|
|
| (۱۷۲ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) |
| خط ۱: |
خط ۱: |
| '''ایندیرا پریادرشینی گاندی''' (۱۹۱۷–۱۹۸۴)، سیاستمدار برجستهٔ هندی و نخستوزیر هند، نخستین زن در تاریخ این کشور بود که به بالاترین مقام اجرایی رسید و یکی از تأثیرگذارترین چهرههای سیاسی قرن بیستم در جنوب آسیا بهشمار میرود. او دختر جواهر لعل نهرو، نخستین نخستوزیر هند مستقل، بود و در بستر سنت سیاسی کنگره ملی هند رشد یافت. ایندیرا گاندی طی دو دورهٔ زمامداری خود (۱۹۶۶–۱۹۷۷ و ۱۹۸۰–۱۹۸۴) نقش تعیینکنندهای در شکلگیری دولت مدرن هند، سیاستهای اقتصادی دولتی، استقلال راهبردی در سیاست خارجی و تثبیت جایگاه منطقهای هند ایفا کرد.
| | {| class="wikitable sortable" |
| | | !ردیف |
| زمامداری او با ترکیبی از اصلاحات اجتماعی، تمرکز قدرت، سیاستهای سوسیالیستی دولتی و در عین حال گرایشهای اقتدارگرایانه همراه بود. او از یکسو با ملیسازی بانکها، اصلاحات ارضی و برنامههای رفاهی به محبوبیت گسترده دست یافت و از سوی دیگر با اعلام «وضعیت اضطراری» در سالهای ۱۹۷۵–۱۹۷۷ به یکی از جنجالیترین رهبران تاریخ هند بدل شد. ترور او در سال ۱۹۸۴ به دست دو محافظ سیک، پیامدهای سیاسی و اجتماعی عمیقی برای هند بهجا گذاشت.
| | !نام |
| | | !سن |
| == زندگینامه اولیه ==
| | !توضیحات |
| ایندیرا گاندی در ۱۹ نوامبر ۱۹۱۷ در شهر اللهآباد، در خانوادهای نخبه و عمیقاً سیاسی متولد شد. پدرش، جواهر لعل نهرو، از رهبران اصلی جنبش استقلال هند و از نزدیکترین یاران مهاتما گاندی بود. مادرش، کامالا نهرو، نیز فعال سیاسی و اجتماعی محسوب میشد. کودکی ایندیرا در فضایی آکنده از مبارزه سیاسی، زندان، تبعید و جلسات مخفی استقلالطلبان سپری شد.
| | !وابستگی |
| | | !زادگاه |
| او از نوجوانی در فعالیتهای ضد استعمار مشارکت داشت و حتی گروهی موسوم به «وانارا سنا» (ارتش میمونها) را برای کمکرسانی به فعالان کنگره سازماندهی کرد. تحصیلات ابتداییاش را در هند و سپس در مدرسهای در سوئیس ادامه داد. ایندیرا مدتی در دانشگاه ویسوا-بهاراتی، تأسیسشده توسط رابیندرانات تاگور، تحصیل کرد و سپس راهی دانشگاه آکسفورد شد، اما به دلیل مشکلات جسمی و شرایط جنگ جهانی دوم، تحصیلاتش را ناتمام گذاشت.<ref name=":0">[https://www.britannica.com/biography/Indira-Gandhi
| | !محل شهادت |
| Britannica. Indira Gandhi]</ref>
| | !نحوه شهادت |
| | | !تاریخ |
| == ورود به سیاست ==
| | |- |
| پس از استقلال هند در سال ۱۹۴۷ و نخستوزیری نهرو، ایندیرا بهتدریج به یکی از نزدیکترین مشاوران پدرش بدل شد. او در سال ۱۹۵۹ به ریاست کنگره ملی هند رسید؛ سمتی که نقش مهمی در تثبیت موقعیت سیاسیاش ایفا کرد. پس از مرگ نهرو در ۱۹۶۴، ایندیرا بهعنوان وزیر اطلاعات و رادیو در کابینه لعل بهادر شاستری منصوب شد.
