امیرحسین ملکی: تفاوت میان نسخهها
Alireza k h (بحث | مشارکتها) صفحهای تازه حاوی «{{جعبه زندگینامه | اندازه جعبه = | عنوان = | نام = امیرحسین ملکی | تصویر =امیرحسین ملکی.png | اندازه تصویر = | عنوان تصویر = امیرحسین ملکی | نام اصلی = | زادروز = حدود ۱۳۸۵ | زادگاه = اصفهان | تاریخ مرگ = ۱۲...» ایجاد کرد |
Alireza k h (بحث | مشارکتها) نوشتن یک مقاله جدید |
||
| خط ۷۸: | خط ۷۸: | ||
اطلاعات اندکی دربارهٔ زندگی شخصی، تحصیلات و فعالیتهای امیرحسین ملکی پیش از بازداشت منتشر شده است. منابع حقوق بشری او را جوانی اهل اصفهان معرفی کردهاند. | اطلاعات اندکی دربارهٔ زندگی شخصی، تحصیلات و فعالیتهای امیرحسین ملکی پیش از بازداشت منتشر شده است. منابع حقوق بشری او را جوانی اهل اصفهان معرفی کردهاند. | ||
سن او در منابع مختلف ۱۹ یا ۲۰ سال ذکر شده است. سازمان حقوق بشر ایران در گزارش پس از اجرای حکم نوشت ملکی و امیرحسین ابراهیمی هر دو ۱۹ سال داشتند؛ اما گزارشهای پیشین همین سازمان، ههنگاو، اطلس زندانهای ایران و شورای ملی | سن او در منابع مختلف ۱۹ یا ۲۰ سال ذکر شده است. سازمان حقوق بشر ایران در گزارش پس از اجرای حکم نوشت ملکی و امیرحسین ابراهیمی هر دو ۱۹ سال داشتند؛ اما گزارشهای پیشین همین سازمان، ههنگاو، اطلس زندانهای ایران و [[شورای ملی مقاومت ایران|شورای ملی مقاومت]]، سن ملکی را ۲۰ سال ثبت کردهاند.<ref name="IHRExecution" /><ref name="HengawExecution">سازمان حقوق بشری ههنگاو، [https://hengaw.org/fa/content/news-execution-2026-11-03-18124 اصفهان؛ اجرای حکم اعدام امیرحسین ملکی و امیرحسین ابراهیمی، از متهمان پرونده میدان علیخانی]، ۱۲ آبان ۱۴۰۵.</ref> | ||
کانون حقوق بشر ایران در فهرست زندانیان محکوم به اعدام، سال تولد او را ۱۳۸۵ نوشته است.<ref name="NoExecutionCampaign">کانون حقوق بشر ایران، [https://iranhrs.org/%DB%8C%DA%A9%D8%B5%D8%AF-%D9%88-%D8%A8%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D9%88-%D9%86%D9%87%D9%85%DB%8C%D9%86-%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%D9%87/ یکصد و بیستونهمین هفتهٔ کارزار سهشنبههای نه به اعدام در ۵۸ زندان]، ۱۴۰۵.</ref> | کانون حقوق بشر ایران در فهرست زندانیان محکوم به اعدام، سال تولد او را ۱۳۸۵ نوشته است.<ref name="NoExecutionCampaign">کانون حقوق بشر ایران، [https://iranhrs.org/%DB%8C%DA%A9%D8%B5%D8%AF-%D9%88-%D8%A8%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D9%88-%D9%86%D9%87%D9%85%DB%8C%D9%86-%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%D9%87/ یکصد و بیستونهمین هفتهٔ کارزار سهشنبههای نه به اعدام در ۵۸ زندان]، ۱۴۰۵.</ref> | ||
نسخهٔ ۴ نوامبر ۲۰۲۶، ساعت ۲۲:۰۳
| امیرحسین ملکی | |
|---|---|
امیرحسین ملکی | |
| زادروز | حدود ۱۳۸۵ اصفهان |
| درگذشت | ۱۲ آبان ۱۴۰۵ زندان دستگرد اصفهان، اصفهان |
| علت مرگ | اجرای حکم اعدام |
| محل زندگی | اصفهان |
| ملیت | ایرانی |
| نامهای دیگر | امیرحسین ملکی دائیچی |
| تابعیت | ایرانی |
