کاربر:Alireza k h/صفحه تمرین: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران پدیا
پرش به ناوبری پرش به جستجو
جزبدون خلاصۀ ویرایش
جزبدون خلاصۀ ویرایش
 
(۵ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
{{جعبه زندگینامه
{{جعبه زندگینامه
| اندازه جعبه =
| اندازه جعبه =
| عنوان =  
| عنوان =  
| نام = علیرضا اعرافی
| نام = امیر حاتمی
| تصویر =علیرضا اعرافی.jpg
| تصویر = امیر حاتمی.jpg
| اندازه تصویر = ۲۴۰px
| اندازه تصویر = ۲۴۰px
| عنوان تصویر = علیرضا اعرافی
| عنوان تصویر = امیر حاتمی
| زادروز = ۱۳۳۸
| زادروز = ۱۳۴۵
| زادگاه = میبد، ایران
| زادگاه = زنجان، ایران
| تاریخ مرگ =
| تاریخ مرگ = ۹ اسفند ۱۴۰۴
| مکان مرگ =
| مکان مرگ = تهران، ایران
| عرض جغرافیایی محل دفن =
| عرض جغرافیایی محل دفن =
| طول جغرافیایی محل دفن =
| طول جغرافیایی محل دفن =
خط ۲۰: خط ۲۱:
| longs =
| longs =
| longEW = E
| longEW = E
| محل زندگی = میبد (تا ۱۳۴۹قم (از ۱۳۴۹ تاکنون)
| محل زندگی = زنجان (تا پیش از انقلاب ۱۳۵۷تهران و مناطق عملیاتی (از ۱۳۵۹)
| ملیت = ایرانی
| ملیت = ایرانی
| نژاد =
| نژاد =
| تابعیت =
| تابعیت =
| تحصیلات = دروس حوزوی فقه، اصول، فلسفه و تفسیر
| تحصیلات = کارشناسی مدیریت علوم دفاعی، دکتری مدیریت استراتژیک
| دانشگاه = حوزه علمیه قم
| دانشگاه = دانشگاه افسری امام علی (ع)، دانشگاه عالی دفاع ملی
| پیشه = روحانی، فقیه، مدیر حوزوی
| پیشه = نظامی، فرمانده ارشد ارتش
| سال‌های فعالیت = دهه ۱۳۶۰ تاکنون
| سال‌های فعالیت = ۱۳۵۹ ۱۴۰۴
| کارفرما =
| کارفرما =
| نهاد = حوزه علمیه قم، شورای نگهبان، مجلس خبرگان رهبری، شورای عالی انقلاب فرهنگی، مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه
| نهاد = ارتش جمهوری اسلامی ایران، وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح
| نماینده =
| نماینده =
| شناخته‌شده برای = ریاست مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه، عضویت در شورای نگهبان، نایب‌رئیس مجلس خبرگان رهبری، عضویت در شورای موقت رهبری پس از مرگ علی خامنه‌ای، کنترل ایدئولوژیک آموزش دینی رژیم
| شناخته‌شده برای = فرماندهی نیروی زمینی ارتش، وزارت دفاع در دولت روحانی، بازسازی توان رزمی ارتش پس از جنگ، بومی‌سازی تسلیحات
| نقش‌های برجسته = عضو فقهای شورای نگهبان (از ۱۳۹۸نایب‌رئیس دوم مجلس خبرگان رهبری، عضو شورای موقت رهبری (از اسفند ۱۴۰۴)
| نقش‌های برجسته = فرمانده کل ارتش جمهوری اسلامی ایران (۱۴۰۴)، وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح (۱۳۹۶–۱۴۰۰فرمانده نیروی زمینی ارتش (۱۳۸۴–۱۳۹۶)
