مهوش سپهری

مهوش سپهری
مهوش سپهری
زادروز	۱۳۳۵ سنندج، استان کردستان
ملیت	ایرانی
نام‌های دیگر	نسرین
تابعیت	ایرانی
تحصیلات	ریاضیات
از دانشگاه	دانشگاه رازی کرمانشاه
پیشه	فعال سیاسی
سال‌های فعالیت	۱۳۵۴ تاکنون
نهاد	سازمان مجاهدین خلق ایران؛ شورای ملی مقاومت ایران
شناخته‌شده برای	مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران از ۱۳۷۶ تا ۱۳۷۸
نقش‌های برجسته	دبیر ارشد پیشین شورای ملی مقاومت ایران؛ جانشین پیشین فرماندهی ارتش آزادی‌بخش ملی ایران
دوره	۹ شهریور ۱۳۷۶–شهریور ۱۳۷۸
پس از	بهشته شادرو
پیش از	شهرزاد صدر
حزب سیاسی	سازمان مجاهدین خلق ایران
جنبش	مقاومت ایران
دین	اسلام
مذهب	شیعه
منصب	مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران

مهوش سپهری با نام تشکیلاتی نسرین (زادهٔ ۱۳۳۵ در سنندج) فعال سیاسی، از اعضای باسابقهٔ سازمان مجاهدین خلق ایران و از مسئولان پیشین این سازمان است. او در ۹ شهریور ۱۳۷۶ به‌عنوان مسئول اول سازمان مجاهدین انتخاب شد و تا شهریور ۱۳۷۸ این مسئولیت را بر عهده داشت. سپهری پیش و پس از دورهٔ مسئول اولی، مسئولیت‌هایی در تشکیلات سازمان مجاهدین، شورای ملی مقاومت ایران و ارتش آزادی‌بخش ملی ایران داشته است.

مهوش سپهری دانش‌آموختهٔ رشتهٔ ریاضیات از دانشگاه رازی کرمانشاه است. او فعالیت سیاسی خود را از سال ۱۳۵۴ آغاز کرد، در جریان انقلاب ضدسلطنتی سال ۱۳۵۷ مشارکت داشت و پس از انقلاب به سازمان مجاهدین خلق ایران پیوست. در دهه‌های بعد، مسئولیت‌هایی در بخش‌های اجتماعی، تشکیلاتی، آموزش، امور اداری و فرماندهی ارتش آزادی‌بخش بر عهده گرفت.

سپهری در شهریور ۱۳۷۴ به‌عنوان دبیر ارشد شورای ملی مقاومت ایران معرفی شد. او پس از پایان دورهٔ مسئول اولی سازمان مجاهدین در سال ۱۳۷۸، فعالیت خود را در جایگاه جانشین فرماندهی ارتش آزادی‌بخش ملی ادامه داد.

زندگی و تحصیلات

مهوش سپهری در سال ۱۳۳۵ در شهر سنندج، مرکز استان کردستان، متولد شد. در منابع سازمان مجاهدین از او با نام «نسرین» نیز یاد شده است.

او پس از پایان تحصیلات متوسطه وارد دانشگاه رازی کرمانشاه شد و تحصیلات دانشگاهی خود را در رشتهٔ ریاضیات به پایان رساند.

سنندج و کرمانشاه، محل تولد و تحصیل سپهری، در دههٔ ۱۳۵۰ از مراکز فعالیت جریان‌های دانشجویی و سیاسی مخالف حکومت پهلوی بودند. بر اساس زندگی‌نامهٔ منتشرشده از سوی سازمان مجاهدین، سپهری از سال ۱۳۵۴ به فعالیت سیاسی روی آورد.

فعالیت در انقلاب ۱۳۵۷

مهوش سپهری در جریان اعتراض‌ها و قیام‌های منتهی به سقوط حکومت پهلوی در سال ۱۳۵۷ فعالیت داشت. منبع رسمی سازمان مجاهدین از مشارکت فعال وی در «قیام ضدسلطنتی» یاد کرده است.

او پس از پیروزی انقلاب ۱۳۵۷ به سازمان مجاهدین خلق ایران پیوست. در آن دوره، سازمان مجاهدین فعالیت علنی خود را گسترش داده و در شهرهای مختلف دفاتر، انجمن‌ها و بخش‌های اجتماعی ایجاد کرده بود.

