مژگان پارسایی

مژگان پارسایی
مژگان پارسایی
محل زندگی	ایران، عراق و آلبانی
ملیت	ایرانی
تابعیت	ایرانی
پیشه	فعال سیاسی
نهاد	سازمان مجاهدین خلق ایران؛ ارتش آزادی‌بخش ملی ایران
شناخته‌شده برای	مسئول اول پیشین سازمان مجاهدین؛ فرمانده قرارگاه اشرف؛ جانشین فرمانده ارتش آزادی‌بخش؛ ریاست شورای مرکزی مجاهدین
نقش‌های برجسته	مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران، جانشین رهبری مقاومت در اشرف و لیبرتی، فرمانده اشرف اول
دوره	مسئول اول سازمان مجاهدین از ۱۳۸۰ تا ۱۳۸۴
پس از	بهشته شادرو
پیش از	صدیقه حسینی
حزب سیاسی	سازمان مجاهدین خلق ایران
جنبش	مقاومت ایران
مخالفان	حکومت جمهوری اسلامی ایران
عضو هیئت	شورای مرکزی سازمان مجاهدین خلق ایران
دین	اسلام
مذهب	شیعه
منصب	مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران

مژگان پارسایی از اعضای ارشد سازمان مجاهدین خلق ایران، از فرماندهان ارتش آزادی‌بخش ملی ایران و پنجمین زنی است که پس از مریم رجوی به مسئولیت اول سازمان مجاهدین رسید. او در شهریور ۱۳۸۰ به‌عنوان مسئول اول انتخاب شد و تا شهریور ۱۳۸۴ این مسئولیت را برعهده داشت.

مژگان پارسایی در جریان حملهٔ نیروهای ائتلاف به عراق در سال ۱۳۸۲، فرماندهی و ادارهٔ قرارگاه اشرف را برعهده داشت. او در روزهای ۱۹ و ۲۰ اردیبهشت ۱۳۸۲ ریاست هیئت مذاکره‌کنندهٔ مجاهدین با ژنرال ری اودیرنو، فرمانده آمریکایی، را برعهده گرفت. نتیجهٔ مذاکرات، توافقی دربارهٔ گردآوری تسلیحات ارتش آزادی‌بخش و تمرکز اعضای آن در اشرف بود.

او پس از پایان مسئول‌اولی نیز با عناوین «جانشین رهبری مقاومت در اشرف»، «جانشین فرمانده ارتش آزادی‌بخش» و «فرمانده اشرف اول» فعالیت کرد. مژگان پارسایی در مهر ۱۳۹۳، هنگام آغاز روند تشکیل شورای مرکزی متشکل از هزار زن، به ریاست شورای مرکزی سازمان مجاهدین خلق ایران معرفی شد.

پیوستن به سازمان مجاهدین

مژگان پارسایی پیش از انتخاب به مسئول‌اولی، سال‌ها در بخش‌های مختلف سازمان و ارتش آزادی‌بخش فعالیت کرده و به سطوح مرکزی و فرماندهی رسیده بود.

مژگان پارسایی در شمار نسلی از زنان سازمان مجاهدین قرار دارد که پس از تحولات درونی این سازمان در دهه‌های ۱۳۶۰ و ۱۳۷۰، مسئولیت‌های سیاسی، تشکیلاتی و نظامی را برعهده گرفتند.

سازمان مجاهدین این روند را بخشی از سیاست سپردن مسئولیت‌های واقعی رهبری به زنان و مقابله با مناسبات مردسالارانه معرفی می‌کند. مژگان پارسایی در سال‌های بعد هم در مقام مسئول اول و هم در فرماندهی قرارگاه اشرف، یکی از چهره‌های شاخص این مسئولیت‌پذیری بود.

انتخاب به‌عنوان مسئول اول

مژگان پارسایی در شهریور ۱۳۸۰ به‌عنوان مسئول اول سازمان مجاهدین انتخاب شد. او پس از بهشته شادرو این مسئولیت را برعهده گرفت.

