سیاوش جمشیدی خیرآبادی

سیاوش جمشیدی خیرآبادی
سیاوش جمشیدی خیرآبادی
درگذشت	۱۱ مهر ۱۴۰۵ زندان مرکزی شهرکرد، ایران
علت مرگ	اعدام
محل زندگی	شهرکرد
ملیت	ایرانی
تابعیت	ایرانی
سال‌های فعالیت	۱۴۰۴
شناخته‌شده برای	شرکت در اعتراضات سراسری دی‌ماه ۱۴۰۴
شهر خانگی	شهرکرد
جنبش	اعتراضات سراسری علیه جمهوری اسلامی
مخالفان	حکومت جمهوری اسلامی ایران
اتهام‌ها	محاربه از طریق کشیدن سلاح گرم و شلیک با آن؛ اجتماع و تبانی علیه امنیت کشور
مجازات‌ها	اعدام
وضعیت گناهکاری	اعدام‌شده
والدین	خدامراد جمشیدی خیرآبادی

سیاوش جمشیدی خیرآبادی (درگذشتهٔ ۱۱ مهر ۱۴۰۵) شهروند اهل شهرکرد و از بازداشت‌شدگان اعتراضات سراسری دی‌ماه ۱۴۰۴ بود که با اتهام‌های «محاربه از طریق کشیدن سلاح گرم و شلیک با آن» و «اجتماع و تبانی علیه امنیت کشور» به اعدام محکوم شد. حکم اعدام او سحرگاه شنبه ۱۱ مهر ۱۴۰۵ در زندان مرکزی شهرکرد اجرا شد.

جمشیدی خیرآبادی در ارتباط با اعتراضاتی که در روزهای ۱۸ و ۱۹ دی ۱۴۰۴ در محدودهٔ خیابان ناصرخسرو شهرکرد برگزار شد، تحت تعقیب قرار گرفت و روز ۲۱ دی بازداشت شد. قوهٔ قضائیه جمهوری اسلامی مدعی شد که او در جریان اعتراضات با سلاح گرم به سوی نیروهای یگان ویژه شلیک کرده و در سازمان‌دهی معترضان از طریق فضای مجازی نقش داشته است. منابع حقوق‌بشری، در مقابل، دربارهٔ دسترسی مؤثر او به وکیل، شرایط بازجویی، چگونگی اخذ اعترافات منتسب و رعایت تضمین‌های دادرسی عادلانه ابراز تردید کرده‌اند.

شورای ملی مقاومت ایران اعدام سیاوش جمشیدی خیرآبادی را محکوم کرد و آن را بخشی از سیاست حکومت برای ایجاد هراس و جلوگیری از گسترش اعتراضات دانست. این شورا از سازمان ملل متحد و نهادهای بین‌المللی حقوق‌بشر خواست برای توقف اعدام زندانیان سیاسی و بازداشت‌شدگان اعتراضات اقدام کنند.

زندگی و مشخصات فردی

اطلاعات منتشرشده دربارهٔ تاریخ تولد، تحصیلات، شغل و زندگی شخصی سیاوش جمشیدی خیرآبادی محدود است. منابع حقوق‌بشری او را فرزند خدامراد و از اهالی و ساکنان شهرکرد، مرکز استان چهارمحال و بختیاری، معرفی کرده‌اند.

نام او پس از بازداشت در ارتباط با اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ و صدور حکم اعدام در رسانه‌ها مطرح شد. تا زمان اجرای حکم، اطلاعات مستقلی دربارهٔ سن، وضعیت خانوادگی و فعالیت‌های او پیش از اعتراضات منتشر نشده بود.

اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴

سیاوش جمشیدی خیرآبادی از شرکت‌کنندگان اعتراضاتی بود که در روزهای ۱۸ و ۱۹ دی ۱۴۰۴ در شهرکرد برگزار شد. بنا بر گزارش «حقوق بشر در ایران»، بخشی از این اعتراضات در خیابان ناصرخسرو شهرکرد جریان داشت.