| سبک =
| سبک =
| تأثیرگذاران =
| تأثیرگذاران =
| تأثیرپذیرفتگان =
| تأثیرپذیرفتگان =
| شهر خانگی = میبد
| شهر خانگی = زنجان
| تلویزیون =
| تلویزیون =
| لقب = آیت‌الله
| لقب = سرلشکر
| حزب =
| حزب =
| جنبش =
| جنبش =
| مخالفان = منتقدان ولایت فقیه، فعالان حقوق بشر
| هیئت =
| هیئت =
| دین = اسلام
| دین = اسلام
خط ۴۷: خط ۴۷:
| منصب =
| منصب =
| مکتب =
| مکتب =
| آثار = کتاب‌هایی در فقه تربیتی، اجتهاد و تقلید، امر به معروف و نهی از منکر
| آثار = مقالات و کتاب‌هایی در مدیریت استراتژیک دفاعی و جنگ نامتقارن
| خویشاوندان سرشناس = محمدابراهیم اعرافی (پدر)
| خویشاوندان سرشناس =
| فرزندان =
| فرزندان =
| جوایز =
| جوایز = نشان فتح (درجه ۱ و ۲)، نشان شجاعت از [[علی خامنه‌ای]] گرفته است
| امضا =
| امضا =
| اندازه امضا =
| اندازه امضا =
خط ۵۶: خط ۵۶:
| پانویس =
| پانویس =
}}
}}
'''علیرضا اعرافی''' (زاده ۱۳۳۸ در میبد یزدروحانی تندرو و فقیه شیعه ایرانی است که به عنوان یکی از کلیدی‌ترین مدیران ایدئولوژیک رژیم جمهوری اسلامی شناخته می‌شود. او هم‌اکنون ریاست مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه کشور و مدیریت حوزه علمیه قم را بر عهده دارد و از تیر ۱۳۹۸ عضو فقهای شورای نگهبان است. اعرافی از خرداد ۱۴۰۳ نایب‌رئیس دوم [[مجلس خبرگان|مجلس خبرگان رهبری]] می‌باشد و پس از کشته شدن [[علی خامنه‌ای]] در حملات مشترک آمریکا و اسرائیل در ۹ اسفند ۱۴۰۴، توسط مجمع تشخیص مصلحت نظام به عنوان عضو فقیه شورای موقت رهبری (طبق اصل ۱۱۱ قانون اساسی) انتخاب شد.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=تشکیل شورای موقت رهبری؛ علیرضا اعرافی کیست؟|نشانی=https://www.bbc.com/persian/articles/c4g4vvy0eq6o|وبگاه=بی‌بی‌سی فارسی|تاریخ=۱ مارس ۲۰۲۶|کد زبان=fa}}</ref><ref>{{یادکرد وب|عنوان=علیرضا اعرافی عضو شورای موقت رهبری جمهوری اسلامی شد|نشانی=https://www.iranintl.com/202603012918|وبگاه=ایران اینترنشنال|تاریخ=۱ مارس ۲۰۲۶|کد زبان=fa}}</ref>
'''امیر حاتمی''' (زاده ۱۳۴۵ در زنجان – درگذشته ۹ اسفند ۱۴۰۴ در تهرانسرلشکر ارتش جمهوری اسلامی ایران بود که در آخرین ماه‌های عمر خود به فرماندهی کل ارتش منصوب شد. او پیش از آن، از ۱۳۹۶ تا ۱۴۰۰ وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح و از ۱۳۸۴ تا ۱۳۹۶ فرمانده نیروی زمینی ارتش بود.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=سرلشکر امیر حاتمی کیست؟|نشانی=https://www.sharghdaily.com/بخش-سیاست-6/1021071-سرلشکر-امیر-حاتمی-بیوگرافی-سوابق|وبگاه=شرق|تاریخ=۱۳ ژوئن ۲۰۲۵|کد زبان=fa}}</ref>
 