مسئول اول در سازمان مجاهدین معادل دبیرکل یا عالی‌ترین مسئول اجرایی در برخی احزاب سیاسی توصیف شده است. مسئول اول وظیفهٔ پیشبرد برنامه‌ها و خطوط سازمان را برعهده دارد و باید در برابر شورای مرکزی و دیگر نهادهای سازمان پاسخگو باشد.

انتخاب مسئول اول در مجاهدین از سال ۱۳۷۲ به‌صورت دوره‌ای انجام می‌شود. این فرایند در سه مرحله یا «سه شور» برگزار می‌شود:

1. نامزدها ابتدا در شورای مرکزی معرفی و با رأی مخفی بررسی می‌شوند؛
2. مسئولان و کادرهای بخش‌های مختلف دربارهٔ نامزدها رأی می‌دهند؛
3. نامزد نهایی در اجتماع سراسری اعضای سازمان به رأی گذاشته می‌شود.

دورهٔ مسئول اول دو سال است و می‌تواند تمدید شود. مژگان پارسایی از سال ۱۳۸۰ تا ۱۳۸۴، طی دو دوره، مسئول اول سازمان بود. پس از او صدیقه حسینی این مسئولیت را برعهده گرفت.

دوران مسئول‌اولی

دورهٔ مسئول‌اولی مژگان پارسایی با یکی از بحرانی‌ترین مقاطع فعالیت سازمان مجاهدین هم‌زمان بود. حملهٔ ایالات متحده و متحدانش به عراق در اسفند ۱۳۸۱ و فروردین ۱۳۸۲، سقوط حکومت صدام حسین و استقرار نیروهای ائتلاف، وضعیت سازمان و ارتش آزادی‌بخش را در عراق دگرگون کرد.

قرارگاه‌ها و مراکز مجاهدین در جریان جنگ هدف بمباران قرار گرفتند. سازمان مجاهدین اعلام کرد که نیروهایش با وجود حملات، از درگیری با نیروهای آمریکایی خودداری کردند. پارسایی سال‌ها بعد در سخنرانی خود در اشرف ۳ گفت دستور سازمان این بود که اعضای ارتش آزادی‌بخش حتی در صورت شلیک نیروهای مقابل، به سوی نیروهای آمریکایی تیراندازی نکنند.

در این دوره، مژگان پارسایی افزون بر مسئول‌اولی سازمان، فرماندهی قرارگاه اشرف و مسئولیت مذاکره با فرماندهان نیروهای ائتلاف را برعهده داشت.

مذاکرات با نیروهای آمریکایی

زمینهٔ مذاکرات

پس از سقوط حکومت عراق در بهار ۱۳۸۲، نیروهای آمریکایی قرارگاه‌ها و مواضع ارتش آزادی‌بخش را محاصره کردند. مجاهدین در آن زمان دارای یگان‌های زرهی، توپخانه، سلاح‌های سبک و سنگین و انبارهای مهمات بودند.

گفت‌وگوهای اولیه میان نمایندگان مجاهدین و نیروهای آمریکایی به توافق آتش‌بس و سپس مذاکرات دربارهٔ سرنوشت نیروها و تسلیحات ارتش آزادی‌بخش انجامید.

مذاکره با ژنرال اودیرنو

در روزهای ۱۹ و ۲۰ اردیبهشت ۱۳۸۲، هیئتی از سازمان مجاهدین به ریاست مژگان پارسایی با هیئت نظامی آمریکا به ریاست ژنرال ری اودیرنو مذاکره کرد. پارسایی در آن هنگام مسئول اول سازمان و جانشین فرمانده ارتش آزادی‌بخش بود.

بر اساس روایت مجاهدین، مذاکرات در شرایطی انجام شد که اشرف از زمین و هوا در محاصرهٔ نیروهای آمریکایی قرار داشت. موضوع اصلی گفت‌وگوها تسلیحات، تمرکز نیروهای سازمان در اشرف و وضعیت آیندهٔ اعضای ارتش آزادی‌بخش بود.

سازمان مجاهدین تأکید کرده است که توافق حاصل‌شده «تسلیم» نبود، بلکه ترتیبی برای گردآوری و حفاظت از تسلیحات و تمرکز نیروها در اشرف بود. در روایت منتشرشده از مذاکرات، پارسایی با استفاده از تعبیر «تسلیم» به مخالفت برخاست و گفت اعضای مجاهدین تحت هیچ شرایطی حاضر به تسلیم سیاسی و آرمانی نیستند؛ ولو یکایک آنها از دم تیغ گذرانده شوند.

