حسین دهقان

حسین دهقان
حسین دهقان
زادروز	۱۲اسفند ۱۳۳۵ اصفهان
تبار	ایرانی
تابعیت	ایران
تحصیلات	مهندس متالوژی - دکترای مدیریت
از دانشگاه	تهران
سال‌های فعالیت	از ابتدای انقلاب ضدسلطنتی
شناخته‌شده برای	مردم ایران
نقش‌های برجسته	وزیر دفاع دولت یازدهم(روحانی) -مدیرعامل بنیاد تعاون سپاه
شهر خانگی	تهران
مخالفان	مردم ایران

حسین دهقان، (زاده‌ ۱۲ اسفند ۱۳۳۵ در روستای پوده شهرستان شهرضا، استان اصفهان) فرمانده نظامی سابق سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و چهره بلندپایه نظامی-امنیتی و اقتصادی جمهوری اسلامی است. او دارای مدرک مهندسی متالورژی و دکترای مدیریت از دانشگاه تهران است.

او از دانشجویان پیرو خط امام بود و در تسخیر سفارت آمریکا (۱۳۵۸) نقش داشت. پس از انقلاب به سپاه پیوست و در آغاز جنگ ایران و عراق فرمانده سپاه تهران شد. از مهم‌ترین فعالیت‌های او حضور در سوریه و لبنان در اوایل دهه ۱۳۶۰ است که در آموزش، سازمان‌دهی و تسلیح نیروهای شیعه لبنانی و شکل‌گیری حزب‌الله نقش کلیدی ایفا کرد.

منابع غربی او را در ارتباط با انفجار مقر تفنگداران دریایی آمریکا در بیروت (۱۹۸۳) معرفی کرده‌اند و وزارت خزانه‌داری آمریکا در سال ۱۳۹۸ وی را تحریم کرد.سوابق نظامی‌اش شامل فرماندهی نیروی هوایی سپاه، جانشینی رئیس ستاد مشترک سپاه، مدیرعاملی بنیاد تعاون سپاه و فرماندهی هوافضای سپاه است.

در حوزه اجرایی، قائم‌مقام وزیر دفاع در دولت محمد خاتمی، معاون رئیس‌جمهور و رئیس بنیاد شهید، وزیر دفاع در دولت روحانی (۱۳۹۲–۱۳۹۶)، مشاور فرمانده کل قوا در صنایع دفاعی، دبیر شورای توسعه سواحل مکران و از آبان ۱۴۰۲ رئیس بنیاد مستضعفان بوده است.

دهقان از حامیان محور مقاومت و نقش ایران در لبنان، سوریه، عراق و فلسطین به‌عنوان بخشی از امنیت ملی است و در توسعه صنایع دفاعی و موشکی ایران نقش داشته است.

فعالیت‌های اولیه و ورود به سپاه

حسین دهقان، متولد ۱۲ اسفند ۱۳۳۵ در روستای پوده از توابع شهرستان شهرضا (دهاقان) استان اصفهان است. تحصیلات او شامل مهندسی متالورژی و دکترای مدیریت از دانشگاه تهران است.

او داز دانشجویان پیرو خط امام بود. او در تسخیر و گروگان‌گیری در سفارت آمریکا در تهران (۱۳۵۸) نقش فعال داشت. پس از انقلاب ضد سلطنتی، به سپاه پاسداران پیوست و از همان ابتدا در ساختار نظامی-امنیتی جدید فعالیت کرد و در آغاز جنگ ایران و عراق (۱۳۵۹–۱۳۶۱)، فرمانده سپاه تهران شد.

نقش در لبنان و حزب‌الله

یکی از مهم‌ترین دوره‌های فعالیت او، حضور در سوریه و لبنان در سال‌های اولیه دهه ۱۳۶۰ است. پس از حمله اسرائیل به لبنان در ۱۹۸۲، دهقان به عنوان یکی از فرماندهان سپاه در لبنان و سوریه منصوب شد و در آموزش و سازمان‌دهی نیروهای شیعه لبنانی مشارکت داشت.

نام «حزب‌الله» با الگوبرداری از شعارهای اولیه انقلاب ایران انتخاب شد و سپاه در راه‌اندازی ساختار، آموزش، تسلیح و نمادهای این گروه نقش داشت.

وی در این باره می‌گوید:

«نام حزب‌الله را با الگوبرداری از شعار حزب فقط حزب‌الله رهبر فقط روح‌الله و کارایی این شعار در سرکوب مخالفان در اول انقلاب بر این گروه نهاده شد. در ادامه تلاش کردند آن را به عنوان یک ارگان معرفی و برای آن نشریه راه‌اندازی کنند. همچنین برای این تشکل یک سخنگو و رادیویی به نام حزب‌الله تعیین و راه اندازی کردند. در نهایت نیز پرچمی توسط سپاه پاسداران طراحی شد.»

منابع غربی و گزارش‌های تحریمی آمریکا او را از افراد دخیل در انفجار مقر تفنگداران دریایی آمریکا در بیروت (اکتبر ۱۹۸۳) معرفی کرده‌اند که طی آن بیش از ۲۴۰ آمریکایی کشته شدند.

