علی همتی
| علی همتی علی همتی سیستانی | |
|---|---|
 | |
| درگذشت | ۸ مهر ۱۴۰۵ زندان وکیل‌آباد مشهد |
| علت مرگ | اعدام با طناب دار |
| محل زندگی | مشهد |
| ملیت | ایرانی |
| نام‌های دیگر | علی همتی سیستانیان |
| تابعیت | ایرانی |
| شناخته‌شده برای | از بازداشت‌شدگان اعتراضات سراسری دی ۱۴۰۴ |
| نقش‌های برجسته | شرکت در اعتراضات منطقهٔ طبرسی مشهد |
| شهر خانگی | مشهد |
| جنبش | اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ |
| مخالفان | حکومت جمهوری اسلامی ایران |
| اتهام‌ها | محاربه |
| مجازات‌ها | اعدام |
| وضعیت گناهکاری | محکوم‌شده در دادگاه انقلاب؛ روند دادرسی مورد اعتراض نهادهای حقوق‌بشری |
| فرزندان | ۲ |
| والدین | حسن همتی |
علی همتی، با نام کامل علی همتی سیستانی یا علی همتی سیستانیان (درگذشتهٔ ۸ مهر ۱۴۰۵)، معترض ۳۳ ساله و از بازداشت‌شدگان اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ در مشهد بود. او در ارتباط با اعتراضات ۱۸ دی‌ماه در منطقهٔ طبرسی مشهد بازداشت و با اتهام «محاربه» روبه‌رو شد. شعبهٔ یکم دادگاه انقلاب مشهد او را به اعدام محکوم کرد و حکم صادرشده پس از تأیید در دیوان عالی کشور، بامداد ۸ مهر ۱۴۰۵ در زندان وکیل‌آباد مشهد اجرا شد.[۱][۲]
قوهٔ قضائیه جمهوری اسلامی، همتی و مجید نیک‌اندیش را از سازمان‌دهندگان اعتراضات منطقهٔ طبرسی معرفی کرد و مدعی شد آنان در تخریب و آتش‌زدن اموال و درگیری با نیروهای حکومتی نقش داشته‌اند. منابع حقوق‌بشری، در مقابل، از محاکمهٔ شتاب‌زده، شکنجه و استفاده از اعترافات اجباری خبر دادند. اطلاعات مستقلی که چگونگی انتساب کشته‌شدن نیروهای حکومتی به این دو معترض را اثبات کند، منتشر نشد.[۳][۴]
زندگی شخصی
بر پایهٔ اطلاعات منتشرشده از سوی سازمان حقوق بشر ایران، علی همتی هنگام اعدام ۳۳ سال داشت و اهل مشهد بود. هه‌نگاو او را متأهل و پدر دو فرزند معرفی کرده است. قوهٔ قضائیه نیز نام پدر او را حسن اعلام کرد. اطلاعات بیشتری دربارهٔ تاریخ دقیق تولد، تحصیلات، شغل و زندگی خانوادگی او منتشر نشده است.[۱][۲][۳]
نام خانوادگی او در گزارش‌های مختلف به دو صورت «سیستانی» و «سیستانیان» نوشته شده است. هه‌نگاو و سازمان حقوق بشر ایران نام او را علی همتی سیستانی ثبت کرده‌اند، اما برخی گزارش‌های برگرفته از اطلاعیهٔ قوهٔ قضائیه از نام علی همتی سیستانیان استفاده کرده‌اند.[۱][۳]
اعتراضات منطقهٔ طبرسی مشهد
علی همتی در جریان اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ در مشهد بازداشت شد. یکی از کانون‌های اعتراض در این شهر، منطقهٔ طبرسی بود که در ۱۸ دی‌ماه صحنهٔ تجمع، بستن خیابان‌ها و درگیری میان معترضان و نیروهای حکومتی شد. قوهٔ قضائیه اعلام کرد در جریان این رویدادها چهار نفر از نیروهای امنیتی و انتظامی کشته شدند.[۳]