| | |۶ |
| | | |[[احمدرضا امانی]] |
| در سال ۱۹۶۶، پس از درگذشت ناگهانی شاستری، رهبران کنگره او را بهعنوان گزینهای سازشپذیر و موقت برگزیدند؛ اما برخلاف انتظار، ایندیرا گاندی بهسرعت قدرت را در دست گرفت و رهبری مستقل و مقتدر از خود نشان داد.
| | |۲۸ |
| | | |فارغالتحصیل حقوق از دانشگاه یزد؛ کارآموز مرحله دوم وکالت |
| == نخستوزیری و سیاستهای داخلی ==
| | | |
| ایندیرا گاندی در نخستین دورهٔ زمامداری خود، سیاستهای اقتصادی سوسیالیستی را در پیش گرفت. ملیسازی ۱۴ بانک بزرگ در سال ۱۹۶۹، کنترل دولت بر صنایع کلیدی، و تمرکز بر خودکفایی اقتصادی، از مهمترین اقدامات او بود. این سیاستها حمایت اقشار فقیر و روستایی را برایش به ارمغان آورد و شعار معروف «گاریبی هاتائو» (فقر را ریشهکن کنید) به نماد دوران او بدل شد.
| | |ازنای لرستان |
| | | |ازنای لرستان |
| در عین حال، او با تمرکز قدرت در دفتر نخستوزیری، تضعیف نهادهای حزبی و محدودسازی مخالفان، ساختار سیاسی هند را بهسوی اقتدارگرایی سوق داد. انشعاب در حزب کنگره و حذف رقبای درونحزبی، نشاندهندهٔ سبک رهبری شخصیگرایانهٔ او بود.<ref name=":1">[https://www.jstor.org/stable/2643959
| | |اصابت گلوله به قفسه سینه |
| JSTOR. Indira Gandhi and Indian Politics]</ref>
| | |۱۱ دی |
| | | |- |
| == سیاست خارجی و جنگ ۱۹۷۱ ==
| | |۷ |
| در عرصه سیاست خارجی، ایندیرا گاندی یکی از معماران سیاست «عدم تعهد فعال» هند بود. او روابط نزدیکی با اتحاد شوروی برقرار کرد، در حالی که استقلال نسبی از هر دو بلوک جنگ سرد را حفظ میکرد. نقطه اوج سیاست خارجیاش جنگ ۱۹۷۱ با پاکستان بود که به استقلال بنگلادش انجامید.
| | |[[شایان اسدالهی]] |
| | | |۳۰ |
| پیروزی قاطع هند در این جنگ، ایندیرا گاندی را به چهرهای ملی و حتی اسطورهای بدل کرد. توافقنامه شیملا (۱۹۷۲) جایگاه هند را بهعنوان قدرت مسلط جنوب آسیا تثبیت کرد و نفوذ منطقهای این کشور را افزایش داد.<ref name=":2">[https://www.brookings.edu/articles/indira-gandhi-and-the-1971-war/
| | |آرایشگر |
| Brookings Institution]</ref>
| | | |
| | | |ازنای لرستان |
| == وضعیت اضطراری (۱۹۷۵–۱۹۷۷) ==
| | |ازنای لرستان |
| در سال ۱۹۷۵، پس از آنکه دادگاه عالی اللهآباد انتخاب ایندیرا گاندی را به دلیل تخلفات انتخاباتی باطل اعلام کرد، او با استناد به «تهدید علیه امنیت ملی»، وضعیت اضطراری اعلام نمود. در این دوره، آزادیهای مدنی تعلیق شد، مطبوعات سانسور شدند و هزاران مخالف سیاسی بازداشت گردیدند.
| | |اصابت گلوله |
| | | |۱۱ دی |
| این اقدام ضربهای جدی به اعتبار دموکراتیک او وارد کرد و در انتخابات ۱۹۷۷، حزب کنگره شکست سنگینی خورد. ایندیرا گاندی برای نخستین بار قدرت را از دست داد؛ اما این شکست پایان حیات سیاسیاش نبود.