حاتمی از معدود فرماندهان ارتش بود که سابقه طولانی فرماندهی عملیاتی در جنگ ایران و عراق داشت و همزمان دارای تحصیلات دانشگاهی  (دکتری مدیریت استراتژیک) بود. او در دوره وزارت دفاع بر بومی‌سازی تسلیحات، افزایش توان موشکی و پهپادی و تقویت همکاری ارتش با سپاه تأکید داشت. انتصاب او به فرماندهی کل ارتش در خرداد ۱۴۰۴، پس از تغییرات گسترده در ساختار نظامی رژیم رخ داد، اما عمر این سمت بسیار کوتاه بود و او در حملات مشترک آمریکا و اسرائیل به بیت [[سید علی خامنه ای|علی خامنه‌ای]] در ۹ اسفند ۱۴۰۴ کشته شد.
اعرافی از چهره‌های بلندپایه حوزوی و نزدیک به ساختار قدرت رسمی روحانیت به شمار می‌رود که سال‌ها حوزه‌های علمیه را به ابزاری برای تربیت نیروهای وفادار به ولایت فقیه تبدیل کرده است. انتصاب او به شورای موقت رهبری در شرایط بحران پس از مرگ ولی فقیه سابق، نشان‌دهنده تلاش نظام ولایت فقیه برای حفظ تداوم استبداد  و جلوگیری از هرگونه تغییر واقعی است. او که سال‌ها در شورای نگهبان قوانین اصلاح‌طلبانه را رد کرده و انتخابات را مهندسی کرده، اکنون بخشی از مثلث موقت قدرت (همراه با رئیس‌جمهور و رئیس قوه قضاییه) است و این انتصاب پرسش‌های جدی درباره آینده دیکتاتوری ولایی ایجاد کرده است.
== زندگی ==
== زندگی ==
علیرضا اعرافی در سال ۱۳۳۸ در شهر میبد استان یزد زاده شد. او در خانواده‌ای مذهبی و نزدیک به روحانیت سنتی بزرگ شد. پدرش آیت‌الله محمدابراهیم اعرافی از علمای زاهد و شجاع میبد بود که از دوستان نزدیک  [[روح‌الله خمینی]] به شمار می‌رفت. پدر او سال‌ها پیش از انقلاب ۱۳۵۷ با برپایی نماز جمعه و دعوت مردم به راهپیمایی علیه رژیم پهلوی، نقش محوری در بیداری سیاسی منطقه ایفا کرد و حتی با سلاح در خطبه‌ها شرکت می‌کرد. مادر اعرافی نیز از دختران شیخ کاظم ملک افضلی اردکانی بود.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=علیرضا اعرافی - ویکی‌پدیا|نشانی=https://fa.wikipedia.org/wiki/علیرضا_اعرافی|وبگاه=ویکی‌پدیا|تاریخ=۱ مارس ۲۰۲۶|کد زبان=fa}}</ref>
امیر حاتمی در سال ۱۳۴۵ در شهر زنجان در خانواده‌ای مذهبی و سنتی زاده شد. دوران کودکی و نوجوانی او در زنجان سپری گردید. او از ۱۴ سالگی (۱۳۵۹) به عنوان نیروی داوطلب به بسیج پیوست و در سال‌های پایانی جنگ ایران و عراق حضور فعال داشت. حاتمی در [[عملیات فروغ جاویدان]] علیه [[ارتش آزادی‌بخش ملی ایران|ارتش آزادیبخش ملی ایران]] و رزمندگان  [[سازمان مجاهدین خلق ایران]] شرکت فعال داشت.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=وزیر دفاع ایران؛ امیر حاتمی کیست؟|نشانی=https://www.bbc.com/persian/iran-features-40992783|وبگاه=بی‌بی‌سی فارسی|تاریخ=۲۰ اوت ۲۰۱۷|کد زبان=fa}}</ref> پس از پایان جنگ، در سال ۱۳۶۸ وارد دانشگاه افسری موسوم به امام علی شد و در رشته مدیریت علوم دفاعی فارغ‌التحصیل گردید.  
 
