سردار اسعد بختیاری: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران پدیا
پرش به ناوبری پرش به جستجو
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۱۹ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
== زندگینامه سردار اسعد بختیاری ==
{{Infobox
   علی قلی خان بختیاری در سال 1236 درشهر جونقان چهار محال وبختیاری چشم به جهان گشود. '''چهارمین فرزند حسینقلی خان'''ایلخانی بود
| bodystyle    =
| bodyclass    = vcard
| titlestyle  =
| title        =
| abovestyle  = background: #CD853F
| aboveclass  = fn org
| above        = سردار اسعد بختیاری


پدر سردار اسعد حسینقلی خان ایلخانی از رجال متنفذ دوران قاجاریه و ایلخانی بزرگ بختیاری بود که توانست با متحد کردن طوایف مختلف بختیاری به قدرت و موقعیت بزرگی در آن روزگار دست یابد.
| imagestyle  =
| captionstyle =
| image        =[[پرونده:سردار اسعد بختیاری.jpg]]


مادر سردار اسعد بی بی مهری جان (نوه الیاس خان بختیاری و دختر نجف خان از طایفه خوانین دشتک بختیاری) بود.<ref name=":3">دلگرم - [http://www.delgarm.com/albume-gallery/faces/159725-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%B9%D8%AF زندگینامه سردار اسعد بختیاری از کودکی تا مشروطه]</ref>
| caption      =
| headerstyle  = background: #F0E68C
| labelstyle  =
| datastyle    =
| header1 = اطلاعات کلی


علی قلی خان در یکی از با نفوذ ترین خانواده های ایل بزرگ بختیاری یعنی خاندان ایلخانی به دنیا آمد. پدر وی ،حسین قلی خان به مدت 30 سال حاکم بلا منازع ایل بختیاری بود. علی قلی پس از آموختن زبان عربی به تحصیل علوم خارجی ازجمله زبان فرانسه پرداخت. پدرش ،معلمی برای تعلیم وی استخدام نمود  ودر اندک مدتی علاوه بر زبان فارسی درزبان عربی ازجمله صرف ونحو،منطق،بیان و امثله استاد گردید. 
| label2  = نام
| data2  = علی‌قلی‌خان


 - سرداراسعد در سال 1255 شمسی با بی بی مهرجان ازدواج نمود. ونتیجه ی این وصلت پسری بود. که جعفرقلی نام گذاری گردید. که بعدها سردار بهادر وپس از در گذشت علی قلی خان ،به سردار اسعد سوم ملقب گشت.
| label3  = نام کامل
| data3  = علی‌قلی‌خان بختیاری
| label4  = نام‌های دیگر
| data4  =
| label5  = منصب
| data5  = رئیس ایل بختیاری و از فرماندهان فاتحان تهران در جریان مشروطه


در تاریخ 22خرداد 1261ظل سلطان، ولیعهد ناصر الدین شاه  که از قدرت ایلیاتی بختیاری ها واهمه داشت،حسین قلی خان و دو پسرش را برای شرکت در یک رژه نظامی دعوت نمود. پس از مراسم در چهل ستون ازآن ها پذیرایی شد .دراین پذیرایی،یک فنجان قهوه ،آمیخته با زهر به حسین قلی خان داده شد .
| label6  = لقب
| data6  = سردار اسعد بختیاری
| label7  = نژاد
| data7  =
| label8  =
| data8  =
| label9  =
| data9  =
| label10  = زادگاه
| data10  =
| label11  = تخت‌گاه
| data11  =
| label12  = پرچم
| data12  =
| label13  = ملیت
| data13  = ایرانی
| header14 =
| label15  = شناخته شده
| data15  = از فرماندهان فاتحان تهران در جریان مشروطه


سپس وی را روانه زندان ساختند. او پس از دو روز در زندان در گذشت . و همچنین اسفندیار خان و علی قلی خان به دستور ظل سلطان به زندان افتادند. پس از یک سال تحمل زندان به دستور اتابک از زندان آزاد شد . وبه فرماندهی سواران بختیاری منصوب شد. در این دوران وی با اوضاع سیاسی واجتماعی تهران آشنا شد.        رجال وافراد بانفوذ را شناسایی کرد. وبه سال 1272 هجری شمسی به منصب ونشان حمایل امیر تومانی نائل گردید.<ref name=":2">شوشان - [http://shooshan.ir/fa/news/18218/%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%B9%D8%AF-%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A8%D9%88%D8%AF سردار اسعد بختیاری که بود؟]</ref>
| label16  = دوره
| data16  =
| label17  = پیش از
| data17  =
| label18  = پس از
| data18  =
| label19  = دوران سلطنت
| data19  =
| label20  = جنگ‌ها
| data20  =
| label21  =جنگ اول
| data21  =
| label22  = نتیجه جنگ
| data22  =
| label23  = پیامد
| data23  =
| label24  = فرجام پناهندگی
| data24  =
| header25 =
| label26  = نام نیا
| data26  =
| label27  = نام پدر
| data27  = حسینقلی خان ایلخانی
| label28 = نام مادر
| data28  = بی‌بی مهری جان
| label29 = همسران
| data29  = بی‌بی مهرجان
| label30 = فرزندان
| data30  = جعفر قلی خان امیر بهادر
| label31 = برادران
| data31  = نجف‌قلی‌خان صمصام‌السلطنه، اسفندیارخان
}}
'''سردار اسعد بختیاری''' با نام اصلی '''علی‌قلی‌خان بختیاری''' (زاده ۱۲۳۶ خورشیدی، جونقان چهارمحال و [[مردم بختیاری|بختیاری]] - درگذشته ۱ آبان ۱۲۹۶، [[تهران]]) از رؤسای روشنفکر و تحصیل‌کرده بختیاری و فرمانده فاتحین تهران در جریان [[جنبش مشروطه|انقلاب مشروطه]] در ایران بود.<ref name=":5">سایت استان چهارمحال و بختیاری - [http://ch-b.ir/mandegar/علی‌قلی‌خان-بختیاری-سردار-اسعد/ علی‌قلی‌خان بختیاری ( سردار اسعد )]</ref>


 سردار اسعد بختیاری(1236 ـ1296ه.ش) از چهره های مشهور سیاسی اجتماعی تاریخ معاصر ایران و از مفاخر ملی به شمار می رود. وی از سران بزرگ مشروطیت ایران بود که نقش زیادی در تحولات کشور به ویژه در دوران نهضت مشروطیت داشت. درخصوص زندگی و مبارزات وی نظرات متفاوتی ابراز شده است اما همواره به عنوان یکی از چهره های اثرگذار تاریخ ایران مورد احترام بوده است دراین نوشتار زندگانی وی را به اختصار بررسی می نماییم.
خواهرش [[بی‌بی مریم بختیاری]] از [[زنان در جنبش مشروطه|زنان مبارز دوران مشروطه]] و مشوق اصلی او برای [[فتح تهران]] بود.<ref>ایران پدیا - [[بی‌بی مریم بختیاری]]</ref>


   در کتاب تاریخ بختیاری در شرح احوالات وی این گونه آمده است: «...علیقلی خان سردار اسعد، چهارمین فرزند برومند حسینقلی خان ایلخانی کل بختیاری است... در سال 1274 ق/1857 م. در قشلاق بختیاری متولد شد»<sup>1</sup>  پدر سردار اسعد «حسینقلی خان ایلخانی» از رجال متنفذ دورن قاجاریه و ایلخانی بختیاری بود که توانست با متحد کردن طوایف مختلف بختیاری به قدرت و موقعیت بزرگی در آن روزگار دست یابد.  مادر سردار اسعد، «بی بی مهری جان، دختر نجف خان و نوه الیاس خان بختیاری» است. سردار اسعد در کودکی به تعلیم زبان فارسی و عربی پرداخت و  بعدها مطالعات خود را در زمینه های دیگر تکمیل نمود. و بنابر اصول تربیت ایلی  فنون رزم، اسب سواری و تیر اندازی را در دامان طبیعت زیبای بختیاری فرا گرفت.
== زندگی‌نامه سردار اسعد بختیاری ==
سردار اسعد بختیاری در یکی از با نفوذترین خانواده‌های ایل بزرگ بختیاری یعنی خاندان ایلخانی به دنیا آمد.


   قدرت روز افزون حسینقلی خان ایلخانی موجب هراس حکام قاجاریه گردید که در صدد نابودی وی برآمدند و نهایتاً به دستور ناصرالدین شاه و توسط ظل السلطان حاکم اصفهان به قتل رسید. (27 رجب 1299 ق/1882 م.)  پس از قتل حسینقلی خان ایلخانی بلافاصله اسفندیارخان و علیقلی خان سردار اسعد که دو تن از پسران ارشد وی بودند، دستگیرشده و سپس به تهران منتقل و در آنجا زندانی می شوند. سردار اسعد پس از یکسال با وساطت امین اسلطان صدراعظم که روابط نزدیکی با بختیاری داشت از زندان آزاد می گردد و در آنجا به ریاست جمعی از سواران بختیاری که عهده دار امور نظم و امنیت پایتخت بودند برگزیده شد. «سردار اسعد هنگام قتل ناصرالدین شاه در سال 1313 ه.ش با درجه سرتیپی ریاست یکصد سوار بختیاری را داشت و جزو اداره امور دیوانی بود»<sup>3</sup>
پدر سردار اسعد، حسین‌قلی خان ایلخانی از رجال متنفذ [[قاجاریان|دوران قاجاریه]] و ایلخانی بزرگ بختیاری بود که توانست با متحد کردن طوایف مختلف بختیاری به قدرت و موقعیت بزرگی در آن روزگار دست یابد. وی به مدت ۳۰ سال حاکم بلا منازع ایل بختیاری بود.<ref name=":2">شوشان - [http://shooshan.ir/fa/news/18218/سردار-اسعد-بختیاری-که-بود سردار اسعد بختیاری که بود؟]</ref>


    در سال 1318 ق/1900م. سردار اسعد از راه هندوستان به مسافرت اروپا رفت و مدت دوسال در آن دیار اقامت داشت در این مدت زبان فرانسه را فرا گرفت و علاوه بر سیر و سیاحت، به مطالعه تاریخ و فرهنگ و قوانین اروپا یرداخت و در محافل رسمی و پارلمان های کشورهای اروپایی حضور یافت و به عنوان یکی از رجال سیاسی اجتماعی اشتهار یافت.  بار دیگر در سال 1324ق/1906م.  به منظور معالجه چشم به اروپا سفر کرد و در همین سفر بود که با مشروطه خواهان  آشنا شد و در محافل آنها راه یافت.<sup>4</sup> مشروطه طلبان از وی برای پیروزی نهضت مشروطیت کمک خواستند. تلگراف علما نجف مبنی بر حمایت از مشروطه نیز عاملی گردید تا سردار اسعد که روحیه آزادی خواهی و عدالت طلبی داشت برای حمایت از مشروط راسخ تر گردد.
مادر سردار اسعد بی‌بی مهری جان (نوه الیاس خان بختیاری و دختر نجف خان از طایفه خوانین دشتک بختیاری) بود.<ref name=":3">دلگرم - [http://www.delgarm.com/albume-gallery/faces/159725-سردار-اسعد زندگینامه سردار اسعد بختیاری از کودکی تا مشروطه]</ref>


    دکتر مهدی ملک زاده مورخ و از رجال مشروطیت در کتاب خود با « انقلاب مشروطیت ایران» در خصوص شخصیت سردار اسعد می نویسد: «سردار اسعد به اروپا مسافرت کرد و در پاریس پایتخت فرانسه که در آن موقع مهد تمدن و آزادی و اندیشه های تازه و  نوین بود اقامت گزید و در اندک مدتی جذب افکار مترقی و آزادی خواهانه اطرافیان خود شد. چرا که از تجربه تلخی که از دوران استبدادی به خاطر داشت از صمیم قلب آرزو می کرد که روزی ایران از زیر یوغ استبداد رها شده و بتواند به یک آزادی  واقعی و عدالت اجتماعی دست یابد»<ref name=":0">سرزمین ما - [http://sarzamina.blogfa.com/post/16/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%B9%D9%80%D8%AF-%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C زندگینامه سردار اسعد بختیاری]</ref>
علی‌قلی پس از آموختن زبان عربی به تحصیل علوم خارجی ازجمله زبان فرانسه پرداخت. پدرش، معلمی برای تعلیم وی استخدام نمود و در اندک مدتی علاوه بر زبان فارسی در زبان عربی از جمله صرف و نحو، منطق، بیان و امثله استاد گردید.<ref name=":2" />


== مناصب ==
بنا بر اصول تربیت ایلی فنون رزم، اسب‌سواری و تیراندازی را در دامان طبیعت بختیاری فرا گرفت.<ref name=":0">سرزمین ما - [http://sarzamina.blogfa.com/post/16/زندگینامه-سردار-اسعـد-بختیاری زندگینامه سردار اسعد بختیاری]</ref>
1-      در سال 1292 هجری قمری به رتبه سرهنگی نایل آمد.