| شناختهشده برای | از بازداشتشدگان اعتراضات دی ۱۴۰۴ و اعدامشدگان پروندهٔ میدان علیخانی اصفهان |
| شهر خانگی | اصفهان |
| جنبش | اعتراضات سراسری دی ۱۴۰۴ |
| مخالفان | حکومت جمهوری اسلامی ایران |
| اتهامها | محاربه، افساد فیالارض، اقدام علیه امنیت ملی، حمل سلاح سرد و مشارکت در کشتهشدن چهار مأمور انتظامی |
| مجازاتها | اعدام |
| وضعیت گناهکاری | محکومشده در دادگاه انقلاب و دادگاه کیفری جمهوری اسلامی؛ روند دادرسی مورد اعتراض نهادهای حقوق بشری |
| والدین | ابوالفضل ملکی |
امیرحسین ملکی (حدود ۱۳۸۵ – ۱۲ آبان ۱۴۰۵) جوان ۱۹ یا ۲۰سالهٔ اهل اصفهان و از بازداشتشدگان اعتراضات سراسری دیماه ۱۴۰۴ بود که در ارتباط با پروندهٔ موسوم به «میدان علیخانی» به اعدام محکوم شد. حکم او بامداد سهشنبه ۱۲ آبان ۱۴۰۵ در زندان دستگرد اصفهان اجرا شد.[۱][۲]
قوهٔ قضائیهٔ جمهوری اسلامی، ملکی و امیرحسین ابراهیمی را به «محاربه و افساد فیالارض از طریق اقدام علیه امنیت ملی» و ایجاد ناامنی گسترده از طریق کشیدن سلاح متهم کرد. حکومت مدعی شد ملکی در رویدادهای ۱۸ دی ۱۴۰۴ در میدان علیخانی ملکشهر اصفهان سلاح سرد حمل کرده و در کشتهشدن چهار مأمور انتظامی نقش داشته است.[۳]
در مقابل، نهادهای حقوق بشری روند پروندهٔ میدان علیخانی را بهدلیل گزارشهای شکنجه، اعتراف اجباری، دسترسی محدود به وکیل مستقل، محاکمهٔ گروهی و نبود فرصت کافی برای دفاع، ناقض معیارهای دادرسی عادلانه دانستند. بنابر گزارشی که پس از اعدام منتشر شد، ملکی پس از پسگرفتن اظهاراتی که تحت فشار علیه یکی دیگر از متهمان داده بود، با شکنجههای شدیدتر و «اعدام مصنوعی» روبهرو شد.[۴]
زندگی
اطلاعات اندکی دربارهٔ زندگی شخصی، تحصیلات و فعالیتهای امیرحسین ملکی پیش از بازداشت منتشر شده است. منابع حقوق بشری او را جوانی اهل اصفهان معرفی کردهاند.
سن او در منابع مختلف ۱۹ یا ۲۰ سال ذکر شده است. سازمان حقوق بشر ایران در گزارش پس از اجرای حکم نوشت ملکی و امیرحسین ابراهیمی هر دو ۱۹ سال داشتند؛ اما گزارشهای پیشین همین سازمان، ههنگاو، اطلس زندانهای ایران و شورای ملی مقاومت، سن ملکی را ۲۰ سال ثبت کردهاند.[۲][۵]
کانون حقوق بشر ایران در فهرست زندانیان محکوم به اعدام، سال تولد او را ۱۳۸۵ نوشته است.[۶]
یک منبع حقوق بشری نام کامل او را «امیرحسین ملکی دائیچی» و نام پدرش را ابوالفضل ثبت کرده است.[۷] اطلاعاتی دربارهٔ شغل، تحصیلات، وضعیت خانوادگی و محل دقیق تولد او در منابع مورد استفاده انتشار نیافته است.
اعتراضات دیماه ۱۴۰۴
در دیماه ۱۴۰۴ اعتراضاتی در شهرهای مختلف ایران، از جمله اصفهان، برگزار شد. در روز ۱۸ دی، میدان علیخانی در منطقهٔ ملکشهر اصفهان یکی از مراکز تجمع و درگیری میان معترضان و نیروهای حکومتی بود.
رسانههای رسمی جمهوری اسلامی اعلام کردند چهار مأمور به نامهای حسین رمضانی، محمد همتی، سیدعلی خشوعی و ولیالله صفری در جریان رویدادهای آن شب کشته شدند.[۸]
حکومت مدعی شد مأموران در محاصرهٔ گروهی از معترضان قرار گرفته و با سلاحهای سرد، مواد آتشزا و در برخی روایتها سلاح گرم مورد حمله قرار گرفتند.