| | |- |
| | | |۱۰ |
| == بازگشت به قدرت و سالهای پایانی ==
| | |[[وهاب موسوی|وهاب موسوی (قاعدی)]] |
| در سال ۱۹۸۰، ایندیرا گاندی بار دیگر به نخستوزیری رسید. دوره دوم زمامداری او با بحرانهای قومی و مذهبی، بهویژه در ایالت پنجاب، همراه بود. عملیات نظامی «ستاره آبی» در ۱۹۸۴ علیه شبهنظامیان سیک در معبد طلایی آمریتسار، خشم گستردهای در میان جامعه سیک برانگیخت.
| | |۳۰ |
| | | | |
| در ۳۱ اکتبر ۱۹۸۴، ایندیرا گاندی به دست دو محافظ سیک خود ترور شد. پس از مرگ او، شورشهای ضدسیک در دهلی و دیگر شهرها هزاران قربانی گرفت و یکی از تاریکترین فصول تاریخ معاصر هند رقم خورد.<ref name=":3">[https://www.bbc.com/news/world-asia-india-29889303
| | | |
| BBC. Indira Gandhi assassination]</ref>
| | |ازنا |
| | | |ازنا |
| == مرگ و میراث ==
| | | |
| ایندیرا گاندی شخصیتی دوگانه در تاریخ هند است: از یکسو نماد اقتدار، استقلال ملی و رهبری قاطع، و از سوی دیگر نمونهای از تمرکز قدرت و نقض آزادیهای دموکراتیک. میراث او همچنان موضوع مناقشه میان تاریخنگاران و سیاستپژوهان است.
| | |۱۱ دی |
| | | |- |
| با این حال، تأثیر او بر سیاست هند انکارناپذیر است. خاندان نهرو–گاندی پس از او نیز نقش محوری در سیاست هند ایفا کرد و پسرش، راجیو گاندی، جانشین او شد. ایندیرا گاندی بهعنوان یکی از معدود زنان رهبر در جهان قرن بیستم، جایگاهی ماندگار در تاریخ جهانی سیاست دارد.
| | |۱۱ |
| | | |[[مصطفی فلاحی]] |
| == پانویس ==
| | |۱۵ |
| | | |دانشآموز |
| === کتابها و زندگینامهها ===
| | | |
| | | |ازنا |
| Frank, Katherine. ''Indira: The Life of Indira Nehru Gandhi''. Boston: Houghton Mifflin, 2002.
| | |ازنا |
| Guha, Ramachandra. ''India After Gandhi''. New York: HarperCollins, 2007.
| | |اصابت گلوله |
| | | |۱۱ دی |
| === دانشنامهها و مقالات ===
| | |- |
| | | |۲۳ |
| "Indira Gandhi." ''Encyclopædia Britannica''. <nowiki>https://www.britannica.com/biography/Indira-Gandhi
| | |[[طاها صفری]] |
| </nowiki>
| | |۱۵ |
| "Indira Gandhi." ''Wikipedia''. <nowiki>https://en.wikipedia.org/wiki/Indira_Gandhi
| | |دانشآموز |
| </nowiki>
| | | |
| | | |ازنا |
| == منابع ==
| | |ازنا |
| | |اصابت گلوله به صورت |
| | |۱۲ دی |
| | |- |
| | |۴۰ |
| | |[[رضا مرادیعبدالوند]] |
| | |۱۸ |
| | | |
| | | |
| | |ازنا |
| | |ازنا |
| | | |
| | |۱۵ دی |
| | |- |
| | |۱۵ |
| | |[[رضا عظیمزاده]] |
| | |۳۱ |
| | | |
| | | |
| | |ملکشاهی ایلام |
| | |ملکشاهی ایلام |
| | |اصابت گلوله به سر |
| | |۱۳ دی |
| | |- |
| | |۱۶ |
| | |[[مهدی امامیپور]] |
| | |۲۸ |
| | | |
| | | |
| | |ملکشاهی |
| | |ملکشاهی |