2-      در سال 1298 هجری قمری رتبه سرتیپی به وی اعطا شد. و عضو کشیکخانه سلطنتی گردید.
وی در سال ۱۲۵۵ خورشیدی با بی‌بی مهرجان ازدواج نمود. ونتیجهٔ این وصلت پسری بود که جعفرقلی نام گذاری گردید و بعدها سردار بهادر و پس از در گذشت علی‌قلی‌خان، به سردار اسعد سوم ملقب گشت.


3-      در سال 1308 هجری قمری ریاست سواران بختیاری در تهران
== اقامت سردار اسعد بختیاری در تهران ==
در تاریخ ۲۲ خرداد ۱۲۶۱ [[مسعود میرزا ظل‌السلطان|ظل السلطان]]، ولیعهد [[ناصرالدین شاه]] که از قدرت ایلیاتی بختیاری‌ها واهمه داشت، حسین‌قلی خان و دو پسرش را برای شرکت در یک رژه نظامی دعوت نمود. پس از مراسم در چهل ستون از آن‌ها پذیرایی شد. در این پذیرایی، یک فنجان قهوه، آمیخته با زهر به حسین‌قلی خان داده شد.


4-      در سال 1311 هجری قمری بعد از فوت برادرش اسفندیار خان به لق سردار اسعد و نشان حمایل مفتخر گردید
سپس وی را روانه زندان ساختند. او پس از دو روز در زندان در گذشت و همچنین اسفندیار خان و علی‌قلی خان به دستور ظل‌السلطان به زندان افتادند. پس از یک سال زندان به دستور [[امین‌السلطان اتابک|اتابک]] از زندان آزاد شد و به فرماندهی سواران بختیاری منصوب شد.<ref name=":2" />


5-      در سال 1323 در دوران پادشاهی مظفر الدین شاه به سمت ایلخانی بختیاری منصوب شد. اما بخاطر برادر بزرگترش از این سمت کناره گیری کرد.
طبق روایت دیگری شاه برای جلوگیری از طغیان سران ایلخانی، علی‌قلی‌خان را به عنوان گروگان در تهران نگاه داشت.


6-      در سال 1327 هجری قمری بعد از فتح تهران به سمت وزیر داخله انتخاب گردید
در این دوران، وی با اوضاع سیاسی و اجتماعی تهران آشنا شد، رجال و افراد مؤثر را شناخته و با بعضی از مأموران سیاسی، از جمله چند تن از دیپلمات‌های انگلیسی آشنا شد و در سال ۱۲۷۲ خورشیدی از طرف شاه قاجار، به منصب، نشان و حمایل امیر تومانی نائل گردید.<ref name=":5" />


7-      در سال 1328 به عنوان وزیر جنگ منصوب گردید.
سردار اسعد هنگام قتل ناصرالدین شاه در سال ۱۳۱۳ خورشیدی با درجه سرتیپی ریاست یکصد سوار بختیاری را داشت و جزء اداره امور دیوانی بود.<ref name=":0" />


8-      در سال 1329 هجری قمری به نشان قدس که بزرگترین امتیاز دولت ایران بود، مفتخر گردید.
== ایلخانی بختیاری ==
سردار اسعد، پس از قتل ناصرالدین شاه، مأمور نظم تهران شد و در زمان [[مظفرالدین شاه]] نیز، فرماندهً سواران بختیاری، با لقب سرتیپی باقی ماند. در سال ۱۲۷۵، هزار تومان مقرری، به پاس وفاداریش به دولت، برای او تعیین گردید. مدتی نیز به عنوان ایلخانی بختیاری، از جانب مظفرالدین شاه انتخاب شد.


9-      سردار اسعد در دوره دوم مجلس دوم شورای ملی به عنوان نماینده مردم تهران به مجلس راه پیدا کرد.<ref name=":4">نگین زاگرس - [http://neginzagros.com/News/Details/1172 سردار اسعد بختیاری]</ref>
اما در این سمت، با رقابت شدید برادرش نجف‌قلی‌خان صمصام‌السلطنه که از او بزرگتر بوده و طبق پیمان‌نامه‌های سران ایل، حق ایلخانی‌گری از آن او بود، مواجه شد و کنار گرفت. وی پس از عزل اتابک، دیگر به گارد سلطنتی مراجعه نکرد و بیشتر اوقات خود را، در بختیاری گذرانید.<ref name=":5" />


== سفر به اروپا ==
== مناصب سردار اسعد بختیاری ==
 سردار پس از سیاحت در کشورهای هندوستان ومصر به مکه مشرف گردید . وسپس به پاریس عازم شد. ایشان به مدت دو سال در پایتخت ها و شهر های مهم اروپا زندگی کرد . شاید نخستین جرقه های فعالیت  های سیاسی و اجتماعی وی در این دوران زده شد. ودراین مدت با فرهنگ وتمدن اروپایی آشنایی بیشتری پیدا کرد.  و در دانشگاه سوربن در رشته کارشناسی علوم سیاسی فارغ التحصیل گردید.  
[[پرونده:سردار اسعد بختیاری در جوانی.jpg|بندانگشتی|سردار اسعد بختیاری در جوانی]]
۱- در سال ۱۲۹۲ هجری قمری به رتبه سرهنگی نایل آمد.


در هنگام اقامت در پاریس به مطالعه وترجمه کتب فرانسه و انگلیسی  همت گماشت. پس از به توپ بستن مجلس، باتجمع آزادی خواهان ومشروطه طلبان دراروپا ،علی قلی خان به جرگه ی آنان پیوست.<ref name=":2" />
۲- در سال ۱۲۹۸ هجری قمری رتبه سرتیپی به وی اعطا شد و عضو کشیک‌خانه سلطنتی گردید.


== بازگشت از اروپا ==
۳- در سال ۱۳۰۸ هجری قمری رئیس سواران بختیاری در تهران شد.
استبداد محمد علی شاهی باعث تأمل و تفکر بسیاری از رجال و روشنفکران شد و یکی از دلایل مراجعت سردار اسعد به ایران نیز همین امر بود.در این بین تشویق ایرانیانی که با او ارتباط داشتند برای مراجعت او به ایران بسیار مؤثر بود.مخبرالسلط هدایت که آن هنگام در اروپا بسر می برد می نویسد:


شاخص میان ایرانیان علیقلی خان سردار اسعد است که غالباً اشخاص مهمی با او مراوده دارند و او را به بازگشت به ایران ورهبری نهضت تشویق می کردند.
۴- در سال ۱۳۱۱ هجری قمری بعد از فوت برادرش اسفندیار خان به لقب سردار اسعد و نشان حمایل مفتخر گردید.


علاوه بر این تشویق ها فتح اصفهان توسط بختیاری ها نیز در ترغیب او بسیار مؤثر بود.سردار اسعد در چنین شرایطی واردایران شد و در اولین قدم به اتحاد ایل بختیاری مضغول شد.پس از آن سردار اسعد جهت اطمینان خاطر خود نیاز به اتحاد با نیروی محلی دیگر در جنوب و جنوب غرب ایران یعنی قشقایی ها و طوایف عرب داشت تا با خاطری آسوده و مطمئن از پشت سر خود عازم فتح تهران شود.
۵- در سال ۱۳۲۳ در دوران پادشاهی مظفر الدین شاه به سمت ایلخانی بختیاری منصوب شد اما بخاطر برادر بزرگترش از این سمت کناره گیری کرد.


ابتدا با شیخ قدرتمند اعراب ایران در خوزستان متحد شد وپس از آن با خوانین قشقایی نیز سوگند نامه ای امضاء کرد و پس از این اقدامات اردوی بختیاری برای حرکت به تهران در اصفهان مستقر شدند.
۶- در سال ۱۳۲۷ هجری قمری بعد از فتح تهران به سمت وزیر داخله انتخاب گردید.


اردوی مجاهدین بختیاری از اصفهان و سواران جنگی سپهدار تنکابنی از دشت همزمان به سمت تهران حرکت کردند و در ۲۴ جمادی الثانی ۱۳۲۷ وارد تهران شدند.<ref name=":1">تاریخ سازان ایل بختیاری - [http://www.koog.blogsky.com/1388/09/19/post-3/ سردار اسعد بختیاری]</ref>
۷- در سال ۱۳۲۸ به عنوان وزیر جنگ منصوب گردید.


== اعضای هیئت مدیره مشروطه ==
۸- در سال ۱۳۲۹ هجری قمری به نشان قدس که بزرگترین امتیاز دولت ایران بود، مفتخر گردید.
پس از پیروزی مشروطه خواهان و پناه بردن محمدعلی شاه، به سفارت روس و به قدرت رسیدن احمدشاه، جمعی از سران مشروطه مجلس عالی را تشکیل دادند تا وضعیت کشور را مشخص سازند.


پس از چندی، این مجلس منحل شد و اداره امور انقلاب مشروطه به هیئت مدیره مشروطه اعطا شد؛ که نام حسن تقی‌زاده، حسینخان نواب، محمدولی خان تنکابنی، '''جعفرقلی خان بختیاری'''، وثوقالدوله و حکیمالملک در میان هیئت مدیره به چشم می‌خورد. وظایف این هیئت، اداره حکومت و کشور تا برگزاری انتخابات بود.
۹- در دوره دوم مجلس دوم شورای ملی به عنوان نماینده مردم تهران به مجلس راه پیدا کرد.<ref name=":4">نگین زاگرس - [http://neginzagros.com/News/Details/1172 سردار اسعد بختیاری]</ref>


از جمله کارهایی که این هیئت مدیره انجام داد، دستور محاکمه و قتل شیخ شهید فضل‌الله نوری، مفاخرالملک و میرزا اسماعیلخان آجودان باشی بود.<ref name=":3" />
== سفر سردار اسعد بختیاری به اروپا ==
سردار اسعد بختیاری پس از سیاحت در کشورهای هندوستان ومصر به مکه رفت. سپس عازم پاریس شد. به مدت دو سال در پایتخت‌ها و شهرهای مهم اروپا زندگی کرد. شاید نخستین جرقه‌های فعالیت‌های سیاسی و اجتماعی وی در این دوران زده شد. در این مدت با فرهنگ وتمدن اروپایی آشنایی بیشتری پیدا کرد و در دانشگاه سوربن در رشته کارشناسی علوم سیاسی فارغ‌التحصیل گردید.


== فتح تهـران ==
در هنگام اقامت در پاریس به مطالعه وترجمه کتب فرانسه و انگلیسی پرداخت.<ref name=":2" />
    پس از این وقایع سردار اسعد تلگراف هایی به برادر خود صمصام السطنه می نماید و از وی می خواهد با متحد نمودن بختیاری و گردآوری سواران برای حمایت از مشروطه عازم فتح اصفهان و تهران شوند. و خود نیز راهی ایران شد. او از راه هندوستان وارد خوزستان گردید و سپس به بختیاری عزیمت نمود. فتح اصفهان به درخواست علما و روحانیون اصفهان صورت گرفت. سردار اسعد و بختیاری ها روابط نزدیکی با روحانی بزرگ اصفهان حاج آقا نوراله نجفی اصفهانی داشتند . بنا به گفته دانشورعلوی(از مشروطه خواهان) در کتاب تاریخ مشروطه ایران: «[سردار اسعد] با حاج آقا نوراله و دیگر آزادی خواهان عضو کمیته برای جلسه ای تشکیل داد و تصمیم تصرف اصفهان به وسیله بختیاری ها در همین نشست گرفته شده بود»<sup>6  </sup>. در این حال صمصام السلطه و ابراهیم خان ضرغام السطنه(از رجال نامدارمشروطه) به اتفاق سواران بختیاری اصفهان را فتح کردند.


