سهیلا ضیاء

سهیلا ضیاء
سهیلا ضیاء
زادروز	۱۳۴۳ تهران، ایران
درگذشت	۲۴ مرداد ۱۳۹۹ لندن، بریتانیا
علت مرگ	بیماری
محل زندگی	ایران، کردستان، قرارگاه اشرف، بریتانیا
ملیت	ایرانی
تابعیت	ایرانی
پیشه	فعال سیاسی، مدیر رسانه‌ای و گوینده تلویزیون
سال‌های فعالیت	۱۳۵۷–۱۳۹۹
نهاد	سازمان مجاهدین خلق ایران؛ رادیو صدای مجاهد؛ سیمای آزادی
شناخته‌شده برای	عضویت در شورای مرکزی سازمان مجاهدین و اجرا و مدیریت برنامه‌های سیمای آزادی
نقش‌های برجسته	مسئول رادیو صدای مجاهد؛ مدیر و گوینده سیمای آزادی
حزب سیاسی	سازمان مجاهدین خلق ایران
جنبش	مقاومت ایران
مخالفان	حکومت جمهوری اسلامی ایران
دین	اسلام
مذهب	شیعه

سهیلا ضیاء با نام کامل سهیلا ضیاء رضایی (زادهٔ ۱۳۴۳ در تهران – درگذشتهٔ ۲۴ مرداد ۱۳۹۹ در لندن)، عضو شورای مرکزی سازمان مجاهدین خلق ایران، فعال سیاسی، از مسئولان پیشین رادیو صدای مجاهد و از مدیران و گویندگان باسابقهٔ سیمای آزادی بود. او فعالیت سیاسی خود را در نوجوانی و در سال‌های پایانی حکومت پهلوی آغاز کرد و پس از انقلاب ۱۳۵۷ به تشکیلات سازمان مجاهدین در کرج پیوست.

ضیاء پس از آغاز مبارزه مخفی سازمان مجاهدین، در تهران، کرج و همدان فعالیت داشت و در آذر ۱۳۶۲ به تشکیلات این سازمان در منطقهٔ مرزی کردستان پیوست. او بعدها در یگان‌های ارتش آزادی‌بخش ملی ایران و سپس در بخش رسانه‌ای مقاومت ایران فعالیت کرد. از سال ۱۳۷۶ از مسئولان رادیو صدای مجاهد بود و در سال ۱۳۸۲ مسئولیت یکی از مدیریت‌های سیمای آزادی را بر عهده گرفت.

سهیلا ضیاء در دورهٔ استقرار اعضای سازمان مجاهدین در قرارگاه اشرف، علاوه بر فعالیت رسانه‌ای، گزارش‌هایی دربارهٔ محاصره و حملات نیروهای عراقی به ساکنان این قرارگاه تهیه و اجرا می‌کرد. او پس از ابتلا به بیماری، حدود ۱۲ سال با آن درگیر بود، اما فعالیت رسانه‌ای خود را ادامه داد. ضیاء در آذر ۱۳۹۰ برای درمان به خارج از عراق منتقل شد و تا ماه‌های پایانی زندگی در برنامه‌های سیمای آزادی حضور داشت. او سرانجام شامگاه ۲۴ مرداد ۱۳۹۹ در بیمارستانی در لندن درگذشت.

زندگی و آغاز فعالیت سیاسی

سهیلا ضیاء رضایی در سال ۱۳۴۳ در تهران به دنیا آمد. بنا بر زندگی‌نامه‌ای که سیمای آزادی منتشر کرده است، او در سال ۱۳۵۶، هنگامی که ۱۳ سال داشت، با مطالعهٔ کتابی دربارهٔ زندگی و دفاعیات مهدی رضایی با آرمان‌ها و دیدگاه‌های سازمان مجاهدین خلق ایران آشنا شد.

در جریان اعتراض‌های سال ۱۳۵۷، ضیاء همراه با شماری از دوستان دانش‌آموز خود در تظاهرات علیه سلطنت پهلوی شرکت کرد. پس از انقلاب ضدسلطنتی، فعالیت سازمان‌یافتهٔ خود را در ارتباط با تشکیلات سازمان مجاهدین در کرج آغاز کرد.

منابع منتشرشده دربارهٔ او، اطلاعاتی دربارهٔ نام مدرسه، میزان تحصیلات و وضعیت خانوادگی‌اش ارائه نکرده‌اند.

فعالیت پس از انقلاب ۱۳۵۷

پس از استقرار جمهوری اسلامی، سهیلا ضیاء فعالیت خود را در تشکیلات سازمان مجاهدین ادامه داد. این دوره با گسترش اختلاف میان این سازمان و حکومت جدید، تعطیلی دفاتر مجاهدین، حمله به گردهمایی‌ها و بازداشت اعضا و هواداران آن همراه بود.

