود را از دست می‌دهد. او سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را متهم کرد که برای حفظ قدرت، حتی به بهای آسیب‌دیدن کشور، از خشونت و ایجاد وحشت استفاده می‌کند.

بن‌عارفا شجاعت معترضان ایرانی را مهم‌ترین راه مقابله با سیاست ترس دانست و بر حفظ یاد قربانیان تأکید کرد.

لورانس توبیانا

لورانس توبیانا، رئیس بنیاد اقلیم فرانسه، از سکوت دربارهٔ مبارزهٔ مردم و مقاومت ایران انتقاد کرد. او استمرار مبارزه و خودداری مخالفان از تسلیم را الگویی برای مدافعان دموکراسی توصیف کرد.

علی الزرقان

علی الزرقان، رئیس شورای سوری ـ فرانسوی، از سوی این شورا و بخشی از مخالفان حکومت پیشین سوریه با مقاومت ایران اعلام همبستگی کرد. او مخالفت با اعدام و استفاده از دستگاه قضایی برای حذف مخالفان را نقطهٔ مشترک مبارزهٔ مردم ایران و سوریه دانست.

او با اشاره به پاریس، تهران، دمشق، حلب و دیرالزور، از همبستگی فرامرزی میان جنبش‌های مخالف استبداد سخن گفت و از مبارزهٔ مردم ایران حمایت کرد.

خواسته‌های تظاهرات

مطالبات مطرح‌شده در پیام‌ها، شعارها و سخنرانی‌های تظاهرات را می‌توان در چند محور خلاصه کرد:

خواسته‌های مطرح‌شده در تظاهرات

حوزه	خواسته	توضیح
مجازات اعدام	توقف فوری همهٔ اعدام‌ها	مخالفت با استفاده از اعدام به‌عنوان ابزار سرکوب سیاسی
زندانیان سیاسی	آزادی زندانیان سیاسی	تأکید بر آزادی بازداشت‌شدگان اعتراض‌ها و زندانیان محکوم به مرگ
حقوق بشر	ارجاع پروندهٔ نقض حقوق بشر ایران به شورای امنیت	درخواست افزایش پاسخگویی بین‌المللی جمهوری اسلامی
حمایت بین‌المللی	افزایش فشار سیاسی دولت فرانسه و جامعهٔ جهانی	مشروط‌کردن روابط با حکومت ایران به رعایت حقوق بشر
حق مقاومت	به‌رسمیت‌شناختن حق مقاومت در برابر استبداد	حمایت از جنبش‌های سازمان‌یافتهٔ مخالف جمهوری اسلامی
نظام آینده	تأسیس جمهوری دموکراتیک	نفی هم‌زمان دیکتاتوری دینی و بازگشت سلطنت
حقوق زنان	برابری کامل زنان و مردان	تأکید بر نقش زنان در رهبری سیاسی و آزادی انتخاب پوشش
برنامهٔ سیاسی	حمایت از طرح ده‌ماده‌ای مریم رجوی	انتخابات آزاد، جدایی دین و دولت، لغو اعدام و رعایت حقوق بشر

جایگاه زنان در تظاهرات

نقش زنان در قیام ۱۴۰۱ و آیندهٔ سیاسی ایران از موضوعات اصلی گردهمایی بود. مریم رجوی، مهین افشار، پگاه جهانمیری و سارا نوری در سخنان خود زنان را از نیروهای اصلی اعتراض و تغییر معرفی کردند.

در این سخنرانی‌ها، زنان نه‌تنها قربانیان حجاب اجباری، تبعیض قانونی و خشونت حکومتی، بلکه سازمان‌دهندگان و رهبران اعتراض‌ها توصیف شدند. شعار «زن، مقاومت، آزادی» نیز برای بیان پیوند میان آزادی زنان و تغییر سیاسی در ایران مطرح شد.

شرکت‌کنندگان تأکید کردند آزادی زنان نباید به موضوع پوشش محدود شود و باید حقوق سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و حق مشارکت برابر در تصمیم‌گیری و رهبری را دربرگیرد. این دیدگاه با طرح آزادی‌ها و حقوق زنان شورای ملی مقاومت و طرح ده‌ماده‌ای مریم رجوی همسو بود.

حمایت از طرح ده‌ماده‌ای

شماری از سخنرانان، از جمله مهین افشار و ژان‌فرانسوا لوگاره، از طرح ده‌ماده‌ای مریم رجوی به‌عنوان برنامهٔ پیشنهادی برای ایران پس از جمهوری اسلامی نام بردند.

این طرح بر جمهوری مبتنی بر رأی مردم، تکثرگرایی سیاسی، آزادی احزاب و رسانه‌ها، لغو مجازات اعدام، جدایی دین و دولت، برابری زن و مرد، استقلال قضایی، حقوق برابر ملیت‌ها، سیاست خارجی مبتنی بر همزیستی مسالمت‌آمیز و ایران عاری از سلاح هسته‌ای تأکید دارد.

لغو اعدام و برابری زنان، دو ماده‌ای بودند که بیش از دیگر اجزای طرح با مضمون تظاهرات ارتباط داشتند. سخنرانان حمایت از این برنامه را نقطهٔ مقابل قوانین تبعیض‌آمیز و سیاست اعدام جمهوری اسلامی معرفی کردند.

