اعتراضات سراسری ۱۴۰۴: تفاوت میان نسخه‌ها

Khosro (بحث | مشارکت‌ها)
بدون خلاصۀ ویرایش
Khosro (بحث | مشارکت‌ها)
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۲۴: خط ۲۴:
| howmany2 = نیروهای امنیتی و انتظامی (تعداد نامشخص)
| howmany2 = نیروهای امنیتی و انتظامی (تعداد نامشخص)
| howmany3 =
| howmany3 =
| casualties1 = بیش از ۴۲ تن کشته و شمار بسیاری مجروح در اثر تیراندازی، پرتاب گاز اشک‌آور و ضرب و شتم
| casualties1 = بیش از ۵۲ تن کشته و شمار بسیاری مجروح در اثر تیراندازی، پرتاب گاز اشک‌آور و ضرب و شتم
| casualties2 =
| casualties2 =
| casualties3 =
| casualties3 =
خط ۴۹: خط ۴۹:
واکنش‌های جهانی شامل حمایت نفتالی بنت از مردم ایران، انتقاد دونالد ترامپ از سرکوب، و گزارش‌های نیویورک تایمز و آسوشیتدپرس از بحران اقتصادی بود. تحلیل‌ها نشان‌دهنده پتانسیل تبدیل اعتراضات اقتصادی به سیاسی و حتی انقلاب، با اشاره به سابقه تاریخی بازار در تحولات ایران، بود. این اعتراضات تا ۹ دی ادامه داشته و فراخوان‌هایی برای تداوم صادر گردید.<ref name=":0">[https://www.hambastegimeli.com/115553_%D8%AA%D8%AC%D9%85%D8%B9-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%B6%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%AF%D9%86%D8%A8%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D9%82%DB%8C تجمع اعتراضی بازاریان به‌دنبال افزایش قیمت ساعت به ساعت دلار در تهران - همبستگی ملی]</ref><ref name=":1">[https://parsi.euronews.com/2025/12/29/second-day-of-widespread-protests-in-tehran-and-other-cities-police-violence-and-tear-gas دومین روز اعتراضات گسترده بازاریان در تهران و دیگر شهرها - یورو نیوز] 1</ref><ref name=":2">[https://parsi.euronews.com/2025/12/30/iran-economic-collapse-bazaar-protests-2026-revolution-risk-analysis آیا خشم بازاریان می‌تواند به «انقلاب» در ایران بینجامد؟ - یورو نیوز] 2</ref><ref name=":3">[https://www.dw.com/fa-ir/%D8%AA%D8%B8%D8%A7%D9%87%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%88-%D8%B4%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D9%88%D8%A7%DA%A9%D9%86%D8%B4%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C/a-75338191 تظاهرات شبانه در شهرهای مختلف ایران و واکنش‌ها در جهان - دویچه‌وله]</ref><ref name=":4">[https://news.mojahedin.org/i/%D8%AE%DB%8C%D8%B2%D8%B4-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%BE%DB%8C%D9%88%D8%B3%D8%AA%D9%86-%DA%A9%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%DB%8C%DA%AF%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%D8%AE%DB%8C%D8%B2%D8%B4-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86 پیوستن کوی دانشگاه تهران و شهرهای دیگر به خیزش تهران - سازمان مجاهدین خلق] 2</ref><ref name=":5">[https://www.iranntv.com/960171-%DA%AF%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D8%B4-%D8%AE%DB%8C%D8%B2%D8%B4-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86--%D9%86%DA%AF تظاهرات شبانه در چندین شهر، پیوستن دانشجویان، اعتراف هراس‌آلود مقامات رژیم و واکنش رسانه‌ها و مقامات جهانی - سیمای آزادی]</ref><ref name=":6">[https://ir.voanews.com/a/8097071.html گسترش اعتصاب و اعتراضات به شهرهای مختلف ایران - صدای آمریکا]</ref><ref name=":7">[https://www.radiozamaneh.com/873190/ ادامه تجمع‌های اعتراضی در چند شهر کشور - رادیو زمانه]</ref><ref name=":8">[https://www.iranintl.com/fa/liveblog/Bazaryan-2025 اعتصاب بازاریان تهران و شهرهای دیگر برای سومین روز پیاپی ادامه یافت - ایران اینترنشنال]</ref>