توافق گردآوری تسلیحات

در پایان مذاکرات، توافقی دربارهٔ گردآوری تسلیحات و تمرکز نیروهای ارتش آزادی‌بخش در قرارگاه اشرف امضا شد. پس از آن، سازمان مجاهدین موافقت کرد تسلیحات و مهمات خود را به نیروهای آمریکایی تحویل دهد؛ در مقابل، مسئولیت حفاظت از اعضای سازمان برعهدهٔ نیروهای آمریکا قرار گرفت.

بر اساس اظهارات مسعود رجوی، این تجهیزات شامل حدود ۲۰هزار قبضه سلاح سبک و سنگین و نزدیک به ۲۰هزار تن مهمات بود.

در ۱۲ تیر ۱۳۸۳، فرماندهی نیروهای چندملیتی اعلام کرد ساکنان اشرف تحت کنوانسیون چهارم ژنو «افراد حفاظت‌شده» محسوب می‌شوند.

فرماندهی قرارگاه اشرف

مژگان پارسایی در منابع مجاهدین با عنوان «فرمانده اشرف اول» شناخته می‌شود. اشرف اول عنوانی است که پس از تأسیس اشرف ۳ برای اشاره به قرارگاه اشرف در عراق به کار رفت.

او در دورهٔ پس از جنگ عراق، مسئولیت ادارهٔ قرارگاه و ارتباط با نیروهای آمریکایی را برعهده داشت. این دوره با خلع سلاح ارتش آزادی‌بخش، تحقیقات نیروهای آمریکایی دربارهٔ اعضای سازمان و تغییر وضعیت سیاسی عراق همراه بود.

در سال‌های بعد، وی به‌عنوان «جانشین رهبری مقاومت در اشرف» فعالیت می‌کرد. در شهریور ۱۳۸۶، پارسایی آمادگی ۳۵۰۰ تن از اعضای مجاهدین در اشرف را برای حضور و شهادت‌دادن در یک دادگاه بین‌المللی اعلام کرد.

دورهٔ پایداری در اشرف

پس از واگذاری حاکمیت عراق به دولت جدید و افزایش نفوذ جمهوری اسلامی در ساختار سیاسی آن کشور، محدودیت‌ها علیه ساکنان اشرف گسترش یافت. نیروهای عراقی در سال‌های ۱۳۸۸، ۱۳۹۰ و ۱۳۹۲ چند بار به اشرف حمله کردند.

مژگان پارسایی در این دوره از مسئولان اصلی سازمان در اشرف بود. رسانه‌های مجاهدین فعالیت او را بخشی از ادارهٔ سیاسی و تشکیلاتی قرارگاه، مذاکره با نیروهای بین‌المللی و سازمان‌دهی مقاومت ساکنان در برابر محاصره معرفی کرده‌اند.

در ۶ و ۷ مرداد ۱۳۸۸، نیروهای عراقی به اشرف حمله کردند. در جریان این حمله شماری از اعضای سازمان کشته و صدها تن زخمی یا بازداشت شدند. حملهٔ دیگری در ۱۹ فروردین ۱۳۹۰ انجام شد که ده‌ها کشته و شمار زیادی مجروح برجای گذاشت.

سازمان مجاهدین دورهٔ ۱۳۸۲ تا انتقال نهایی اعضا از عراق را «پایداری اشرف و لیبرتی» می‌نامد. در مراسم انتخاب زهرا مریخی در سال ۱۳۹۶، از نقش مژگان پارسایی و زهره اخیانی در ادارهٔ سازمان طی ۱۴ سال بحران در اشرف و لیبرتی تقدیر شد.

جانشین فرمانده ارتش آزادی‌بخش

مژگان پارسایی در دورهٔ پس از مسئول‌اولی با عنوان «جانشین فرمانده ارتش آزادی‌بخش ملی ایران» نیز معرفی شده است. در ساختار ارتش آزادی‌بخش، این مقام با ادارهٔ یگان‌ها، تشکیلات و امور مربوط به نیروهای مستقر در قرارگاه‌های سازمان ارتباط داشت.

