امیرحسین ابراهیمی

امیرحسین ابراهیمی
امیرحسین ابراهیمی
زادروز	حدود ۱۳۸۵
درگذشت	۱۲ آبان ۱۴۰۵ زندان دستگرد اصفهان، اصفهان
علت مرگ	اجرای حکم اعدام
محل زندگی	اصفهان
ملیت	ایرانی
نام‌های دیگر	امیرحسین ابراهیمی پزوه؛ در برخی فهرست‌ها امیرحسین ابراهیمی انالوچه
تابعیت	ایرانی
تحصیلات	دانشجوی پزشکی
پیشه	دانشجو
شناخته‌شده برای	از بازداشت‌شدگان اعتراضات دی ۱۴۰۴ و اعدام‌شدگان پروندهٔ میدان علیخانی اصفهان
شهر خانگی	اصفهان
جنبش	اعتراضات سراسری دی ۱۴۰۴
مخالفان	حکومت جمهوری اسلامی ایران
اتهام‌ها	محاربه، افساد فی‌الارض، اقدام علیه امنیت ملی، ایجاد ناامنی گسترده از طریق کشیدن سلاح
مجازات‌ها	اعدام
وضعیت گناهکاری	محکوم‌شده در دادگاه انقلاب و دادگاه کیفری جمهوری اسلامی؛ روند رسیدگی مورد اعتراض نهادهای حقوق بشری
والدین	رسول ابراهیمی

امیرحسین ابراهیمی (حدود ۱۳۸۵ – ۱۲ آبان ۱۴۰۵) دانشجوی ۲۰سالهٔ پزشکی و از بازداشت‌شدگان اعتراضات سراسری دی‌ماه ۱۴۰۴ در اصفهان بود که در ارتباط با پروندهٔ موسوم به «میدان علیخانی» به اعدام محکوم شد. حکم او بامداد سه‌شنبه ۱۲ آبان ۱۴۰۵ در زندان دستگرد اصفهان اجرا شد.

قوهٔ قضائیهٔ جمهوری اسلامی، امیرحسین ابراهیمی و امیرحسین ملکی را به «محاربه و افساد فی‌الارض از طریق اقدام علیه امنیت ملی» و ایجاد ناامنی گسترده از طریق کشیدن سلاح متهم کرد. پرونده به رویدادهای ۱۸ دی ۱۴۰۴ در میدان علیخانی ملک‌شهر اصفهان مربوط بود؛ رویدادی که در جریان آن چهار مأمور انتظامی جان باختند. رسانه‌های حکومتی مدعی شدند ابراهیمی در محل رویداد یک قداره به همراه داشته و در تخریب اموال و ضرب‌وجرح مأموران مشارکت کرده است.

در مقابل، نهادهای حقوق بشری از شکنجهٔ جسمی و روانی متهمان، اخذ اعتراف‌های اجباری، محرومیت از تضمین‌های دادرسی عادلانه و فشار بر وکلای پرونده خبر دادند. سازمان حقوق بشر ایران اعلام کرد روند رسیدگی پروندهٔ میدان علیخانی با نقض آشکار حقوق متهمان همراه بوده است.

به گزارش هه‌نگاو، امیرحسین ابراهیمی هنگام رفتن با موتورسیکلت به منزل مادربزرگش با جمعیت معترضان روبه‌رو شد و بعداً از طریق ردیابی تلفن همراه شناسایی و بازداشت گردید. این سازمان او را دانشجوی ممتاز پزشکی معرفی کرده و نوشته است که برای گرفتن اعتراف اجباری تحت شکنجه‌های جسمی و روانی قرار گرفت.

زندگی و تحصیل

اطلاعات مستقلی دربارهٔ تاریخ و محل تولد، دوران کودکی و خانوادهٔ امیرحسین ابراهیمی در منابع منتشرشده وجود ندارد. منابع حقوق بشری سن او را هنگام اعدام ۲۰ سال ذکر کرده‌اند؛ بر این اساس، او احتمالاً در سال ۱۳۸۴ یا ۱۳۸۵ متولد شده بود.