در همان روزها شماری از معترضان و شهروندان اصفهانی نیز بر اثر شلیک نیروهای حکومتی جان باختند. ایرانوایر گزارش کرد دربارهٔ نحوه و عاملان کشتهشدن این شهروندان پروندهٔ قضایی علنی و مستقلی تشکیل نشد.[۹]
بازداشت
امیرحسین ملکی پس از رویدادهای ۱۸ دی بازداشت شد. تاریخ، محل و چگونگی دقیق بازداشت او در گزارشهای در دسترس مشخص نشده است.
پس از بازداشت، او در بازداشتگاههای تحت نظارت نهادهای انتظامی و امنیتی اصفهان مورد بازجویی قرار گرفت. حقوق بشر در ایران نوشته است متهمان این پرونده پس از بازداشت به بازداشتگاه حفاظت اطلاعات فرماندهی انتظامی منتقل و سپس در شعبهٔ بازپرسی دادسرای عمومی و انقلاب اصفهان تفهیم اتهام شدند.[۷]
یک گزارش جداگانه میگوید ملکی در دورهای از بازداشت در بازداشتگاه «سروش» اصفهان نگهداری شد. این مرکز در خیابان رودکی و زیر نظر فرماندهی انتظامی استان و پلیس اطلاعات و امنیت عمومی فعالیت میکند.[۴]
ملکی بهدلیل سن پایین در بند جوانان سیاسی نگهداری میشد.[۴]
پرونده میدان علیخانی
پروندهٔ میدان علیخانی پس از کشتهشدن چهار مأمور انتظامی تشکیل شد. دربارهٔ شمار بازداشتشدگان و متهمان آن گزارشهای متفاوتی وجود دارد.
سازمان حقوق بشر ایران به نقل از منابع خود شمار بازداشتشدگان را ۶۲ نفر ذکر کرد. منابع رسمی بعداً اعلام کردند برای ۱۶ نفر کیفرخواست صادر شده است. گزارشگر ویژهٔ سازمان ملل نیز به اطلاعات حکومتی دربارهٔ تعقیب ۴۷ نفر اشاره کرده است که پروندهٔ متهمان زیر ۱۸ سال به دادگاه اطفال و نوجوانان فرستاده شد.[۲][۳]
در نهایت:
- ۱۲ متهم بزرگسال به اعدام محکوم شدند؛
- شماری از متهمان به حبسهای پنج تا ۱۰ سال محکوم شدند؛
- تعدادی تبرئه شدند؛
- برخی پروندهها در دادگاه اطفال مورد رسیدگی قرار گرفت؛
- اتهامهای متهمان در دادگاه انقلاب و دادگاه کیفری یک بررسی شد.
تا زمان اعدام امیرحسین ملکی، ۹ تن از محکومان پرونده اعدام شده بودند.
اتهامها
اتهامهای اعلامشده علیه امیرحسین ملکی شامل موارد زیر بود:
- محاربه؛
- افساد فیالارض؛
- اقدام علیه امنیت ملی؛
- ایجاد اخلال شدید در نظم عمومی؛
- کشیدن سلاح و ایجاد رعب و ناامنی؛
- حمل سلاح سرد؛
- مشارکت در تخریب اموال عمومی؛
- مشارکت در حمله به مأموران انتظامی؛
- مشارکت در قتل عمد چهار مأمور.
کانون حقوق بشر ایران در یکی از فهرستهای پیش از اعدام، اتهامهای او را «محاربه از طریق حمل سلاح سرد، تخریب اموال عمومی، اجتماع و تبانی و تبلیغ علیه نظام» ثبت کرده بود.[۱۰]
قوهٔ قضائیه پس از اجرای حکم اعلام کرد ملکی هنگام اعتراضات سلاح سرد همراه داشته و اظهارات دیگر متهمان حضور و نقش او در کشتهشدن مأموران را نشان میداد.[۳]
در اطلاعیهٔ رسمی مشخص نشد چه اقدام معینی از سوی ملکی به مرگ کدام مأمور منجر شده و ادلهٔ فیزیکی مربوط به مسئولیت فردی او چه بوده است. نام شعبهٔ دیوان عالی، قاضی فرجام و وکلای او نیز در اطلاعیهٔ قوهٔ قضائیه اعلام نشد.
اعترافهای تلویزیونی
رسانههای حکومتی در ۳ بهمن ۱۴۰۴ ویدئویی با عنوان «مستند شوک؛ وقایع دیماه ۱۴۰۴ در اصفهان» یا «آتشافروز» پخش کردند. در این برنامه، بخشهایی از بازجویی، اعتراف و بازسازی صحنه توسط متهمان پرونده منتشر شد.