تأکید بر مقاومت سازمان‌یافته

یکی دیگر از محورهای تظاهرات، ضرورت سازمان‌یافتگی برای تغییر سیاسی بود. سخنرانان حامی شورای ملی مقاومت، سازمان مجاهدین و کانون‌های شورشی را اجزای اصلی مقاومت سازمان‌یافته معرفی کردند.

ژان‌پیر برار گفت فعالیت مخالفان در داخل ایران، با وجود خطر بازداشت و اعدام، نشان می‌دهد مقاومت به خارج از کشور محدود نیست. محسن پویان‌مهر نیز سازمان‌یافتگی، وفاداری به اصول و آمادگی برای پرداخت هزینه را از الزامات مقابله با جمهوری اسلامی دانست.

انتخاب مهناز میمنت به‌عنوان مسئول اول سازمان مجاهدین، که چند روز پیش از تظاهرات اعلام شده بود، در چند سخنرانی بازتاب یافت. مهین افشار، پرنیان سرآمد و زینت میرهاشمی این انتخاب را تبریک گفتند و آن را نشانهٔ ادامهٔ نقش زنان در رهبری این سازمان دانستند.

هم‌زمانی با تظاهرات استکهلم

در همان روز، گروهی از ایرانیان و هواداران مقاومت در استکهلم نیز برنامه‌ای در گرامی‌داشت قیام ۱۴۰۱ برگزار کردند. رسانه‌های سازمان مجاهدین گزارش‌ها و تصاویر این برنامه‌ها را در مجموعه‌ای با عنوان «تظاهرات هموطنان در پاریس و استکهلم» منتشر کردند.

هم‌زمانی این تجمع‌ها بخشی از فعالیت ایرانیان خارج از کشور برای گرامی‌داشت سالگرد قیام و اعتراض به موج اعدام‌ها بود.

گزیده‌هایی از سخنرانی‌ها

مژگان جولایی در آغاز برنامه گفت:

«از نه به اعدام می‌گوییم، چون نمی‌خواهیم فردای ایران با مرگ و طناب دار رقم بخورد. می‌خواهیم فردای ایران، فردای زندگی، آزادی و کرامت انسانی باشد.»

مریم رجوی در پیام خود دربارهٔ قیام ۱۴۰۱ گفت:

«قیامی که با جرقهٔ خون ژینا امینی شعله‌ور شد و سپس با جان‌باختن مظلومانهٔ صفی از جوانان و نوجوانان، در سراسر ایران فروزان شد.»

ژیلبر میتران دربارهٔ مجازات اعدام گفت:

«مجازات اعدام که توسط دستگاه قضایی در ایران اعمال می‌شود، یک موضوع مربوط به عدالت نیست، بلکه ابزاری سیاسی برای ایجاد رعب و وحشت در برابر هرگونه اعتراض است.»

الکسیس مارتین مطالبات خود را چنین خلاصه کرد:

«ما خواستار توقف فوری اعدام‌ها، آزادی زندانیان سیاسی و اعمال فشار واقعی از سوی فرانسه بر این رژیم هستیم.»

سارا نوری دربارهٔ نقش زنان گفت:

«زنان پیشتازان این تغییر تاریخی هستند. آزادی جز از طریق مقاومت به‌دست نمی‌آید و هیچ جامعه‌ای بدون تحقق کامل و بی‌قیدوشرط حقوق زنان دموکراتیک و آزاد نخواهد بود.»

گاه‌شمار رویداد

گاه‌شمار تظاهرات و رویدادهای مرتبط

تاریخ	رویداد
۲۵ شهریور ۱۴۰۱	جان‌باختن مهسا امینی و آغاز اعتراض‌های سراسری
پاییز و زمستان ۱۴۰۱	گسترش قیام به شهرها، دانشگاه‌ها و مدارس و سرکوب معترضان
دی ۱۴۰۴	شکل‌گیری دور دیگری از اعتراض‌ها که در پیام مریم رجوی به آن اشاره شد
۳۰ خرداد ۱۴۰۵ ۲۰ ژوئن ۲۰۲۶	جلوگیری از برگزاری تظاهرات برنامه‌ریزی‌شدهٔ ایرانیان در پاریس، بنا بر سخنان ژیلبر میتران
۱۵ شهریور ۱۴۰۵	انتخاب مهناز میمنت به‌عنوان مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران
۲۱ شهریور ۱۴۰۵ ۱۲ سپتامبر ۲۰۲۶	برگزاری تظاهرات ایرانیان در میدان حقوق بشر پاریس
۲۱ شهریور ۱۴۰۵	انتشار پیام مریم رجوی و گزارش سخنرانی‌های تظاهرات

جستارهای وابسته

• قیام ۱۴۰۱ ایران
• مهسا امینی
• جمعه خونین زاهدان
• اعتراضات دی ۱۴۰۴
• مجازات اعدام در ایران
• ایران بدون اعدام
• زندانیان سیاسی در ایران
• مریم رجوی
• مهناز میمنت
• طرح ده‌ماده‌ای مریم رجوی
• شورای ملی مقاومت ایران
• سازمان مجاهدین خلق ایران
• کانون‌های شورشی
• جنبش دادخواهی
• زن، مقاومت، آزادی
• نه شاه، نه شیخ
• تظاهرات ایرانیان خارج از کشور
• حقوق بشر در ایران
• جمهوری دموکراتیک

پیوند به بیرون

• گزارش کامل تظاهرات و متن سخنرانی‌ها
• متن کامل پیام مریم رجوی