فعالیت در کردستان و کرمانشاه

یکی از نخستین مسئولیت‌های مهوش سپهری در سازمان مجاهدین، ادارهٔ بخش اجتماعی این سازمان در کرمانشاه و سنندج بود. بخش‌های اجتماعی سازمان در سال‌های پس از انقلاب مسئولیت ارتباط با اقشار مختلف مردم، برگزاری گردهمایی‌ها، توزیع نشریات و سازمان‌دهی هواداران را بر عهده داشتند.

در سال ۱۳۶۰، هم‌زمان با گسترش سرکوب اعضا و هواداران سازمان مجاهدین، سپهری مسئولیت تشکیلات سازمان در سطح استان را بر عهده گرفت. این دوره با بسته‌شدن دفاتر سازمان، دستگیری گستردهٔ اعضا و هواداران و پایان فعالیت علنی مجاهدین همراه بود.

در سال ۱۳۶۱، مهوش سپهری مسئول دفتر تدارکات سازمان در منطقهٔ مرزی شد.

فعالیت در تشکیلات خارج کشور

مهوش سپهری در سال ۱۳۶۵ به تشکیلات خارج کشور سازمان مجاهدین منتقل شد. او در این دوره مسئولیت تشکیلات سازمان در کشورهای اسکاندیناوی و آلمان را بر عهده گرفت.

فعالیت‌های خارج کشور سازمان مجاهدین در آن زمان شامل ارتباط با ایرانیان تبعیدی، فعالیت‌های سیاسی و تبلیغاتی، برگزاری گردهمایی‌ها و معرفی مواضع شورای ملی مقاومت در کشورهای اروپایی بود. منابع رسمی، مدت دقیق مسئولیت سپهری در هر یک از این کشورها را مشخص نکرده‌اند.

فعالیت در ارتش آزادی‌بخش ملی

ارتش آزادی‌بخش ملی ایران در سال ۱۳۶۶ به‌عنوان بازوی نظامی شورای ملی مقاومت تأسیس شد. مهوش سپهری در سال ۱۳۶۸ فرماندهی پنجم این ارتش را بر عهده گرفت.

در سال ۱۳۷۰، او ابتدا به معاونت آموزش و سپس به معاونت اداری ستاد فرماندهی ارتش آزادی‌بخش منصوب شد. مسئولیت معاونت آموزش با سازمان‌دهی دوره‌های آموزشی اعضا و یگان‌ها ارتباط داشت و معاونت اداری نیز بخشی از امور اجرایی ستاد فرماندهی را اداره می‌کرد.

مهوش سپهری در گزارشی دربارهٔ دگرگونی‌های ارتش آزادی‌بخش پس از عملیات فروغ جاویدان گفته است که این نیرو زیر نظر مریم رجوی وارد دوره‌ای از تجدید سازمان، تغییر جنگ‌افزارها و تبدیل یگان‌های پیاده به یگان‌های زرهی شد. او این فرایند را شامل ارتقای نظام فرماندهی، سطح آموزش و مناسبات جمعی اعضا توصیف کرده است.

نقش در انقلاب ایدئولوژیک درونی مجاهدین

سازمان مجاهدین از مهوش سپهری به‌عنوان یکی از فرماندهان و مروجان «انقلاب ایدئولوژیک درونی» این سازمان نام برده است. این عنوان در ادبیات سازمان مجاهدین به مجموعه تحولاتی اطلاق می‌شود که از سال ۱۳۶۴ آغاز شد و در سال‌های بعد با افزایش نقش زنان در مسئولیت‌های تشکیلاتی و فرماندهی ادامه یافت.

در روایت سازمان مجاهدین، این تحول با هدف مقابله با تبعیض جنسیتی، کنارزدن مناسبات مردسالارانه و ایجاد امکان حضور زنان در بالاترین سطوح تصمیم‌گیری صورت گرفت. تشکیل یگان‌های مستقل زنان در ارتش آزادی‌بخش، انتصاب زنان به مواضع فرماندهی و انتخاب پی‌درپی زنان به‌عنوان مسئول اول سازمان از نتایج این فرایند معرفی شده است.

همردیف مسئول اول

در سال ۱۳۷۲، مهوش سپهری به موضع «همردیف مسئول اول» سازمان مجاهدین رسید و مسئولیت تشکیلات این سازمان را بر عهده گرفت.