قوهٔ قضائیه جمهوری اسلامی حضور او در اعتراضات را «مکرر» توصیف کرد و مدعی شد که جمشیدی خیرآبادی از طریق فضای مجازی با افراد دیگر ارتباط داشته و آنان را برای حضور در اعتراضات ترغیب کرده است. این نهاد همچنین مدعی شد که وی در جریان اعتراض ۱۸ دی با سلاح گرم سه گلوله به سوی مأموران یگان ویژه شلیک کرده است.

این ادعاها اغلب از گزارش مرکز رسانهٔ قوهٔ قضائیه و اظهارات منتسب به جمشیدی خیرآبادی در دوران بازداشت منشأ گرفته‌اند. گزارش مستقلی از روند بازجویی یا امکان بررسی عمومی مدارک پرونده منتشر نشده است.

بازداشت

سیاوش جمشیدی خیرآبادی روز ۲۱ دی ۱۴۰۴، دو تا سه روز پس از اعتراضات شهرکرد، بازداشت شد. منابع حکومتی مدعی شدند هنگام بازداشت یک قبضه سلاح کمری همراه او بوده و یک قبضه سلاح ام۴ و دو خشاب نیز کشف شده است.

پس از بازداشت، او دوران بازجویی و تحقیقات مقدماتی را بدون دسترسی مؤثر به وکیل انتخابی گذراند. گزارش «حقوق بشر در ایران» محرومیت وی از وکیل در مرحلهٔ تحقیقات را ناشی از اجرای تبصرهٔ مادهٔ ۴۸ قانون آیین دادرسی کیفری دانسته است. بر اساس این تبصره، در برخی پرونده‌های امنیتی، متهم در مرحلهٔ تحقیقات مقدماتی تنها می‌تواند از میان وکلای مورد تأیید رئیس قوهٔ قضائیه وکیل انتخاب کند.

او پس از پایان بازجویی به زندان مرکزی شهرکرد منتقل شد.

اتهام‌ها

اتهام‌های اصلی مطرح‌شده علیه سیاوش جمشیدی خیرآبادی عبارت بودند از:

• «محاربه از طریق کشیدن سلاح گرم و شلیک با آن»
• «اجتماع و تبانی علیه امنیت کشور»

قوهٔ قضائیه مدعی بود که او به سوی نیروهای انتظامی شلیک کرده و از طریق ارتباط با افراد دیگر در فضای مجازی در سازمان‌دهی اعتراضات نقش داشته است. هرانا این موارد را به‌عنوان ادعاهای مرکز رسانهٔ قوهٔ قضائیه گزارش کرد و تأکید داشت که اطلاعات منتشرشده بر روایت همین نهاد استوار است.

رسانه‌های حکومتی همچنین مدعی شدند که جمشیدی خیرآبادی پیش‌تر پرونده‌های قضایی مرتبط با نگهداری سلاح غیرمجاز و جرایم دیگری داشته است. شورای ملی مقاومت ایران این توصیف‌ها را تلاشی برای توجیه اعدام یکی از بازداشت‌شدگان اعتراضات دانست.

محاکمه و صدور حکم

پروندهٔ سیاوش جمشیدی خیرآبادی پس از صدور کیفرخواست به یکی از شعب دادگاه انقلاب استان چهارمحال و بختیاری فرستاده شد. دادگاه او را به اتهام محاربه و اجتماع و تبانی علیه امنیت کشور به اعدام محکوم کرد.

قوهٔ قضائیه اعلام کرد که جلسهٔ دادگاه با حضور وکیل متهم برگزار شده است؛ با این حال، مشخص نکرد که وکیل حاضر در دادگاه، انتخاب جمشیدی خیرآبادی بوده یا از سوی دستگاه قضایی تعیین شده است. همچنین اطلاعاتی دربارهٔ نام قاضی، شمارهٔ شعبه، تاریخ جلسات دادگاه، مدت محاکمه و محتوای دفاعیات منتشر نشد.