بر پایهٔ روایت سازمان مجاهدین، ضیاء در تظاهرات ۳۰ خرداد ۱۳۶۰ در تهران حضور داشت. در جریان سرکوب تظاهرات، او همراه با شماری از شرکت‌کنندگان در محاصره نیروهای حکومتی قرار گرفت، اما توانست از حلقهٔ محاصره خارج شود.

پس از ۳۰ خرداد ۱۳۶۰ و آغاز مبارزه مخفی سازمان مجاهدین، ضیاء نیز زندگی مخفی اختیار کرد. او در این دوره در تهران، کرج و همدان فعالیت داشت و برای جلوگیری از شناسایی و بازداشت، محل استقرار خود را به‌طور مستمر تغییر می‌داد.

پیوستن به تشکیلات مجاهدین در کردستان

سهیلا ضیاء در آذر ۱۳۶۲ به منطقهٔ مرزی کردستان رفت و به تشکیلات سازمان مجاهدین در آن منطقه پیوست. منابع سازمان مجاهدین نوشته‌اند که او در این دوره مسئولیت‌های تشکیلاتی مختلفی بر عهده داشت.

با تأسیس ارتش آزادی‌بخش ملی ایران در سال ۱۳۶۶، ضیاء به یگان‌های این ارتش پیوست و در مأموریت‌ها و عملیات‌های آن شرکت کرد. جزئیات مربوط به یگان، جایگاه نظامی و عملیات‌هایی که در آنها حضور داشت، در منابع مورد استفاده ذکر نشده است.

فعالیت در رادیو صدای مجاهد

سهیلا ضیاء از سال ۱۳۷۶ یکی از مسئولان رادیو صدای مجاهد بود. رادیو صدای مجاهد از رسانه‌های سازمان مجاهدین بود که اخبار، مواضع سیاسی، برنامه‌های تحلیلی و گزارش‌هایی دربارهٔ فعالیت‌های مقاومت ایران را برای مخاطبان داخل و خارج ایران پخش می‌کرد.

فعالیت ضیاء در این رادیو بخشی از انتقال او از مسئولیت‌های تشکیلاتی و نظامی به فعالیت‌های رسانه‌ای بود. یادنامهٔ سیمای آزادی از مسئولیت‌پذیری او در ادارهٔ برنامه‌های رادیویی یاد کرده، اما نام برنامه‌ها و مسئولیت دقیق مدیریتی او را مشخص نکرده است.

فعالیت در سیمای آزادی

سهیلا ضیاء در سال ۱۳۸۲ مسئولیت یکی از مدیریت‌های سیمای آزادی، تلویزیون ملی ایران را بر عهده گرفت. او علاوه بر مدیریت رسانه‌ای، به‌عنوان گوینده و مجری در برنامه‌های خبری، سیاسی، تاریخی و مناسبتی این شبکه حضور داشت.

از جمله حوزه‌های فعالیت او در سیمای آزادی می‌توان به این موارد اشاره کرد:

• اجرا و گویندگی برنامه‌های سیاسی و خبری؛
• روایت بخش‌هایی از تاریخچه سازمان مجاهدین خلق ایران؛
• تهیه و ارائهٔ گزارش دربارهٔ وضعیت اعضای سازمان در قرارگاه اشرف؛
• بررسی اعتراض‌ها و جنبش‌های اجتماعی در ایران؛
• نقد سیاست‌های مذهبی، فرهنگی و اجتماعی جمهوری اسلامی؛
• شرکت در برنامه‌های همیاری با سیمای آزادی؛
• اجرای برنامه‌های مذهبی و مناسبتی.

در یادنامهٔ او آمده است که ضیاء در برنامه‌های خود موضوعاتی چون آزادی، برابری، عدالت اجتماعی، رفاه، صلح و حق مردم در بهره‌مندی از منابع کشور را مطرح می‌کرد. او در برنامه‌های مربوط به تاریخ سازمان مجاهدین نیز تحولات این سازمان را از زمان تأسیس تا دورهٔ مبارزه با جمهوری اسلامی روایت می‌کرد.

گزارشگری از قرارگاه اشرف

یکی از دوره‌های برجستهٔ فعالیت رسانه‌ای سهیلا ضیاء، حضور او در قرارگاه اشرف و تهیهٔ گزارش در شرایط محاصره و حمله به این قرارگاه بود. سیمای آزادی نوشته است که صدای او در دورهٔ حملات ۶ و ۷ مرداد و حملهٔ ۱۹ فروردین ۱۳۹۰ به قرارگاه اشرف از طریق این شبکه پخش می‌شد و او گزارش‌های مربوط به مقاومت ساکنان اشرف را به مخاطبان منتقل می‌کرد.