هه‌نگاو و کانون حقوق بشر ایران، ابراهیمی را دانشجوی رشتهٔ پزشکی معرفی کرده‌اند. هه‌نگاو از او با عنوان «دانشجوی ممتاز پزشکی» یاد کرده است.

یکی از منابع حقوق بشری نام پدر او را رسول ذکر کرده است. دربارهٔ دانشگاه محل تحصیل، محل دقیق سکونت و دیگر اعضای خانوادهٔ او اطلاعات تأییدشده‌ای منتشر نشده است.

اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴

در دی‌ماه ۱۴۰۴، اعتراضاتی در شهرهای مختلف ایران، از جمله اصفهان، برگزار شد. نیروهای انتظامی، امنیتی و یگان ویژه برای مقابله با معترضان در نقاط مختلف شهر مستقر شدند.

میدان علیخانی در منطقهٔ ملک‌شهر اصفهان یکی از محل‌های اعتراض در روز ۱۸ دی بود. بر اساس روایت رسمی حکومت، چهار مأمور به نام‌های محمد همتی، ولی‌الله صفری، حسین رمضانی و علی خشوعی در جریان درگیری‌های این میدان جان باختند. حکومت مدعی شد معترضان مأموران را محاصره کرده و با سلاح‌های سرد، مواد آتش‌زا و سلاح گرم به آنان حمله کرده‌اند.

نهادهای حقوق بشری گزارش کردند در روزهای ۱۸ و ۱۹ دی شماری از شهروندان اصفهانی نیز بر اثر شلیک نیروهای حکومتی جان باختند؛ اما دربارهٔ چگونگی کشته‌شدن آنان پروندهٔ قضایی علنی و مستقلی تشکیل نشد.

بازداشت

امیرحسین ابراهیمی پس از رویدادهای میدان علیخانی بازداشت شد. زمان دقیق بازداشت او در منابع منتشرشده مشخص نشده است.

هه‌نگاو، به نقل از منابع خود، گزارش داد ابراهیمی با موتورسیکلت در مسیر منزل مادربزرگش بود و پس از گرفتارشدن در ازدحام جمعیت، از طریق موقعیت تلفن همراه شناسایی و بازداشت شد.

در مقابل، روایت قوهٔ قضائیه این بود که او در محل درگیری حضور فعال داشته و سلاح سرد حمل می‌کرده است. رسانه‌های رسمی حکومت ویدئوهایی با عنوان اعتراف و بازسازی صحنه منتشر کردند. نهادهای حقوق بشری اعتبار این اعتراف‌ها را به‌دلیل گزارش‌های مربوط به شکنجه و نبود دسترسی آزاد متهمان به وکیل مورد تردید قرار دادند.

پس از بازداشت، ابراهیمی برای بازجویی به بازداشتگاه حفاظت اطلاعات فرماندهی انتظامی منتقل شد و سپس پروندهٔ او در دادسرای عمومی و انقلاب اصفهان مورد رسیدگی قرار گرفت.

پرونده میدان علیخانی

پروندهٔ میدان علیخانی پس از کشته‌شدن چهار مأمور انتظامی در ۱۸ دی ۱۴۰۴ تشکیل شد. دربارهٔ شمار بازداشت‌شدگان این پرونده گزارش‌های متفاوتی وجود دارد.

خبرگزاری میزان ابتدا از صدور کیفرخواست برای ۱۶ نفر خبر داد. کمیتهٔ پیگیری وضعیت بازداشت‌شدگان شمار بازداشت‌شدگان اولیه را ۵۹ نفر و سازمان حقوق بشر ایران این شمار را ۶۲ نفر گزارش کرد.

بر اساس گزارش‌های منتشرشده:

• ۱۲ متهم به اعدام محکوم شدند؛
• شماری از متهمان به حبس‌های پنج تا ۱۰ سال محکوم شدند؛
• برخی متهمان تبرئه شدند؛
• پرونده در دو مرجع، دادگاه انقلاب و دادگاه کیفری یک، مورد رسیدگی قرار گرفت؛
• احکام اعدام به تأیید دیوان عالی کشور رسید.

