استان قزوین، با مرکزیت شهر قزوین در شمالغرب و مرکز ایران قرار دارد و به دلیل موقعیت ارتباطی میان استانهای شمالی و غربی و نزدیکی به تهران اهمیت ویژهای دارد. مساحت آن حدود ۱۵۵۶۷ کیلومتر مربع و جمعیتش نزدیک به ۱.۲ میلیون نفر است.
این استان دارای شش شهرستان اصلی از جمله قزوین، تاکستان، بوئینزهرا، آبیک، البرز و چند شهر دیگر است و آبوهوای معتدل نیمهخشک تا سرد کوهستانی دارد. زبان رایج فارسی با گویش قزوینی است.
قزوین یکی از کهنترین شهرهای ایران با سابقه بیش از چهار هزار سال است و به «دروازه تاریخ ایران» شهرت دارد. بنای اولیه آن را به دوران ساسانی نسبت میدهند و پس از اسلام در سال ۲۱ هجری بهعنوان مرز و ثغر مسلمانان در برابر دیلمیان شناخته شد. در دوره صفوی حدود ۵۷ سال پایتخت ایران بود؛ شاهطهماسب اول در سال ۱۵۵۵ میلادی پایتخت را از تبریز به قزوین منتقل کرد و شاهعباس اول در ۱۵۹۸ آن را به اصفهان برد. در این دوره کاخها، مساجد و بازارهای متعددی ساخته شد. شهر در حمله مغول آسیب دید اما دوباره رونق گرفت و در دورههای بعدی نیز اهمیت تجاری و ارتباطی خود را حفظ کرد.
از نظر جغرافیایی، قزوین در دامنه جنوبی رشتهکوه البرز و ارتفاع حدود ۱۲۷۸ متر از سطح دریا واقع شده و از کوهستانهای شمالی تا دشتهای جنوبی امتداد دارد.
زمستانها سرد و تابستانها گرم و خشک است. اقتصاد استان بر پایه صنعت، کشاورزی و گردشگری استوار است. شهرکهای صنعتی آن از فعالترین مراکز صنعتی کشور به شمار میروند و صنایع غذایی، خودروسازی و لوازم خانگی در آن رونق دارند. کشاورزی نیز با تولید انگور و کشمش تاکستان، بادام، گردو و گیلاس الموت اهمیت دارد. جاذبههای گردشگری مانند قلعه الموت، کاخ چهلستون، کاروانسرای سعدالسلطنه، مسجد جامع عتیق، باغستان سنتی و دره الموت از مهمترین نقاط دیدنی استان هستند.
فرهنگ قزوین ترکیبی از سنتهای شهری و روستایی است و اقوام ترک، تات و کرد در آن زندگی میکنند. آداب و رسومی مانند شب یلدا، پنجاهبدر، جشن انار و فندق در میان مردم رواج دارد. غذاهای محلی معروف آن قیمهنثار، کوکو شیرین و آش دوغ است و سوغاتهایی چون باقلوا، شیرینیهای محلی، فرش و صنایع دستی دارد.
مفاخر برجستهای مانند میرعماد حسنی قزوینی (استاد بزرگ خط نستعلیق)، عبید زاکانی (طنزپرداز قرن هشتم)، قمرالملوک وزیری (نخستین خواننده زن ایرانی که صدایش ضبط شد) و حمدالله مستوفی از این دیار برخاستهاند.
قزوین در تاریخ معاصر نیز صحنه مبارزات مردمی بوده است. از طاهره قرهالعین در دوره قاجار و نقش مردم در جنبش مشروطه گرفته تا اعتراضات ۱۳۷۳، قیامهای ۱۴۰۱ و ۱۴۰۴ و جانباختگانی مانند بهاران طاهرخانی، این شهر همواره در جریانهای اعتراضی ایران حضور فعالی داشته است.