رسانهٔ قوهٔ قضائیه، همتی و مجید نیک‌اندیش را «فعالان و لیدرهای» اعتراضات منطقهٔ طبرسی خواند. این توصیف، بخشی از روایت دستگاه قضایی دربارهٔ پرونده بود و هیچ گزارش مستقلی دربارهٔ وجود یک ساختار رهبری مشخص یا جایگاه سازمانی این دو معترض منتشر نشد.[۵][۳]
بازداشت و بازجویی
تاریخ دقیق بازداشت علی همتی در گزارش‌های حقوق‌بشری مشخص نشده و تنها از بازداشت او در جریان یا پس از اعتراضات دی‌ماه یاد شده است. مقام‌های قضایی گفتند نیروهای امنیتی برخی از معترضان را در محل اعتراض و گروهی دیگر را پس از بررسی تصاویر دوربین‌های شهری شناسایی و بازداشت کردند، اما روشن نکردند همتی در کدام گروه قرار داشت.[۲][۳]
هه‌نگاو گزارش داد که همتی در ماه‌های بازداشت تحت شکنجه قرار گرفت و به اعتراف اجباری وادار شد. این گزارش می‌گوید او پس از طی مراحل بازجویی به زندان وکیل‌آباد مشهد انتقال یافت. اطلاعاتی دربارهٔ مدت نگهداری او در سلول انفرادی و امکان تماس منظم با خانواده منتشر نشده است.[۲]
اتهام‌های دستگاه قضایی
قوهٔ قضائیه علی همتی را به آتش‌زدن یک فروشگاه زنجیره‌ای با کوکتل مولوتف، بستن مسیر عبور و مرور، تخریب اموال و مجروح‌کردن یکی از نیروهای حکومتی متهم کرد. دستگاه قضایی مدعی شد همتی در بازجویی و دادگاه این اتهام‌ها را پذیرفته است.[۳]
در روایت رسمی همچنین ادعا شد که همتی و نیک‌اندیش کالاهایی را از فروشگاه خارج و به منزل همتی منتقل کرده‌اند. این ادعاها بر اعترافات منسوب به متهمان و تصاویر مورد استناد نهادهای امنیتی استوار بود و امکان بررسی مستقل مدارک پرونده برای رسانه‌ها و نهادهای حقوق‌بشری فراهم نشد.[۴][۱]
قوهٔ قضائیه اعتراضات منطقهٔ طبرسی را به کشته‌شدن چهار نیروی حکومتی مرتبط کرد؛ با این حال، سازمان حقوق بشر ایران نوشت اتهام‌ها و اعترافات منتشرشده دربارهٔ همتی و نیک‌اندیش تنها به مجروح‌کردن دو نیروی بسیج اشاره داشت و مدرکی مبنی بر مرگ آن افراد بر اثر اقدامات منتسب به این دو متهم ارائه نشده بود.[۱]
محاکمه و حکم اعدام
بر اساس گزارش هه‌نگاو، شعبهٔ یکم دادگاه انقلاب مشهد به ریاست قاضی غلامرضا اکبری در اردیبهشت ۱۴۰۵ علی همتی را به اتهام «محاربه» به اعدام محکوم کرد. حکم او در تیرماه همان سال در دیوان عالی کشور تأیید شد.[۲]
قوهٔ قضائیه مدعی شد دادگاه با حضور متهمان و وکلای آنان برگزار شده است. با این حال، نام وکلای پرونده، امکان برخورداری متهمان از وکیل انتخابی، شمار جلسات دادگاه و فرصت ارائه‌شده برای دفاع منتشر نشد. سازمان حقوق‌بشری هانا نیز بر نامشخص‌بودن شرایط اخذ اعترافات و نحوهٔ دسترسی آنان به وکیل مستقل تأکید کرد.[۳][۴]
اعدام