عنوان همردیف مسئول اول در ساختار سازمان مجاهدین به اعضایی اطلاق می‌شد که در سطح مسئول اول سازمان قرار گرفته و برای پذیرش مسئولیت‌های سراسری آماده می‌شدند. این ساختار در ادامهٔ افزایش شمار زنان در مواضع رهبری سازمان شکل گرفت.

در همان سال، شورای ملی مقاومت ایران مریم رجوی را به‌عنوان رئیس‌جمهور برگزیدهٔ مقاومت برای دوران انتقال حاکمیت به مردم ایران انتخاب کرد. پس از آن، مسئولیت‌های مربوط به ادارهٔ سازمان مجاهدین به مسئولان اول منتخب و دیگر اعضای رهبری این سازمان واگذار شد.

فعالیت در فرانسه

در شهریور ۱۳۷۳، مهوش سپهری برای راه‌اندازی دفاتر رئیس‌جمهور برگزیدهٔ شورای ملی مقاومت به فرانسه رفت. این دفاتر بخشی از فعالیت‌های سیاسی، دیپلماتیک و بین‌المللی مقاومت ایران را سازمان‌دهی می‌کردند.

وظایف این مجموعه شامل برقراری ارتباط با شخصیت‌های سیاسی، نمایندگان پارلمان‌ها، سازمان‌های حقوق‌بشری، رسانه‌ها و جوامع ایرانی خارج کشور بود.

دبیر ارشد شورای ملی مقاومت

مهوش سپهری در شهریور ۱۳۷۴ به‌عنوان دبیر ارشد شورای ملی مقاومت ایران معرفی شد. دبیرخانهٔ شورا وظیفهٔ هماهنگی میان اعضا، کمیسیون‌ها، نشست‌ها و فعالیت‌های سیاسی شورای ملی مقاومت را بر عهده دارد.

این مسئولیت با دوره‌ای هم‌زمان بود که شورای ملی مقاومت فعالیت‌های بین‌المللی خود را برای معرفی برنامهٔ دولت موقت، دفاع از جدایی دین و دولت، برابری زنان و مردان و برگزاری انتخابات آزاد گسترش داده بود.

انتخاب به‌عنوان مسئول اول

مهوش سپهری در ۹ شهریور ۱۳۷۶، در یک گردهمایی سراسری اعضای سازمان مجاهدین، به اتفاق آرا به‌عنوان مسئول اول این سازمان انتخاب شد. او جانشین شهرزاد صدر شد که از سال ۱۳۷۴ مسئول اول سازمان بود.

بر پایهٔ ساختار اعلام‌شدهٔ سازمان مجاهدین، «مسئول اول» بالاترین مسئول اجرایی سازمان و پاسخ‌گوی عملکرد آن در برابر شورای مرکزی است. انتخاب مسئول اول در یک فرایند چندمرحله‌ای با مشارکت اعضای شورای مرکزی، مسئولان، کادرها و اعضای سازمان انجام می‌شود.

پس از انتخاب مریم رجوی در سال ۱۳۶۸ و فهیمه اروانی در سال ۱۳۷۲، انتخاب دوسالهٔ مسئول اول به یک رویهٔ تشکیلاتی در سازمان مجاهدین تبدیل شد. مهوش سپهری از جمله زنانی بود که در چارچوب این رویه به رهبری اجرایی سازمان رسید.

دورهٔ مسئول اولی مهوش سپهری

عنوان	اطلاعات
زمان انتخاب	۹ شهریور ۱۳۷۶
شیوهٔ انتخاب	رأی اعضای گردهمایی سراسری سازمان
مسئول اول پیشین	شهرزاد صدر
پایان دوره	شهریور ۱۳۷۸
جانشین	بهشته شادرو

دورهٔ مسئول اولی

دورهٔ مسئول اولی مهوش سپهری با ریاست‌جمهوری محمد خاتمی و شکل‌گیری گفتمان موسوم به اصلاحات در ساختار جمهوری اسلامی هم‌زمان بود. سازمان مجاهدین و شورای ملی مقاومت این تغییرات را اصلاحاتی در درون ساختار ولایت فقیه می‌دانستند و امکان دگرگونی بنیادی حکومت از طریق جناح‌های داخلی آن را رد می‌کردند.