مرکز استان: قزوین
مساحت: ۱۵,۵۶۷ کیلومتر مربع
جمعیت: حدود ۱.۲ میلیون نفر (۱۴۰۰)
شهرستانها: ۶ شهرستان (قزوین، تاکستان، بوئینزهرا، آبیک،الوند، اقبالیه، محمدیه و...)
آب و هوا: معتدل نیمهخشک تا سرد کوهستانی
زبان: فارسی (گویش قزوینی)، تاتی، دیلمی
استان قزوین یکی از استانهای ایران است که مرکز آن شهر قزوین است. این استان در شمالغرب و مرکز ایران قرار دارد و به دلیل موقعیت ارتباطی خود بین استانهای شمالی و غربی کشور و نزدیکی به تهران اهمیت ویژهای دارد.
تقسیمات اداری و شهرها
استان قزوین دارای ۶ شهرستان، ۱۹ بخش و ۲۵ نقطه شهری است. شهرهای اصلی و جمعیت تقریبی آنها عبارتند از:
قزوین (مرکز استان و شهرستان قزوین): ۵۶۶٬۷۷۳ نفر
تاکستان (شهرستان تاکستان): ۱۷۲٬۹۴۹ نفر
بوئینزهرا (شهرستان بوئینزهرا): ۱۶۴٬۷۲۳ نفر
آبیک (شهرستان آبیک): ۹۳٬۸۴۴ نفر
الوند (شهرستان البرز): ۶۹٬۳۳۳ نفر
اقبالیه (شهرستان قزوین): ۴۹٬۲۳۰ نفر
محمدیه (شهرستان البرز): ۴۱٬۷۶۶ نفر
و شهرهای دیگر مانند بیدستان، محمودآباد نمونه، شال، اسفرورین، آبگرم، دانسفهان، ضیاءآباد، خرمدشت، نرجه، سگزآباد، ارداق، آوج، خاکعلی، معلمکلایه، کوهین، رازمیان و سیردان.[۱]
قزوین، «دروازه تاریخ ایران» یکی از کهنترین شهرهای ایران با قدمت بیش از ۴,۰۰۰ سال و پایتخت صفویه در سالهای (۱۵۵۵-۱۵۹۸ میلادی) است.
بنای شهر قزوین را به دوران ساسانی نسبت میدهند. برخی منابع آن را به شاپور اول (حدود ۲۵۰ میلادی) و برخی به شاپور ذوالاکتاف نسبت دادهاند و نام اولیه آن را «شادشاپور» ذکر کردهاند.
در دوران پیش از اسلام، منطقه قزوین دارای تپههای باستانی متعدد است و تپه سگزآباد نشاندهنده حدود ۹ هزار سال یکجانشینی در این دشت است. در دوره مادها نیز اهمیت نظامی داشته است.
پس از اسلام، قزوین در سال ۲۱ هجری بهعنوان مرز و ثغر مسلمانان شناخته شد و پایگاهی برای جهاد با دیلمیان بود. در دوره عباسیان این شهر گسترش یافت و در دوره صفوی حدود ۵۷ سال پایتخت ایران گردید(شاه طهماسب اول پایتخت را از تبریز به قزوین منتقل کرد) و در سال ۱۵۹۸ میلادی شاه عباس اول پایتخت را به اصفهان منتقل کرد.
پایتخت صفوی:
شاهطهماسب صفوی در سال ۹۶۲ هجری (۱۵۵۵ میلادی)، پس از اینکه شهر تبریز در معرض حملات عثمانی قرار گرفت، قزوین را پایتخت ایران انتخاب نمود. قزوین تا سال ۱۵۹۸ پایتخت صفوی بود و سپس شاهعباس پایتخت را به اصفهان منتقل کرد. در دوره پایتختی، کاخها، مساجد و بازارهای فراوانی در قزوین ساخته شد.
شهر در حمله مغول آسیب دید، اما دوباره رونق گرفت. نادرشاه پس از بازگشت از هند در قزوین تاجگذاری کرد و در دوره قاجار و پس از آن نیز اهمیت تجاری و ارتباطی این شهر رونق بیشتری یافت.
