|
|
| (۵۹۰ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) |
| خط ۱: |
خط ۱: |
| '''مرتضی حنانه''' (زاده ۱۱ اسفند ۱۳۰۱ / ۱ مارس ۱۹۲۳ – درگذشته ۲۴ مهر ۱۳۶۸ / ۱۷ اکتبر ۱۹۸۹)، یکی از آهنگسازان برجستهٔ موسیقی ایرانی بود که سهم قابلتوجهی در تلفیق موسیقی سنتی با ساختارهای چندصدایی غربی داشت. او نوازنده هورن بود و در هنرستان عالی موسیقی تهران تحصیل کرد. سپس به ایتالیا رفت و در مؤسسه موسیقی واتیکان آموزش دید. پس از بازگشت به ایران، ارکستر فارابی را بنیاد نهاد و رهبری آن را بر عهده گرفت. او تجربهٔ ساخت موسیقی فیلم را در ایران توسعه داد و آثارش شامل ساخت موسیقی متن دهها فیلم و سریال مانند «هزار دستان» (Hezar Dastan) است. حنانه پس از انقلاب اسلامی با محدودیتهایی مواجه شد اما با همکاری نهاد سازمان مجاهدین خلق ایران، سرودهایی چون «میهن شهیدان» را اجرا و تنظیم کرد. تحقیقات او دربارهٔ موسیقی کهن ایرانی ادامه یافت و چند کتاب نیز منتشر کرد. وی بر اثر سرطان در سن ۶۶ سالگی درگذشت و میراثش بهعنوان یکی از پایهگذاران موسیقی سمفونیک معاصر ایران همچنان باقیاست.
| |
|
| |
|
| == ۱. تولد و خانواده ==
| |
| مرتضی حنانه در ۱۱ اسفند ۱۳۰۱ هجری شمسی (۱ مارس ۱۹۲۳ میلادی) در تهران زاده شد. پدرش، مهندس محمد حنانه، مؤسس دبیرستان ایرانشهر و از خدمتگزاران علم و هنر بود. رشد در چنین خانوادهای زمینهساز علاقهٔ عمیق او به موسیقی و فرهنگ شد.<ref name=":0">[https://blog.mojahedin.org/i/%D9%85%D8%B1%D8%AA%D8%B6%DB%8C-%D8%AD%D9%86%D8%A7%D9%86%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D8%B4%D9%81-%D9%86%D8%BA%D9%85%D9%87%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D9%87%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86 مرتضی حنانه کاشف نغمههای نو در پردههای زمان]</ref>
| |
|
| |
| == ۲. تحصیلات موسیقی ==
| |
| حنانه دورهٔ ابتدایی موسیقی را در هنرستان عالی موسیقی تهران گذراند. او هورن را نزد رودولف اوربانتس – از اساتید چکسلواکی – و نظریهٔ موسیقی غربی را زیر نظر غلامحسین مینباشیان آموخت.<ref name=":0" /> همچنین فلوت را نیز فرا گرفت و به عضویت ارکستر سمفونیک تهران درآمد.<ref name=":0" />
| |
|
| |
| == ۳. فعالیت اولیه و همکاری با پرویز محمود ==
| |
| با پیوستن به گروه پرویز محمود، پایههای ارکستر سمفونیک تهران در سالهای دههٔ ۱۳۲۰ شکل گرفت. در سالهای ۱۳۲۵ و ۱۳۲۸، حنانه آثار خود را با این ارکستر اجرا کرد و همزمان نشریهای فرهنگی به نام «خروس جنگی» را هم منتشر ساخت بالاترین+5Wikipedia+5mojahedin.org+5.
| |
|
| |
| == ۴. سفر به ایتالیا و تحصیلات عالی ==
| |
| در جشن هزارهٔ ابنسینا (۱۳۳۲)، حنانه رهبری ارکستر سمفونیک را بر عهده گرفت و توجه سفیر ایتالیا را جلب کرد که بورسی برای ادامه تحصیل در مؤسسه موسیقی واتیکان به او اهدا کرد Telegram+2mojahedin.org+2Wikipedia+2. در رم آموزش آهنگسازی، موسیقی مذهبی و فیلمسازی را پیگرفت .
