|
|
| (۱۷۴ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) |
| خط ۱: |
خط ۱: |
| {{Infobox holiday
| |
| | holiday_name = کریسمس
| |
| | image = تولد عیسی.jpg
| |
| | imagesize = 300px
| |
| | caption = نقاشی کلاسیک از صحنه تولد عیسی مسیح (نativity)
| |
| | alt = نقاشی تولد مسیح
| |
| | nickname = نوئل، میلاد مسیح، یول، جشن زمستانی
| |
| | observedby = مسیحیان در سراسر جهان، و بسیاری از غیرمسیحیان به عنوان جشن فرهنگی و سکولار<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/Christmas |title=Christmas |publisher=Britannica |accessdate=2025-12-25}}</ref><ref>{{cite web |url=https://apnews.com/article/christmas-origin-history-jesus-gifts-santa-claus-af37867c2911d7368a9c835d6be138 |title=Everything you need to know about Christmas |publisher=AP News |date=2025-12-20 |accessdate=2025-12-25}}</ref>
| |
| | date =
| |
|
| |
|
| ۲۵ دسامبر (گاهشماری گریگوری) – اکثر کلیساهای غربی و شرقی
| |
| ۷ ژانویه (معادل ۲۵ دسامبر ژولینی) – برخی کلیساهای ارتودوکس مانند روسیه و اوکراین
| |
| ۶ ژانویه – کلیسای حواری ارمنی
| |
| | significancedate = بزرگداشت تولد عیسی مسیح، نماد امید، نور و تجدید در زمستان
| |
| | observances = مراسم کلیسایی، هدیهدادن، گردهمایی خانوادگی، تزیین درخت کریسمس، چراغانی خیابانها، سرودخوانی، غذاهای سنتی
| |
| | type = مذهبی (مسیحی)، فرهنگی و سکولار
| |
| | significance = گرامیداشت سنتی تولد عیسی مسیح، و جشن جهانی صلح، بخشش و شادی
| |
| | relatedto = فصل ظهور (Advent)، شب کریسمس، جشن خاجشویان (Epiphany)، سال نو میلادی
| |
| | frequency = سالانه
| |
| | duration = ۱ روز اصلی، اما فصل کریسمس از اواخر نوامبر تا اوایل ژانویه
| |
| | longtype = جشن جهانی با تأثیر اقتصادی عظیم
| |
| }}
| |
|
| |
| '''کریسمس''' (به انگلیسی: Christmas) یا '''نوئل'''، جشنی سالانه است که اغلب به گرامیداشت تولد عیسی مسیح اختصاص دارد، اما در عصر مدرن به یک رویداد فرهنگی و سکولار جهانی تبدیل شده که توسط میلیاردها نفر، فارغ از باورهای مذهبی، جشن گرفته میشود. این جشن معمولاً در ۲۵ دسامبر برگزار میشود و با آیینهایی مانند تزیین درخت کریسمس، هدیهدادن، گردهمایی خانوادگی، سرودخوانی و غذاهای ویژه همراه است. کریسمس نه تنها مهمترین عید مذهبی برای مسیحیان است، بلکه به عنوان نمادی از صلح، بخشش و شادی، در بسیاری از کشورهای غیرمسیحی نیز محبوبیت یافته و تأثیر اقتصادی قابل توجهی دارد.<ref>{{cite web |url=https://www.history.com/topics/christmas/history-of-christmas |title=History of Christmas |publisher=History.com |accessdate=2025-12-25}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/Christmas |title=Christmas: Origin, Definition, Traditions |publisher=Britannica |accessdate=2025-12-25}}</ref>
| |
|
| |
| کریسمس ریشه در سنتهای مذهبی مسیحیت دارد، اما عناصری از جشنهای باستانی زمستانی مانند یول (Yule) ژرمنی و ساتورنالیا رومی را جذب کرده است. در قرنهای اخیر، با گسترش تجاریسازی، شخصیتهایی مانند بابانوئل و تزیینات مدرن، آن را به یک پدیده جهانی تبدیل کردهاند. در سال ۲۰۲۵، کریسمس همزمان با چالشهای جهانی مانند درگیریها و مسائل اقتصادی جشن گرفته میشود، اما پیام امید و اتحاد آن همچنان برجسته است.<ref>{{cite web |url=https://apnews.com/photo-gallery/christmas-photo-gallery-global-08acf32426539d963d9f2b780639bf91 |title=AP photos of Christmas celebrations around the world |publisher=AP News |date=2025-12-24 |accessdate=2025-12-25}}</ref> این جشن در کشورهای مسیحینشین مانند ایالات متحده، اروپا و آمریکای لاتین با مراسم گسترده همراه است، در حالی که در آسیا و خاورمیانه، اغلب به صورت سکولار و تجاری برگزار میشود.