سازمان حقوق بشر ایران گزارش داد در این تصاویر چهرهٔ متهمان تار و نامهای آنان تغییر داده شده بود و اعترافها تحت شکنجه بهدست آمده بودند.[۱۱]
قوهٔ قضائیه در مقابل به اعتراف متهمان علیه یکدیگر استناد کرد و گفت ۲۰ متهم در بازسازی صحنه حضور یافته و ماجرا را شرح دادهاند.[۲]
پخش اعتراف متهم پیش از پایان رسیدگی قضایی میتواند اصل برائت را نقض کند. همچنین مطابق میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی، هیچکس نباید به اعتراف علیه خود مجبور شود و هر ادعای شکنجه باید توسط مرجعی مستقل بررسی شود.
گزارش شکنجه
گزارشهای حقوق بشری از شکنجهٔ جسمی، روانی و در مواردی جنسی شماری از متهمان پروندهٔ میدان علیخانی برای اخذ اعتراف حکایت دارد.[۱۱]
دربارهٔ امیرحسین ملکی، یک منبع مطلع پس از اعدام گزارش داد مأموران او را ابتدا وادار کردند علیه علیرضا سپاهی، دیگر متهم پرونده، اظهاراتی ارائه کند. ملکی هنگام انتقال به دادگاه گفته بود اظهارات قبلی تحت شکنجه گرفته شده و آنها را پس گرفت.[۴]
بنابر همین گزارش، پسگرفتن اعتراف به تشدید فشار بر او انجامید. مأموران با بستن چشمهایش، انداختن طناب دار به گردن و کنارزدن صندلی زیر پای او، صحنهٔ اعدام را چند بار شبیهسازی کردند.[۴]
اعدام مصنوعی از مصادیق شناختهشدهٔ شکنجهٔ روانی است. ایران بهعنوان عضو میثاق حقوق مدنی و سیاسی موظف بود دربارهٔ این ادعا تحقیق سریع، مستقل و بیطرفانه انجام دهد. گزارشی از تشکیل چنین تحقیقی پیش از اجرای حکم منتشر نشد.
پسگرفتن اظهارات علیه علیرضا سپاهی
یکی از ویژگیهای اختصاصی پروندهٔ امیرحسین ملکی، گزارش مربوط به پسگرفتن اظهارات علیه علیرضا سپاهی است.
بر پایهٔ اطلاعات منتشرشده، ملکی در دورهٔ بازجویی تحت فشار مجبور به ارائهٔ مطالبی علیه سپاهی شد. او بعداً در مسیر یا هنگام حضور در دادگاه اعلام کرد اعترافاتش تحت شکنجه گرفته شده و آنها را نمیپذیرد.[۴]
اگر شهادت یک متهم علیه متهم دیگر تحت شکنجه گرفته شده باشد، استفاده از آن در پروندهٔ هر دو فرد ناقض اصول دادرسی عادلانه است. منع استفاده از اظهارات حاصل از شکنجه تنها به اعتراف فرد علیه خودش محدود نیست و شهادت اجباری علیه اشخاص دیگر را نیز دربر میگیرد.
مشخص نیست دادگاه چه تحقیقی دربارهٔ پسگرفتن اظهارات ملکی انجام داد و آیا این اعترافها از مجموعهٔ ادله کنار گذاشته شدند یا خیر.
بازجویی و بازداشتگاه سروش
بازداشتگاه سروش در خیابان رودکی اصفهان از مراکز وابسته به فرماندهی انتظامی استان و پلیس اطلاعات و امنیت عمومی معرفی شده است.
بر اساس گزارش منبع مطلع، امیرحسین ملکی در دورهٔ بازداشت به این مرکز منتقل شد و اعدام مصنوعی و شکنجههای شدیدتر در همان دوره صورت گرفت.[۴]
اطلاعات عمومی دربارهٔ ساختار، مسئولان و نظارت قضایی بر این بازداشتگاه محدود است. محلهای بازداشت تحت مدیریت نهاد متهم به اخذ اعتراف، در صورت نبود نظارت مستقل، خطر شکنجه و دستکاری ادله را افزایش میدهند.
محاکمه
پروندهٔ متهمان در دو بخش مورد رسیدگی قرار گرفت:
- دادگاه انقلاب اصفهان، دربارهٔ اتهامهایی مانند محاربه و افساد فیالارض؛
- دادگاه کیفری یک استان، دربارهٔ اتهام مشارکت در قتل عمد.