او در مذاکرات سال ۱۳۸۲ با نیروهای آمریکایی به نمایندگی از فرماندهی ارتش آزادی‌بخش حضور یافت. رسانه‌های مجاهدین در سال‌های بعد نیز از او با عنوان جانشین فرمانده ارتش آزادی‌بخش یاد کرده‌اند.

در سال ۱۳۹۸، هنگام سخنرانی در اشرف ۳، از پارسایی با عنوان «فرمانده اشرف اول» نام برده شد. او در این سخنرانی سه خاطره از حملات سال ۱۳۸۲، مذاکرات با نیروهای آمریکایی و انتقال تسلیحات را بازگو کرد.

انتقال از اشرف به لیبرتی

پس از حمله‌های پی‌درپی و تشدید محاصرهٔ اشرف، فرایند انتقال ساکنان به کمپ لیبرتی در نزدیکی فرودگاه بغداد آغاز شد. این انتقال تحت نظارت سازمان ملل متحد و با میانجی‌گری دولت آمریکا انجام گرفت.

مژگان پارسایی در دوران استقرار اعضای سازمان در لیبرتی نیز از مسئولان ارشد مقاومت بود. منابع مجاهدین از او با عنوان «جانشین رهبری مقاومت در اشرف و لیبرتی» یاد کرده‌اند.

کمپ لیبرتی نیز در فاصلهٔ سال‌های ۱۳۹۱ تا ۱۳۹۵ چند بار هدف حملات موشکی قرار گرفت. سازمان مجاهدین دولت عراق و نیروهای وابسته به جمهوری اسلامی را مسئول این حملات معرفی کرد.

فرایند خروج اعضای سازمان از عراق و انتقال آنان به آلبانی در شهریور ۱۳۹۵ تکمیل شد.

ریاست شورای مرکزی مجاهدین

در سال ۱۳۹۳، سازمان مجاهدین روند تشکیل شورای مرکزی جدیدی متشکل از حدود هزار زن را آغاز کرد. در ۲۶ مهر ۱۳۹۳، مریم رجوی در پیامی به زهره اخیانی خواستار اجرای برنامهٔ تشکیل این شورا شد.

زهره اخیانی یک روز بعد اعلام کرد که مژگان پارسایی ریاست شورای مرکزی را برعهده می‌گیرد و زهرا مریخی نایب‌رئیس آن خواهد بود. اخیانی در پیام خود از پارسایی با عنوان جانشین رهبری مقاومت در اشرف و لیبرتی یاد کرد.

وظیفهٔ شورای مرکزی بررسی صلاحیت اعضا، گسترش مشارکت زنان در مسئولیت‌های سازمانی و ایفای نقش در انتخاب مسئول اول بود. تشکیل ساختار هزارنفره در پنجاهمین سال تأسیس سازمان اعلام شد.

تاریخ دقیق پایان ریاست مژگان پارسایی بر شورای مرکزی در منابع عمومی منتشر نشده است. زهره اخیانی در سال‌های بعد ریاست شورا را برعهده داشت و در شهریور ۱۴۰۵ زهرا مریخی جانشین او شد.

نقش در رهبری زنان

مژگان پارسایی از چهره‌های روندی است که سازمان مجاهدین آن را «هژمونی زنان» می‌نامد. این سیاست با هدف سپردن مسئولیت‌های واقعی سیاسی، نظامی و تشکیلاتی به زنان تدوین شد.

پارسایی در چند سطح از این ساختار فعالیت کرده است:

• عضویت در شورای رهبری؛
• مسئول اول سازمان؛
• فرماندهی قرارگاه اشرف؛
• جانشینی فرمانده ارتش آزادی‌بخش؛
• جانشینی رهبری مقاومت در اشرف و لیبرتی؛
• ریاست شورای مرکزی هزارنفره؛
• عضویت در جمع مسئولان اول پیشین و کادرهای ارشد سازمان.