== تحصیلات و سوابق اولیه ==
دوران کودکی اعرافی در محیطی مذهبی و مبارزاتی گذشت. او روخوانی قرآن، ادبیات و احکام اولیه را نزد پدر و اساتید محلی آموخت. در سال ۱۳۴۹ (۱۱ سالگی) به قم رفت تا در مرکز اصلی حوزه علمیه شیعه تحصیل کند. این هجرت در شرایطی رخ داد که پدرش به دلیل فعالیت‌های ضد شاه تحت فشار بود، اما این حرکت اعرافی را به سرعت در مدار قدرت آینده روحانیت قرار داد. او پس از گذراندن دروس ابتدایی، از سال ۱۳۵۰ دروس حوزوی را آغاز کرد و دوره مقدماتی و سطح را پشت سر گذاشت.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=زندگینامه حجت الاسلام و المسلمین علی رضا اعرافی|نشانی=https://www.jamaran.news/مؤلف-407-علی-رضا-اعرافی|وبگاه=جماران|تاریخ=۱ مارس ۲۰۲۶|کد زبان=fa}}</ref> این دوره اولیه زندگی اعرافی را به یکی از وفادارترین مدیران حوزوی رژیم تبدیل کرد. او هیچ‌گاه صدای مخالفی در برابر سرکوب‌های رژیم برنیاورد.
حاتمی پس از فارغ‌التحصیلی از دانشگاه افسری، دوره‌های عالی تخصصی دفاعی، نظامی و امنیتی را گذراند. وی مدرک دکتری مدیریت استراتژیک را از دانشگاه عالی دفاع ملی دریافت کرد. سوابق اولیه او شامل فرماندهی یگان‌های زرهی و مکانیزه در مناطق عملیاتی شمال‌غرب و غرب کشور (۱۳۷۷–۱۳۸۴) است. در سال ۱۳۷۷ به دلیل سرسپردگی به حاکمیت ولایت فقیه دو درجه ارتقا یافت و به سمت معاون اطلاعات فرماندهی کل ارتش منصوب شد.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=زندگینامه امیر حاتمی|نشانی=https://www.jamaran.news/مؤلف-385-امیر-حاتمی|وبگاه=جماران|تاریخ=۱ مارس ۲۰۲۶|کد زبان=fa}}</ref> از ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۲ جانشین معاون ارکان و امور مشترک ستاد کل نیروهای مسلح بود. این سمت‌ها او را به شبکه فرماندهی ارشد ارتش نزدیک کرد و پایه صعود او به بالاترین سطوح نظامی را فراهم کرد.
== تحصیلات حوزوی و اساتید ==
== فرماندهی نیروی زمینی ارتش ==
اعرافی پس از ورود به قم، دروس مقدماتی را نزد اساتید محلی گذراند و سپس به سرعت به دوره سطح رسید. در سال ۱۳۵۶ (۱۸ سالگی) وارد درس خارج فقه و اصول شد. اساتید اصلی او عبارت بودند از شیخ مرتضی حائری یزدی،  فاضل لنکرانی،  وحید خراسانی و جواد تبریزی. او درس تفسیر قرآن را نزد آمیرزا علی مشکینی و درس هیئت را نزد  حسن‌زاده آملی آموخت. همچنین کتاب‌های فلسفتنا و اقتصادنا  صدر را نزد  سید کاظم حائری مطالعه کرد.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=علیرضا اعرافی - ویکی‌پدیا|نشانی=https://fa.wikipedia.org/wiki/علیرضا_اعرافی|وبگاه=ویکی‌پدیا|تاریخ=۱ مارس ۲۰۲۶|کد زبان=fa}}</ref> اعرافی علاوه بر فقه و اصول، در فلسفه و علوم تربیتی نیز تخصص یافت و بعدها کتاب‌هایی در فقه تربیتی نوشت. این تحصیلات برای خدمت به ولایت فقیه و توجیه سرکوب بود. او در دهه ۱۳۶۰ همزمان با جنگ ایران و عراق، چندین بار به جبهه رفت، اما این حضور بیشتر تبلیغاتی بود تا عملی.
حاتمی از ۱۳۸۴ تا ۱۳۹۶ (۱۲ سال) فرمانده نیروی زمینی ارتش بود؛ طولانی‌ترین دوره فرماندهی این نیرو پس از انقلاب. در این دوره، او برنامه‌های نوسازی یگان‌های زرهی، افزایش آمادگی رزمی و ادغام تجهیزات بومی را اجرا کرد. او چندین رزمایش بزرگ را هدایت کرد و بر «دکترین دفاع فعال و جنگ نامتقارن» تأکید داشت.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=امیر حاتمی؛ از فرمانده نیروی زمینی تا وزیر دفاع|نشانی=https://www.bbc.com/persian/iran-41045678|وبگاه=بی‌بی‌سی فارسی|تاریخ=۲۰۱۷|کد زبان=fa}}</ref>
== سوابق و مناصب ==
== وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح ==
علیرضا اعرافی یکی از معدود روحانیونی است که همزمان چندین منصب کلیدی در ساختار قدرت جمهوری اسلامی را در اختیار داشته و دارد. سوابق او نشان‌دهنده صعود تدریجی و سیستماتیک در سلسله‌مراتب روحانیت رسمی رژیم است که عمدتاً بر پایه وفاداری مطلق به ولایت فقیه و نزدیکی به بیت رهبری شکل گرفته است.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=علیرضا اعرافی - ویکی‌پدیا|نشانی=https://fa.wikipedia.org/wiki/علیرضا_اعرافی|وبگاه=ویکی‌پدیا|تاریخ=۱ مارس ۲۰۲۶|کد زبان=fa}}</ref> او امام جمعه قم (از سال ۱۳۹۷)، رئیس مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه کشور (از ۱۳۹۷)، مدیر حوزه علمیه قم، عضو فقهای شورای نگهبان (از ۱۳۹۸)، عضو مجلس خبرگان رهبری، نایب‌رئیس دوم [[مجلس خبرگان]] (از ۱۴۰۳) و عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی (از ۱۳۹۰) است. این انباشت قدرت نشان‌دهنده اعتماد کامل [[علی خامنه‌ای]] به او بود.  چنین تمرکز قدرتی، زمینه‌ساز فساد و استبداد بیشتر در ساختار روحانیت شده است.