   بعد از فتح اصفهان سردار اسعد، رهبری سپاه بختیاری را برای فتح تهران به عهده گرفت.  در کتاب تاریخ ایران نوشته حسن پیرنیا در مورد فتح اصفهان و تهران به دست بختیاری ها آمده است «علیقلی خان سردار اسعد، از روسای روشنفکر این طایفه[بختیاری] که در فرنگستان بود به اصفهان آمد و به دستیاری صمصام السلطنه، اصفهان را از دست قوای دولتی گرفت و ملیّون از چند طرف به عزم فتح تهران و برانداختن شاه عازم پایتخت شدند. و در جنگ مختصری که در قریه بادامک نزدیک کرج اتفاق افتاد، قوای قزاق و سیلاخوریِ حامیان شاه را شکست دادند و در صبح جمادی الاخری 1327 [قمری] وارد تهران شدند.» <sup>7</sup> (25 تیر ماه 1288ه.ش/1909م.) محمد علی شاه به سفارت روسیه پناهنده شد و حکومت مشروطه با خواست مردم اسقرار یافت. «روز آدینه بیست و پنجم تیرماه 1288 (27 جمادی الثانی1327) در تهران روز پر جوشی بود... سردار اسعد و سپهسالار بهارستان را نشیمنگاه گرفته و مردم دسته دسته به آنجا می شتافتند..» <sup>8</sup>
وی در محافل رسمی و پارلمان‌های کشورهای اروپایی حضور یافت و به عنوان یکی از رجال سیاسی اجتماعی شهرت یافت. بار دیگر در سال ۱۳۲۴ هجری قمری / ۱۹۰۶ میلادی به منظور معالجه چشم به اروپا سفر کرد و در همین سفر بود که با مشروطه خواهان آشنا شد و در محافل آنها راه یافت. مشروطه‌طلبان از وی برای پیروزی نهضت مشروطیت کمک خواستند. تلگراف علما نجف مبنی بر حمایت از مشروطه نیز عاملی گردید تا سردار اسعد که روحیه آزادی‌خواهی و عدالت‌طلبی داشت برای حمایت از مشروط راسخ‌تر گردد.<ref name=":0" />


   پروفسور گارثویت نیز در همین زمینه می نویسد: «بختیاری ها در خلال سال های 1911ـ1905 در یک مسیر مهم و پر تشنج گام نهادند و رهبری جنبش مشروطیت ایران را به عهده گرفتند»<sup>9</sup> و در جای دیگر ضمن اشاره به ویژگی های برجسته شخصیت سردار اسعد می گوید: «پر واضح است سردار اسعد می توانست که نقش والا و برجسته ای در جنبش مشروطیت ایفا کند.»<sup>10 </sup> سردار اسعد در کابینه اول مشروطه وزیر داخله بود و در آن شرایط بحرانی به شایستگی کشور را اداره کرد. همچنین در کابینه های بعدی برادرش صمصام السلطنه با رای مجلس شورای ملی رئیس الوزرا(نخست وزیر) حکومت مشروطه گردید. بختیاری ها در جنگ های پس از استقرار مشروطه نیز برای دفاع از حکومت مشروطه رشادت های فراوانی نشان دادند. مجلس شورای ملی دوران مشروطه به پاس خدمات سردار اسعد به کشور از او تجلیل و لوح سپاس ویژه ای به وی اهدا کردند. اما بعدها به دلیل بروز اختلافات فراوان میان مشروطه خواهان، ظهور چهره های جدید و دخالت های بیگانه ، سردار اسعد و بختیاری ها به تدریج از حکومت مشروطه کنار زده شدند.<ref name=":0" />
== بازگشت سردار اسعد بختیاری از اروپا ==
استبداد محمدعلی شاهی باعث تأمل و تفکر بسیاری از رجال و روشنفکران شد و یکی از دلایل مراجعت سردار اسعد به ایران نیز همین امر بود. در این بین تشویق ایرانیانی که با او ارتباط داشتند برای مراجعت او به ایران بسیار مؤثر بود. مخبرالسلطنه هدایت که آن هنگام در اروپا بسر می‌برد می‌نویسد:


- پر واضح است که سردار اسعد می توانست . نقش والا و برجسته ایی در جنبش مشروطیت ایفا کند . سردار اسعد که در کابینه اول مشروطه وزیر داخله بود. در آن شرایط بحرانی به شایستگی کشور را اداره نمود. مجلس شورای ملی در دوران مشروطه به پاس خدمات ارزنده ی سردار اسعد به کشور از ایشان تجلیل ولوح سپاس ویژه ایی به وی اهدا نمودند.  اما بعدها به دلیل بروز اختلافات فراوان میان مشروطه خواهان ، ظهور چهره های جدید و دخالت بیگانگان و اجانب ، سردار اسعد بختیاری ها به تدریج از حکومت مشروطه کنار گذاشته شدند.<ref name=":2" />
شاخص میان ایرانیان علیقلی خان سردار اسعد است که غالباً اشخاص مهمی با او مراوده دارند و او را به بازگشت به ایران ورهبری نهضت تشویق می‌کردند.


== ویژگی های شخصیتی سردار اسعد: ==
علاوه بر این تشویق‌ها فتح اصفهان توسط بختیاری‌ها نیز در ترغیب او بسیار مؤثر بود.<ref name=":1">تاریخ سازان ایل بختیاری - [http://www.koog.blogsky.com/1388/09/19/post-3/ سردار اسعد بختیاری]</ref>
  بی تردید سردار اسعد فردی آزادی خواه، وطن پرست و بیگانه ستیز بود. و در تاریخ و فرهنگ ایران زمین و بختیاری نقش ارزنده ای داشت و به عنوان انسانی فرهنگ دوست و روشنفکر خدمات شایانی را در عرصه های فرهنگی و اجتماعی به ثمر رساند . ادبا و بزرگان تاریخ معاصر ایران از جمله علامه قزوینی، علامه دهخدا ، ملک الشعرا بهار، وحید دستجردی، دکتر مهدی ملکزاده(فرزند ملک المتکلمین) و... از شخصیت ممتاز وی تجلیل کردند. 


    سردار اسعد  از چهره های حامی فرهنگ و هنر ایران بود. برای اولین بار در بختیاری مدارس جدید را تاسیس نمود از جمله در مرکز استان چهارمحال بختیاری و جونقان اولین مدارس جدید را تاسیس کرد.<sup>۱۱</sup>  و معلمینی را از تهران برای تدریس به منطقه اعزام داشت. وی علاقمند به نشر کتاب بود آثاری را از زبان فرانسه ترجمه نمود و به دستور وی  کتاب تاریخ بختیاری تنظیم گردید. بسیاری از جوانان بختیاری به تشویق و با همت وی برای تحصیل به خارج اعزام شدند. شخصیت آرام و عدالت جوی وی باعث گردید که در بختیاری به عنوان میانجی مورد قبول همه باشد و برای رفع اختلافات ایل پیشگام بود. علیرغم دیدگاه های متفاوتی که در خصوص شخصیت و مبارزات سردار اسعد گفته شده است وی به عنوان یکی از اسطوره های سرزمین بختیاری همواره مطرح است.  
پس از این وقایع سردار اسعد تلگراف‌هایی به برادر خود صمصام السطنه می‌نماید و از وی می‌خواهد با متحد نمودن بختیاری و گردآوری سواران برای حمایت از مشروطه عازم فتح اصفهان و تهران شوند و خود نیز راهی ایران شد. او از راه هندوستان وارد خوزستان گردید و سپس به بختیاری عزیمت نمود.<ref name=":0" />


  «سردار اسعد در روز پنج شنبه 14 محرم 1336 ه.ق. برابر با 1917 میلادی در حالیکه از هر دو چشم نابینا و زمین گیر شده بود درگذشت. جنازه‌اش از طرف دولت با تشريفات رسمي و احترام نظامي در حالي که جسد وي روي توپ حمل مي‌شد تشيع گرديد و به اصفهان منتقل گرديد و با احترام و شکوه خاصی در تخت فولاد اصفهان به خاک سپرده شد.<ref name=":0" />
== فتح اصفهان ==
فتح اصفهان به درخواست علما و روحانیون اصفهان صورت گرفت. مشخص نیست که سردار اسعد در حین فتح اصفهان در اروپا بوده است یا این که در ایران بوده است و در این حادثه شرکت داشته است. سردار اسعد و بختیاری‌ها روابط نزدیکی با روحانی بزرگ اصفهان حاج آقا نوراله نجفی اصفهانی داشتند. دانشور علوی (از مشروطه خواهان) در کتاب تاریخ مشروطه ایران گفته‌است «[سردار اسعد] با حاج آقا نوراله و دیگر آزادی خواهان عضو کمیته برای جلسه ای تشکیل داد و تصمیم تصرف اصفهان به وسیله بختیاری‌ها در همین نشست گرفته شده بود».


== اثار و تالیفات ==
بهرحال صمصام السلطه برادر سردار اسعد و ابراهیم خان ضرغام السطنه پسرعموی سردار اسعد (از رجال نامدار مشروطه) به اتفاق سواران بختیاری اصفهان را فتح کردند.<ref name=":0" />
سردار اسعد به کتاب، تاریخ و فرهنگ بسیار علاقمند بود . وی بر زبان فرانسه اشراف و تسلط کافی داشت و کتب بسیاری را از زبان فرانسه به فارسی ترجمه کرد . مانند:
[[پرونده:قوم بختیاری در فتح تهران.jpg|بندانگشتی|قوم بختیاری در فتح تهران]]


1-دختر فرعون اثر الکساندر دوما 1327 ه.ق.
== فتح تهران ==
بعد از فتح اصفهان سردار اسعد، رهبری سپاه بختیاری را برای فتح تهران به عهده گرفت. در کتاب تاریخ ایران نوشته حسن پیرنیا در مورد فتح اصفهان و تهران به دست بختیاری‌ها آمده‌است «علیقلی خان سردار اسعد، از روسای روشنفکر این طایفه [بختیاری] که در فرنگستان بود به اصفهان آمد و به دستیاری صمصام السلطنه، اصفهان را از دست قوای دولتی گرفت و ملیّون از چند طرف به عزم فتح تهران و برانداختن شاه عازم پایتخت شدند. در جنگ مختصری که در قریه بادامک نزدیک کرج اتفاق افتاد، قوای قزاق و سیلاخوریِ حامیان شاه را شکست دادند و در صبح ۲۵ تیر ماه ۱۲۸۸ خورشیدی وارد تهران شدند.»


2-عشق پاریس اثر الکساندر دوماند 1322 ه.ق.
محمد علی شاه به سفارت روسیه پناهنده شد و حکومت مشروطه با خواست مردم اسقرار یافت. آن روز در تهران روز پر جوشی بود… سردار اسعد و سپهسالار به بهارستان را رفتند و مردم دسته دسته به آنجا می‌شتافتند.<ref name=":0" />


3-غاده الانگلیس (بولینا) از جراحی زیدان 1321 ه.ق.
== هیئت مدیره مشروطه ==
پس از پیروزی مشروطه‌خواهان و پناه بردن محمدعلی شاه، به سفارت روس و به قدرت رسیدن احمدشاه، جمعی از سران مشروطه مجلس عالی را تشکیل دادند تا وضعیت کشور را مشخص سازند.