شورای ملی مقاومت ایران گفته است احکام اعدام این پرونده توسط مرتضی براتی درچه و محمدرضا توکلی، از قضات دادگاه‌های اصفهان، صادر شده است.

اتهام‌ها

قوهٔ قضائیه اتهام‌های امیرحسین ابراهیمی و امیرحسین ملکی را چنین اعلام کرد:

«محاربه و افساد فی‌الارض از طریق اقدام علیه امنیت ملی، به‌نحوی‌که موجب اخلال شدید در نظم عمومی و ایجاد ناامنی در حد وسیع شده و از طریق کشیدن سلاح و ایجاد رعب و وحشت و ناامنی در محیط.»

مقامات قضایی مدعی شدند گروهی از متهمان سلاح گرم، سلاح سرد، مواد آتش‌زا و کوکتل مولوتوف در اختیار داشته و به نیروهای انتظامی و یک کلانتری حمله کرده‌اند.

رسانه‌های حکومتی دربارهٔ ابراهیمی به اظهارات متهمان دیگر استناد کردند و مدعی شدند او در محل رویداد قداره حمل کرده، اموال عمومی را تخریب و مأموران را مضروب کرده است.

منابع مستقل امکان بررسی آزادانهٔ پرونده، ادلهٔ فیزیکی و بازجویی‌ها را نداشتند. مشخص نیست آیا سلاح منتسب به ابراهیمی کشف و در دادگاهی علنی بررسی شده یا ادعای مشارکت او عمدتاً بر اعتراف‌های متهمان استوار بوده است.

اتهام شکنجه و اعتراف اجباری

سازمان‌های حقوق بشری دربارهٔ شکنجهٔ جسمی، روانی و در مواردی جنسی متهمان پروندهٔ میدان علیخانی گزارش‌هایی منتشر کردند. به گفتهٔ سازمان حقوق بشر ایران، هدف از این رفتارها گرفتن اعتراف اجباری علیه خود متهمان و دیگر افراد پرونده بود.

هه‌نگاو نیز گزارش داد امیرحسین ابراهیمی در دورهٔ بازجویی برای اخذ اعتراف اجباری تحت شکنجه‌های شدید جسمی و روانی قرار گرفت.

مطابق مادهٔ ۱۴ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی، هیچ‌کس نباید مجبور شود علیه خود شهادت دهد یا به جرم اعتراف کند. مادهٔ ۷ این میثاق نیز شکنجه و رفتار ظالمانه، غیرانسانی یا تحقیرآمیز را به‌طور مطلق ممنوع می‌کند.

اعتراف حاصل از شکنجه نباید به‌عنوان دلیل محکومیت پذیرفته شود. مقام قضایی نیز موظف است هر ادعای قابل‌قبول شکنجه را توسط نهادی مستقل بررسی کند. اطلاعاتی دربارهٔ تشکیل تحقیق مستقل پیرامون ادعاهای شکنجهٔ امیرحسین ابراهیمی منتشر نشده است.

روند محاکمه

پروندهٔ امیرحسین ابراهیمی دارای دو بخش کیفری و امنیتی بود و در دادگاه کیفری یک و دادگاه انقلاب اصفهان مورد رسیدگی قرار گرفت.

نهادهای حقوق بشری از چند مشکل در روند محاکمه سخن گفته‌اند:

• دسترسی محدود متهمان به وکیل مستقل؛
• اتکای پرونده به اعتراف‌های مورد مناقشه؛
• پخش اعتراف‌ها پیش از پایان قطعی روند قضایی؛
• نبود شفافیت دربارهٔ ادلهٔ انتسابی به هر متهم؛
• محاکمهٔ جمعی افراد با نقش‌های متفاوت؛
• فشار بر وکلای مدافع؛
• صدور حکم اعدام با استفاده از عناوین گستردهٔ «محاربه» و «افساد فی‌الارض».

ایران‌وایر گزارش کرد روند رسیدگی از آغاز با اعتراض نهادهای حقوق بشری دربارهٔ حق دسترسی به وکیل و نحوهٔ برگزاری جلسات دادگاه روبه‌رو بود.