منابع سازمان مجاهدین، فعالیت‌های این سازمان در فاصلهٔ سال‌های ۱۳۷۶ تا ۱۳۸۴ را بر افشای محدودیت‌های جریان اصلاح‌طلب حکومتی و تأکید بر ضرورت تغییر کلیت نظام جمهوری اسلامی متمرکز توصیف کرده‌اند.

دورهٔ دوسالهٔ مسئول اولی سپهری در شهریور ۱۳۷۸ پایان یافت و بهشته شادرو به‌عنوان مسئول اول جدید انتخاب شد.

جانشین فرماندهی ارتش آزادی‌بخش

مهوش سپهری پس از پایان دورهٔ مسئول اولی، در موضع جانشین فرماندهی ارتش آزادی‌بخش ملی ایران به فعالیت خود ادامه داد.

این جایگاه از مسئولیت‌های ارشد ارتش آزادی‌بخش محسوب می‌شد و با هماهنگی ستادها، فرماندهان و بخش‌های اجرایی آن ارتباط داشت. منابع منتشرشده تاریخ پایان این مسئولیت یا سمت‌های بعدی او را به‌طور دقیق ذکر نکرده‌اند.

حضور در شورای مرکزی سازمان مجاهدین

مهوش سپهری از اعضای ارشد ساختار رهبری سازمان مجاهدین به شمار می‌رود. سازمان مجاهدین در سال ۱۳۹۳ از تشکیل شورای مرکزی خود با عضویت هزار زن خبر داد. مسئولان اول کنونی و پیشین سازمان نیز در این ساختار فعالیت می‌کنند.

مریم رجوی در مراسم سالگرد تأسیس سازمان مجاهدین در اشرف ۳، از مهوش سپهری در کنار فهیمه اروانی، شهرزاد صدر، بهشته شادرو، مژگان پارسایی، صدیقه حسینی، زهره اخیانی و زهرا مریخی به‌عنوان زنانی یاد کرد که طی چند دهه مسئولیت رهبری اجرایی سازمان را بر عهده داشته‌اند.

فعالیت‌های پس از انتقال به آلبانی

پس از انتقال اعضای سازمان مجاهدین از عراق به آلبانی، مهوش سپهری فعالیت خود را در تشکیلات این سازمان در اشرف ۳ ادامه داد. او در شهریور ۱۴۰۰، در اجتماع اعضای سازمان به مناسبت پنجاه‌وهفتمین سالگرد تأسیس سازمان مجاهدین سخنرانی کرد.

در منابع سازمان مجاهدین از او با عنوان «مسئول اول پیشین سازمان» یاد می‌شود. این عنوان بیانگر ادامهٔ حضور او در ساختار ارشد سازمان پس از واگذاری مسئولیت اجرایی به مسئولان اول بعدی است.

واکنش به جان‌باختن مهسا امینی

مهوش سپهری در ۲۶ شهریور ۱۴۰۱، پس از جان‌باختن مهسا امینی در بازداشت گشت ارشاد، پیامی خطاب به مردم سنندج و دیگر شهرهای کردستان منتشر کرد. او در این پیام از اعتراض مردم و به‌ویژه زنان سنندج حمایت کرد و از شهروندان خواست اعتراض‌های خود را علیه حکومت جمهوری اسلامی ادامه دهند.

او در این پیام مهسا امینی را «دختر جوان و بی‌گناه» خواند و با اشاره به زادگاه خود، مردم سنندج را همشهریان خود خطاب کرد. این پیام هم‌زمان با آغاز اعتراض‌هایی منتشر شد که پس از سنندج و سقز به شهرهای مختلف ایران گسترش یافت.

جایگاه در روایت مقاومت ایران

در منابع سازمان مجاهدین و شورای ملی مقاومت، مهوش سپهری به‌عنوان یکی از زنان نسل نخست رهبری‌کنندهٔ سازمان پس از انقلاب ۱۳۵۷ معرفی می‌شود. فعالیت او دوره‌های مختلفی را در بر می‌گیرد: فعالیت اجتماعی و تشکیلاتی در کردستان و کرمانشاه، ادارهٔ تشکیلات خارج کشور، مسئولیت‌های فرماندهی و آموزشی در ارتش آزادی‌بخش، فعالیت در شورای ملی مقاومت و مسئول اولی سازمان مجاهدین.