4-هانری سوم 1323 ه.ق.
پس از چندی، این مجلس منحل شد و اداره امور انقلاب مشروطه به هیئت مدیره مشروطه اعطا شد که نام حسن تقی‌زاده، حسینخان نواب، محمدولی خان تنکابنی، جعفرقلی خان بختیاری (پسر سردار اسعد)، وثوق‌الدوله و حکیم‌الملک در میان هیئت مدیره به چشم می‌خورد. وظایف این هیئت، اداره حکومت و کشور تا برگزاری انتخابات بود.


5-هرمس مصری 1324 ه.ق.
از جمله کارهایی که این هیئت مدیره انجام داد، دستور محاکمه و قتل شیخ فضل‌الله نوری، مفاخرالملک و میرزا اسماعیلخان آجودان باشی بود.<ref name=":3" />


6-تاریخ حمیدی (داستان تاریخی درباره سلطان حمید) نوشته پیریگارد 1327 ه.ق.
== درگذشت سردار اسعد بختیاری ==
سردار اسعد در سه چهار سال پایان عمر خانه‌نشین، فلج و از هر دو چشم نابینا بود. وی در سن ۶۳ سالگی در هفتم محرم ۱۳۳۶ هجری قمری در تهران درگذشت. پیکر وی در مراسمی خاص و با تشریفات و احترامات نظامی بر روی توپ در میان انبوه تشیع کنندگان با حضور علماء، رجال سیاسی، شاهزادگان، نمایندگان مجلس، سفرای دولت‌های خارجی و قشرها مختلف مردم از منزل تا مجلس شورای ملی در میدان بهارستان تشیع و از آنجا نیز به دروازه حرم حضرت عبدالعظیم تشیع و به اصفهان منتقل گردید. در شهر اصفهان نیز پس از تشیع با احترام و شکوهی خاص در قبرستان قدیمی و معروف پولاد اصفهان در تکیه میر بختیاری‌ها به خاک سپرده شد. روز تشیع جنازه سردار اسعد در اصفهان، عزای عمومی اعلام گردید و شهر به حالت تعطیل درآمد.<ref name=":4" />


7-وی همچنین دستور جمع اوری کتاب معروف «خلاصه دالعصار فی تاریه البختیار» یا «تاریخ بختیاری» را داد و زیر نظر ایشان کتاب مزبور به نگارش درآمد.
== ویژگی‌های سردار اسعد بختیاری ==
درخصوص زندگی و مبارزات وی نظرات متفاوتی ابراز شده‌است و گویا اختلافاتی نیز بعد از فتح تهران با سایر رهبران مشروطه ازجمله ستارخان و باقرخان داشته است. اما همواره به عنوان یکی از چهره‌های اثرگذار تاریخ ایران مورد احترام بوده‌است.<ref name=":4" />


سردار اسعد همچنان مشوق ترجمه و نشر آثار بی شماری بود از جمله :
سردار اسعد بختیاری فردی آزادی‌خواه، وطن‌پرست و بیگانه‌ستیز بود و در تاریخ و فرهنگ ایران زمین و بختیاری نقش ارزنده‌ای داشت و به عنوان انسانی فرهنگ‌دوست و روشنفکر خدمات شایانی را در عرصه‌های فرهنگی و اجتماعی به ثمر رساند. ادبا و بزرگان تاریخ معاصر ایران از جمله علامه قزوینی، علامه دهخدا، ملک‌الشعرا بهار، وحید دستجردی، دکتر مهدی ملکزاده (فرزند ملک المتکلمین) و… از شخصیت وی تجلیل کردند.


1-پل و ورژنی اثر برنارد دوسن پیر ترجمه ابراهیم نشاط 1324 ه.ق
سردار اسعد از چهره‌های حامی فرهنگ و هنر ایران بود. برای اولین بار در بختیاری مدارس جدید را از جمله در مرکز استان چهارمحال بختیاری و جونقان تأسیس کرد و معلمینی را از تهران برای تدریس به منطقه اعزام داشت. وی علاقمند به نشر کتاب بود. آثاری را از زبان فرانسه ترجمه نمود و به دستور وی کتاب تاریخ بختیاری تنظیم گردید. بسیاری از جوانان بختیاری به تشویق و با همت وی برای تحصیل به خارج اعزام شدند. شخصیت آرام و عدالت‌جوی وی باعث گردید که در بختیاری به عنوان میانجی مورد قبول همه باشد و برای رفع اختلافات ایل پیشگام بود.<ref name=":0" />


2-تاجگذاری شاه سلیمان صفوی اثر شاردن ترجمه علیرضا مترجم السلطنه 1331 ه.ق.
== آثار و تالیفات سردار اسعد بختیاری ==
سردار اسعد به کتاب، تاریخ و فرهنگ بسیار علاقمند بود. وی به زبان فرانسه اشراف و تسلط کافی داشت و کتب بسیاری را از زبان فرانسه به فارسی ترجمه کرد. از جمله:


3-تاریخ سرگذشت بزرگترین سلاطین هخامنشی ایران سیروس کبیر اثر گزنفون ترجمه ضیا الدین منشی 1333 ه.ق.
۱-دختر فرعون اثر الکساندر دوما ۱۳۲۷ هجری قمری


4-دیل گابریل اثر اگوست ماکت 1324 ه.ق.
۲-عشق پاریس اثر الکساندر دوماند ۱۳۲۲ هجری قمری


5-روکامبول اثر بونسون دوترای ترجمه حبیب الله عین الملکی 1326 ه.ق.
۳-غاده الانگلیس (بولینا) از جراحی زیدان ۱۳۲۱ هجری قمری


6-سرگذشت عشق بازی  ناپسری کلنل فرامبر اثر پل دوکک ترجمه 1330 ه.ق.
۴-هانری سوم ۱۳۲۳ هجری قمری


7-سفرنامه شرلی ترجمه اونس خان مساعد السلطنه 1330 ه.ق.
۵-هرمس مصری ۱۳۲۴ هجری قمری


8-شوالیه دار مانتل اثر الکساندر دوما ترجمه عبدالحسین میرزا 1322 ه.ق.
۶-تاریخ حمیدی (داستان تاریخی دربارهٔ سلطان حمید) نوشته پیریگارد ۱۳۲۷ هجری قمری


10-کتاب آبی (گزارش های محرمانه وزارت امور خارجه انگلیس درباره انقلاب مشروطه ایران) ترجمه میرزا سید ابوالقاسم خان
۷-وی همچنین دستور تألیف کتاب معروف «خلاصه دالعصار فی تاریه البختیار» یا «تاریخ بختیاری» را داد و زیر نظر ایشان کتاب مزبور به نگارش درآمد.


11-و.................<ref name=":4" />
سردار اسعد همچنان مشوق ترجمه و نشر آثار بی‌شماری بود از جمله:


== نظرات دیگران ==
۱-پل و ورژنی اثر برنارد دوسن پیر ترجمه ابراهیم نشاط ۱۳۲۴ هجری قمری
ملک زاده دراین باره می نویسد: ایرانیان مهاجر مقیم اروپا ،سردار اسعد را تشویق به رفتن به ایران  و رهبری قیام علیه شاه نمودند.چند نفر از آنها ،ازجمله شکرالله خان معتمد خاقان که بعدها لقب قوام الدوله یافت. به اتفاق سرداراسعد به ایران مراجعت کرد ودر فتح تهران ،با او همراه بود.-مخبر السلطنه هدایت که در این ایام در اروپا بوده است. می نویسد.: فرد شاخص میان ایرانیان ، علی قلی خان سردار اسعد است. گاهی به منزل او می روم وغالباً اشخاص،سر سفره او حاضر می شوند.


مخبر السلطنه سپس می نویسد:که از او خواسته است . تا به ایران رفته،رهبری نهضت را برعهده بگیرد.   اما او گله می کند.که تنها است .مخبر السلطنه می گوید. کار را یک نفر انجام می دهد. .
۲-تاجگذاری شاه سلیمان صفوی اثر شاردن ترجمه علیرضا مترجم السلطنه ۱۳۳۱ هجری قمری


این تشویق های ایرانیان ،باعث حرکت سردار اسعد می شود .
۳-تاریخ سرگذشت بزرگترین سلاطین هخامنشی ایران سیروس کبیر اثر گزنفون ترجمه ضیا الدین منشی ۱۳۳۳ هجری قمری


سردار اسعد دربین خوانین بختیاری امتیازات ویژه ایی داشت. در تاریخ بختیاری که شرح اختلافات و درگیری های داخلی را نگاشته است . بندرت از او در دسته بندی های خانوادگی یاد شده است.سردار اسعد را می توان محور اتحاد در ایل بختیاری دانست.
۴-دیل گابریل اثر اگوست ماکت ۱۳۲۴ هجری قمری


در این باره سردار ظفر می نویسد: حاج علی قلی هیچ وقت مایل به جنگ نبود . وصلح وبرادری را برهر چیزی مقدم  می دانست. 
۵-روکامبول اثر بونسون دوترای ترجمه حبیب‌الله عین الملکی ۱۳۲۶ هجری قمری


وی در امور سیاسی نیز فردی توانا و منحصر به فرد بود. اواین امتیاز ویژه رابا حضور در دستگاه دولتی از زمان ناصر الدین شاه کسب کرده بود. همچنین تحصیلات عالیه و ارتباط با رجال بزرگ  جهان باعث گردیده بود. که این سردار بزرگ و وطن پرست در امورات محوله وجاریه مملکت بسیار موفق و کارآمد باشد. سردار اسعد در آثار رجال معاصر دارای سیمای مثبت وروشنی است. عارف قزوینیاورا دارای اخلاق حسنه ی اسلامی و اعتقادات راسخ دینی دانسته است.
۶-سرگذشت عشق بازی ناپسری کلنل فرامبر اثر پل دوکک ترجمه ۱۳۳۰ هجری قمری


در ادامه می افزاید: علاقه به علم ودانش ومطالعه کتب داخلی و خارجی ،بخصوص مطالعه آثار مربوط به تاریخ وسیاست از ویژگی های اوست. من آن مرحوم را خوب می شناسم .و در تمام مدت اقامت او در پاریس ،هفته ایی دو،سه مرتبه او را می دیدم .وغالباً صحبت ما از تاریخ بود .زیرا که او به تاریخ وسیاست بسیار علاقه مند بود. قزوینی دراین باره اشاره به تالیف کتاب تاریخ بختیاری به دستور او ترجمه کتاب های زیادی از زبان خارجه به زبان فارسی دارد.
۷-سفرنامه شرلی ترجمه اونس خان مساعد السلطنه ۱۳۳۰ هجری قمری


ملک زاده می نویسد:
۸-شوالیه دار مانتل اثر الکساندر دوما ترجمه عبدالحسین میرزا ۱۳۲۲ هجری قمری


حاج علی قلی خان سرداراسعد، که از خوانین روشن فکر بختیاری بود.دبستانی برای فرزندان ایل تاسیس نمود . و معلمینی برای تدریس در آـن مدرسه استخدام کرد.                                و تعدادی از دانش آموزان این مدرسه را برای تحصیلات عالیه به اروپا فرستاد. 
۱۰-کتاب آبی (گزارش‌های محرمانه وزارت امور خارجه انگلیس دربارهٔ انقلاب مشروطه ایران) ترجمه میرزا سیدابوالقاسم خان


دکتر ملک زاده که خود مورخ واز رجال سرشناس مشروطیت بوده در کتاب (انقلاب مشروطیت ایران) در خصوص شخصیت سردار اسعد  چنین می نگارد:سردار اسعدبه اروپا مسافرت کرد .و در پاریس ضمن تحصیل در یکی از دانشگاههای معتبر دنیا، دراین شهر که درآن زمان مهد تمدن ،آزادی واندیشه های تازه و نوین  بود. اقامت گزید.
۱۱-و…<ref name=":4" />


در اندک مدتی جذب افکار مترقی و آزادی خواهانه اطرافیان خود شد. چرا که از تجربه تلخی که در دوران استبدادی به خاطر داشت. ازصمیم قلب آرزو می کرد. که روزی ایران از یوغ استبداد رها شده وبتواند به یک آزادی واقعی و عدالت اجتماعی دست یابد. 
== نظرات دیگران دربارهٔ سردار اسعد بختیاری ==
سردار اسعد در بین خوانین بختیاری امتیازات ویژه‌ای داشت. در تاریخ بختیاری که شرح اختلافات و درگیری‌های داخلی را نگاشته‌است به‌ندرت از او در دسته‌بندی‌های خانوادگی یاد شده‌است. سردار اسعد را می‌توان محور اتحاد در ایل بختیاری دانست.