محمدرضا توکلی، از قضات ذکرشده در این پرونده، پیش‌تر در پروندهٔ موسوم به «خانه اصفهان» نیز نقش داشت؛ پرونده‌ای که به اعدام مجید کاظمی، صالح میرهاشمی و سعید یعقوبی انجامید و به‌دلیل اتهام شکنجه و نقض دادرسی عادلانه مورد انتقاد قرار گرفت.

حکم اعدام

امیرحسین ابراهیمی در دادگاه انقلاب و دادگاه کیفری به اعدام محکوم شد. حکم در دیوان عالی کشور تأیید و پرونده به اجرای احکام اصفهان فرستاده شد.

دربارهٔ تاریخ دقیق صدور حکم بدوی و زمان تأیید آن اطلاعات یکسانی منتشر نشده است. ایران‌وایر در ۲۰ تیر ۱۴۰۵ گزارش داد احکام اعدام ۱۲ متهم پرونده در دیوان عالی کشور تأیید و به اجرای احکام ارسال شده است.

در گزارش سازمان حقوق بشر ایران که یک روز پیش از اعدام منتشر شد، آمده بود دیوان عالی کشور درخواست فرجام‌خواهی امیرحسین ابراهیمی، علی دشتی و شروین باقریان را رد کرده است.

آخرین ملاقات

خانواده‌های دو زندانی در ۱۱ آبان ۱۴۰۵ برای آخرین ملاقات به زندان دستگرد فراخوانده شدند. گزارش‌های اولیهٔ حقوق بشری، افراد منتقل‌شده برای اجرای حکم را امیرحسین ملکی و ابوالفضل ابراهیمی معرفی کردند.

یک روز بعد، خبرگزاری قوهٔ قضائیه اعلام کرد افراد اعدام‌شده امیرحسین ملکی و امیرحسین ابراهیمی بوده‌اند. سازمان حقوق بشر ایران پس از انتشار اطلاعیهٔ رسمی، اعدام امیرحسین ابراهیمی را احراز کرد.

ابهام موجود در گزارش پیش از اجرای حکم نشان‌دهندهٔ آشفتگی اطلاعاتی پیرامون هویت چند متهم هم‌نام این پرونده است.

اعدام

حکم امیرحسین ابراهیمی و امیرحسین ملکی بامداد سه‌شنبه ۱۲ آبان ۱۴۰۵، برابر با ۳ نوامبر ۲۰۲۶، در زندان مرکزی اصفهان، معروف به زندان دستگرد، اجرا شد.

قوهٔ قضائیه محل اجرای حکم را در اطلاعیهٔ نخست مشخص نکرد؛ اما سازمان حقوق بشر ایران، هه‌نگاو و منابع مقاومت ایران اجرای حکم در زندان دستگرد را گزارش و تأیید کردند.

اجرای حکم یک روز پس از آخرین ملاقات خانواده‌ها انجام شد. اطلاعاتی دربارهٔ زمان تحویل پیکر، محل دفن و شرایط برگزاری مراسم خاکسپاری در منابع مورد استفاده منتشر نشده است.

با اعدام این دو جوان، شمار اعدام‌شدگان پروندهٔ میدان علیخانی تا ۱۲ آبان ۱۴۰۵ به ۹ نفر رسید.

ابهام در نام خانوادگی

نام امیرحسین ابراهیمی در منابع مختلف به چند صورت ثبت شده است:

• امیرحسین ابراهیمی؛
• امیرحسین ابراهیمی پزوه؛
• امیرحسین ابراهیمی انالوچه یا انالوجه.

سامانهٔ «اطلس زندان‌های ایران» نام او را «امیرحسین ابراهیمی انالوجه» ثبت کرده و سن او را ۲۰ سال نوشته است.

سازمان حقوق بشر ایران در گزارش پس از اجرای حکم از نام «امیرحسین ابراهیمی پزوه» استفاده کرده است. روشن نیست این تفاوت ناشی از نام کامل، نسبت مکانی، خطای ثبت یا تفاوت میان اسناد پرونده است.