در مرداد ۱۳۹۶، [[حسن روحانی]] او را به‌عنوان وزیر دفاع به مجلس معرفی کرد. حاتمی با کسب رأی اعتماد، اولین فرمانده ارتش بود که پس از بیش از دو دهه به این سمت رسید. در دوره وزارت (۱۳۹۶–۱۴۰۰)، او بر بومی‌سازی تسلیحات، توسعه موشک‌های بالستیک و کروز، پهپادهای رزمی و ساخت ناوچه‌ها و زیردریایی‌های بومی تمرکز کرد.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=امیر حاتمی: ایران جزو ۵ قدرت برتر پهپادی دنیاست|نشانی=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1401/12/10/1166097|وبگاه=تسنیم|تاریخ=۱۴۰۱|کد زبان=fa}}</ref> او ادعا کرد که تحریم‌های آمریکا باعث پیشرفت صنعت دفاعی ایران شده است. حاتمی همچنین بر افزایش صادرات تسلیحاتی به کشورهای متحد رژیم تأکید داشت.
== نقش در شورای نگهبان و مهندسی انتخابات ==
== انتصاب به فرماندهی کل ارتش ==
اعرافی از زمان عضویت در شورای نگهبان (تیر ۱۳۹۸)، یکی از سخت‌گیرانه‌ترین فقهای این شورا بوده است. او در رد صلاحیت گسترده کاندیداهای اصلاح‌طلب و اعتدالی در انتخابات‌های ۱۳۹۸، ۱۴۰۰ و ۱۴۰۴ نقش کلیدی داشت. گزارش‌های متعدد نشان می‌دهد که اعرافی شخصاً در جلسات شورای نگهبان بر «مصلحت نظام» و «ولایت فقیه» تأکید کرده و صلاحیت بسیاری از کاندیداها را رد کرده است.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=علیرضا اعرافی، عضو شورای موقت رهبری جمهوری اسلامی کیست؟|نشانی=https://parsi.euronews.com/2026/03/01/who-is-alireza-arafi-member-of-iran-temporary-leadership-council|وبگاه=یورونیوز پارسی|تاریخ=۱ مارس ۲۰۲۶|کد زبان=fa}}</ref> در انتخابات ریاست‌جمهوری ۱۴۰۰،  از رد صلاحیت بیش از ۵۰۰ کاندیدا دفاع کرد و آن را «حفظ سلامت نظام» نامید. مخالفان رژیم این اقدامات را مهندسی انتخابات و حذف رقابت واقعی می‌دانند. پس از مرگ علی خامنه‌ای، نقش او در شورای نگهبان به اوج رسید و او به عنوان فقیه شورای موقت رهبری انتخاب شد.
در خرداد ۱۴۰۴، با حکم [[سید علی خامنه ای|علی خامنه‌ای]]، حاتمی به فرماندهی کل ارتش منصوب شد. این انتصاب پس از تغییرات گسترده در ساختار نظامی و در شرایط تنش‌های منطقه‌ای رخ داد. او به‌عنوان مشاور عالی فرمانده کل قوا در امور ارتش نیز فعالیت کرد.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=سرلشکر امیر حاتمی کیست؟|نشانی=https://www.sharghdaily.com/بخش-سیاست-6/1021071-سرلشکر-امیر-حاتمی-بیوگرافی-سوابق|وبگاه=شرق|تاریخ=۱۳ ژوئن ۲۰۲۵|کد زبان=fa}}</ref>
== مدیریت حوزه‌های علمیه و تربیت نیروهای ایدئولوژیک ==
== مرگ ==
اعرافی از سال ۱۳۹۷ ریاست مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه را بر عهده دارد و حوزه‌ها را به کارخانه تولید نیروهای وفادار به ولایت فقیه تبدیل کرده است. وی دروس «اندیشه ولایت فقیه» و «جهاد تبیین» را اجباری کرد، نظارت امنیتی بر طلاب را افزایش داد و طلاب را به عنوان نیروی کمکی بسیج در اعتراضات به کار گرفت.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=زندگینامه حجت الاسلام و المسلمین علی رضا اعرافی|نشانی=https://www.jamaran.news/مؤلف-407-علی-رضا-اعرافی|وبگاه=جماران|تاریخ=۱ مارس ۲۰۲۶|کد زبان=fa}}</ref> منتقدان می‌گویند این سیاست‌ها حوزه قم را از جایگاه سنتی‌اش دور کرده و به ابزاری برای سرکوب فکری تبدیل کرده است. او در خطبه‌های نماز جمعه قم نیز اعتراضات را «فتنه» نامید و خواستار سرکوب شدیدتر شد.
امیر حاتمی در ۹ اسفند ۱۴۰۴، در جریان حملات گسترده مشترک آمریکا و اسرائیل به مراکز فرماندهی و بیت علی خامنه‌ای در تهران کشته شد. وی در جلسه‌ای در بیت خامنه‌ای حضور داشت که هدف حمله دقیق قرار گرفت. مرگ او ضربه سنگینی به ساختار فرماندهی ارتش تحت امر ولایت فقیه وارد کرد.<ref>{{یادکرد وب|عنوان=کشته شدن امیر حاتمی در حمله به بیت رهبری|نشانی=https://www.iranintl.com/20260301-iran-military-commanders-killed|وبگاه=ایران اینترنشنال|تاریخ=۱ مارس ۲۰۲۶|کد زبان=fa}}</ref>
== منابع ==
== منابع ==