در ۶ و ۷ مرداد ۱۳۸۸ نیروهای عراقی به قرارگاه اشرف حمله کردند. حملهٔ دیگری نیز در ۱۹ فروردین ۱۳۹۰ صورت گرفت که شماری از اعضای سازمان مجاهدین کشته یا مجروح شدند. ضیاء در گزارش‌ها و برنامه‌های تلویزیونی خود این وقایع و وضعیت ساکنان قرارگاه را پوشش می‌داد.

او همچنین گزارش‌هایی دربارهٔ نصب بلندگوها در اطراف قرارگاه، محدودیت‌های پزشکی، محاصرهٔ اشرف و حملات نیروهای عراقی وابسته به دولت وقت عراق ارائه کرد. در روایت مقاومت ایران، فعالیت رسانه‌ای ضیاء در این دوره بخشی از تلاش برای رساندن خبر محاصره و حملات اشرف به افکار عمومی به شمار می‌رود.

انتقال از اشرف و ادامه فعالیت رسانه‌ای

سهیلا ضیاء در طول اقامت در قرارگاه اشرف به بیماری مبتلا شد. بنا بر گزارش سیمای آزادی، او در آذر ۱۳۹۰ همراه با گروهی از بیماران و مجروحان، برای درمان از عراق به خارج منتقل شد. در این گزارش آمده است که انتقال او برخلاف تمایل شخصی‌اش به ترک اشرف صورت گرفت.

ضیاء پس از انتقال نیز همکاری خود را با سیمای آزادی ادامه داد. او در برنامه‌های سیاسی و اجتماعی حضور می‌یافت و به گویندگی و اجرای متون خبری می‌پرداخت. یکی از محورهای برنامه‌های او بررسی استفادهٔ جمهوری اسلامی از دین و قوانین مذهبی برای اعمال محدودیت‌های سیاسی و اجتماعی، به‌ویژه علیه زنان، بود.

حضور در برنامه‌های همیاری

سهیلا ضیاء از مجریان برنامه‌های همیاری با سیمای آزادی بود. این برنامه‌ها با هدف جلب کمک‌های مالی ایرانیان و حامیان مقاومت برای تأمین هزینه‌های شبکه برگزار می‌شود.

آخرین حضور شناخته‌شدهٔ او در این برنامه‌ها به آذر ۱۳۹۸ بازمی‌گردد. ضیاء با وجود پیشرفت بیماری در برنامهٔ همیاری حضور یافت و با مخاطبانی که از کشورهای مختلف با سیمای آزادی تماس می‌گرفتند، گفت‌وگو کرد. او در این برنامه، سیمای آزادی را رسانه‌ای برای انعکاس اعتراض‌ها و قیام‌های مردم ایران توصیف کرد.

به نوشتهٔ سیمای آزادی، ضیاء حتی حدود دو ماه پیش از درگذشت، در حالی که در بیمارستان بستری بود، بنا به درخواست خود در خواندن متن‌های خبری شبکه مشارکت داشت.

عضویت در شورای مرکزی سازمان مجاهدین

سهیلا ضیاء از اعضای شورای مرکزی سازمان مجاهدین خلق ایران بود. شورای مرکزی مجاهدین نهادی متشکل از زنان عضو این سازمان است که پس از تحولات تشکیلاتی دههٔ ۱۳۷۰ شکل گرفت.

منابع منتشرشده زمان دقیق انتخاب ضیاء به عضویت شورای مرکزی و مسئولیت او در ساختار این شورا را مشخص نکرده‌اند. بااین‌حال، اطلاعیه‌های مربوط به درگذشت او، عضویت در شورای مرکزی را یکی از موقعیت‌های سازمانی‌اش معرفی کرده‌اند.

بیماری و درگذشت

سهیلا ضیاء حدود ۱۲ سال با بیماری دست‌وپنجه نرم کرد. نوع بیماری او در اطلاعیه‌ها و یادنامه‌های منتشرشده ذکر نشده است. به روایت منابع مقاومت ایران، او در این دوره نیز تا حد توان مسئولیت‌های رسانه‌ای و تشکیلاتی خود را ادامه می‌داد.

ضیاء شامگاه جمعه ۲۴ مرداد ۱۳۹۹، برابر با ۱۴ اوت ۲۰۲۰، در بیمارستانی در لندن درگذشت. او هنگام مرگ حدود ۵۶ سال داشت و نزدیک به چهار دهه در سازمان مجاهدین فعالیت کرده بود.