حسین دهقان و عناصر حزب الله

وزارت خزانه‌داری آمریکا در آبان ۱۳۹۸ (۲۰۱۹) نام او را به اتهام دخالت در این حادثه در فهرست تحریم‌ها قرار داد.

سوابق نظامی و دفاعی

پس از بازگشت از لبنان:

• معاون و سپس فرمانده نیروی هوایی سپاه (حدود ۱۳۶۵–۱۳۷۱).
• جانشین رئیس ستاد مشترک سپاه.
• مدیرعامل بنیاد تعاون سپاه. دردولت‌های اصلاحات (خاتمی) قائم‌مقام وزیر دفاع (علی شمخانی) بود و نقش مهمی در توسعه صنایع دفاعی، به‌ویژه حوزه‌های موشکی، دریایی، هوایی و هوشمندسازی سامانه‌ها داشت. مدتی نیز سرپرست وزارت دفاع شد.
• فرماندهی هوافضای سپاه از ۱۹۹۰ تا ۱۹۹۲ (۱۳۶۹-۱۳۷۰)

سمت‌های سیاسی و اجرایی

• معاون رئیس‌جمهور و رئیس بنیاد شهید و امور ایثارگران (حدود ۱۳۸۳–۱۳۸۸، در دولت‌های خاتمی و احمدی‌نژاد).
• مشاور چهره‌هایی مانند علی لاریجانی و محمدباقر قالیباف.
• وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح در دولت یازدهم حسن روحانی (مرداد ۱۳۹۲ تا مرداد ۱۳۹۶). در این دوره وزارت دفاع در مذاکرات هسته‌ای و برجام نقش داشت و از حامیان نسبی دیپلماسی دولت بود.

پس از پایان دوره، با حکم علی خامنه‌ای به عنوان مشاور فرمانده کل قوا در صنایع دفاعی و پشتیبانی نیروهای مسلح منصوب شد.

در سال‌های اخیر:

• دبیر شورای توسعه سواحل مکران (نماینده ویژه رئیس‌جمهور).
• رئیس بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی (از آبان ۱۴۰۲ به بعد، با حکم علی خامنه‌ای).

دیدگاه‌ها و جایگاه کلی

حسین دهقان در مصاحبه‌ها بر ضرورت حمایت از گروه‌های مقاومت در لبنان، فلسطین، سوریه و عراق از منظر امنیت ملی ایران تأکید کرده و حضور ایران در این مناطق را دفاع از حریم اسلام وامنیت ملی و منافع استراتژیک دانسته است.

او درپاسخ خبرنگار خبرنگار ایسنا، درباره علت ایجاد بازوی مقاومت در لبنان و فلسطین، پس از قیام ۱۳۸۸ و سردادن شعار «نه غزه نه لبنان جانم فدای ایران» توسط مخالفان نظام، پاسخ می‌دهد:

«ما که از نگاه امنیت ملی نگاه می‌کنیم، می‌بینیم که وضع امنیت لبنان یا سوریه یا عراق جزء امنیت ما محسوب می‌شود. به طور طبیعی ما در جهت تأمین امنیت خودمان باید اقدام کنیم. این امر شناخته شده و مورد اذعان همه است نه این که ما در جمهوری اسلامی چنین حرفی می‌زنیم…

اگر قرار باشد ایران اسلامی ما اسلام را به عنوان اصل حاکمیت خودش قرار بدهد پس دفاع از حریم اسلام جز منافع ملی و مسائل امنیتی‌اش است، حالا هر جایی که این بخواهد به یک نوعی مورد خدشه قرار بگیرد. ما باید دفاع کنیم چه به لحاظ فرهنگی چه به لحاظ دفاعی باید از این حریم دفاع کنیم.

حضور ما در لبنان یا عراق یا سوریه حضور مستقیم به یک معنا نبوده و نیست. به این معناست که آن‌جا جریان‌هایی وجود دارد به صورت رسمی فعالیت‌هایی را انجام می‌دهند چه‌به صورت رسمی از طریق دولت‌هایشان چه به صورت مستقل کمک‌هایی را از ما می‌خواهند.

ما در بادی امر در وادی معنوی آن‌ها را حمایت می‌کنیم تشویق می‌کنیم، تأمین می‌کنیم، در جاهای مختلف از آن‌ها حمایت می‌کنیم، این طبیعی است پس از این وقتی وارد میدان عمل شوند که دیگران معمولاً همواره علیه این‌ها اقدام کردند طبیعی است ما باید کمک کنیم تا از خودشان دفاع کنند.»

حسین دهقان، در عرصه داخلی به عنوان چهره‌ای نزدیک به نهادهای نظامی-امنیتی و رهبری شناخته می‌شود و صنایع دفاعی و موشکی ایران و صدور آن به گروه‌های نیابتی در دوره‌های مسئولیت او رشد قابل توجهی داشته‌است.

او از نسل فرماندهان اولیه سپاه است که هم در جنگ ایران و عراق، هم در گسترش نفوذ منطقه‌ای (به‌ویژه لبنان و حزب‌الله) و صدور تروریسم و هم در ساختارهای دفاعی و اقتصادی پس از جنگ نقش داشته و همچنان در حلقه‌های بالای تصمیم‌گیری نظامی-امنیتی و اقتصادی جمهوری اسلامی حضور دارد.