واکنش‌های جهانی شامل حمایت نفتالی بنت از مردم ایران، انتقاد دونالد ترامپ از سرکوب، و گزارش‌های نیویورک تایمز و آسوشیتدپرس از بحران اقتصادی بود. تحلیل‌ها نشان‌دهنده پتانسیل تبدیل اعتراضات اقتصادی به سیاسی و حتی انقلاب، با اشاره به سابقه تاریخی بازار در تحولات ایران، بود. این اعتراضات تا ۹ دی ادامه داشته و فراخوان‌هایی برای تداوم صادر گردید.<ref name=":0">[https://www.hambastegimeli.com/115553_%D8%AA%D8%AC%D9%85%D8%B9-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%B6%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%AF%D9%86%D8%A8%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D9%82%DB%8C تجمع اعتراضی بازاریان به‌دنبال افزایش قیمت ساعت به ساعت دلار در تهران - همبستگی ملی]</ref><ref name=":1">[https://parsi.euronews.com/2025/12/29/second-day-of-widespread-protests-in-tehran-and-other-cities-police-violence-and-tear-gas دومین روز اعتراضات گسترده بازاریان در تهران و دیگر شهرها - یورو نیوز] 1</ref><ref name=":2">[https://parsi.euronews.com/2025/12/30/iran-economic-collapse-bazaar-protests-2026-revolution-risk-analysis آیا خشم بازاریان می‌تواند به «انقلاب» در ایران بینجامد؟ - یورو نیوز] 2</ref><ref name=":3">[https://www.dw.com/fa-ir/%D8%AA%D8%B8%D8%A7%D9%87%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%88-%D8%B4%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D9%88%D8%A7%DA%A9%D9%86%D8%B4%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C/a-75338191 تظاهرات شبانه در شهرهای مختلف ایران و واکنش‌ها در جهان - دویچه‌وله]</ref><ref name=":4">[https://news.mojahedin.org/i/%D8%AE%DB%8C%D8%B2%D8%B4-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%BE%DB%8C%D9%88%D8%B3%D8%AA%D9%86-%DA%A9%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%DB%8C%DA%AF%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%D8%AE%DB%8C%D8%B2%D8%B4-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86 پیوستن کوی دانشگاه تهران و شهرهای دیگر به خیزش تهران - سازمان مجاهدین خلق] 2</ref><ref name=":5">[https://www.iranntv.com/960171-%DA%AF%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D8%B4-%D8%AE%DB%8C%D8%B2%D8%B4-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86--%D9%86%DA%AF تظاهرات شبانه در چندین شهر، پیوستن دانشجویان، اعتراف هراس‌آلود مقامات رژیم و واکنش رسانه‌ها و مقامات جهانی - سیمای آزادی]</ref><ref name=":6">[https://ir.voanews.com/a/8097071.html گسترش اعتصاب و اعتراضات به شهرهای مختلف ایران - صدای آمریکا]</ref><ref name=":7">[https://www.radiozamaneh.com/873190/ ادامه تجمع‌های اعتراضی در چند شهر کشور - رادیو زمانه]</ref><ref name=":8">[https://www.iranintl.com/fa/liveblog/Bazaryan-2025 اعتصاب بازاریان تهران و شهرهای دیگر برای سومین روز پیاپی ادامه یافت - ایران اینترنشنال]</ref>


'''شمار [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴|جان‌باختگان قیام سراسری ۱۴۰۴]] (قابل تائید و مستند برای ایران پدیا) تا هنگام آخرین ویرایش این مقاله ۴۲ تن بوده است.'''