| |
|
| |
| == ۵. بازگشت و تأسیس ارکستر فارابی ==
| |
| پس از بازگشت به ایران در حدود سال ۱۳۴۰، حنانه ارکستر فارابی را در رادیو تهران بنیان گذاشت. این ارکستر بین سالهای ۱۳۴۱ تا ۱۳۴۸ نزدیک به ۸۰ اثر ایرانی را اجرا و ضبط کرد iranntv.com+3Wikipedia+3mojahedin.org+3. اعضای شورای عالی موسیقی رادیو نیز او را در تدوین نظریات موسیقی استفاده کردند.
| |
|
| |
| === ۶. فعالیت در سینما و تلویزیون ===
| |
| او نخستین آهنگساز ایرانی بود که برای سینما موسیقی ساخت. اولین اثر وی برای مستند «Iran, Land of Black Gold» در سال ۱۳۲۷ شمسی (۱۹۴۸) بود Wikipedia+1Instagram+1Cinema Iranica. سپس برای بیش از ۲۵ فیلم مانند «فرار از تله»، «گرگ بیزار»، «تیرباران» و مهمتر از همه سریال «هزار دستان» (Hezar Dastan – ۱۳۶۷/۱۹۸۸) موسیقی ساخت mojahedin.org+1Wikipedia+1.
| |
|
| |
| === ۷. سبک و نوآوری ===
| |
| حنانه در دهههای ۱۳۴۰ و ۱۳۵۰ پیشگام تلفیق موسیقی ایرانی با ساختارهای چندصدایی غربی بود. در آثار او احساس ملی، موسیقی فولکلورای ایرانی و ترکیب ارکستراسیون پیشرفته قابل مشاهده است .
| |
|
| |
| === ۸. پژوهش و نوشتهها ===
| |
| او دربارهٔ اصل و ریشهٔ موسیقی ایرانی تحقیق کرد و دو کتاب تئوریک با عنوانهای «Lost Scales» و «The Even Harmony» منتشر کرد Wikipedia+1Academic Dictionaries and Encyclopedias+1. مطالعاتش شامل بررسی ارتباط موسیقی ایران با موسیقی یونان باستان، جهان عرب و ترکیه بود .
| |
|
| |
| === ۹. فعالیت پس از انقلاب ===
| |
| پس از انقلاب ۱۳۵۷، با محدودیتهای رژیم مواجه شد؛ اما همکاری خود را با نهاد سرود سازمان مجاهدین خلق ادامه داد و سرودهایی چون «میهن شهیدان» و «کارگر» را برای ارکستر و گروه کر تنظیم کرد mojahedin.org+8iranntv.com+8بالاترین+8.
| |
|
| |
| === ۱۰. درگذشت ===
| |
| مرتضی حنانه بر اثر سرطان در روز ۲۴ مهر ۱۳۶۸ (۱۷ اکتبر ۱۹۸۹) در تهران درگذشت. گفته میشود رژیم از صدور گذرنامه برای درمان او در خارج جلوگیری کرد بالاترین+14iranntv.com+14Wikipedia+14.
| |
|
| |
| === ۱۱. میراث ===
| |
| حنانه بهعنوان یکی از پایهگذاران مهم موسیقی سمفونیک ایران جاودانه شد. جایزهٔ رادیو یونسکو (Tribune International des Compositeurs) را در سال ۱۹۶۶ از آن خود کرد Telegram+3Academic Dictionaries and Encyclopedias+3Last.fm+3. دانشجویانی همچون جوزف لرنر و امیرعلی حنانه از شاگردان او هستند . آثار ضبطشدهٔ اخیر او، نظیر «چشم دل»، بار دیگر منتشر شده و توجه گروههای موسیقی معاصر را به خود جلب کردهاند Last.fm.
| |
| ----
| |
|
| |
| === نتیجهگیری ===
| |
| مرتضی حنانه با خلاقیت در ترکیب موسیقی اقلیمی ایران و تجربهٔ ارکستراسیون غربی، نقش مهمی در شکلگیری موسیقی کلاسیک معاصر ایران ایفا کرد. آثار فیلمی و صحنهای او نشان از بزرگی سبک و چشماندازش دارد. همکاری وی با جریان مقاومت فرهنگی نهاد مجاهدین خلق نیز بخشی دیگر از نقش تاریخی اوست. میراث فکری و هنری او همچنان الهامبخش آهنگسازان و محققان امروز است.
| |
|
| |
| == منابع ==
| |