درگاه:اصلی/نوشتارهای برگزیده
نوشتارهای جدید هفته
صمد بهرنگی، (زاده ۲ تیر ۱۳۱۸- فوت ۹ شهریور ۱۳۴۷) در محله چرنداب تبریز به دنیا آمد. او در زمرهی نویسندگان ایرانی است که افکار چپ و مترقی داشت. صمد بهرنگی در سال ۱۳۳۶ آموزگار شد. او همزمان به تحصیل ادامه داد و در سال ۱۳۴۱ با مدرک لیسانس ادبیات انگلیسی از دانشکده ادبیات فارسی و زبانهای خارجی تبریز فارغالتحصیل گشت.
صمد بهرنگی در محافل روشنفکری تبریز و تهران با دکتر غلامحسین ساعدی و منوچهر هزارخانی و جلال آل احمد و... ارتباط داشت. صمد بهرنگی همچنین از دوستان بهروز دهقانی برادر اشرف و روحانگیز دهقانی و تعداد دیگری از روشنفکرانی بود که بعدها نقش مؤثری در تشکیل سازمان چریکهای فدایی خلق ایران داشتند.
صمد بهرنگی با نوشتن کتاب ماهی سیاه کوچولو شهرت بسیاری یافت. ماهی سیاه کوچولو اگر چه یک اثر در حوزهی ادبیات کودکان است اما دارای مفاهیم فلسفی و انقلابی بسیاری است. او برای کتاب ماهی سیاه کوچولو چندین جایزه داخلی و خارجی دریافت کرد، از جمله: کتاب برگزیده کودک در سال ۱۳۴۷، دریافت جایزه ششمین نمایشگاه کتاب کودک در بلون ایتالیا، دریافت جایزه بیینال براتیسلاوای چکسلواکی درسال ۱۹۶۹، دریافت جایزه هانس کریستین اندرسن برای تصویرگری کتاب توسط فرشید مثقالی
صمد بهرنگی همچنین کتابهای پژوهشی و تحقیقی مختلفی نیز از خود برجای گذاشت. آثار دیگر صمد بهرنگی عبارتند از: اولدوز و کلاغها، پسرک لبو فروش، قوچعلی و دختر پادشاه، یک هلو هزار هلو، ۲۴ ساعت درخواب و بیداری، آذربایجان در نهضت مشروطیت ایران و...
او سرانجام در شهریور ۱۳۴۷ در رودخانه ارس غرق شد. درگذشت صمد بهرنگی بسیار پرحاشیه شد. از سویی خانواده صمد و برادرش و جلال آل احمد و اشرف دهقانی معتقدند که حضور صمد بهرنگی در آن موقع در ارس به همراه افسری نظامی مشکوک است. از سوی دیگر همان افسر که امروز بنام حمزه فراهتی او را میشناسیم مدعی است که صمد به دلیل عدم آشنایی با شنا و حفظ خود روی آب غرق شده است. برخی غرق شدن او در این رودخانه را مشکوک دانسته و به ساواک ارتباط میدهند.
بهروز دهقانی دوست صمیمی صمد بهرنگی که چند کتاب هم بهصورت مشترک با هم نوشتند، درباره صمد میگوید: صمد کوهی بود با بدنی همچون کاه. در برخورد اول هیچ کس نمیفهمید که در این بدن لاغر چه قدرت اراده عظیمی نهفته است. کسانی که دستخوش هر بادند و مثل آب خوردن، وجدان خود را به اجاره میدهند، از اینکه صمد به هیچروی فریفته پول و مقام نمیشد، متحیر بودند. جای او کنار بخاری و پشت میز در طبقه پنجم فلان اداره نبود. میان مردم عادی کوچه و بازار، بچهها، دهاتیها، خود را آسوده حس میکرد. مثل ماهی توی آب، شاید او را بهتر از جلیل، قهوهچی آخیرجان، نشود تعریف کرد که میگفت: «صمد از آدمهای این زمانه نیست.»
فرهاد مهراد، (زاده ۲۹ دیماه ۱۳۲۲- درگذشته در ۹ شهریور ۱۳۸۱) خواننده، آهنگساز و نوازنده پاپ راک بود. او در تهران چشم به جهان گشود. ترانههای فرهاد در فضای سیاسی پیش از انقلاب و پس از آن به دلیل محتوای اشعار و سبک اجرا به ترانههای محبوب روشنفکران و فعالان سیاسی دههی ۶۰ تبدیل شد. فرهاد به دلیل اشعار سیاسی که در ترانههایش استفاده میکرد مدتی را نیز در زندان به سر برد. از وی قعطههای بیادماندنی چون «جمعه» «کودکانه»، «وحدت» و «گنجشکک اشی مشی» و بسیاری ترانههای دیگر برجای ماندهاست.[۱]
فرهاد مهراد در سالهای پس از انقلاب فعالیتهای کمتری داشت و تا سال ۱۳۶۹ رسما ممنوع از کار بود. سرانجام دو آلبوم وی یکی با نام خواب در بیداری (سال ۷۳) و دیگری آلبوم برف (سال ۷۶) توانست از سد سانسور عبور کند که ترانههایی چون «مرغ سحر»، «گل یخ»[۲]، «کوچ بنفشهها»[۳] با شعر استاد شفعیی کدکنی از جمله ترانههای این آلبومهاست. فرهاد مهراد در ۹ شهریور ۱۳۸۱ بر اثر بیماری کبد درگذشت. جمهوری اسلامی اجازه انتقال جسد وی به ایران و دفن وی در ایران را نداد. وی در گورستانی در پاریس دفن شد.
ملا احمد شلماشی، معروف به ملا آواره، (زاده ۱۳۱۲، سردشت - درگذشت ۱۱ شهریور ۱۳۴۷)، شاعر و مبارز کرد که در دهة ۴۰ از بنیانگذاران کمیته انقلابی حزب دموکرات کردستان بود.
وی درجریان شورش مردم کُرد عراق علیه حکومت عبدالکریم قاسم، به شهر سلیمانیه عراق رفت و در آنجا همراه برادران کرد خود جنگید.
ملا آواره سپس همراه با چندی از دوستان اقدام به چاپ روزنامه "ارگان روز" کرد که برای بهدست آوردن آزادی و علیه رژیم شاه منتشر میشد.