تمایز از ابوالفضل ابراهیمی

در پروندهٔ میدان علیخانی فرد دیگری به نام ابوالفضل ابراهیمی نیز به اعدام محکوم شده است. او در زمان گزارش‌ها ۱۸ سال داشت و نباید با امیرحسین ابراهیمی اشتباه گرفته شود.

گزارش اولیهٔ سازمان حقوق بشر ایران در ۱۱ آبان، امیرحسین ملکی و ابوالفضل ابراهیمی را فراخوانده‌شده برای آخرین ملاقات معرفی کرد؛ اما اطلاعیهٔ رسمی روز بعد، فرد اعدام‌شده را امیرحسین ابراهیمی نامید.

اطلاعیهٔ شورای ملی مقاومت نیز پس از اعدام، ابوالفضل ابراهیمی را در شمار زندانیانی قرار داد که همچنان در معرض اجرای حکم قرار داشتند.

دیگر اعدام‌شدگان پرونده

پیش از اعدام امیرحسین ابراهیمی و امیرحسین ملکی، هفت تن دیگر از محکومان پروندهٔ میدان علیخانی در تیر، مرداد و مهر ۱۴۰۵ اعدام شده بودند:

• عرفان اسفندیاری؛
• گل‌محمد محمدی؛
• امیرحسین صفری؛
• ابوالفضل سپاهی؛
• قائم حسینی؛
• علیرضا رئیسی؛
• علیرضا سپاهی.

با اجرای حکم امیرحسین ابراهیمی و امیرحسین ملکی، شمار اعدام‌شدگان این پرونده به ۹ تن رسید. شماری دیگر، از جمله شروین باقریان، علی دشتی و ابوالفضل ابراهیمی، همچنان با خطر اجرای حکم روبه‌رو بودند.

واکنش شورای ملی مقاومت ایران

شورای ملی مقاومت ایران در ۱۲ آبان ۱۴۰۵ با انتشار اطلاعیه‌ای اعدام امیرحسین ابراهیمی و امیرحسین ملکی را محکوم کرد. این شورا آنان را از «زندانیان قیام دی‌ماه» معرفی و صدور و اجرای احکام را بخشی از سیاست حکومت برای ایجاد رعب در جامعه توصیف کرد.

مریم رجوی در واکنش به این اعدام‌ها گفت جمهوری اسلامی با اجرای احکام مرگ در پی جلوگیری از قیام است، اما این اقدامات به گفتهٔ او عزم جوانان برای مبارزه را افزایش می‌دهد. او از سازمان ملل خواست برای توقف اعدام بازداشت‌شدگان اعتراضات و لغو احکام مرگ اقدامی فوری و مؤثر انجام دهد.

سیمای آزادی نیز اعدام این دو جوان را در چارچوب ادامهٔ اعدام بازداشت‌شدگان اعتراضات دی‌ماه بررسی کرد و آن را سیاست انتقام‌گیری از معترضان خواند.

واکنش نهادهای حقوق بشری

سازمان حقوق بشر ایران، هه‌نگاو و دیگر نهادهای حقوق بشری اعدام امیرحسین ابراهیمی را گزارش و روند قضایی پرونده را مورد انتقاد قرار دادند.

محمود امیری‌مقدم، مدیر سازمان حقوق بشر ایران، پیش از اجرای احکام گفته بود پرونده با شکنجه، اعتراف اجباری و نقض آشکار اصول دادرسی عادلانه همراه بوده و اجرای احکام بخشی از کارزار ایجاد وحشت و خاموش‌کردن مخالفان است.

هه‌نگاو نیز با اشاره به اتهام شکنجه و اعتراف اجباری، ابراهیمی و ملکی را از بازداشت‌شدگان اعتراضات سراسری معرفی کرد.

این نهادها از جامعهٔ جهانی و دولت‌های دارای روابط دیپلماتیک با جمهوری اسلامی خواستند برای توقف احکام اعدام باقی‌مانده اقدام کنند.

ارزیابی حقوقی

ایران عضو میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی است. بر اساس مادهٔ ۶ این میثاق، در کشورهایی که مجازات اعدام را لغو نکرده‌اند، حکم مرگ تنها برای «جدی‌ترین جرایم» و پس از دادرسی کاملاً منطبق با مادهٔ ۱۴ قابل اعمال است.