در مراسم پنجاه‌وپنجمین سال تأسیس سازمان در سال ۱۳۹۸، نام او همراه با دیگر مسئولان اول پیشین به‌عنوان بخشی از نسل زنان مسئول سازمان مطرح شد. رسانه‌های مجاهدین این زنان را الگوهای مسئولیت‌پذیری و رهبری در ساختار مقاومت معرفی کرده‌اند.

اشرف ۳

مژگان پارسایی پس از انتقال اعضای سازمان به آلبانی، فعالیت خود را در اشرف ۳ ادامه داد. در تیر ۱۳۹۸، هم‌زمان با برگزاری گردهمایی و نمایشگاه تاریخ مقاومت در اشرف ۳، او دربارهٔ تجربهٔ جنگ عراق و مذاکرات با ارتش آمریکا سخنرانی کرد.

او در این سخنرانی، بمباران قرارگاه‌های مجاهدین در سال ۱۳۸۲، خودداری نیروهای سازمان از درگیری با ارتش آمریکا و مذاکرات دربارهٔ تسلیحات را سه بخش از تاریخ اشرف توصیف کرد.

مژگان پارسایی همچنین در برنامه‌های سالگرد تأسیس سازمان و نشست‌های درونی مجاهدین در اشرف ۳ حضور داشته است.

انتخابات مسئول اول در سال ۱۴۰۵

در شهریور ۱۴۰۵، مژگان پارسایی در فرایند انتخاب مسئول اول جدید سازمان مشارکت داشت. در این انتخابات، مهناز میمنت، بدری پورطباخ و نرگس عضدانلو نامزد مسئولیت اول بودند.

پارسایی در سخنان خود از دورهٔ مسئول‌اولی زهرا مریخی و نقش او در ارتقای مسئولیت‌پذیری اعضای شورای مرکزی یاد کرد و مهناز میمنت را نامزد مورد نظر خود معرفی نمود.

مهناز میمنت در شور نخست ۵۶ درصد آرای شورای مرکزی، در شور دوم ۸۵ درصد آرای مسئولان و کادرها و در شور سوم رأی قریب‌به‌اتفاق اعضای سازمان را به دست آورد.

محاکمهٔ غیابی در جمهوری اسلامی

نام مژگان پارسایی در میان ۱۰۴ عضو سازمان مجاهدین و شورای ملی مقاومت قرار دارد که از سال ۱۴۰۲ در یکی از شعب دادگاه کیفری تهران به‌صورت غیابی محاکمه شده‌اند.

رسانه‌های وابسته به قوهٔ قضائیه او را به عضویت و مسئولیت در سازمان مجاهدین، فرماندهی اشرف و مذاکره با نیروهای آمریکایی متهم کرده‌اند. در جلسات دادگاه مجموعه‌ای از اتهام‌های سیاسی، امنیتی و نظامی علیه او و دیگر متهمان مطرح شده است.

سازمان مجاهدین این دادگاه را فاقد استقلال و صلاحیت حقوقی می‌داند و آن را بخشی از کارزار حکومت برای سرکوب و تهدید مخالفان معرفی کرده است. این سازمان اتهام‌های مطرح‌شده و اسناد ارائه‌شده در دادگاه را ساختگی خوانده و خواستار رسیدگی به پروندهٔ مقام‌های جمهوری اسلامی در دادگاه‌های بین‌المللی شده است.

ارزیابی در منابع مقاومت

مریم رجوی در مراسم انتخاب زهرا مریخی در سال ۱۳۹۶ از نقش مژگان پارسایی در پیشبرد دوران پایداری اشرف و لیبرتی تقدیر کرد و او را الگویی از جنگاوری و مسئولیت‌پذیری در سازمان مجاهدین توصیف نمود.

در روایت سازمان مجاهدین، جایگاه مژگان پارسایی بیش از همه با سه مقطع پیوند خورده است:

1. مسئول‌اولی سازمان در آغاز جنگ عراق؛
2. فرماندهی اشرف و مذاکرات با نیروهای آمریکایی؛
3. مشارکت در ادارهٔ دوران پایداری اشرف و لیبرتی.

منابع مقاومت مذاکرات او با ژنرال اودیرنو را یکی از نقاط تعیین‌کننده در حفظ سازمان و جلوگیری از درگیری نظامی با نیروهای ائتلاف ارزیابی کرده‌اند.