قزوین، در رویدادهای مشروطه و پس از آن نیز نقش فعالی داشت و در دوره معاصر صحنه نبرد مردم این شهر با رژیم پهلوی و جمهوری اسلامی بوده است.[۲][۳]
جغرافیا و اقلیم
استان قزوین
قزوین در شمالغربی فلات مرکزی ایران و در دامنه جنوبی رشتهکوه البرز واقع شده و ارتفاع آن حدود ۱٬۲۷۸ متر از سطح دریا است. این استان از کوهستانهای البرز در شمال تا دشتهای مرکزی در جنوب گسترده شدهاست.
آبوهوای منطقه نیمهخشک و نیمهسرد است. زمستانها سرد (با بارش برف و دمای زیر صفر) و تابستانها گرم و خشک (گاهی بالای ۳۵ درجه سانتیگراد) است. میانگین دمای سالانه حدود ۱۵–۱۶ درجه سانتیگراد است. این شرایط بر کشاورزی (کشت گندم، جو و باغداری) تأثیر دارد.
قزوین به دلیل داشتن حدود ۲٬۵۰۰ هکتار باغستان در اطراف شهر و بوستان باراجین (حدود ۱٬۴۰۰ هکتار) در سال ۱۳۹۲ بهعنوان «شهر پاک ایران» انتخاب شد.[۳][۴][۲]
اقتصاد و منابع
اقتصاد قزوین بر صنعت، کشاورزی و گردشگری استوار است. قزوین با موقعیت استراتژیک بین تهران و غرب ایران، یکی از مراکز صنعتی مهم کشور است.
صنایع:
شهرکهای صنعتی قزوین از فعالترین شهرکهای صنعتی ایران هستند. صنایع غذایی، خودروسازی، لوازم خانگی، الکترونیک، سفال و سرامیک، نساجی و صنایع دستی همچون قالی و فرش، جاجیمبافی، میناکاری، منبت کاری و ... از صنایع مهم استان هستند.
کشاورزی:
انگور تاکستان از مرغوبترین انگورهای ایران و مرکز تولید کشمش است. بادام، گردو و گیلاس الموت از محصولات باغی مهم هستند.
گردشگری:
قلعه الموت، کاخ چهلستون قزوین، بازار سنتی، کاروانسرای سعدالسلطنه، مسجد جامع و دره الموت و... از جاذبههای گردشگری این استان هستند.[۲][۴][۵]
فرهنگ و آداب و رسوم
فرهنگ قزوین ترکیبی از فرهنگ شهری کهن و سنتهای روستایی است. زبان مادری اکثر اهالی شهر قزوین فارسی است. پس از آن زبانهای آذری (ترکی) و تاتی رایجترین هستند.
اقوام ترک، تات و کرد نیز در استان حضور دارند. گویشهای محلی فارسی در بافت قدیم شهر (مانند راری، مغلواکی و میدانی) و زبانهای تاتی، مراغی، کردی، لری و رمانلوئی در نقاط مختلف استان وجود دارد.
آداب و رسوم مهم:
شب چله (یلدا): مردم به خانه اقوام بزرگتر میروند، میوههای خشک و تر (شبچره)، سبزیپلو با ماهی دودی، هندوانه و انار میخورند و فرستادن «خونچه چله» از سوی داماد به عروس مرسوم است.
پنجاهبدر: در پنجاهمین روز بهار (۱۹ اردیبهشت) مردم برای شکرگزاری از بارانهای بهاری به باغستانها میروند.
قیمه نثار - قزوینجشن انار (در طارم): اواخر شهریور یا اوایل مهر با نواختن ساز و چیدن گروهی انار، مردم جشن میگیرند.
جشن فندق (در رودبار): اواسط مرداد با چیدن گروهی جشن میگیرند.