| |
| == ریشه لغوی ==
| |
| واژه «کریسمس» از انگلیسی میانه «Christemasse» گرفته شده که به معنای «مراسم عشای ربانی مسیح» است و نخستین بار در حدود سال ۱۰۳۸ میلادی ثبت شده.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/Christmas |title=Christmas |publisher=Britannica |accessdate=2025-12-25}}</ref> شکل کوتاهتر «Xmas» از قرن ۱۶ میلادی رایج شد و از حرف یونانی «X» (Chi) به عنوان اختصار Christ گرفته شده است. در زبانهای دیگر، مانند «Noël» فرانسوی یا «Navidad» اسپانیایی، مستقیماً به معنای «تولد» یا «میلاد» اشاره دارد. واژه قدیمی «یول» (Yule) نیز که امروزه گاهی مترادف کریسمس است، از جشنهای زمستانی ژرمنی باستان مشتق شده و به انقلاب زمستانی اشاره دارد.<ref>{{cite web |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Christmas |title=Christmas |publisher=Wikipedia |accessdate=2025-12-25}}</ref>
| |
| == ریشه تاریخی و انتخاب تاریخ ==
| |
| تاریخ دقیق تولد عیسی مسیح در انجیلها ذکر نشده و محققان آن را احتمالاً در بهار یا پاییز تخمین میزنند. جشن کریسمس در ۲۵ دسامبر نخستین بار در سال ۳۳۶ میلادی در رم ثبت شد.<ref>{{cite web |url=https://www.biblicalarchaeology.org/daily/biblical-topics/new-testament/how-december-25-became-christmas/ |title=How December 25 Became Christmas |publisher=Biblical Archaeology Society |accessdate=2025-12-25}}</ref> دلایل انتخاب این تاریخ شامل همزمانی با جشن رومی «سول اینویکتوس» (خورشید شکستناپذیر) و محاسبات نمادین بر پایه اعتدال بهاری (۲۵ مارس به عنوان روز لقاح مسیح) است. برخی محققان معتقدند این انتخاب برای جایگزینی جشنهای پاگان و تسهیل پذیرش مسیحیت بود، در حالی که دیگران آن را بر پایه محاسبات الهیاتی میدانند.<ref>{{cite web |url=https://www.history.com/topics/christmas/history-of-christmas |title=History of Christmas |publisher=History.com |accessdate=2025-12-25}}</ref>
| |
| در قرنهای میانه، کریسمس با جشنهای پرشور و گاهی آشوببار همراه بود، اما در قرن ۱۹ با تأثیر نویسندگانی مانند چارلز دیکنز، به جشن خانوادگی و مذهبی آرامتر تبدیل شد.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/Christmas |title=Christmas |publisher=Britannica |accessdate=2025-12-25}}</ref>
| |
| == جشن کریسمس در جهان ==
| |
| کریسمس در کشورهای مختلف با تنوع فرهنگی جشن گرفته میشود. در اروپا و آمریکای شمالی، تمرکز بر درخت کریسمس، هدایا و بابانوئل است. در فیلیپین، طولانیترین فصل کریسمس از سپتامبر آغاز میشود. در ژاپن، علیرغم جمعیت کم مسیحی، کریسمس سکولار با خوردن مرغ سوخاری KFC محبوب است.<ref>{{cite web |url=https://www.whychristmas.com/cultures/ |title=Christmas Around the World |publisher=WhyChristmas.com |accessdate=2025-12-25}}</ref> در کشورهای مسلمان مانند اندونزی یا مالزی، مسیحیان آن را جشن میگیرند، اما عمومی نیست. در چین، به عنوان «جشن بهاری غربی» شناخته میشود و بیشتر تجاری است.در سال ۲۰۲۵، جشنها در بیتلحم، واتیکان و شهرهای بزرگ جهان با چراغانی و مراسم برگزار شد، حتی در میان چالشهای جهانی.<ref>{{cite web |url=https://apnews.com/photo-gallery/christmas-photo-gallery-global-08acf32426539d963d9f2b780639bf91 |title=Christmas celebrations around the world |publisher=AP News |date=2025-12-24}}</ref>
| |
| == بابانوئل ==
| |
| بابانوئل شخصیت افسانهای مدرن کریسمس است که هدایا میآورد. ریشه آن به سنت نیکولاس، اسقف قرن چهارم ترکیه، بازمیگردد که به خاطر بخشندگی معروف بود.<ref>{{cite web |url=https://www.history.com/topics/christmas/santa-claus |title=Santa Claus: Real Origins & Legend |publisher=History.com |accessdate=2025-12-25}}</ref> تصویر مدرن او با ریش سفید، لباس قرمز و سورتمه توسط کاریکاتوریست توماس نست در قرن ۱۹ و تبلیغات کوکاکولا در دهه ۱۹۳۰ شکل گرفت.
| |
| == درخت کریسمس ==
| |
| درخت کریسمس از سنتهای ژرمنی قرن ۱۶ میلادی ریشه میگیرد، جایی که درختان همیشهسبز نماد زندگی در زمستان بودند.<ref>{{cite web |url=https://www.history.com/topics/christmas/history-of-christmas-trees |title=History of Christmas Trees |publisher=History.com |accessdate=2025-12-25}}</ref> مارتین لوتر نخستین کسی بود که آن را با شمع تزیین کرد. این سنت در قرن ۱۹ به بریتانیا و آمریکا گسترش یافت.
| |
| == تأثیر اقتصادی و فرهنگی مدرن ==
| |
| کریسمس یکی از بزرگترین محرکهای اقتصادی است. در ۲۰۲۴، فروش تعطیلات در ایالات متحده حدود ۹۸۰ میلیارد دلار پیشبینی شد.<ref>{{cite web |url=https://www.statista.com/topics/991/us-christmas-season/ |title=U.S. Christmas season shopping |publisher=Statista |accessdate=2025-12-25}}</ref> این جشن شغلهای فصلی ایجاد میکند و مصرف را افزایش میدهد، اما انتقادهایی به تجاریسازی بیش از حد آن وارد است.
| |
| == آلبوم ==
| |
| [[پرونده:درخت کریسمس.jpg|جایگزین=درخت کریسمس|راست|بندانگشتی|درخت کریسمس]]
| |
| [[پرونده:بابا نوئل.jpg|جایگزین=بابا نوئل|وسط|بندانگشتی|بابا نوئل]]
| |
|
| |
|
| |
|
| |
|
| |
|
| |
|
| |
|
| |
|
| |
| == منابع ==
| |
|
| |
| Britannica.com - Christmas
| |