حکم اعدام علی همتی بامداد چهارشنبه ۸ مهر ۱۴۰۵، برابر با ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۶، همراه با حکم مجید نیک‌اندیش اجرا شد. هه‌نگاو محل اجرای حکم را زندان وکیل‌آباد مشهد اعلام کرد. در گزارش‌های منتشرشده اطلاعاتی دربارهٔ آخرین ملاقات، زمان انتقال به سلول انفرادی و تحویل پیکر به خانواده ارائه نشده است.[۲][۴]
سازمان حقوق بشر ایران اعلام کرد با اعدام همتی و نیک‌اندیش، شمار معترضان اعدام‌شده در ارتباط با اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ از ۲۷ اسفند همان سال تا ۸ مهر ۱۴۰۵ به دست‌کم ۳۱ نفر رسید. این سازمان اجرای احکام اعدام را بخشی از استفادهٔ حکومت از مجازات مرگ برای سرکوب اعتراضات سیاسی توصیف کرد.[۱]
واکنش‌ها
سازمان مجاهدین خلق ایران اعدام علی همتی و مجید نیک‌اندیش را اقدامی برای سرکوب و ایجاد رعب در جامعه دانست و از آنان به‌عنوان معترضان و سازمان‌دهندگان اعتراضات طبرسی یاد کرد. مریم رجوی نیز در واکنش به این اعدام‌ها، خواستار اقدام جامعهٔ بین‌المللی برای متوقف‌کردن اعدام معترضان در ایران شد.[۵]
سازمان حقوق بشر ایران این دو اعدام را محکوم کرد و از دولت‌ها خواست موضوع استفاده از مجازات اعدام برای سرکوب سیاسی را در مناسبات خود با جمهوری اسلامی در اولویت قرار دهند. هه‌نگاو نیز همتی و نیک‌اندیش را زندانی سیاسی و از بازداشت‌شدگان اعتراضات دی‌ماه معرفی کرد.[۱][۲]
گاه‌شمار
۱۸ دی ۱۴۰۴: برگزاری اعتراضات و درگیری‌ها در منطقهٔ طبرسی مشهد.
دی‌ماه ۱۴۰۴: بازداشت علی همتی در ارتباط با اعتراضات مشهد.
اردیبهشت ۱۴۰۵: صدور حکم اعدام در شعبهٔ یکم دادگاه انقلاب مشهد.
تیر ۱۴۰۵: تأیید حکم در دیوان عالی کشور.
۸ مهر ۱۴۰۵: اجرای حکم اعدام در زندان وکیل‌آباد مشهد.
جستارهای وابسته
نقض حقوق بشر در جمهوری اسلامی ایران
منابع
- ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ ۱٫۴ ۱٫۵ ۱٫۶ سازمان حقوق بشر ایران، اعدام علی همتی سیستانی و مجید نیک‌اندیش از معترضان دی‌ماه در مشهد، ۸ مهر ۱۴۰۵.
- ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ ۲٫۴ ۲٫۵ ۲٫۶ سازمان حقوق بشری هه‌نگاو، مشهد؛ اجرای حکم اعدام علی همتی سیستانی و مجید نیک‌اندیش، دو زندانی سیاسی و از بازداشت‌شدگان اعتراضات دی‌ماه، ۸ مهر ۱۴۰۵.
- ↑ ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ ۳٫۳ ۳٫۴ ۳٫۵ ۳٫۶ ۳٫۷ خبرگزاری هرانا، اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴؛ علی همتی و مجید نیک‌اندیش اعدام شدند، ۸ مهر ۱۴۰۵.
- ↑ ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ ۴٫۳ سازمان حقوق‌بشری هانا، اجرای حکم اعدام علی همتی سیستانیان و مجید نیک‌اندیش در مشهد، ۸ مهر ۱۴۰۵.
- ↑ ۵٫۰ ۵٫۱ سازمان مجاهدین خلق ایران، اعدام علی همتی و مجید نیک‌اندیش به‌عنوان لیدرهای قیام طبرسی مشهد، ۸ مهر ۱۴۰۵.