- کسروی  ، او را مردی دانش دوست و آگاه دل نامیده است. یحیی دولت آبادی نام او را جزء اولین مجلسی که از افراد علم دوست تشکیل شده بود . می آورد.
در این باره سردار ظفر می‌نویسد: حاج‌علی‌قلی هیچ وقت مایل به جنگ نبود و صلح و برادری را بر هر چیزی مقدم می‌دانست.


پروفسور گارثویت نیز در مورد شخصیت بارز سردار اسعد چنین می نگارد: (بختیاری ها در سال های 1905-1911در یک مسیر مهم وپر تشنج گام نهادند. و رهبری جنبش مشروطیت ایران را برعهده گرفتند)<ref name=":2" />
وی در امور سیاسی نیز فردی توانا بود. او این امتیاز را با حضور در دستگاه دولتی از زمان ناصرالدین شاه کسب کرده بود. همچنین تحصیلات عالیه و ارتباط با رجال بزرگ جهان باعث گردیده بود که این سردار بزرگ و وطن‌پرست در امور مملکت موفق باشد. سردار اسعد در آثار رجال معاصر دارای سیمای روشنی است. [[عارف قزوینی]] او را دارای اخلاق حسنهٔ اسلامی و اعتقادات راسخ دینی دانسته‌است. وی در ادامه می‌افزاید: علاقه به علم و دانش و مطالعه کتب داخلی و خارجی، بخصوص مطالعه آثار مربوط به تاریخ وسیاست از ویژگی‌های اوست. من آن مرحوم را خوب می‌شناسم و در تمام مدت اقامت او در پاریس، هفته ایی دو، سه مرتبه او را می‌دیدم وغالباً صحبت ما از تاریخ بود. زیرا که او به تاریخ و سیاست بسیار علاقه‌مند بود.


== قلعه سردار اسعد بختياری ==
ملک‌زاده می‌نویسد: حاج‌علی‌قلی خان سردار اسعد، که از خوانین روشنفکر بختیاری بود دبستانی برای فرزندان ایل تأسیس نمود و معلمینی برای تدریس در آن مدرسه استخدام کرد و تعدادی از دانش‌آموزان این مدرسه را برای تحصیلات عالیه به اروپا فرستاد.
[[پرونده:قلعه سردار اسعد بختياري.jpg|بندانگشتی|قلعه سردار اسعد بختياري]]
جونقان يا جونقون شهري در 38 كيلومتري شهركرد كه مقر سكونت خوانين بختياري بود. علي قلي خان سردار اسعد در سال 1318 ه.ق قلعه يا كاخي در اين محل براي سكونت خود ساخت كه 14 هزار مترمربع مساحت و نماهاي بيروني متفاوتي داشت. ستونهاي سنگي آن هر كدام چند قطعه در اشكال مختلف بنا شده به طوري كه در قسمت بالا اين ستونها چهارگوش است. اين قلعه هم اكنون توسط اداره كل ميراث فرهنگي استان مورد مرمت قرارگرفته است. كاخ قلعه سردار اسعد بختياري هم در فاصله 42 كيلومتري شهركرد و در مركز شهر جونقان واقع شده و فاقد هر گونه كتيبه تاريخ دار است. اين قلعه توسط علي قلي خان سردار اسعد بختياري در زماني كه وي زمامداري ايل بختياري را به عهده داشت ساخته شده. بر اين اساس قدمت آن به بيش از يكصد سال مي رسد. مصالح به كار رفته در اين بناي دو طبقه، خشت، با نماي آجر با ملات گچ و خاك است.<ref>ساز سفر - [http://www.sazesafar.com/%D9%82%D9%84%D8%B9%D9%87-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%B9%D8%AF-%D8%A8%D8%AE%D8%AA%D9%8A%D8%A7%D8%B1%D9%8A/ قلعه سردار اسعد بختياري]</ref>


== درگذشت ==
دکتر ملک‌زاده که خود مورخ و از رجال سرشناس مشروطیت بوده در کتاب (انقلاب مشروطیت ایران) در خصوص شخصیت سردار اسعد چنین می‌نگارد: سردار اسعدبه اروپا مسافرت کرد و در پاریس ضمن تحصیل در یکی از دانشگاه‌های معتبر دنیا، دراین شهر که در آن زمان مهد تمدن، آزادی واندیشه‌های تازه و نوین بود، اقامت گزید. در اندک مدتی جذب افکار مترقی و آزادی خواهانه اطرافیان خود شد. چرا که از تجربه تلخی که در دوران استبدادی به خاطر داشت ازصمیم قلب آرزو می‌کرد که روزی ایران از یوغ استبداد رها شده و بتواند به یک آزادی واقعی و عدالت اجتماعی دست یابد.
- علی قلی خان سردار اسعد سرانجام در روز سه شنبه 1 آبان 1296 هجری شمسی در تهران وبه طرز مشکوکی در گذشت . از طرف دولت با تشریفات رسمی و احترام نظامی در حالی که تابوتش بر روی توپ حمل می شد. با احترام خاصی وبا حضور هزاران تن از مردم تهران تشیع شد. وبه مقبره خانوادگیش واقع در تخت فولاد اصفهان منتقل و به خاک سپرده شد .روحش شاد و یادش گرامی باد.<ref name=":2" />


سردار اسعد در سه چهار سال پایان عمر خانه نشین ، فلج و از هر دو چشم نابینا بود. وی در سن 63 سالگی در هفتم محرم 1336 قمری در تهران در گذشت ، پیکر وی در مراسمی خاص و با تشریفات و احترامات نظامی بر روی توپ در میان انبوه تشیع کنندگان با حضور علماء ، رجال سیاسی، شاهزادگان، نمایندگان مجلس، سفرای دولت های خارجی و اقشار مختلف مردم از منزل تا مجلس شورای ملی در میدان بهارستان تشیع و از انجا نیز به دروازه حرم حضرت عبدالعظیم تشیع و به اصفهان منتقل گردید.  در شهر اصفهان نیز پس از تشیع با احترام و شکوهی خاص در قبرستان قدیمی و معروف پولاد اصفهان در تکیه میر بختیاری ها به خاک سپرده شد. روز تشیع جنازه سردار اسعد در اصفهان، عزای عمومی اعلام گردید و شهر به حاتلت تعطیل در امد.<ref name=":4" />
[[احمد کسروی|کسروی]]، او را مردی دانش‌دوست و آگاه‌دل نامیده‌است. یحیی دولت‌آبادی نام او را در ضمن نفرات اولین مجلسی که از افراد علم‌دوست تشکیل شده بود. می‌آورد.<ref name=":2" />[[پرونده:قلعه سردار اسعد بختياري.jpg|بندانگشتی|قلعه سردار اسعد بختیاری]]پروفسور گارثویت نیز در همین زمینه می‌نویسد: «بختیاری‌ها در خلال سال‌های ۱۹۱۱ – ۱۹۰۵ میلادی در یک مسیر مهم و پر تشنج گام نهادند و رهبری جنبش مشروطیت ایران را به عهده گرفتند». او در جای دیگر ضمن اشاره به ویژگی‌های برجسته شخصیت سردار اسعد می‌گوید: «پر واضح است سردار اسعد می‌توانست که نقش والا و برجسته ای در جنبش مشروطیت ایفا کند.» سردار اسعد در کابینه اول مشروطه وزیر داخله بود و در آن شرایط بحرانی به شایستگی کشور را اداره کرد. همچنین در کابینه‌های بعدی برادرش صمصام السلطنه با رای مجلس شورای ملی رئیس الوزرا (نخست وزیر) حکومت مشروطه گردید.  


== خانه سردار اسعد بختیاری ==
بختیاری‌ها در جنگ‌های پس از استقرار مشروطه نیز برای دفاع از حکومت مشروطه رشادت‌های فراوانی نشان دادند. مجلس شورای ملی دوران مشروطه به پاس خدمات سردار اسعد به کشور از او تجلیل و لوح سپاس ویژه ای به وی اهدا کردند. اما بعدها به دلیل بروز اختلافات فراوان میان مشروطه خواهان، ظهور چهره‌های جدید و دخالت‌های بیگانه، سردار اسعد و بختیاری‌ها به تدریج از حکومت مشروطه کنار زده شدند.<ref name=":0" />
خانه تاریخی سردار اسعد، تنها بنای باقیمانده از مجموعه تاریخی و معروف باغ ایلخانی دوره ناصری و یکی از زیباترین یادگارهای تاریخی شهر تهران است.


این خانه به عنوان یکی از زیباترین خانه‌های مسکونی تهران در سال 1291 شمسی به هزینه جعفر قلی خان بختیاری (سردار اسعد سوم)، در ضلع شمال غربی میدان توپخانه در کوچه باغ ایلخانی که بعدها خیابان علاء الدوله نام گرفت، ساخته شد.
== قلعه سردار اسعد بختیاری در جونقان ==
[[پرونده:قلعه سردار اسعد.jpg|بندانگشتی|قلعه سردار اسعد]]جونقان یا جونقون شهری در ۳۸ کیلومتری شهرکرد است که مقر سکونت خوانین بختیاری بود.


باغ ایلخانی در قسمت غربی خیابان فردوسی یا علاء الدوله سابق شامل مجموعه بزرگی از کوچه میرشکار فعلی تا خیابان جمهوری بوده است که در حال حاضر از این باغ وسیع، تنها قسمت‌های کوچکی به صورت فضای سبز در محوطه بانک ملی شعبه مرکزی باقی مانده است.
سردار اسعد در سال ۱۳۱۸ هجری قمری، قلعه یا کاخی در این محل برای سکونت خود ساخت که ۱۴ هزار متر مربع مساحت و نماهای بیرونی متفاوتی داشت.
[[پرونده:خانه سردار اسعد بختیاری.jpg|بندانگشتی|خانه سردار اسعد بختیاری]]
این بنای تاریخی در محوطه بانک ملی در خیابان فردوسی شهر تهران قرار دارد و به عنوان باشگاه بانک از آن استفاده می‌شود.


این باغ در اوایل قرن بیستم جهت ایجاد بانک ملی ایران توسط دولت به تملک بانک ملی درآمد.
ستونهای سنگی آن هر کدام چند قطعه در اشکال مختلف بنا شده به طوری که در قسمت بالا این ستونها چهارگوش است.


بانک ملی موزه خصوصی خود را در این خانه دایر کرد و مجوزی هم برای بازدید علاقمندان از آن مجموعه نمی‌دهد. این بنا نمودی از ذوق و هنر معماری اواخر دوره قاجاریه است.
کاخ قلعه سردار اسعد بختیاری هم در فاصله ۴۲ کیلومتری شهرکرد و در مرکز شهر جونقان واقع شده و فاقد هر گونه کتیبه تاریخ دار است.


کوچه باغ ایلخانی با کف سنگ فرش و کناره‌های درخت‌کاری شده محل سکونت بسیاری از درباریان قاجار و سفرای خارجی بود. بعد از تغییراتی که در اجرای طرح توسعه شهری مبتنی بر استقرار نظام مدنی که بین سال‌های 1299 تا 1320 شکل گرفت خیابان علاء الدوله به خیابان فردوسی تغییر نام یافت.
این قلعه توسط علی قلی خان سردار اسعد بختیاری در زمانی که وی زمامداری ایل بختیاری را به عهده داشت ساخته شده‌است.