کمیتهٔ حقوق بشر سازمان ملل «جدی‌ترین جرایم» را به جرایم دارای قتل عمد محدود تفسیر کرده است. حتی در چنین پرونده‌هایی، محکومیت باید بر مسئولیت فردی اثبات‌شده و محاکمه‌ای مستقل استوار باشد. اجرای حکم پس از محاکمهٔ ناعادلانه، سلب خودسرانهٔ حیات محسوب می‌شود.

در پروندهٔ امیرحسین ابراهیمی، چند موضوع نیازمند تحقیق مستقل بود:

• ادعای شکنجه برای گرفتن اعتراف؛
• میزان دسترسی واقعی به وکیل؛
• ادلهٔ انتساب نقش فردی در مرگ مأموران؛
• اعتبار اعتراف‌های تلویزیونی؛
• تفاوت میان حضور در محل و مشارکت در قتل؛
• استفاده از اتهام‌های کلی محاربه و افساد فی‌الارض؛
• فشار بر وکلای پرونده؛
• نبود شفافیت در رسیدگی.

هیچ تحقیق مستقلی دربارهٔ این ادعاها پیش از اجرای حکم منتشر نشد.

جایگاه در سرکوب اعتراضات دی‌ماه

اعدام امیرحسین ابراهیمی در شرایطی انجام شد که شمار دیگری از بازداشت‌شدگان اعتراضات دی ۱۴۰۴ نیز اعدام یا به مرگ محکوم شده بودند. منابع مقاومت ایران این اعدام‌ها را تلاشی برای ایجاد ترس و جلوگیری از شکل‌گیری اعتراضات تازه می‌دانند.

پروندهٔ میدان علیخانی به‌دلیل شمار بالای احکام مرگ، سن پایین متهمان، ادعاهای شکنجه و محاکمهٔ گروهی، به یکی از نمادهای برخورد قضایی جمهوری اسلامی با بازداشت‌شدگان اعتراضات دی‌ماه تبدیل شد.

زندگی امیرحسین ابراهیمی در منابع منتشرشده در سه مقطع بازتاب یافته است: دانشجویی پزشکی، بازداشت پس از اعتراضات دی‌ماه و اعدام در ۲۰سالگی. اطلاعات موجود دربارهٔ زندگی او محدود است و بیشتر گزارش‌ها بر پرونده، اتهام شکنجه و اجرای حکم تمرکز دارند.

گاه‌شمار

گاه‌شمار زندگی و پروندهٔ امیرحسین ابراهیمی

تاریخ	رویداد
حدود ۱۳۸۵	تولد؛ تاریخ و محل دقیق تولد منتشر نشده است
پیش از بازداشت	تحصیل در رشتهٔ پزشکی
۱۸ دی ۱۴۰۴	اعتراضات و درگیری‌های میدان علیخانی ملک‌شهر اصفهان
پس از ۱۸ دی ۱۴۰۴	شناسایی و بازداشت توسط نیروهای امنیتی
۱۴۰۵	محاکمه در دادگاه انقلاب و دادگاه کیفری اصفهان و صدور حکم اعدام
۲۰ تیر ۱۴۰۵	انتشار گزارش تأیید احکام اعدام ۱۲ متهم پرونده در دیوان عالی کشور
۱۱ آبان ۱۴۰۵	فراخوان خانواده‌ها برای آخرین ملاقات
۱۲ آبان ۱۴۰۵	اجرای حکم در زندان دستگرد اصفهان

جستارهای وابسته

• اعتراضات سراسری دی ۱۴۰۴
• پرونده میدان علیخانی
• امیرحسین ملکی
• علیرضا رئیسی
• علیرضا سپاهی
• مجید نیک‌اندیش
• علی همتی
• سیاوش جمشیدی خیرآبادی
• محاربه
• افساد فی‌الارض
• مجازات اعدام در ایران
• لغو مجازات اعدام
• دادرسی عادلانه
• اعتراف اجباری
• شکنجه
• زندان دستگرد اصفهان
• مریم رجوی