'''شمار [[جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴|جان‌باختگان قیام سراسری ۱۴۰۴]] (قابل تائید و مستند برای ایران پدیا) تا هنگام آخرین ویرایش این مقاله ۵۲ تن بوده است.'''


== زمینه و علل آغاز اعتراضات ==
== زمینه و علل آغاز اعتراضات ==
خط ۲۵۷: خط ۲۵۷:


داده‌های فنی «رادار کلاودفلر»(Cloudflare Radar) نشان می‌دهد که درست قبل از ساعت ۱۳:۰۰ به وقت محلی، میزان فضای آدرس‌دهی(IPv۶) در ایران با سقوطی ۹۸.۵درصدی مواجه شده و ترافیک این پروتکل از ۱۲ درصد به ۱.۸ درصد تنزل یافته است. قطع اینترنت نقض آشکار «ماده ۱۹ اعلامیه جهانی حقوق بشر» و قطعنامه‌های شورای حقوق‌بشر ملل متحد (از جمله قطعنامه ۱۶/۴۷ که قطع دسترسی به اینترنت را قویاً محکوم می‌کند) است.<ref>[https://news.mojahedin.org/i/%D8%A8%D9%87-%D8%AF%D9%86%D8%A8%D8%A7%D9%84-%DA%AF%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D8%B4-%D9%82%DB%8C%D8%A7%D9%85-%DB%B1%DB%B6-%DB%B1%DB%B7-%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%86%D8%AA-%DB%B1%DB%B8-%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D9%88%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%D8%B7%D9%88%D8%B1-%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84-%D9%82%D8%B7%D8%B9 به‌دنبال گسترش قیام در ۱۶ و ۱۷دی، اینترنت از ۱۸دی به دستور خامنه‌ای در کل کشور به‌طور کامل قطع شد - سازمان مجاهدین خلق ایران]</ref>
داده‌های فنی «رادار کلاودفلر»(Cloudflare Radar) نشان می‌دهد که درست قبل از ساعت ۱۳:۰۰ به وقت محلی، میزان فضای آدرس‌دهی(IPv۶) در ایران با سقوطی ۹۸.۵درصدی مواجه شده و ترافیک این پروتکل از ۱۲ درصد به ۱.۸ درصد تنزل یافته است. قطع اینترنت نقض آشکار «ماده ۱۹ اعلامیه جهانی حقوق بشر» و قطعنامه‌های شورای حقوق‌بشر ملل متحد (از جمله قطعنامه ۱۶/۴۷ که قطع دسترسی به اینترنت را قویاً محکوم می‌کند) است.<ref>[https://news.mojahedin.org/i/%D8%A8%D9%87-%D8%AF%D9%86%D8%A8%D8%A7%D9%84-%DA%AF%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D8%B4-%D9%82%DB%8C%D8%A7%D9%85-%DB%B1%DB%B6-%DB%B1%DB%B7-%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%86%D8%AA-%DB%B1%DB%B8-%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D9%88%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%D8%B7%D9%88%D8%B1-%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84-%D9%82%D8%B7%D8%B9 به‌دنبال گسترش قیام در ۱۶ و ۱۷دی، اینترنت از ۱۸دی به دستور خامنه‌ای در کل کشور به‌طور کامل قطع شد - سازمان مجاهدین خلق ایران]</ref>
'''سیزدهمین روز قیام سراسر'''، (روز جمعه ۱۹ دی ۱۴۰۴) شهرهای ایران صحنه تظاهرات و رویارویی‌های گسترده میان مردم و جوانان معترض با نیروهای سرکوبگر حکومتی بود. تا ساعت ۲۳ جمعه، در تهران و دهها شهر از جمله مشهد، اصفهان، شیراز، کرج، زاهدان، کرمانشاه، ایذه، اسلام آباد غرب، گیلانغرب، دزفول، درود، بابل، رامسر، چابکسر، قم، پاکدشت، باقرشهر، لامرد، لردگان، یزد و کوهدشت تظاهرات و درگیری میان مردم و نیروهای سرکوبگر جریان داشت. تا روز جمعه قیام مردم ایران دست کم ۱۸۰ شهر را در برگرفته است.