حقوق بشر در ایران نوشته است برای ملکی و ابراهیمی دو کیفرخواست صادر و پروندههای آنان به دادگاه انقلاب و دادگاه کیفری یک فرستاده شد.[۷]
ههنگاو، پیش از اجرای حکم، امیرحسین ملکی را از محکومان شعبهٔ یک دادگاه انقلاب اصفهان معرفی کرده بود. شورای ملی مقاومت نیز مرتضی براتی درچه و محمدرضا توکلی را از قضات صادرکنندهٔ احکام پرونده دانست.[۱۲][۱]
دربارهٔ نام دقیق شعبه، ترکیب قضات و اینکه هر یک کدام بخش از حکم ملکی را صادر کردهاند، گزارشهای کاملاً یکسانی منتشر نشده است.
مدت رسیدگی گروهی
گزارشگر ویژهٔ سازمان ملل دربارهٔ وضعیت حقوق بشر در ایران، محاکمهٔ گروهی متهمان پروندهٔ میدان علیخانی را یکی از نشانههای تضعیف تضمینهای دادرسی عادلانه دانست.
بر اساس اطلاعات نقلشده از گزارش او، جلسات رسیدگی به اتهامهای ۳۴ متهم بزرگسال در مجموع طی پنج روز، از ساعت ۹ صبح تا ۸ شب برگزار شد. بدینترتیب، برای هر متهمی که با اتهام مستوجب اعدام روبهرو بود تنها چند ساعت فرصت رسیدگی وجود داشت.[۳]
در پروندهای که ممکن است به سلب حیات منجر شود، دادگاه باید زمان کافی برای بررسی جداگانهٔ نقش هر متهم، ادلهٔ پزشکی قانونی، تصاویر، شهادتها و ادعاهای شکنجه اختصاص دهد. محاکمهٔ گروهی نباید موجب جایگزینشدن مسئولیت جمعی بهجای مسئولیت کیفری فردی شود.
حق دسترسی به وکیل
پروندههای امنیتی در جمهوری اسلامی مشمول محدودیتهای تبصرهٔ مادهٔ ۴۸ قانون آیین دادرسی کیفری هستند. در مرحلهٔ تحقیقات، متهمان ناچارند وکیل خود را از فهرست وکلای مورد تأیید رئیس قوهٔ قضائیه انتخاب کنند.
نهادهای حقوق بشری این محدودیت را ناقض حق انتخاب آزادانهٔ وکیل و دفاع مؤثر دانستهاند. اطلاعات شفافی دربارهٔ زمان دسترسی ملکی به وکیل، مدت ملاقات با وکیل و دسترسی وکیل به همهٔ پرونده منتشر نشده است.
امیرسالار داودی، وکیل حقوق بشر که وکالت شماری از متهمان میدان علیخانی را برعهده داشت، پس از اعدام علیرضا سپاهی بازداشت شد. سازمان حقوق بشر ایران این اقدام را بخشی از فشار بر وکلای پرونده دانست.[۱۱]
صدور و تأیید حکم
امیرحسین ملکی در دادگاه انقلاب و دادگاه کیفری یک به اعدام محکوم شد. قوهٔ قضائیه اعلام کرد حکم پس از فرجامخواهی در دیوان عالی کشور تأیید شده است.
ایرانوایر در ۲۰ تیر ۱۴۰۵ گزارش داد احکام اعدام ۱۲ متهم پروندهٔ میدان علیخانی در دیوان عالی تأیید و به اجرای احکام دادگاه انقلاب اصفهان ارسال شده است.[۹]
اطلاعاتی دربارهٔ متن کامل رأی، استدلال دادگاه، نظر مخالف احتمالی قضات و پاسخ دادگاه به ادعاهای شکنجه در دسترس عمومی قرار نگرفت.
آخرین ملاقات
روز دوشنبه ۱۱ آبان ۱۴۰۵، خانوادهٔ امیرحسین ملکی برای آخرین ملاقات به زندان دستگرد فراخوانده شد. این اقدام نشانهٔ انتقال او به مرحلهٔ اجرای حکم بود.[۱۱]
در گزارش اولیه، خانوادههای امیرحسین ملکی و ابوالفضل ابراهیمی بهعنوان خانوادههای فراخواندهشده معرفی شدند؛ اما اطلاعیهٔ رسمی روز بعد اعلام کرد حکم ملکی و امیرحسین ابراهیمی اجرا شده است. سازمان حقوق بشر ایران پس از انتشار اطلاعیهٔ قوهٔ قضائیه، هویت دو اعدامشده را تأیید کرد.[۲]
جزئیات ملاقات، آخرین گفتههای ملکی و زمان انتقال او به سلول انفرادی منتشر نشده است.