طی ساخت و سازهایی که در سال 1307 در خیابان فردوسی انجام گرفت، بنای صندوق پس‌انداز ملی و دیگر بناهای ادارات مرکزی بانک ملی ساخته شد.
بر این اساس قدمت آن به بیش از یکصد سال می‌رسد. مصالح به کار رفته در این بنای دو طبقه، خشت، با نمای آجر با ملات گچ و خاک است.<ref>ساز سفر - [http://www.sazesafar.com/قلعه-سردار-اسعد-بختياري/ قلعه سردار اسعد بختیاری]</ref>
[[پرونده:داخل خانه سردار اسعد بختیاری.jpg|بندانگشتی|داخل خانه سردار اسعد بختیاری]]
خانه سردار اسعد بختیاری هم که در داخل این مجموعه قرار داشت، توسط بانک ملی ایران خریداری و مورد استفاده‌های گوناگونی از جمله دایره فلاحت و کشاورزی، باشگاه ورزشی، محل پذیرایی از میهمانان، کتابخانه و … قرار گرفت تا اینکه بانک ملی بر آن شد با به نمایش گذاشتن پیشکش‌ها و هدایای نفیسی که از بانک‌های سراسر جهان به بانک ملی ایران فرستاده شده است، این بنا را به موزه بانک ملی ایران تغییر کاربری دهد.


اما موزه بانک ملی، نه برای استفاده عام که موزه‌ای خصوصی شد که تنها میهمانان بانک ملی امکان بازدید از آن را دارند.<ref>سیری در ایران - [http://seeiran.ir/%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%B9%D8%AF-%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C/ خانه سردار اسعد بختیاری]</ref>
== تخریب مجسمه سردار اسعد بختیاری در جمهوری اسلامی ==
مجسمه سردار اسعد بختیاری، در شهر جونقان (از توابع شهرستان فارسان در چهارمحال و بختیاری) تخریب شد. [[پرونده:تخریب مجسمه سردار اسعد در جمهوری اسلامی.jpg|بندانگشتی|تخریب مجسمه سردار اسعد در جمهوری اسلامی]]رسانه‌های رسمی جمهوری اسلامی گزارش کردند که حمله‌کنندگان با پاشیدن نمک به صورت نگهبانان قلعه، وارد محوطه این اثر تاریخی شدند و با تیشه به جان مجسمه سردار مشروطه افتاده و پس از تخریب آن، از محل گریختند؛ بی‌آنکه نشانی از ایشان بر جای بماند!


== تخریب مجسمه سردار اسعد در جمهوری اسلامی ==
این اتفاق که در فاصله کوتاهی از انتقاد یکی از مسئولان استان از ساخت مجسمه سردار اسعد و نامگذاری قلعه وی به نام موزه مشروطه رخ داد، موجب جریحه دار شدن جمعی از مردم منطقه شد.
مجسمه حاج علیقلی خان معروف به سردار اسعد بختیاری، یکی از فاتحان تهران در انقلاب مشروطه در شهر جونقان (از توابع شهرستان فارسان-چهارمحال و بختیاری) تخریب شد.


به گزاش «تابناک»، پیش از ظهر امروز، چند فرد خودسر با حمله به قلعه سردار اسعد، یکی از پیشتازان جنبش مشروطه خواهی ایران، مجسمه این قهرمان ایرانی را با تیشه تخریب کردند. این در حالی است که قرار بود این قلعه در روزهای آتی، به مناسبت هفته میراث فرهنگی تحت عنوان «موزه مشروطیت» افتتاح شود.
در پی انتشار این خبر، فیلمی از چگونگی تخریب مجسمه سردار اسعد در فضایی منتشر شد که حکایت از حضور مأمور انتظامی در محل و انفعال وی داشت؛ اتفاقی عجیب که بر ابهامات تخریب این مجسمه افزود و ناشناس بودن عوامل تخریب را زیر سوال برد!<ref>تابناک - [http://www.tabnak.ir/fa/news/589096/تخریب-مجسمه-سردار-اسعد-بختیاری-به-دست-افراد-خودسر-فیلم تخریب مجسمه سردار اسعد بختیاری به دست افراد خودسر! +فیلم]</ref>
[[پرونده:تخریب مجسمه سردار اسعد در جمهوری اسلامی.jpg|بندانگشتی|تخریب مجسمه سردار اسعد در جمهوری اسلامی]]
آن گونه که منابع آگاه خبر می‌دهند، حمله کنندگان با پاشیدن نمک به صورت نگهبانان قلعه، وارد محوطه این اثر تاریخی شدند و سپس در اقدامی تحریک برانگیز، با تیشه به جان مجسمه سردار مشروطه افتاده و پس از تخریب آن، از محل گریختند؛ بی‌آنکه نشانی از ایشان بر جای بماند! 


این اتفاق که در فاصله کوتاهی از انتقاد یکی از مسئولان استان از ساخت مجسمه سردار اسعد و نامگذاری قلعه وی به نام موزه مشروطه رخ داد، موجب جریحه دار شدن جمعی از مردم منطقه شده و بر این اساس، امید می‌رود عاملان آن شناسایی شده و با ایشان برخورد شود.
یکی از معترضان گفت: «روز جمعه امام جمعه شهر جونقان سردار اسعد بختیاری را فردی ظالم معرفی می‌کند و خواستار برداشته شدن تندیس سردار از خانه مشروطه می‌شود. دو نفر از تندروها نیز با تبر و تیشه به کاخ حمله کرده و تندیس را تخریب کردند.»<ref>بی‌بی‌سی فارسی - [http://www.bbc.com/persian/iran/2016/05/160516_nm_sardar_asaad_police پلیس ایران: تخریب کنندگان مجسمه سردار اسعد بختیاری بازداشت شدند]</ref>


گفتنی است، قلعه سردار اسعد بختیاری یا قلعه مشروطه، مربوط به دوران قارجار در شهر جونقان، به تاریج پنجم دی ۱۳۵۶ با شماره ۱۵۴۸ در فهرست آثار ملی کشورمان به ثبت رسیده و نامگذاری آن به عنوان موزه مشروطه، در شورای فرهنگ عمومی استان به تصویب رسیده است.
== بازماندگان سردار اسعد بختیاری ==
فداکاری‌هایی که ایل بختیاری برای اعاده مشروطیت انجام دادند و تحت فرماندهی سردار اسعد نتایج مهم و مؤثری را نیز به همراه داشت اما به علت نداشتن تجربه سیاسی و پختگی در امور اداری به رغم توان بالای نظامی استفاده نمایند.  


در پی انتشار این خبر، فیلمی از چگونگی تخریب مجسمه سردار اسعد در فضایی منتشر شده که حکایت از حضور مامور انتظامی در محل و انفعال وی دارد؛ اتفاقی عجیب که بر ابهامات تخریب این مجسمه می‌افزاید و ناشناس بودن عوامل تخریب را در هاله ای از ابهام می‌پیچد!<ref>تابناک - [http://www.tabnak.ir/fa/news/589096/%D8%AA%D8%AE%D8%B1%DB%8C%D8%A8-%D9%85%D8%AC%D8%B3%D9%85%D9%87-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%B9%D8%AF-%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%AF%D8%B3%D8%AA-%D8%A7%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%AF-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B3%D8%B1-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85 تخریب مجسمه سردار اسعد بختیاری به دست افراد خودسر! +فیلم]</ref>
پس از مرگ علی‌قلی خان فرزندش جعفر قلی خان امیر بهادر لقب اسعد را به ارث برد و مدتی در کرمان و خراسان حکومت داشت پس از کودتای ۱۲۹۹ به جمع دوستان سردار سپه پیوست و وزارت پست و سپس وزارت جنگ را نیز در سلطنت رضا شاه تجربه کرد ولی در نهایت به دستور [[رضاشاه پهلوی]] به قتل رسید.<ref name=":1" />
 
یکی از معترضان در گفتگو با خبرگزاری تسنیم گفت: "روز جمعه امام جمعه شهر جونقان سردار اسعد بختیاری را فردی ظالم معرفی می‌کند و خواستار برداشته شدن تندیس سردار از خانه مشروطه می‌شود. دو نفر از تندروها نیز با تبر و تیشه به کاخ حمله کرده و تندیس را تخریب کردند."<ref>بی بی سی فارسی - [http://www.bbc.com/persian/iran/2016/05/160516_nm_sardar_asaad_police پلیس ایران: تخریب کنندگان مجسمه سردار اسعد بختیاری بازداشت شدند]</ref>
 
== بازماندگان ==
رشادت و فداکاری هایی که ایل بختیاری برای اعاده مشروطیت انجام دادند و تحت فرماندهی سردار اسعد نتایج مهم و مؤثری رانیز به همراه داشت.اما به علت نداشتن تجربه سیاسی و پختگی درامور اداری به رغم توان بالای نظامی استفاده نمایند.پس از مرگ علیقلی خان فرزندش جعفر قلی خان امیر بهادر لقب اسعد را به ارث برد و مدتی در کرمان و خراسان حکومت داشت پس از کودتای ۱۲۹۹ به جمع دوستان سردار سپه پیوست و وزارت پست و سپس وزارت جنگ را نیز در سلطنت رضا شاه تجربه و در نهایت نیز به دستور رضا شاه پهلوی به قتل رسید.<ref name=":1" />


== جستارهای وابسته ==
== جستارهای وابسته ==
== منابع ==
== منابع ==
{{پانویس}}
{{پانویس}}
[[رده:شخصیت‌ها]]
[[رده:اهالی چهارمحال و بختیاری]]
[[رده:فاتحان تهران در جنبش مشروطه]]
[[رده:سران ایل بختیاری]]
[[رده:فرماندهان نظامی تاریخ ایران]]

نسخهٔ کنونی تا ‏۹ آوریل ۲۰۱۸، ساعت ۱۸:۳۳

سردار اسعد بختیاری
سردار اسعد بختیاری.jpg
اطلاعات کلی
نامعلی‌قلی‌خان
نام کاملعلی‌قلی‌خان بختیاری
منصبرئیس ایل بختیاری و از فرماندهان فاتحان تهران در جریان مشروطه
لقبسردار اسعد بختیاری
ملیتایرانی
شناخته شدهاز فرماندهان فاتحان تهران در جریان مشروطه
نام پدرحسینقلی خان ایلخانی
نام مادربی‌بی مهری جان
همسرانبی‌بی مهرجان
فرزندانجعفر قلی خان امیر بهادر
برادراننجف‌قلی‌خان صمصام‌السلطنه، اسفندیارخان

سردار اسعد بختیاری با نام اصلی علی‌قلی‌خان بختیاری (زاده ۱۲۳۶ خورشیدی، جونقان چهارمحال و بختیاری - درگذشته ۱ آبان ۱۲۹۶، تهران) از رؤسای روشنفکر و تحصیل‌کرده بختیاری و فرمانده فاتحین تهران در جریان انقلاب مشروطه در ایران بود.[۱]

خواهرش بی‌بی مریم بختیاری از زنان مبارز دوران مشروطه و مشوق اصلی او برای فتح تهران بود.[۲]

زندگی‌نامه سردار اسعد بختیاری

سردار اسعد بختیاری در یکی از با نفوذترین خانواده‌های ایل بزرگ بختیاری یعنی خاندان ایلخانی به دنیا آمد.

پدر سردار اسعد، حسین‌قلی خان ایلخانی از رجال متنفذ دوران قاجاریه و ایلخانی بزرگ بختیاری بود که توانست با متحد کردن طوایف مختلف بختیاری به قدرت و موقعیت بزرگی در آن روزگار دست یابد. وی به مدت ۳۰ سال حاکم بلا منازع ایل بختیاری بود.[۳]

مادر سردار اسعد بی‌بی مهری جان (نوه الیاس خان بختیاری و دختر نجف خان از طایفه خوانین دشتک بختیاری) بود.[۴]

علی‌قلی پس از آموختن زبان عربی به تحصیل علوم خارجی ازجمله زبان فرانسه پرداخت. پدرش، معلمی برای تعلیم وی استخدام نمود و در اندک مدتی علاوه بر زبان فارسی در زبان عربی از جمله صرف و نحو، منطق، بیان و امثله استاد گردید.[۳]

بنا بر اصول تربیت ایلی فنون رزم، اسب‌سواری و تیراندازی را در دامان طبیعت بختیاری فرا گرفت.[۵]

وی در سال ۱۲۵۵ خورشیدی با بی‌بی مهرجان ازدواج نمود. ونتیجهٔ این وصلت پسری بود که جعفرقلی نام گذاری گردید و بعدها سردار بهادر و پس از در گذشت علی‌قلی‌خان، به سردار اسعد سوم ملقب گشت.