در اسلام‌آباد غرب، شهر تا ساعت ۲ بعدازظهر تحت کنترل مردم بود. جوانان معترض فرمانداری و چند اداره حکومتی را که نیروهای سرکوبگر در آنها سنگر گرفته بودند تصرف کرده و یا به آتش کشیدند و تمام دوربینهای سطح شهر را از کار انداختند. در جریان جنگ و گریزهای شدید در این شهر دست‌کم ۶ تن از نیروهای سرکوبگر حکومتی کشته شدند.
کرمانشاه، در شهرک «دره‌دریژ» درگیریهای سنگین بین مردم و نیروهای حکومتی رخ داد و مردم با سلاح به حملات سرکوبگران پاسخ دادند. در یکی از بیمارستان‌های کرمانشاه ۴۱ تن از شهروندان که در اثر شلیک مجروح شده‌اند، بستری هستند. در گیلانغرب نیز چند ساختمان حکومتی و یک خودروی سپاه طعمه حریق شد و مرکز استان قادر به اعزام نیروی کمکی نبود. در مشهد انبوه مردم به خیابان‌ها آمدند و با نیروهای دشمن درگیر شدند. سرکوبگران در برخی از نقاط پا به فرار گذاشتند.
در ایذه درگیری‌های مسلحانه بسیار سنگین گزارش‌شده و صدای شلیک گلوله تمام شهر را فراگرفته بود، کانون اصلی درگیری میدان هلال احمر بود و جوانان با عزم نبرد تا آخر، در برابر نیروهای حکومتی ایستاده‌اند.
در تهران، جوانان شورشگر حداقل در ۲۰ نقطه شامل نظام‌آباد، میدان فردوسی، سعادت‌آباد، میرداماد، ولیعصر، اندرزگو، چیتگر، یوسف‌آباد، مشیریه، شریعتی، زعفرانیه، ستارخان، مطهری، راه‌آهن، اکباتان، سیدخندان، خاک‌سفید، صادقیه، جنت‌آباد و نارمک با نیروهای سرکوبگر درگیر شدند. در ستارخان و تهرانسر مردم با روشن کردن آتش شعار «مرگ بر دیکتاتور» و «امسال سال خونه سیدعلی سرنگونه» سر دادند.
در پاکدشت تهران هزاران نفر دست به تظاهرات زده و به مقابله با نیروهای [[بسیج]] که به مردم حمله کرده بودند پرداختند. ۳ تن از بسیجی‌ها توسط جوانان گوشمالی داده شدند. در فردیس کرج، اصفهان و یزد نیز تجمعات گسترده با شعار «مرگ خامنه‌ای»، «مرگ بر دیکتاتور» و «بسیجی سپاهی داعش ما شمایید» برگزار شد.<ref>[https://iran-efshagari.com/%d8%aa%d8%b8%d8%a7%d9%87%d8%b1%d8%a7%d8%aa-%da%af%d8%b3%d8%aa%d8%b1%d8%af%d9%87-%d8%af%d8%b1-%d9%85%d8%b4%d9%87%d8%af-%d9%88-%d8%aa%d9%87%d8%b1%d8%a7%d9%86%d8%8c-%d8%aa%d8%b3%d8%ae%db%8c%d8%b1-%d8%a8/ تظاهرات گسترده در مشهد و تهران، تسخیر بخشهایی از اسلام آباد غرب و هلاکت ۶ نیروی سرکوبگر - ایران افشاگر]</ref>


== منابع ==
== منابع ==