پس از صدور حکم، درخواست فرجام‌خواهی او در دیوان عالی کشور بررسی و رد شد. پرونده سپس برای اجرای حکم به شعبهٔ اجرای احکام دادسرای شهرکرد فرستاده شد.

اعترافات منتسب

قوهٔ قضائیه بخشی از اظهارات و تصاویر منتسب به سیاوش جمشیدی خیرآبادی را منتشر کرد و آنها را اعتراف او به حمل و استفاده از سلاح معرفی کرد. منابع حقوق‌بشری گفته‌اند شرایط نگهداری، بازجویی و اخذ این اظهارات روشن نیست و مشخص نشده که آیا او هنگام بیان آنها به وکیل دسترسی داشته است یا خیر.

«حقوق بشر در ایران» این اظهارات را «اعترافات اجباری» توصیف کرد و نوشت که انتشار فیلم اعترافات بدون روشن‌شدن شرایط روحی و جسمی متهم، ضرورت انجام تحقیقی مستقل را از میان نمی‌برد.

کانون حقوق بشر ایران نیز اعلام کرد که روایت رسمی پرونده تا حد زیادی بر اظهارات اخذشده در مرحلهٔ تحقیقات مقدماتی استوار بوده است؛ در حالی که اطلاعات کافی دربارهٔ مدت بازجویی، شرایط نگهداری و امکان حضور وکیل هنگام ثبت این اظهارات ارائه نشده است.

ابهام‌های روند دادرسی

نهادهای حقوق‌بشری چند ابهام اصلی را دربارهٔ پروندهٔ سیاوش جمشیدی خیرآبادی مطرح کرده‌اند:

• مشخص نبودن دسترسی او به وکیل انتخابی در مراحل بازداشت و تحقیقات مقدماتی؛
• روشن نبودن شرایط اخذ اعترافات منتسب به او؛
• نبود اطلاعات عمومی دربارهٔ نام قاضی، شمارهٔ شعبه و جزئیات جلسات دادگاه؛
• اتکای بخش مهمی از روایت رسمی به اعترافات و گزارش مأموران؛
• نبود امکان بررسی مستقل مدارک و ادلهٔ پرونده؛
• سرعت طی‌شدن مراحل بازداشت، محاکمه، فرجام‌خواهی و اجرای حکم اعدام.

کانون حقوق بشر ایران نوشته است که حضور یک وکیل در جلسهٔ دادگاه به‌تنهایی برای تضمین حق دفاع کافی نیست و متهم باید از زمان بازداشت و در تمام مراحل تحقیقات به مشاورهٔ حقوقی مؤثر دسترسی داشته باشد.

بر پایهٔ مادهٔ ۱۴ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی، هر متهم حق دارد از محاکمه‌ای عادلانه برخوردار باشد، برای دفاع از خود فرصت و امکانات کافی داشته باشد و مجبور به اقرار علیه خود نشود. کمیتهٔ حقوق بشر سازمان ملل متحد نیز اعلام کرده است که صدور حکم اعدام پس از محاکمه‌ای که تضمین‌های دادرسی عادلانه در آن رعایت نشده باشد، می‌تواند نقض حق حیات مندرج در مادهٔ ۶ میثاق محسوب شود.

اجرای حکم اعدام

حکم اعدام سیاوش جمشیدی خیرآبادی سحرگاه شنبه ۱۱ مهر ۱۴۰۵، برابر با ۳ اکتبر ۲۰۲۶، اجرا شد. «حقوق بشر در ایران» محل اجرای حکم را زندان مرکزی شهرکرد اعلام کرد. خبرگزاری هرانا با استناد به اطلاعیهٔ قوهٔ قضائیه اجرای حکم را تأیید کرد، اما نوشت که در اطلاعیهٔ رسمی به محل دقیق اجرای اعدام اشاره نشده بود.