شورای ملی مقاومت حضور زنان در رهبری سازمان مجاهدین را بخشی از راهبرد برابری جنسیتی در مقاومت ایران معرفی می‌کند. در گزارش‌های این شورا، نام مهوش سپهری در کنار دیگر مسئولان اول زن سازمان به‌عنوان نمونه‌ای از حضور زنان در بالاترین سطوح سیاسی و تشکیلاتی آمده است.

مسئولیت‌ها

مسئولیت‌های اعلام‌شدهٔ مهوش سپهری

دوره	مسئولیت
پس از انقلاب ۱۳۵۷	مسئول بخش اجتماعی سازمان مجاهدین در کرمانشاه و سنندج
۱۳۶۰	مسئول تشکیلات سازمان در سطح استان
۱۳۶۱	مسئول دفتر تدارکات منطقهٔ مرزی
۱۳۶۵	مسئول تشکیلات سازمان در اسکاندیناوی و آلمان
۱۳۶۸	فرماندهی پنجم ارتش آزادی‌بخش ملی ایران
۱۳۷۰	معاون آموزش و سپس معاون اداری ستاد فرماندهی ارتش آزادی‌بخش
۱۳۷۲	همردیف مسئول اول و مسئول تشکیلات سازمان مجاهدین
۱۳۷۳	مشارکت در راه‌اندازی دفاتر رئیس‌جمهور برگزیدهٔ مقاومت در فرانسه
۱۳۷۴	دبیر ارشد شورای ملی مقاومت ایران
۱۳۷۶–۱۳۷۸	مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران
از ۱۳۷۸	جانشین فرماندهی ارتش آزادی‌بخش ملی ایران
سال‌های بعد	فعالیت در ساختار رهبری و شورای مرکزی سازمان مجاهدین

گاه‌شمار زندگی

گاه‌شمار زندگی و فعالیت‌های مهوش سپهری

سال یا تاریخ	رویداد
۱۳۳۵	تولد در سنندج
دههٔ ۱۳۵۰	تحصیل در رشتهٔ ریاضیات در دانشگاه رازی کرمانشاه
۱۳۵۴	آغاز فعالیت سیاسی
۱۳۵۷	شرکت در انقلاب ضدسلطنتی و پیوستن به سازمان مجاهدین خلق ایران
۱۳۶۰	پذیرش مسئولیت تشکیلات سازمان در سطح استان
۱۳۶۱	مسئولیت دفتر تدارکات منطقهٔ مرزی
۱۳۶۵	انتقال به تشکیلات خارج کشور و مسئولیت در اسکاندیناوی و آلمان
۱۳۶۸	پذیرش فرماندهی پنجم ارتش آزادی‌بخش ملی ایران
۱۳۷۰	معاونت آموزش و سپس معاونت اداری ستاد فرماندهی ارتش آزادی‌بخش
۱۳۷۲	انتخاب به‌عنوان همردیف مسئول اول و مسئول تشکیلات سازمان
شهریور ۱۳۷۳	اعزام به فرانسه برای راه‌اندازی دفاتر رئیس‌جمهور برگزیدهٔ مقاومت
شهریور ۱۳۷۴	انتخاب به‌عنوان دبیر ارشد شورای ملی مقاومت ایران
۹ شهریور ۱۳۷۶	انتخاب به‌عنوان مسئول اول سازمان مجاهدین
شهریور ۱۳۷۸	پایان دورهٔ مسئول اولی و ادامهٔ فعالیت به‌عنوان جانشین فرماندهی ارتش آزادی‌بخش
شهریور ۱۴۰۰	سخنرانی در پنجاه‌وهفتمین سالگرد تأسیس سازمان مجاهدین
۲۶ شهریور ۱۴۰۱	حمایت از اعتراض‌های سنندج پس از جان‌باختن مهسا امینی

جستارهای وابسته

• سازمان مجاهدین خلق ایران
• شورای ملی مقاومت ایران
• شورای مرکزی سازمان مجاهدین خلق ایران
• شورای رهبری سازمان مجاهدین خلق ایران
• مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران
• ارتش آزادی‌بخش ملی ایران
• مریم رجوی
• شهرزاد صدر
• بهشته شادرو
• مژگان پارسایی
• صدیقه حسینی
• زهره اخیانی
• زهرا مریخی
• اشرف ۳
• مهسا امینی