| | | |
| | |۱۳ دی |
| | |- |
| | |۱۷ |
| | |[[محمد مقدسی]] |
| | | |
| | | |
| | | |
| | |ملکشاهی |
| | |ملکشاهی |
| | | |
| | |۱۳ دی |
| | |- |
| | |۲۸ |
| | |[[لطیف کریمی]] |
| | |۵۲ |
| | |سرتیپ بازنشسته |
| | | |
| | |ملکشاهی |
| | |ملکشاهی |
| | |اصابت گلوله به دلیل اعتراض به شلیک |
| | |۱۳ دی |
| | |- |
| | |۲۹ |
| | |[[علی کریمی باولکی]] |
| | | |
| | | |
| | | |
| | |ملکشاهی |
| | |ملکشاهی |
| | | |
| | |۱۳ دی |
| | |- |
| | |۴۱ |
| | |[[محمدرضا کرمی]] |
| | |۱۶ |
| | | |
| | | |
| | |ملکشاهی |
| | |ملکشاهی |
| | |اصابت گلوله |
| | |۱۶ دی |
| | |- |
| | |۳۸۷ |
| | |امیر محمد ملکشاهی |
| | |۱۷ |
| | | |
| | | |
| | | |
| | |ملکشاهی ایلام |
| | | |
| | |۱۳ دی |
| | |- |
| | |۴ |
| | |[[احمد جلیل]] |
| | |۲۱ |
| | | |
| | | |
| | |لردگان |
| | |لردگان |
| | |اصابت گلوله |
| | |۱۱ دی |
| | |- |
| | |۵ |
| | |[[سجاد والامنش|سجاد والامنش زیلایی]] |
| | |۲۸ |
| | | |
| | | |
| | |لردگان |
| | |لردگان |
| | |اصابت گلوله |
| | |۱۱ دی |
| | |- |
| | |۳۳ |
| | |[[ابوالفضل خالدی]] |
| | |۲۴ |
| | | |
| | | |
| | |لردگان |
| | |لردگان |
| | |اصابت گلوله |
| | |۱۷ دی |
| | |- |
| | |۳۴ |
| | |علیرضا خالدی |
| | | |
| | | |
| | | |
| | |لردگان |
| | |لردگان |
| | | |
| | |۱۷ دی |
| | |- |
| | |۳۵ |
| | |[[بهمن فتاحی|بهمن فتاحی میلاسی]] |
| | | |
| | |پدر دو دختر |
| | | |
| | |لردگان |
| | |لردگان |
| | |اصابت گلوله |
| | |۱۷ دی |
| | |- |
| | |۳۶ |
| | |[[محمد موسوی]] |
| | | |
| | | |
| | | |
| | |لردگان |
| | |لردگان |
| | |اصابت گلوله |
| | |۱۷ دی |
| | |- |
| | |۳۷ |
| | |[[مهدی موسوی]] |
| | |۲۷ |
| | | |
| | | |
| | |لردگان |
| | |لردگان |
| | |اصابت گلوله |
| | |۱۷ دی |
| | |- |
| | |۳۸ |
| | |[[مسیح جلیل|گلمحمد (مسیح) جلیلابزار]] |
| | | |
| | | |
| | | |
| | |لردگان |
| | |لردگان |
| | |اصابت گلوله |
| | |۱۷ دی |
| | |- |
| | |۳۹ |
| | |سید مهدی موحدی |
| | | |
| | | |
| | | |
| | |لردگان |
| | |لردگان |
| | | |
| | |۱۷ دی |
| | |- |
| | |۴۳ |
| | |[[مسیح جلیل]] |
| | | |
| | | |
| | | |
| | |لردگان |
| | |لردگان |
| | | |
| | |۱۷ دی |
| | |- |
| | |۴۴ |
| | |[[فرهاد عیوضی]] |
| | |۳۰ |
| | | |
| | | |
| | |لردگان |
| | |لردگان |
| | |اصابت گلوله |
| | |۱۷ دی |
| | |- |
| | |۴۵ |
| | |[[حسین مونسی]] |
| | |۲۱ |
| | | |
| | | |
| | |لردگان |
| | |لردگان |
| | | |
| | |۱۷ دی |
| | |- |
| | |۳۸۲ |
| | |علی خالدی |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | |لردگان چهارمحال |
| | | |
| | |۱۹ دی |
| | |} |