نسخهٔ کنونی تا ‏۱ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۲۲:۰۲

امیر حاتمی
امیر حاتمی
زادروز۱۳۴۵
زنجان، ایران
درگذشت۹ اسفند ۱۴۰۴
تهران، ایران
محل زندگیزنجان (تا پیش از انقلاب ۱۳۵۷)، تهران و مناطق عملیاتی (از ۱۳۵۹)
ملیتایرانی
تحصیلاتکارشناسی مدیریت علوم دفاعی، دکتری مدیریت استراتژیک
از دانشگاهدانشگاه افسری امام علی (ع)، دانشگاه عالی دفاع ملی
پیشهنظامی، فرمانده ارشد ارتش
سال‌های فعالیت۱۳۵۹ – ۱۴۰۴
نهادارتش جمهوری اسلامی ایران، وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح
شناخته‌شده برایفرماندهی نیروی زمینی ارتش، وزارت دفاع در دولت روحانی، بازسازی توان رزمی ارتش پس از جنگ، بومی‌سازی تسلیحات
نقش‌های برجستهفرمانده کل ارتش جمهوری اسلامی ایران (۱۴۰۴)، وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح (۱۳۹۶–۱۴۰۰)، فرمانده نیروی زمینی ارتش (۱۳۸۴–۱۳۹۶)
شهر خانگیزنجان
لقبسرلشکر
دیناسلام
مذهبشیعه
آثارمقالات و کتاب‌هایی در مدیریت استراتژیک دفاعی و جنگ نامتقارن
نشان فتح (درجه ۱ و ۲)، نشان شجاعت از علی خامنه‌ای گرفته است

امیر حاتمی (زاده ۱۳۴۵ در زنجان – درگذشته ۹ اسفند ۱۴۰۴ در تهران)، سرلشکر ارتش جمهوری اسلامی ایران بود که در آخرین ماه‌های عمر خود به فرماندهی کل ارتش منصوب شد. او پیش از آن، از ۱۳۹۶ تا ۱۴۰۰ وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح و از ۱۳۸۴ تا ۱۳۹۶ فرمانده نیروی زمینی ارتش بود.[۱] حاتمی از معدود فرماندهان ارتش بود که سابقه طولانی فرماندهی عملیاتی در جنگ ایران و عراق داشت و همزمان دارای تحصیلات دانشگاهی (دکتری مدیریت استراتژیک) بود. او در دوره وزارت دفاع بر بومی‌سازی تسلیحات، افزایش توان موشکی و پهپادی و تقویت همکاری ارتش با سپاه تأکید داشت. انتصاب او به فرماندهی کل ارتش در خرداد ۱۴۰۴، پس از تغییرات گسترده در ساختار نظامی رژیم رخ داد، اما عمر این سمت بسیار کوتاه بود و او در حملات مشترک آمریکا و اسرائیل به بیت علی خامنه‌ای در ۹ اسفند ۱۴۰۴ کشته شد.