سازمان حقوق بشری هانا نیز جمشیدی خیرآبادی را یکی از بازداشت‌شدگان اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ معرفی کرد و اعلام نمود که وی پس از محکومیت به اتهام محاربه و اجتماع و تبانی علیه امنیت کشور اعدام شده است.

اطلاعاتی دربارهٔ آخرین ملاقات، نحوهٔ اطلاع‌رسانی به خانواده، تحویل پیکر یا محل دفن او در منابع مورد استفاده منتشر نشده است.

واکنش شورای ملی مقاومت ایران

دبیرخانهٔ شورای ملی مقاومت ایران در ۱۱ مهر ۱۴۰۵ با انتشار اطلاعیه‌ای اعدام سیاوش جمشیدی خیرآبادی را محکوم کرد. این شورا او را «زندانی قیام دی‌ماه» نامید و اجرای حکم را در ادامهٔ اعدام معترضان و با هدف ایجاد رعب در جامعه ارزیابی کرد.

در این اطلاعیه آمده است که حکومت جمهوری اسلامی با اعدام پی‌درپی بازداشت‌شدگان اعتراضات در پی جلوگیری از گسترش اعتراضات اجتماعی است. شورای ملی مقاومت از ملل متحد و سازمان‌های بین‌المللی مدافع حقوق‌بشر خواست برای توقف اعدام زندانیان سیاسی و زندانیان اعتراضات اقدام فوری انجام دهند.

این شورا همچنین خواستار بازدید یک هیئت حقیقت‌یاب بین‌المللی از زندان‌های ایران و بررسی وضعیت زندانیان سیاسی محکوم به اعدام شد.

زمینهٔ اعدام

اعدام سیاوش جمشیدی خیرآبادی سه روز پس از اعدام علی همتی و مجید نیک‌اندیش، دو تن دیگر از بازداشت‌شدگان اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴، انجام شد. علی همتی و مجید نیک‌اندیش در ۸ مهر ۱۴۰۵ در مشهد اعدام شدند.

هم‌زمانی این اعدام‌ها موجب شد نهادهای مخالف جمهوری اسلامی آنها را بخشی از تشدید برخورد حکومت با شرکت‌کنندگان در اعتراضات سراسری بدانند. کانون حقوق بشر ایران نوشت که اجرای احکام اعدام برای معترضان در فضای امنیتی را می‌توان در چارچوب افزایش هزینهٔ اعتراض و ایجاد بازدارندگی اجتماعی بررسی کرد، هرچند تعیین انگیزهٔ دقیق حکومت تنها بر اساس متن پرونده ممکن نیست.

گاه‌شمار

گاه‌شمار پروندهٔ سیاوش جمشیدی خیرآبادی

تاریخ	رویداد
۱۸ و ۱۹ دی ۱۴۰۴	شرکت در اعتراضات شهرکرد
۲۱ دی ۱۴۰۴	بازداشت و آغاز بازجویی
نامشخص	انتقال به زندان مرکزی شهرکرد
نامشخص	محاکمه در دادگاه انقلاب استان چهارمحال و بختیاری و صدور حکم اعدام
پیش از مهر ۱۴۰۵	رد درخواست فرجام‌خواهی در دیوان عالی کشور
۱۱ مهر ۱۴۰۵	اجرای حکم اعدام در شهرکرد

جستارهای وابسته

• اعتراضات سراسری دی‌ماه ۱۴۰۴
• علی همتی
• مجید نیک‌اندیش
• اعدام در ایران
• اعدام زندانیان سیاسی در ایران
• نقض حقوق بشر در جمهوری اسلامی ایران
• محاربه
• زندان مرکزی شهرکرد
• شورای ملی مقاومت ایران