مسئولیت‌ها

مسئولیت‌های شناخته‌شدهٔ مژگان پارسایی

مسئولیت	دوره یا زمان	توضیح
مسئول اول سازمان مجاهدین	۱۳۸۰ تا ۱۳۸۴	جانشین بهشته شادرو و پیش از صدیقه حسینی
فرمانده قرارگاه اشرف	دورهٔ جنگ عراق و پس از آن	مسئول ادارهٔ قرارگاه در جریان حملات و مذاکرات سال ۱۳۸۲
رئیس هیئت مذاکره‌کننده با ارتش آمریکا	اردیبهشت ۱۳۸۲	مذاکره با ژنرال ری اودیرنو دربارهٔ تسلیحات و تمرکز نیروها در اشرف
جانشین فرمانده ارتش آزادی‌بخش	پس از ۱۳۸۲	از مسئولان ارشد ارتش آزادی‌بخش ملی ایران
جانشین رهبری مقاومت در اشرف و لیبرتی	دهه‌های ۱۳۸۰ و ۱۳۹۰	مشارکت در ادارهٔ دوران محاصره و انتقال اعضا
رئیس شورای مرکزی مجاهدین	از مهر ۱۳۹۳	نخستین رئیس اعلام‌شده در روند تشکیل شورای مرکزی هزارنفره
همردیف مسئول اول	سال‌های بعد	از مسئولان اول پیشین و کادرهای ارشد سازمان

گاه‌شمار

گاه‌شمار فعالیت مژگان پارسایی

تاریخ	رویداد
شهریور ۱۳۸۰	انتخاب به‌عنوان مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران
اسفند ۱۳۸۱ و فروردین ۱۳۸۲	فرماندهی اشرف در جریان حملهٔ نیروهای ائتلاف به عراق
۱۹ و ۲۰ اردیبهشت ۱۳۸۲	مذاکره با ژنرال ری اودیرنو و امضای توافق مربوط به گردآوری تسلیحات
۱۲ تیر ۱۳۸۳	اعلام موقعیت «افراد حفاظت‌شده» برای ساکنان اشرف از سوی نیروهای چندملیتی
شهریور ۱۳۸۴	پایان دورهٔ مسئول‌اولی و انتخاب صدیقه حسینی
۳۰ شهریور ۱۳۸۶	اعلام آمادگی ساکنان اشرف برای شهادت‌دادن در دادگاهی بین‌المللی
۱۳۸۸ تا ۱۳۹۲	فعالیت در دورهٔ حملات و محاصرهٔ اشرف
۲۷ مهر ۱۳۹۳	معرفی به‌عنوان رئیس شورای مرکزی مجاهدین
شهریور ۱۳۹۵	تکمیل انتقال اعضای سازمان از عراق به آلبانی
شهریور ۱۳۹۶	تقدیر از نقش او در پایداری اشرف و لیبرتی در مراسم انتخاب مسئول اول
۲۱ تیر ۱۳۹۸	سخنرانی در اشرف ۳ با عنوان فرمانده اشرف اول
شهریور ۱۴۰۵	مشارکت در انتخاب مهناز میمنت به‌عنوان مسئول اول جدید

جستارهای وابسته

• سازمان مجاهدین خلق ایران
• مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران
• شورای رهبری سازمان مجاهدین خلق ایران
• شورای مرکزی سازمان مجاهدین خلق ایران
• ارتش آزادی‌بخش ملی ایران
• قرارگاه اشرف
• کمپ لیبرتی
• اشرف ۳
• مریم رجوی
• مسعود رجوی
• صدیقه حسینی
• زهره اخیانی
• زهرا مریخی
• مهناز میمنت
• هژمونی زنان در سازمان مجاهدین خلق ایران
• حمله ۶ و ۷ مرداد ۱۳۸۸ به قرارگاه اشرف
• حمله ۱۹ فروردین ۱۳۹۰ به قرارگاه اشرف

پیوند به بیرون

• وبگاه سازمان مجاهدین خلق ایران
• آشنایی با سازمان مجاهدین خلق ایران
• سیمای آزادی
• شورای ملی مقاومت ایران