مراسم طلب باران مانند کوسهگلین و چمچمهخاتون، چوبجنگ در عروسیها و کشتی پهلوبهپهلو (قدیمی).[۴][۳]
موسیقی محلی:
موسیقی محلی این استان تفاوت چندانی با موسیقی دستگاهی ایران ندارد، هرچند مکتب آوازی قزوین در گذشته وجود داشته و اکنون فراموش شده است (اقبالآذر از این مکتب برخاسته است).
لباس سنتی:
لباس سنتی (قدیمی) مردان کلاه، پیراهن سفید، ارخالق بلند و گیوه- زنان شلیته، یل یا نیمتنه، شلوار و روسری/چادر.
پسته، باقلوا و شیرینیهای محلی (شیرینی قندی، پادرازی، نان چای، نان بادامی، نان سنگک و لواش قزوینی)، قالی و فرش دستباف، سفال و سرامیک، منبتکاری، میناکاری، جاجیمبافی، تابلوفرش.[۴][۳]
مفاخر:
میرعماد حسنی قزوینی - خوشنویس ایرانی - صفویه
قزوین، بهعنوان پایتخت خوشنویسی ایران، زادگاه مفاخر بسیاری از هنرمندان ایرانی همچون، حمدالله مستوفی (مورخ و جغرافیدان - نزهةالقلوب)، عبید زاکانی ( شاعر و طنزپرداز قرن هشتم)، میرعماد (خوشنویس بزرگ)،ابوالحسن قزوینی- اقبالآذر(خواننده موسیقی اصیل ایرانی)،دهخدا (در قزوین تحصیل کردهاست)، عباسقلی آدمیت، (بنیانگذار مجمع آدمیت)، علی گلزاده غفوری، قمرالملوک وزیری و... از مفاخر این استان هستند.
میرعماد قزوینی:
میرعماد حسنی قزوینی (زاده ۹۳۳ خورشیدی- کشتهشده ۹۹۴ خورشیدی)، از بزرگترین و نامدارترین خوشنویسان ایران در دوره صفوی و یکی از برجستهترین استادان خط نستعلیق بود.
او در قزوین زاده شد و پس از فراگیری خوشنویسی نزد استادان برجسته، برای تکمیل هنر خود به تبریز و سپس شهرهای دیگر سفر کرد. میرعماد در اصفهان نیز سالها به فعالیت هنری و آموزش شاگردان پرداخت و با آثار خود به خط نستعلیق ظرافت و کمال بیشتری بخشید، بهگونهای که شیوه او به «خط میر» شهرت یافت.
آثار فراوانی از او در قالب قطعات و مرقعها باقی مانده که امروزه در موزهها و مجموعههای معتبر ایران و جهان نگهداری میشود. میرعماد در سال ۱۰۲۴ قمری به فرمان شاه عباس صفوی به قتل رسید و آرامگاه او در اصفهان قرار دارد.[۶]
عبید زاکانی (طنزپرداز بزرگ فارسی - قرن هشتم)،
عبید زاکانی، با نام کامل خواجه نظامالدین عبیدالله زاکانی، شاعر و طنزپرداز نامدار ایرانی در قرن هشتم هجری بود. خاندان او از زاکانیان و عربتبارانی بودند که به قزوین مهاجرت کرده و در آنجا ساکن شده بودند. عبید در دورهای زندگی میکرد که نابسامانیهای اجتماعی و فساد اخلاقی و رفتاری در میان برخی طبقات جامعه رواج داشت؛ ازاینرو طنز را وسیلهای برای انتقاد از عادات نادرست، ریاکاری و مفاسد اجتماعی و بهویژه رفتار طبقه حاکم و اشراف قرار داد.
او هم در شعر و هم در نثر مهارت داشت و زبان طنزش گاه بسیار صریح و گزنده است. از مشهورترین آثار او میتوان به «موش و گربه»، «اخلاقالاشراف»، «عشاقنامه»، «رساله دلگشا»، «صد پند»، «ریشنامه» و «لطایف و ظرایف» اشاره کرد.