اعدام
حکم امیرحسین ملکی بامداد سهشنبه ۱۲ آبان ۱۴۰۵، برابر با ۳ نوامبر ۲۰۲۶، همراه با حکم امیرحسین ابراهیمی اجرا شد.[۱]
اطلاعیهٔ قوهٔ قضائیه محل اجرای حکم را مشخص نکرد؛ اما سازمان حقوق بشر ایران، ههنگاو، کانون حقوق بشر ایران و منابع مقاومت ایران اجرای حکم در زندان مرکزی اصفهان، معروف به زندان دستگرد، را تأیید کردند.[۲][۵]
منابع مقاومت ایران از اجرای حکم با عنوان به دار آویختن یا «سربهدارکردن» یاد کردهاند. اطلاعاتی دربارهٔ تحویل پیکر به خانواده و محل دفن او منتشر نشده است.
با اعدام ملکی و ابراهیمی، شمار اعدامشدگان پروندهٔ میدان علیخانی تا آن تاریخ به ۹ نفر رسید.
اختلاف دربارهٔ سن
سن امیرحسین ملکی در منابع متفاوت ثبت شده است:
- سازمان حقوق بشر ایران در گزارش پیش از اعدام او را ۲۰ساله معرفی کرد؛
- همین سازمان در گزارش پس از اعدام، سن هر دو اعدامشده را ۱۹ سال نوشت؛
- ههنگاو و شورای ملی مقاومت سن او را ۲۰ سال اعلام کردند؛
- کانون حقوق بشر ایران سال تولد او را ۱۳۸۵ ثبت کرده است.
با توجه به نبود تاریخ کامل تولد، میتوان گفت او هنگام اعدام ۱۹ یا ۲۰ سال داشت. در جعبهٔ زندگینامه، سال تولد بهصورت تقریبی درج شده است.
نام کامل
نام او در اغلب منابع «امیرحسین ملکی» آمده است. حقوق بشر در ایران نام کامل او را «امیرحسین ملکی دائیچی» و نام پدرش را ابوالفضل نوشته است.[۷]
بهدلیل نبود تصویر سند هویتی یا تأیید این پسوند در چند منبع مستقل، عنوان مقاله بر همان نام رایج «امیرحسین ملکی» تنظیم شده است.
دیگر اعدامشدگان پرونده
پیش از اجرای حکم امیرحسین ملکی، هفت تن دیگر از محکومان پرونده اعدام شده بودند:
- عرفان اسفندیاری؛
- گلمحمد محمدی؛
- امیرحسین صفری؛
- ابوالفضل سپاهی؛
- قائم حسینی؛
- علیرضا سپاهی؛
- علیرضا رئیسی.
عرفان اسفندیاری و گلمحمد محمدی در ۲۸ تیر ۱۴۰۵ در زندان اصفهان اعدام شدند. ابوالفضل سپاهی و امیرحسین صفری در ۶ مرداد در میدان علیخانی و در ملأعام به دار آویخته شدند. قائم حسینی در ۲۹ مرداد و علیرضا سپاهی و علیرضا رئیسی در ۱۳ مهر در زندان دستگرد اعدام شدند.[۲]
پس از اعدام ملکی و ابراهیمی، شروین باقریان، علی دشتی و ابوالفضل ابراهیمی همچنان در معرض خطر اجرای حکم قرار داشتند.
واکنش شورای ملی مقاومت ایران
شورای ملی مقاومت ایران در اطلاعیهای اعدام امیرحسین ملکی و امیرحسین ابراهیمی را محکوم و آنان را از زندانیان اعتراضات دیماه معرفی کرد.[۱]
در این اطلاعیه آمده بود جمهوری اسلامی با افزایش اعدام بازداشتشدگان اعتراضات در پی ایجاد رعب و جلوگیری از اعتراضات بعدی است.
مریم رجوی گفت حکومت با این اعدامها تلاش میکند از قیام مردم جلوگیری کند، اما به گفتهٔ او این اقدامات عزم جوانان برای مبارزه را افزایش خواهد داد. او از سازمان ملل، نهادهای حقوق بشری و دولتها خواست برای توقف اعدام زندانیان سیاسی و معترضان و لغو احکام مرگ اقدام فوری و مؤثر انجام دهند.[۱]
سیمای آزادی نیز اعدام این دو جوان را در چارچوب سیاست حکومت برای انتقامگیری از بازداشتشدگان اعتراضات دیماه ارزیابی کرد.[۱۳]
واکنش نهادهای حقوق بشری
سازمان حقوق بشر ایران اجرای حکم را محکوم و پروندهٔ میدان علیخانی را نمونهای از نقض گستردهٔ دادرسی عادلانه توصیف کرد.