واکنش‌ها به درگذشت

پس از درگذشت سهیلا ضیاء، مریم رجوی در پیامی او را «سمبل استقامت» و «قهرمان سرسخت نبردهای پیاپی» توصیف کرد. رجوی در پیام خود به ادامهٔ فعالیت ضیاء با وجود بیماری و حضور او در برنامه‌های سیمای آزادی اشاره کرد.

مریم رجوی با استناد به نوشته‌ای از ضیاء، بر اعتقاد او به پیروزی مجاهدین تأکید کرد. ضیاء در بخشی از وصیت‌نامهٔ خود نوشته بود:

«ذره‌ای شک ندارم که ما پیروزیم. مجاهدین پیروزند. روندگان راه امام حسین که پرچم هیهات مناالذله را برافراشته و در دست دارند، هرگز گرد ذلت و شکست بر پیشانی‌شان نخواهد نشست.»

زهرا مریخی، مسئول اول وقت سازمان مجاهدین، نیز درگذشت سهیلا ضیاء را به اعضای شورای مرکزی و همرزمان او تسلیت گفت و از او به‌عنوان «نوری جاودانه در تیرگی و تاریکی‌ها» یاد کرد.

جمشید پیمان، شاعر عضو شورای ملی مقاومت ایران، شعری با عنوان «دیشب قناری سخنش نغمه‌ای نخواند» در یاد سهیلا ضیاء سرود. در این شعر از او به‌عنوان فردی یاد شده است که فعالیت و زندگی خود را وقف مبارزه برای آزادی کرده بود.

جایگاه در رسانه‌های مقاومت

سهیلا ضیاء در رسانه‌های مقاومت ایران به‌عنوان یکی از گویندگان شناخته‌شدهٔ دورهٔ حضور مجاهدین در عراق معرفی شده است. فعالیت او رادیو صدای مجاهد، سیمای آزادی و پوشش رسانه‌ای وقایع قرارگاه اشرف را دربر می‌گرفت.

در روایت سازمان مجاهدین، سه وجه از زندگی او برجسته شده است: پیوستن به مبارزه سیاسی در نوجوانی، حضور در تشکیلات مجاهدین و ارتش آزادی‌بخش، و ادامهٔ فعالیت رسانه‌ای در دورهٔ بیماری. صدای او به‌ویژه با گزارش‌های مربوط به محاصره و حملات قرارگاه اشرف و برنامه‌های تاریخی و سیاسی سیمای آزادی شناخته می‌شد.

گاه‌شمار زندگی و فعالیت

گاه‌شمار زندگی سهیلا ضیاء

سال یا تاریخ	رویداد
۱۳۴۳	تولد در تهران
۱۳۵۶	آشنایی با آرمان‌ها و دیدگاه‌های سازمان مجاهدین از طریق مطالعهٔ زندگی و دفاعیات مهدی رضایی
۱۳۵۷	شرکت در تظاهرات ضدسلطنتی و پیوستن به تشکیلات مجاهدین در کرج
۳۰ خرداد ۱۳۶۰	شرکت در تظاهرات تهران و خروج از محاصرهٔ نیروهای حکومتی
پس از ۳۰ خرداد ۱۳۶۰	آغاز زندگی مخفی و فعالیت در تهران، همدان و کرج
آذر ۱۳۶۲	پیوستن به تشکیلات سازمان مجاهدین در منطقهٔ مرزی کردستان
از ۱۳۶۶	فعالیت در یگان‌های ارتش آزادی‌بخش ملی ایران
۱۳۷۶	آغاز مسئولیت در رادیو صدای مجاهد
۱۳۸۲	پذیرفتن مسئولیت مدیریتی در سیمای آزادی
۱۳۸۸–۱۳۹۰	گزارشگری دربارهٔ محاصره و حملات قرارگاه اشرف
آذر ۱۳۹۰	انتقال از عراق به خارج برای درمان
آذر ۱۳۹۸	آخرین حضور شناخته‌شده در برنامهٔ همیاری با سیمای آزادی
۲۴ مرداد ۱۳۹۹	درگذشت در بیمارستانی در لندن پس از حدود ۱۲ سال بیماری

جستارهای وابسته

• سازمان مجاهدین خلق ایران
• شورای مرکزی مجاهدین
• سیمای آزادی
• رادیو صدای مجاهد
• شورای ملی مقاومت ایران
• ارتش آزادی‌بخش ملی ایران
• قرارگاه اشرف
• حمله ۱۹ فروردین ۱۳۹۰ به قرارگاه اشرف
• تظاهرات ۳۰ خرداد ۱۳۶۰
• همیاری با سیمای آزادی
• مریم رجوی
• زهرا مریخی