قمرالملوک وزیری
«موش و گربه» از شناختهشدهترین آثار طنز فارسی است که در قالب داستانی نمادین، رفتار صاحبان قدرت و جامعه را به نقد میکشد. عبید زاکانی حدود سالهای ۷۷۱ یا ۷۷۲ هجری قمری۷۷۱ یا ۷۷۲ هجری قمری درگذشت و آثار طنزآمیز او همچنان جایگاه مهمی در ادبیات فارسی دارد.[۷][۸][۹]
قمرالملوک وزیری:
قمرالملوک وزیری (زاده ۱۲۸۴ در تاکستان قزوین – درگذشته ۱۴ مرداد ۱۳۳۸)، نخستین خواننده زن ایرانی بود که صدایش بر روی صفحه ضبط شد. او با برگزاری کنسرت تاریخی خود در سال ۱۳۰۳ در گراند هتل تهران، سنتشکنی کرد و راه را برای حضور دیگر زنان در عرصه موسیقی هموار ساخت. قمرالملوک علاوه بر جایگاه برجستهاش در موسیقی سنتی ایران، به بهانه ارادت به کلنل علینقی وزیری این نام خانوادگی را برگزید.
او تمام درآمدهای حاصل از هنر خود را صرف امور خیریه و کمک به نیازمندان میکرد و سرانجام پس از سالها خانه نشینی و بیماری، در تنگدستی چشم از جهان بست.
جاذبههای گردشگری:
قزوین به «شهر دروازهها» معروف است و آثار تاریخی و طبیعی فراوانی دارد و از نظر تعداد آثار تاریخی رتبه نخست را دارد، بهگونهایکه ۱۱ درصد از آثار تاریخی ملی ثبت شده کشور در این استان قرار دارد.
کاروانسرای سعدالسلطنه – یکی از بزرگترین بازارهای سرپوشیده ایران-بیش از ۶ هکتار
آثار تاریخی و فرهنگی مهم:
مسجدالنبی(مسجد شاه) - دوره قاجار/صفوی، با مساحت حدود ۱۴ هزارمترمربع.
کاروانسرای سعدالسلطنه - یکی از بزرگترین بازارهای سرپوشیده ایران (بیش از ۶ هکتار).
مسجد جامع عتیق - از قدیمیترین مساجد، بر روی آتشکده ساسانی، از دوره عباسی با بازسازیهای بعدی.
کاخ چهلستون (عمارت کلاهفرنگی) - دوره صفوی.
حمام قجر - تبدیلشده به موزه مردمشناسی.
کلیسای کانتور (برج ناقوس) - یادگار روسها در دوره قاجار.
دروازه درب کوشک.
آرامگاه حمدالله مستوفی.
خیابان سپه - اولین خیابان ایران (دوره صفوی).
قلعه الموت (مقر حسن صباح).
کاروانسرای حاجرضا و آبانبارهای متعدد (مانند آبانبار سردار). [۴][۳][۱۰][۱]
مسجد جامع قزوین:
مسجد جامع قزوین (مسجد عتیق) از کهنترین مساجد ایران است. بخشهایی از این مسجد به قرن دوم هجری بازمیگردد. شبستان ستوندار مسجد از شاهکارهای معماری اسلامی ایران محسوب میشود.
کاروانسراها و بازار:
بازار سنتی قزوین از بزرگترین و قدیمیترین بازارهای ایران است. کاروانسراهای سعدالسلطنه و حاجمحمدرضا از زیباترین کاروانسراهای ایران هستند.
قلعه الموت - حسن صباح:
دریاچه اوان - قزوین
قلعه الموت در رشتهکوههای البرز (شمال قزوین) مقر حسن صباح، بنیانگذار فرقه اسماعیلیه نزاری (حشاشین) بود. حسن صباح در سال ۴۸۳ هجری (۱۰۹۰ میلادی) قلعه را تصرف کرد و تا حمله مغول (۶۵۴ هجری) این قلعه پابرجا بود. داستان حشاشین در ادبیات و فرهنگ جهانی نیز شهرت دارد.