محمود امیریمقدم، مدیر این سازمان، گفت ابعاد شکنجه و نقض حقوق متهمان پرونده تکاندهنده است و از جامعهٔ جهانی خواست برای توقف اعدامهای باقیمانده اقدام کند.[۲]
ههنگاو نیز ملکی را از جوانان بازداشتشده در اعتراضات دیماه معرفی و اجرای حکم او را گزارش کرد.[۵]
کانون حقوق بشر ایران، ادعاهای مربوط به شکنجه، اعتراف اجباری و محدودیت دسترسی به وکیل را موجب ایجاد پرسشهای جدی دربارهٔ اعتبار محکومیتها دانست.[۱۴]
ارزیابی حقوقی
ایران عضو میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی است. مادهٔ ۶ این میثاق، در کشورهایی که هنوز مجازات اعدام را لغو نکردهاند، حکم مرگ را به «جدیترین جرایم» و رعایت کامل دادرسی عادلانه محدود میکند.
کمیتهٔ حقوق بشر سازمان ملل تأکید کرده است هر حکم مرگ صادرشده پس از محاکمهٔ ناعادلانه، سلب خودسرانهٔ حیات محسوب میشود.
در پروندهٔ امیرحسین ملکی، موضوعهای زیر نیازمند بررسی مستقل بود:
- چگونگی بازداشت و بازجویی؛
- ادعای شکنجه و اعدام مصنوعی؛
- پسگرفتن اظهارات علیه علیرضا سپاهی؛
- اعتبار اعترافهای تلویزیونی؛
- دسترسی واقعی به وکیل انتخابی؛
- نقش فردی او در مرگ هر یک از مأموران؛
- ادلهٔ فیزیکی مربوط به سلاح منتسب؛
- زمان محدود محاکمهٔ گروهی؛
- استقلال قضات و دادستان؛
- تناسب عنوان محاربه و افساد فیالارض با رفتار منتسب.
اطلاعاتی از انجام تحقیق مستقل دربارهٔ شکنجه یا کنارگذاشتن اعترافهای مورد مناقشه منتشر نشد.
جایگاه در پرونده میدان علیخانی
پروندهٔ میدان علیخانی بهدلیل شمار بالای احکام اعدام، سن پایین متهمان، اجرای دو حکم در ملأعام و گزارشهای گسترده از شکنجه و اعترافگیری اجباری، به یکی از پروندههای شاخص سرکوب قضایی اعتراضات دی ۱۴۰۴ تبدیل شد.
امیرحسین ملکی از جوانترین اعدامشدگان این پرونده بود. گزارش مربوط به پسگرفتن شهادت اجباری علیه متهم دیگر و سپس اعدام مصنوعی، پروندهٔ او را به نمونهای از مسئلهٔ استفاده از اعترافهای تحت فشار در محاکمات منتهی به اعدام تبدیل کرد.
اطلاعات اندک دربارهٔ زندگی شخصی او نیز نشان میدهد بخش عمدهٔ آنچه در منابع باقی مانده، نه زندگی پیش از بازداشت، بلکه بازجویی، دادگاه و اجرای حکم در فاصلهای کمتر از یک سال پس از اعتراضات است.
گاهشمار
| تاریخ | رویداد |
|---|---|
| حدود ۱۳۸۵ | تولد در اصفهان؛ تاریخ دقیق منتشر نشده است |
| ۱۸ دی ۱۴۰۴ | اعتراضات و درگیریهای میدان علیخانی ملکشهر اصفهان |
| پس از ۱۸ دی ۱۴۰۴ | بازداشت و انتقال به بازداشتگاههای انتظامی و امنیتی اصفهان |
| دورهٔ بازجویی | بنا بر گزارش یک منبع مطلع، اجبار به ارائهٔ اظهارات علیه علیرضا سپاهی و سپس پسگرفتن آن |
| پس از پسگرفتن اظهارات | بنا بر گزارش منتشرشده، تشدید شکنجه و اجرای اعدام مصنوعی |
| ۱۴۰۵ | محاکمه در دادگاه انقلاب و دادگاه کیفری یک اصفهان و صدور حکم اعدام |
| ۲۰ تیر ۱۴۰۵ | انتشار گزارش تأیید احکام اعدام ۱۲ متهم پرونده در دیوان عالی |
| ۱۱ آبان ۱۴۰۵ | آخرین ملاقات خانواده در زندان دستگرد |
| ۱۲ آبان ۱۴۰۵ | اجرای حکم اعدام در زندان دستگرد اصفهان |
جستارهای وابسته
- اعتراضات سراسری دی ۱۴۰۴
- پرونده میدان علیخانی
- امیرحسین ابراهیمی
- علیرضا سپاهی
- علیرضا رئیسی
- مجید نیکاندیش
- علی همتی
- سیاوش جمشیدی خیرآبادی
- محاربه
- افساد فیالارض
- اعدام مصنوعی
- اعتراف اجباری
- شکنجه
- دادرسی عادلانه
- اصل برائت
- مجازات اعدام در ایران
- لغو مجازات اعدام
- زندان دستگرد اصفهان
- مریم رجوی
منابع
- ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ ۱٫۴ شورای ملی مقاومت ایران، اعدام امیرحسین ابراهیمی و امیرحسین ملکی، دو جوان ۲۰ساله از زندانیان قیام دیماه در اصفهان، ۱۲ آبان ۱۴۰۵.
- ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ ۲٫۴ ۲٫۵ ۲٫۶ ۲٫۷ سازمان حقوق بشر ایران، اعدام امیرحسین ملکی و امیرحسین ابراهیمی، دو معترض دیماه؛ شمار اعدامشدگان پرونده میدان علیخانی به ۹ نفر رسید، ۱۲ آبان ۱۴۰۵.
- ↑ ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ ۳٫۳ بیبیسی فارسی، قوه قضائیه ایران از اعدام امیرحسین ملکی و امیرحسین ابراهیمی، دو بازداشتی میدان علیخانی اصفهان، خبر داد، ۱۲ آبان ۱۴۰۵.
- ↑ ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ ۴٫۳ ۴٫۴ ۴٫۵ ۴٫۶ ایراناینترنشنال، منبع مطلع: امیرحسین ملکی در دوران بازداشت با اعدام مصنوعی شکنجه شده بود، ۱۲ آبان ۱۴۰۵.
- ↑ ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ سازمان حقوق بشری ههنگاو، اصفهان؛ اجرای حکم اعدام امیرحسین ملکی و امیرحسین ابراهیمی، از متهمان پرونده میدان علیخانی، ۱۲ آبان ۱۴۰۵.
- ↑ کانون حقوق بشر ایران، یکصد و بیستونهمین هفتهٔ کارزار سهشنبههای نه به اعدام در ۵۸ زندان، ۱۴۰۵.
- ↑ ۷٫۰ ۷٫۱ ۷٫۲ ۷٫۳ حقوق بشر در ایران، احکام اعدام امیرحسین ملکی و امیرحسین ابراهیمی اجرا شد، ۱۳ آبان ۱۴۰۵.
- ↑ رادیو فردا، امیرحسین ملکی و امیرحسین ابراهیمی، دو معترض دیگر دیماه در اصفهان، اعدام شدند، ۱۲ آبان ۱۴۰۵.
- ↑ ۹٫۰ ۹٫۱ ایرانوایر، تأیید احکام اعدام ۱۲ متهم پرونده میدان علیخانی اصفهان در دیوان عالی، ۲۰ تیر ۱۴۰۵.
- ↑ کانون حقوق بشر ایران، زندانیان سیاسی و بازداشتشدگان اعتراضات ۱۴۰۴ محکوم به اعدام، ۱۴۰۵.
- ↑ ۱۱٫۰ ۱۱٫۱ ۱۱٫۲ ۱۱٫۳ سازمان حقوق بشر ایران، خطر اعدام قریبالوقوع امیرحسین ملکی و ابوالفضل ابراهیمی، دو معترض دیماه، ۱۱ آبان ۱۴۰۵.
- ↑ سازمان حقوق بشری ههنگاو، گزارش آماری به مناسبت روز جهانی مبارزه با مجازات اعدام؛ صدور حکم اعدام برای بازداشتشدگان اعتراضات دیماه، مهر ۱۴۰۵.
- ↑ سیمای آزادی، اعدام دو جوان ۲۰ساله در اصفهان؛ چرا رژیم از زندانیان قیام دیماه انتقام میگیرد؟، ۱۲ آبان ۱۴۰۵.
- ↑ کانون حقوق بشر ایران، اعدام امیرحسین ابراهیمی و امیرحسین ملکی در اصفهان؛ شمار اعدامهای پرونده میدان علیخانی به ۹ تن افزایش یافت، ۱۲ آبان ۱۴۰۵.