زندگی

امیر حاتمی در سال ۱۳۴۵ در شهر زنجان در خانواده‌ای مذهبی و سنتی زاده شد. دوران کودکی و نوجوانی او در زنجان سپری گردید. او از ۱۴ سالگی (۱۳۵۹) به عنوان نیروی داوطلب به بسیج پیوست و در سال‌های پایانی جنگ ایران و عراق حضور فعال داشت. حاتمی در عملیات فروغ جاویدان علیه ارتش آزادیبخش ملی ایران و رزمندگان سازمان مجاهدین خلق ایران شرکت فعال داشت.[۲] پس از پایان جنگ، در سال ۱۳۶۸ وارد دانشگاه افسری موسوم به امام علی شد و در رشته مدیریت علوم دفاعی فارغ‌التحصیل گردید.

تحصیلات و سوابق اولیه

حاتمی پس از فارغ‌التحصیلی از دانشگاه افسری، دوره‌های عالی تخصصی دفاعی، نظامی و امنیتی را گذراند. وی مدرک دکتری مدیریت استراتژیک را از دانشگاه عالی دفاع ملی دریافت کرد. سوابق اولیه او شامل فرماندهی یگان‌های زرهی و مکانیزه در مناطق عملیاتی شمال‌غرب و غرب کشور (۱۳۷۷–۱۳۸۴) است. در سال ۱۳۷۷ به دلیل سرسپردگی به حاکمیت ولایت فقیه دو درجه ارتقا یافت و به سمت معاون اطلاعات فرماندهی کل ارتش منصوب شد.[۳] از ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۲ جانشین معاون ارکان و امور مشترک ستاد کل نیروهای مسلح بود. این سمت‌ها او را به شبکه فرماندهی ارشد ارتش نزدیک کرد و پایه صعود او به بالاترین سطوح نظامی را فراهم کرد.

فرماندهی نیروی زمینی ارتش

حاتمی از ۱۳۸۴ تا ۱۳۹۶ (۱۲ سال) فرمانده نیروی زمینی ارتش بود؛ طولانی‌ترین دوره فرماندهی این نیرو پس از انقلاب. در این دوره، او برنامه‌های نوسازی یگان‌های زرهی، افزایش آمادگی رزمی و ادغام تجهیزات بومی را اجرا کرد. او چندین رزمایش بزرگ را هدایت کرد و بر «دکترین دفاع فعال و جنگ نامتقارن» تأکید داشت.[۴]

وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح

در مرداد ۱۳۹۶، حسن روحانی او را به‌عنوان وزیر دفاع به مجلس معرفی کرد. حاتمی با کسب رأی اعتماد، اولین فرمانده ارتش بود که پس از بیش از دو دهه به این سمت رسید. در دوره وزارت (۱۳۹۶–۱۴۰۰)، او بر بومی‌سازی تسلیحات، توسعه موشک‌های بالستیک و کروز، پهپادهای رزمی و ساخت ناوچه‌ها و زیردریایی‌های بومی تمرکز کرد.[۵] او ادعا کرد که تحریم‌های آمریکا باعث پیشرفت صنعت دفاعی ایران شده است. حاتمی همچنین بر افزایش صادرات تسلیحاتی به کشورهای متحد رژیم تأکید داشت.

انتصاب به فرماندهی کل ارتش

در خرداد ۱۴۰۴، با حکم علی خامنه‌ای، حاتمی به فرماندهی کل ارتش منصوب شد. این انتصاب پس از تغییرات گسترده در ساختار نظامی و در شرایط تنش‌های منطقه‌ای رخ داد. او به‌عنوان مشاور عالی فرمانده کل قوا در امور ارتش نیز فعالیت کرد.[۶]

مرگ

امیر حاتمی در ۹ اسفند ۱۴۰۴، در جریان حملات گسترده مشترک آمریکا و اسرائیل به مراکز فرماندهی و بیت علی خامنه‌ای در تهران کشته شد. وی در جلسه‌ای در بیت خامنه‌ای حضور داشت که هدف حمله دقیق قرار گرفت. مرگ او ضربه سنگینی به ساختار فرماندهی ارتش تحت امر ولایت فقیه وارد کرد.[۷]

منابع