جاذبههای طبیعی:
باغستان سنتی قزوین (بیش از ۱۰۰۰ سال قدمت، حدود ۲۵۰۰هکتار).
دره گرماگلو (نزدیک روستای گازرخان و قلعه الموت).
دره الموت
دریاچه اوان.
پارک جنگلی باراجین.
دره الموت:
دره الموت یا «دره عقاب» یکی از زیباترین درههای ایران با طبیعت کوهستانی بکر، باغهای گیلاس و گردو و چشمههای فراوان است.[۱۰][۱۱][۱۲][۴]
مبارزات و مقاومت مردمی
طاهره قرهالعین
قزوین از شهرهای فعال در تاریخ مبارزات ایران بوده و در دورههای مختلف مردم این شهر نقش ویژهای در به ثمر رساندن مبارزات مردمی داشتهاند.
طاهره قرهالعین
طاهره قرهالعین (فاطمه برغانی قزوینی ملقب به زرینتاج)، متولد قزوین در خانوادهای برجسته و روحانی، از چهرههای نواندیش، شاعران توانمند و فعالان ساختارشکن دوره قاجار بود.
او با وجود تسلط کامل بر علوم دینی، فقه و تفسیر، با انحراف از سنتهای خانوادگی به جنبش بابی پیوست و بهعنوان یکی از «حروف حی» (۱۸ شاگرد اولیه سید علیمحمد باب) به تبلیغ و مناظره پرداخت.
او با اقدام نمادین برداشتن حجاب در همایش بدشت، سخنرانیهای افشاگرانه و آموزش زنان، به پیشگام آزادی و برابری جنسیتی تبدیل شد و سرانجام به دلیل ایستادگی بر باورهایش و فعالیتهای سیاسیاش در سال ۱۲۶۸ هجری قمری (۱۲۳۱ خورشیدی) به دستور مقامات قاجار به شهادت رسید.[۱۳]
جنبش مشروطه
مردم قزوین در جنبش مشروطه (۱۲۸۵ شمسی) نقش مهمی داشتند. در جنگهای مشروطه، هزاران نیروی آزادیخواه از گیلان به سمت قزوین حرکت کردند و در جنوب غربی تهران با قشون مشروطه که از اصفهان به سمت تهران درحرکت بودند، به یکدیگر پیوستند و پس از ۶روز نبرد با نیروهای دولتی، در تاریخ ۲۷ جمادیالثانی۱۳۲۷قمری، محمد علی میرزا از سلطنت خلع و به سفارتخانه روس پناهنده شد و مشروطه پیروز گردید.[۱۴]
قاضی ارداقی
قاضی ارداقی
قاضی ارداقی (ملا محمدحسین ارداقی) از روحانیون نوگرا و مبارزان برجسته جنبش مشروطه بود که در سال ۱۲۸۴ خورشیدی با تأسیس «مدرسه امید»، نخستین مدرسه مدرن قزوین را پایهگذاری کرد. او با عضویت در انجمن معارف و فعالیت در عدلیه قزوین، نقش مهمی در ترویج آموزش نوین، آگاهیبخشی عمومی و اصلاحات قضایی ایفا نمود.
ارداقی که اشعاری وطنپرستانه و ضداستبدادی نیز میسرود، در دوره استبداد صغیر به دلیل پایمردی در راه آرمانهای آزادیخواهانه توسط نیروهای محمدعلی شاه دستگیر و در سال ۱۲۸۸ در باغشاه تهران به شهادت رسید.