اقامت سردار اسعد بختیاری در تهران

در تاریخ ۲۲ خرداد ۱۲۶۱ ظل السلطان، ولیعهد ناصرالدین شاه که از قدرت ایلیاتی بختیاری‌ها واهمه داشت، حسین‌قلی خان و دو پسرش را برای شرکت در یک رژه نظامی دعوت نمود. پس از مراسم در چهل ستون از آن‌ها پذیرایی شد. در این پذیرایی، یک فنجان قهوه، آمیخته با زهر به حسین‌قلی خان داده شد.

سپس وی را روانه زندان ساختند. او پس از دو روز در زندان در گذشت و همچنین اسفندیار خان و علی‌قلی خان به دستور ظل‌السلطان به زندان افتادند. پس از یک سال زندان به دستور اتابک از زندان آزاد شد و به فرماندهی سواران بختیاری منصوب شد.[۳]

طبق روایت دیگری شاه برای جلوگیری از طغیان سران ایلخانی، علی‌قلی‌خان را به عنوان گروگان در تهران نگاه داشت.

در این دوران، وی با اوضاع سیاسی و اجتماعی تهران آشنا شد، رجال و افراد مؤثر را شناخته و با بعضی از مأموران سیاسی، از جمله چند تن از دیپلمات‌های انگلیسی آشنا شد و در سال ۱۲۷۲ خورشیدی از طرف شاه قاجار، به منصب، نشان و حمایل امیر تومانی نائل گردید.[۱]

سردار اسعد هنگام قتل ناصرالدین شاه در سال ۱۳۱۳ خورشیدی با درجه سرتیپی ریاست یکصد سوار بختیاری را داشت و جزء اداره امور دیوانی بود.[۵]

ایلخانی بختیاری

سردار اسعد، پس از قتل ناصرالدین شاه، مأمور نظم تهران شد و در زمان مظفرالدین شاه نیز، فرماندهً سواران بختیاری، با لقب سرتیپی باقی ماند. در سال ۱۲۷۵، هزار تومان مقرری، به پاس وفاداریش به دولت، برای او تعیین گردید. مدتی نیز به عنوان ایلخانی بختیاری، از جانب مظفرالدین شاه انتخاب شد.

اما در این سمت، با رقابت شدید برادرش نجف‌قلی‌خان صمصام‌السلطنه که از او بزرگتر بوده و طبق پیمان‌نامه‌های سران ایل، حق ایلخانی‌گری از آن او بود، مواجه شد و کنار گرفت. وی پس از عزل اتابک، دیگر به گارد سلطنتی مراجعه نکرد و بیشتر اوقات خود را، در بختیاری گذرانید.[۱]

مناصب سردار اسعد بختیاری

سردار اسعد بختیاری در جوانی

۱- در سال ۱۲۹۲ هجری قمری به رتبه سرهنگی نایل آمد.

۲- در سال ۱۲۹۸ هجری قمری رتبه سرتیپی به وی اعطا شد و عضو کشیک‌خانه سلطنتی گردید.

۳- در سال ۱۳۰۸ هجری قمری رئیس سواران بختیاری در تهران شد.

۴- در سال ۱۳۱۱ هجری قمری بعد از فوت برادرش اسفندیار خان به لقب سردار اسعد و نشان حمایل مفتخر گردید.

۵- در سال ۱۳۲۳ در دوران پادشاهی مظفر الدین شاه به سمت ایلخانی بختیاری منصوب شد اما بخاطر برادر بزرگترش از این سمت کناره گیری کرد.

۶- در سال ۱۳۲۷ هجری قمری بعد از فتح تهران به سمت وزیر داخله انتخاب گردید.

۷- در سال ۱۳۲۸ به عنوان وزیر جنگ منصوب گردید.

۸- در سال ۱۳۲۹ هجری قمری به نشان قدس که بزرگترین امتیاز دولت ایران بود، مفتخر گردید.

۹- در دوره دوم مجلس دوم شورای ملی به عنوان نماینده مردم تهران به مجلس راه پیدا کرد.[۶]

سفر سردار اسعد بختیاری به اروپا

سردار اسعد بختیاری پس از سیاحت در کشورهای هندوستان ومصر به مکه رفت. سپس عازم پاریس شد. به مدت دو سال در پایتخت‌ها و شهرهای مهم اروپا زندگی کرد. شاید نخستین جرقه‌های فعالیت‌های سیاسی و اجتماعی وی در این دوران زده شد. در این مدت با فرهنگ وتمدن اروپایی آشنایی بیشتری پیدا کرد و در دانشگاه سوربن در رشته کارشناسی علوم سیاسی فارغ‌التحصیل گردید.

در هنگام اقامت در پاریس به مطالعه وترجمه کتب فرانسه و انگلیسی پرداخت.[۳]

وی در محافل رسمی و پارلمان‌های کشورهای اروپایی حضور یافت و به عنوان یکی از رجال سیاسی اجتماعی شهرت یافت. بار دیگر در سال ۱۳۲۴ هجری قمری / ۱۹۰۶ میلادی به منظور معالجه چشم به اروپا سفر کرد و در همین سفر بود که با مشروطه خواهان آشنا شد و در محافل آنها راه یافت. مشروطه‌طلبان از وی برای پیروزی نهضت مشروطیت کمک خواستند. تلگراف علما نجف مبنی بر حمایت از مشروطه نیز عاملی گردید تا سردار اسعد که روحیه آزادی‌خواهی و عدالت‌طلبی داشت برای حمایت از مشروط راسخ‌تر گردد.[۵]

بازگشت سردار اسعد بختیاری از اروپا

استبداد محمدعلی شاهی باعث تأمل و تفکر بسیاری از رجال و روشنفکران شد و یکی از دلایل مراجعت سردار اسعد به ایران نیز همین امر بود. در این بین تشویق ایرانیانی که با او ارتباط داشتند برای مراجعت او به ایران بسیار مؤثر بود. مخبرالسلطنه هدایت که آن هنگام در اروپا بسر می‌برد می‌نویسد:

شاخص میان ایرانیان علیقلی خان سردار اسعد است که غالباً اشخاص مهمی با او مراوده دارند و او را به بازگشت به ایران ورهبری نهضت تشویق می‌کردند.

علاوه بر این تشویق‌ها فتح اصفهان توسط بختیاری‌ها نیز در ترغیب او بسیار مؤثر بود.[۷]

پس از این وقایع سردار اسعد تلگراف‌هایی به برادر خود صمصام السطنه می‌نماید و از وی می‌خواهد با متحد نمودن بختیاری و گردآوری سواران برای حمایت از مشروطه عازم فتح اصفهان و تهران شوند و خود نیز راهی ایران شد. او از راه هندوستان وارد خوزستان گردید و سپس به بختیاری عزیمت نمود.[۵]

فتح اصفهان

فتح اصفهان به درخواست علما و روحانیون اصفهان صورت گرفت. مشخص نیست که سردار اسعد در حین فتح اصفهان در اروپا بوده است یا این که در ایران بوده است و در این حادثه شرکت داشته است. سردار اسعد و بختیاری‌ها روابط نزدیکی با روحانی بزرگ اصفهان حاج آقا نوراله نجفی اصفهانی داشتند. دانشور علوی (از مشروطه خواهان) در کتاب تاریخ مشروطه ایران گفته‌است «[سردار اسعد] با حاج آقا نوراله و دیگر آزادی خواهان عضو کمیته برای جلسه ای تشکیل داد و تصمیم تصرف اصفهان به وسیله بختیاری‌ها در همین نشست گرفته شده بود».

بهرحال صمصام السلطه برادر سردار اسعد و ابراهیم خان ضرغام السطنه پسرعموی سردار اسعد (از رجال نامدار مشروطه) به اتفاق سواران بختیاری اصفهان را فتح کردند.[۵]

قوم بختیاری در فتح تهران

فتح تهران

بعد از فتح اصفهان سردار اسعد، رهبری سپاه بختیاری را برای فتح تهران به عهده گرفت. در کتاب تاریخ ایران نوشته حسن پیرنیا در مورد فتح اصفهان و تهران به دست بختیاری‌ها آمده‌است «علیقلی خان سردار اسعد، از روسای روشنفکر این طایفه [بختیاری] که در فرنگستان بود به اصفهان آمد و به دستیاری صمصام السلطنه، اصفهان را از دست قوای دولتی گرفت و ملیّون از چند طرف به عزم فتح تهران و برانداختن شاه عازم پایتخت شدند. در جنگ مختصری که در قریه بادامک نزدیک کرج اتفاق افتاد، قوای قزاق و سیلاخوریِ حامیان شاه را شکست دادند و در صبح ۲۵ تیر ماه ۱۲۸۸ خورشیدی وارد تهران شدند.»

محمد علی شاه به سفارت روسیه پناهنده شد و حکومت مشروطه با خواست مردم اسقرار یافت. آن روز در تهران روز پر جوشی بود… سردار اسعد و سپهسالار به بهارستان را رفتند و مردم دسته دسته به آنجا می‌شتافتند.[۵]

هیئت مدیره مشروطه

پس از پیروزی مشروطه‌خواهان و پناه بردن محمدعلی شاه، به سفارت روس و به قدرت رسیدن احمدشاه، جمعی از سران مشروطه مجلس عالی را تشکیل دادند تا وضعیت کشور را مشخص سازند.

پس از چندی، این مجلس منحل شد و اداره امور انقلاب مشروطه به هیئت مدیره مشروطه اعطا شد که نام حسن تقی‌زاده، حسینخان نواب، محمدولی خان تنکابنی، جعفرقلی خان بختیاری (پسر سردار اسعد)، وثوق‌الدوله و حکیم‌الملک در میان هیئت مدیره به چشم می‌خورد. وظایف این هیئت، اداره حکومت و کشور تا برگزاری انتخابات بود.

از جمله کارهایی که این هیئت مدیره انجام داد، دستور محاکمه و قتل شیخ فضل‌الله نوری، مفاخرالملک و میرزا اسماعیلخان آجودان باشی بود.[۴]

درگذشت سردار اسعد بختیاری

سردار اسعد در سه چهار سال پایان عمر خانه‌نشین، فلج و از هر دو چشم نابینا بود. وی در سن ۶۳ سالگی در هفتم محرم ۱۳۳۶ هجری قمری در تهران درگذشت. پیکر وی در مراسمی خاص و با تشریفات و احترامات نظامی بر روی توپ در میان انبوه تشیع کنندگان با حضور علماء، رجال سیاسی، شاهزادگان، نمایندگان مجلس، سفرای دولت‌های خارجی و قشرها مختلف مردم از منزل تا مجلس شورای ملی در میدان بهارستان تشیع و از آنجا نیز به دروازه حرم حضرت عبدالعظیم تشیع و به اصفهان منتقل گردید. در شهر اصفهان نیز پس از تشیع با احترام و شکوهی خاص در قبرستان قدیمی و معروف پولاد اصفهان در تکیه میر بختیاری‌ها به خاک سپرده شد. روز تشیع جنازه سردار اسعد در اصفهان، عزای عمومی اعلام گردید و شهر به حالت تعطیل درآمد.[۶]

ویژگی‌های سردار اسعد بختیاری

درخصوص زندگی و مبارزات وی نظرات متفاوتی ابراز شده‌است و گویا اختلافاتی نیز بعد از فتح تهران با سایر رهبران مشروطه ازجمله ستارخان و باقرخان داشته است. اما همواره به عنوان یکی از چهره‌های اثرگذار تاریخ ایران مورد احترام بوده‌است.[۶]

سردار اسعد بختیاری فردی آزادی‌خواه، وطن‌پرست و بیگانه‌ستیز بود و در تاریخ و فرهنگ ایران زمین و بختیاری نقش ارزنده‌ای داشت و به عنوان انسانی فرهنگ‌دوست و روشنفکر خدمات شایانی را در عرصه‌های فرهنگی و اجتماعی به ثمر رساند. ادبا و بزرگان تاریخ معاصر ایران از جمله علامه قزوینی، علامه دهخدا، ملک‌الشعرا بهار، وحید دستجردی، دکتر مهدی ملکزاده (فرزند ملک المتکلمین) و… از شخصیت وی تجلیل کردند.