کشتار ۶۷ در قزوین
زندان قزوین در تابستان ۱۳۶۷ شاهد اعدام زندانیان سیاسی از گروههای مختلف و مجاهدین خلق بود. هیئت مرگ در استان قزوین نیز فعال بود و تعدادی از زندانیان سیاسی را که اکثر آنها از مجاهدین بودند، بدون محاکمه اعدام کرد. امیر نبوی فرزند علی (سازمان رزم انقلابی برای آزادی طبقه کارگر)، نیز یکی از قربانیان کشتار جمعی زندانیان سیاسی ۱۳۶۷ است.[۱۵]
تظاهرات قزوین ۱۳۷۳
تظاهرات قزوین ۱۳۷۳ در مردادماه، یکی از رویدادهای مهم در جریان شورشهای شهری دهه هفتاد در ایران بود که در پی رد طرح استقلال انتظامی و استان شدن قزوین توسط مجلس شورای اسلامی آغاز شد.
این تصمیم موجی از نارضایتی و تجمعهای خیابانی را در شهر ایجاد کرد که به سرعت به درگیریهای گسترده، تخریب برخی اماکن و بانکها، بستهشدن بازار و تصرف و انسداد راههای ارتباطی منجر شد.
حسن جباری
با تشدید ناآرامیها و ورود نیروهای سرکوبگر و امنیتی برای بازگرداندن کنترل شهر، مواجهه و تقابل شدیدی میان معترضان و نیروهای سرکوبگر رخ داد و بر اثر تیراندازیها و درگیریهای خشن، دهها تن از مردم معترض کشته و تعداد زیادی نیز مجروح شدند. در نهایت این اعتراضات با ورود نیروهای یکان ویژه ضدشورش، بازداشت گسترده معترضان و برقراری فضای شدید امنیتی خاتمه یافت.[۱۶]
حسن جباری:
حسن جباری (متولد ۱۳۵۱ در تهران - جانباخته ۱۰ شهریور ۱۳۹۲)، از اعضای سازمان مجاهدین خلق ایران و فارغالتحصیل دانشگاه قزوین بود. او که در خانوادهای با پیشینه سیاسی رشد کرده و دوران کودکی و نوجوانی خود را در قزوین گذرانده بود، با ترک زندگی خانوادگی و فرزند خردسالش به ارتش آزادیبخش ملی در قرارگاه اشرف عراق پیوست.
جباری سرانجام در جریان حمله ۱۰ شهریور ۱۳۹۲ (اول سپتامبر ۲۰۱۳) نیروهای عراقی به قرارگاه اشرف، به همراه ۵۱ تن دیگر از ساکنان این پایگاه به شهادت رسید.
بهاران طاهرخانی
قیام ۱۴۰۱ و ۱۴۰۴:
استان قزوین در قیام ۱۴۰۱ و ۱۴۰۴ شاهد اعتراضات مردمی بودند. مردم و کسبه بازار در شهرهای مختلف، در واکنش به افزایش شدید قیمت دلار، تورم فزاینده، رکود اقتصادی، بیثباتی بازار ارز و فشارهای معیشتی به خیابانها سرازیر شدند. نیروهای سرکوبگر حکومتی پاسخ تظاهرات مسالمتآمیز مردم را با تیرجنگی پاسخ دادند و تعداد زیادی از مردم را مجروح و یا به شهادت رساندند.[۱۷]
بهاران طاهرخانی:
بهاران طاهرخانی (متولد ۱۳۸۱ در قزوین)، دانشجوی ۲۳ ساله رشته پزشکی دانشگاه علوم پزشکی قزوین بود که در جریان اعتراضات سراسری دی ۱۴۰۴ در شهر قزوین، هدف شلیک مستقیم گلوله جنگی نیروهای حکومتی قرار گرفت و به جانباختگان این اعتراضات پیوست. او پیش از حضور در اعتراضات و کشتهشدن، پیام احساسی وداعگونهای خطاب به خواهرش در شبکههای اجتماعی منتشر کرده بود که بازتاب گستردهای در میان افکار عمومی و گروههای دانشجویی پیدا کرد. نهادهای حقوق بشری قتل این دانشجوی معترض غیرمسلح را مصداق بارز نقض حق حیات و استفاده غیرقانونی از قوه قهریه دانسته و خواستار مستندسازی اسناد و مدارک این رویداد شدهاند.[۱۸]