سردار اسعد از چهره‌های حامی فرهنگ و هنر ایران بود. برای اولین بار در بختیاری مدارس جدید را از جمله در مرکز استان چهارمحال بختیاری و جونقان تأسیس کرد و معلمینی را از تهران برای تدریس به منطقه اعزام داشت. وی علاقمند به نشر کتاب بود. آثاری را از زبان فرانسه ترجمه نمود و به دستور وی کتاب تاریخ بختیاری تنظیم گردید. بسیاری از جوانان بختیاری به تشویق و با همت وی برای تحصیل به خارج اعزام شدند. شخصیت آرام و عدالت‌جوی وی باعث گردید که در بختیاری به عنوان میانجی مورد قبول همه باشد و برای رفع اختلافات ایل پیشگام بود.[۵]

آثار و تالیفات سردار اسعد بختیاری

سردار اسعد به کتاب، تاریخ و فرهنگ بسیار علاقمند بود. وی به زبان فرانسه اشراف و تسلط کافی داشت و کتب بسیاری را از زبان فرانسه به فارسی ترجمه کرد. از جمله:

۱-دختر فرعون اثر الکساندر دوما ۱۳۲۷ هجری قمری

۲-عشق پاریس اثر الکساندر دوماند ۱۳۲۲ هجری قمری

۳-غاده الانگلیس (بولینا) از جراحی زیدان ۱۳۲۱ هجری قمری

۴-هانری سوم ۱۳۲۳ هجری قمری

۵-هرمس مصری ۱۳۲۴ هجری قمری

۶-تاریخ حمیدی (داستان تاریخی دربارهٔ سلطان حمید) نوشته پیریگارد ۱۳۲۷ هجری قمری

۷-وی همچنین دستور تألیف کتاب معروف «خلاصه دالعصار فی تاریه البختیار» یا «تاریخ بختیاری» را داد و زیر نظر ایشان کتاب مزبور به نگارش درآمد.

سردار اسعد همچنان مشوق ترجمه و نشر آثار بی‌شماری بود از جمله:

۱-پل و ورژنی اثر برنارد دوسن پیر ترجمه ابراهیم نشاط ۱۳۲۴ هجری قمری

۲-تاجگذاری شاه سلیمان صفوی اثر شاردن ترجمه علیرضا مترجم السلطنه ۱۳۳۱ هجری قمری

۳-تاریخ سرگذشت بزرگترین سلاطین هخامنشی ایران سیروس کبیر اثر گزنفون ترجمه ضیا الدین منشی ۱۳۳۳ هجری قمری

۴-دیل گابریل اثر اگوست ماکت ۱۳۲۴ هجری قمری

۵-روکامبول اثر بونسون دوترای ترجمه حبیب‌الله عین الملکی ۱۳۲۶ هجری قمری

۶-سرگذشت عشق بازی ناپسری کلنل فرامبر اثر پل دوکک ترجمه ۱۳۳۰ هجری قمری

۷-سفرنامه شرلی ترجمه اونس خان مساعد السلطنه ۱۳۳۰ هجری قمری

۸-شوالیه دار مانتل اثر الکساندر دوما ترجمه عبدالحسین میرزا ۱۳۲۲ هجری قمری

۱۰-کتاب آبی (گزارش‌های محرمانه وزارت امور خارجه انگلیس دربارهٔ انقلاب مشروطه ایران) ترجمه میرزا سیدابوالقاسم خان

۱۱-و…[۶]

نظرات دیگران دربارهٔ سردار اسعد بختیاری

سردار اسعد در بین خوانین بختیاری امتیازات ویژه‌ای داشت. در تاریخ بختیاری که شرح اختلافات و درگیری‌های داخلی را نگاشته‌است به‌ندرت از او در دسته‌بندی‌های خانوادگی یاد شده‌است. سردار اسعد را می‌توان محور اتحاد در ایل بختیاری دانست.

در این باره سردار ظفر می‌نویسد: حاج‌علی‌قلی هیچ وقت مایل به جنگ نبود و صلح و برادری را بر هر چیزی مقدم می‌دانست.

وی در امور سیاسی نیز فردی توانا بود. او این امتیاز را با حضور در دستگاه دولتی از زمان ناصرالدین شاه کسب کرده بود. همچنین تحصیلات عالیه و ارتباط با رجال بزرگ جهان باعث گردیده بود که این سردار بزرگ و وطن‌پرست در امور مملکت موفق باشد. سردار اسعد در آثار رجال معاصر دارای سیمای روشنی است. عارف قزوینی او را دارای اخلاق حسنهٔ اسلامی و اعتقادات راسخ دینی دانسته‌است. وی در ادامه می‌افزاید: علاقه به علم و دانش و مطالعه کتب داخلی و خارجی، بخصوص مطالعه آثار مربوط به تاریخ وسیاست از ویژگی‌های اوست. من آن مرحوم را خوب می‌شناسم و در تمام مدت اقامت او در پاریس، هفته ایی دو، سه مرتبه او را می‌دیدم وغالباً صحبت ما از تاریخ بود. زیرا که او به تاریخ و سیاست بسیار علاقه‌مند بود.

ملک‌زاده می‌نویسد: حاج‌علی‌قلی خان سردار اسعد، که از خوانین روشنفکر بختیاری بود دبستانی برای فرزندان ایل تأسیس نمود و معلمینی برای تدریس در آن مدرسه استخدام کرد و تعدادی از دانش‌آموزان این مدرسه را برای تحصیلات عالیه به اروپا فرستاد.

دکتر ملک‌زاده که خود مورخ و از رجال سرشناس مشروطیت بوده در کتاب (انقلاب مشروطیت ایران) در خصوص شخصیت سردار اسعد چنین می‌نگارد: سردار اسعدبه اروپا مسافرت کرد و در پاریس ضمن تحصیل در یکی از دانشگاه‌های معتبر دنیا، دراین شهر که در آن زمان مهد تمدن، آزادی واندیشه‌های تازه و نوین بود، اقامت گزید. در اندک مدتی جذب افکار مترقی و آزادی خواهانه اطرافیان خود شد. چرا که از تجربه تلخی که در دوران استبدادی به خاطر داشت ازصمیم قلب آرزو می‌کرد که روزی ایران از یوغ استبداد رها شده و بتواند به یک آزادی واقعی و عدالت اجتماعی دست یابد.

کسروی، او را مردی دانش‌دوست و آگاه‌دل نامیده‌است. یحیی دولت‌آبادی نام او را در ضمن نفرات اولین مجلسی که از افراد علم‌دوست تشکیل شده بود. می‌آورد.[۳]

قلعه سردار اسعد بختیاری

پروفسور گارثویت نیز در همین زمینه می‌نویسد: «بختیاری‌ها در خلال سال‌های ۱۹۱۱ – ۱۹۰۵ میلادی در یک مسیر مهم و پر تشنج گام نهادند و رهبری جنبش مشروطیت ایران را به عهده گرفتند». او در جای دیگر ضمن اشاره به ویژگی‌های برجسته شخصیت سردار اسعد می‌گوید: «پر واضح است سردار اسعد می‌توانست که نقش والا و برجسته ای در جنبش مشروطیت ایفا کند.» سردار اسعد در کابینه اول مشروطه وزیر داخله بود و در آن شرایط بحرانی به شایستگی کشور را اداره کرد. همچنین در کابینه‌های بعدی برادرش صمصام السلطنه با رای مجلس شورای ملی رئیس الوزرا (نخست وزیر) حکومت مشروطه گردید.

بختیاری‌ها در جنگ‌های پس از استقرار مشروطه نیز برای دفاع از حکومت مشروطه رشادت‌های فراوانی نشان دادند. مجلس شورای ملی دوران مشروطه به پاس خدمات سردار اسعد به کشور از او تجلیل و لوح سپاس ویژه ای به وی اهدا کردند. اما بعدها به دلیل بروز اختلافات فراوان میان مشروطه خواهان، ظهور چهره‌های جدید و دخالت‌های بیگانه، سردار اسعد و بختیاری‌ها به تدریج از حکومت مشروطه کنار زده شدند.[۵]

قلعه سردار اسعد بختیاری در جونقان

قلعه سردار اسعد

جونقان یا جونقون شهری در ۳۸ کیلومتری شهرکرد است که مقر سکونت خوانین بختیاری بود.

سردار اسعد در سال ۱۳۱۸ هجری قمری، قلعه یا کاخی در این محل برای سکونت خود ساخت که ۱۴ هزار متر مربع مساحت و نماهای بیرونی متفاوتی داشت.

ستونهای سنگی آن هر کدام چند قطعه در اشکال مختلف بنا شده به طوری که در قسمت بالا این ستونها چهارگوش است.

کاخ قلعه سردار اسعد بختیاری هم در فاصله ۴۲ کیلومتری شهرکرد و در مرکز شهر جونقان واقع شده و فاقد هر گونه کتیبه تاریخ دار است.

این قلعه توسط علی قلی خان سردار اسعد بختیاری در زمانی که وی زمامداری ایل بختیاری را به عهده داشت ساخته شده‌است.

بر این اساس قدمت آن به بیش از یکصد سال می‌رسد. مصالح به کار رفته در این بنای دو طبقه، خشت، با نمای آجر با ملات گچ و خاک است.[۸]

تخریب مجسمه سردار اسعد بختیاری در جمهوری اسلامی

مجسمه سردار اسعد بختیاری، در شهر جونقان (از توابع شهرستان فارسان در چهارمحال و بختیاری) تخریب شد.

تخریب مجسمه سردار اسعد در جمهوری اسلامی

رسانه‌های رسمی جمهوری اسلامی گزارش کردند که حمله‌کنندگان با پاشیدن نمک به صورت نگهبانان قلعه، وارد محوطه این اثر تاریخی شدند و با تیشه به جان مجسمه سردار مشروطه افتاده و پس از تخریب آن، از محل گریختند؛ بی‌آنکه نشانی از ایشان بر جای بماند!

این اتفاق که در فاصله کوتاهی از انتقاد یکی از مسئولان استان از ساخت مجسمه سردار اسعد و نامگذاری قلعه وی به نام موزه مشروطه رخ داد، موجب جریحه دار شدن جمعی از مردم منطقه شد.

در پی انتشار این خبر، فیلمی از چگونگی تخریب مجسمه سردار اسعد در فضایی منتشر شد که حکایت از حضور مأمور انتظامی در محل و انفعال وی داشت؛ اتفاقی عجیب که بر ابهامات تخریب این مجسمه افزود و ناشناس بودن عوامل تخریب را زیر سوال برد![۹]

یکی از معترضان گفت: «روز جمعه امام جمعه شهر جونقان سردار اسعد بختیاری را فردی ظالم معرفی می‌کند و خواستار برداشته شدن تندیس سردار از خانه مشروطه می‌شود. دو نفر از تندروها نیز با تبر و تیشه به کاخ حمله کرده و تندیس را تخریب کردند.»[۱۰]

بازماندگان سردار اسعد بختیاری

فداکاری‌هایی که ایل بختیاری برای اعاده مشروطیت انجام دادند و تحت فرماندهی سردار اسعد نتایج مهم و مؤثری را نیز به همراه داشت اما به علت نداشتن تجربه سیاسی و پختگی در امور اداری به رغم توان بالای نظامی استفاده نمایند.

پس از مرگ علی‌قلی خان فرزندش جعفر قلی خان امیر بهادر لقب اسعد را به ارث برد و مدتی در کرمان و خراسان حکومت داشت پس از کودتای ۱۲۹۹ به جمع دوستان سردار سپه پیوست و وزارت پست و سپس وزارت جنگ را نیز در سلطنت رضا شاه تجربه کرد ولی در نهایت به دستور رضاشاه پهلوی به قتل رسید.[۷]

جستارهای وابسته

منابع