صفحهٔ اصلی
آشنایی با دانشنامه - آشنایی با اصول ویرایش - کارهای قابل انجام - سیاستها و رهنمودها - فهرست الفبایی مقالهها - نسخهی تلفن همراه
ایرانپدیا در ۱۵ شهریور ۱۳۹۶ فعالیت خود را آغاز کرد و هماکنون (۸ اردیبهشت ۱۴۰۵ خورشیدی) ۲٬۵۴۷ نوشتار دارد. مقالههای این دانشنامه باید بیطرفانه و با استناد به منابع معتبر و بدون لحن تبلیغی و بدون پایمال کردن حق نشر دیگران باشند. مطالب ایرانپدیا همواره در حال تکمیل و بازتکمیل، ویرایش و بازویرایش است.
ایرانپدیا در شبکههای اجتماعی:
از میان خبرهااعدام جنایتکارانهٔ عامر رامش زندانی سیاسی بلوچ در زاهدان (۶اردیبهشت ۱۴۰۵)
عرفان کیانی شورشگر دلیر از فرزندان مردم اصفهان بهدست دیکتاتوری خونآشام آخوندها سر بهدار شد و به دیگر شورشگران راه آزادی پیوست.(۵ اردیبهشت ۱۴۰۵)
بزرگداشت شهیدان سرفراز حامد ولیدی و محمد معصوم شاهی در شهرهای میهن (۵ اردیبهشت ۱۴۰۵)
مریم رجوی: فاشیسم دینی حاكم بر ایران برای به تاخیر انداختن سرنگونی محتوم این رژیم هر روز جوان دلیری از ایران زمین را روانه قربانگاه میكند.اما باید بدانند روزی كه جوانان شورشگر و رزمآوران ارتش آزادیبخش، دیكتاتوری دینی را برای همیشه به زبالهدان تاریخ بفرستند، فرامیرسد. (۷ اردیبهشت ۱۴۰۵)
پیشنهاد جدید جمهوری اسلامی ایران برای بازگشایی تنگه هرمز در ازای لغو محاصره دریایی آمریکا، پایان جنگ و تعویق مذاکرات هستهای (۸ اردیبهشت ۱۴۰۵)
ادامه بنبست و تنش در تنگه هرمز با حضور نیروهای آمریکایی، توقیف کشتیها و انتظار صدها کشتی تجاری در منطقه (۸ اردیبهشت ۱۴۰۵)
مخالفت آمریکا با پیشنهاد ایران برای بازگشایی تنگه هرمز بدون گنجاندن مسئله برنامه هستهای (۸ اردیبهشت ۱۴۰۵)
موضوعات اصلی- ۱ انقلاب دموکراتیک ایران
۱.۱ اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
· اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ · کشتار در ملکشاهی ۱۴۰۴ · حمله به بیمارستان خمینی ایلام · ادامه...
۱.۲ فهرست و و مشخصات جانباختگان
جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ ·
۱.۳ مشخصات جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
· داریوش انصاری بختیاروند · امیرحسام خدایاریفرد · شایان اسدالهی · رضا عظیمزاده · خداداد شیروانی · وهاب موسوی · مصطفی فلاحی · سجاد والامنش · احمد جلیل · منصور مختاری · امیرحسین بیاتی · سروش سلیمانی · ادامه...
۱.۱ اعتراضات سراسری ۱۴۰۱
· اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ایران · جمعه خونین زاهدان · خیزش ایذه · ادامه...
۱.۲ جستارهای وابسته
· کوکتل مولوتف · ادامه...
۱.۳ فهرست و مشخصات جانباختگان
جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ·
۱.۴ مشخصات جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۱
· مهسا امینی · نیکا شاکرمی · سیاوش محمودی · مونا نقیب · غزاله چلاوی · کومار درافتاده · عرفان زمانی · کیان پیرفلک · آرنیکا قائممقامی · علی عراقی · حنانه کیاکجوری · سارینا اسماعیلزاده · ادامه...
۱.۵ اعدامشدگان
· قاسم آبسته · ایوب کریمی · محمد قبادلو · محمدمهدی کرمی · محسن شکاری · مجیدرضا رهنورد · مجاهد کورکور · ادامه...
- ۲ افراد
۲.۱ زنان
· زنان پیشگام در قیامهای ایران · زنان در نهضت ملی شدن صنعت نفت ایران · ادامه...
۲.۲ قربانیان آپارتایدٰ
· فاطمه سلطانی ·
۲.۳ هنرمندان
· مرضیه · مرتضی حنانه · حبیبالله بدیعی · آندرانیک آساطوریان · مرجان · محمد شمس · حمیدرضا طاهرزاده · ناهید همتآبادی · منصور قدرخواه · عماد رام · فریدون ژورک · پرویز یاحقی · امیر آرام · منوچهر طاهرزاده · فرهاد مهراد · محمدرضا شجریان · غلامحسین بنان · بیژن مفید · ادامه...
۲.۴ ورزشکاران
· پوریای ولی · غلامرضا تختی · حبیب خبیری · هوشنگ منتظرالظهور · محمدقربانی · مسلم اسکندر فیلابی · حسن نایبآقا · فروزان عبدی · سید محمد خادم حقیقت · ناصر حجازی · ادامه...
۲.۵ نویسندگان و شاعران
۲.۵.۱ نویسندگان و شاعران ایرانی
· منوچهر هزارخانی · سیمین بهبهانی · محمد فرخی یزدی · میرزاده عشقی · رحمان کریمی · غزاله علیزاده · فریدون مشیری · نیما یوشیج · صادق چوبک · صادق هدایت · حافظ · مولوی · غلامحسین ساعدی · جلال آلاحمد · شیرکو بیکس · احمد شاملو · فروغ فرخزاد · سهراب سپهری · حمید اسدیان · ادامه...
۲.۵.۲ نویسندگان و شاعران غیرایرانی
· برتولت برشت · پابلو نرودا · فدریکو گارسیا لورکا · رابیندرانات تاگور · ادامه...
۲.۶ فعالان سیاسی و اجتماعی
· فروغ تقیپور · گلرخ ایرایی · آرش صادقی · هاشم خواستار · ادامه...
۲.۷ سیاستمداران
۲.۸ مسئولان رژیم ایران
· روحالله خمینی · محسن رضایی · علی صیاد شیرازی · علی رازینی · مجتبی خامنهای · محمدتقی مصباح یزدی · سید محمد خاتمی · محمود احمدینژاد · حسینعلی نیری · ابراهیم رئیسی · حسن روحانی · اسدالله لاجوردی · مصطفی پورمحمدی · مرتضی اشراقی · علی لاریجانی · اکبر هاشمی رفسنجانی · صادق خلخالی · حسین موسوی تبریزی · سعید امامی · حسین طائب · سعید جلیلی · ادامه...
۲.۹ انقلابیون
· محمدعلی جابرزاده · رضا رضایی · فاطمه امینی · مسعود رجوی · مریم رجوی · آذر رضایی · اشرف ربیعی · موسی خیابانی · مجید شریف واقفی · امیرپرویز پویان · خسرو گلسرخی · میرزا کوچک خان جنگلی · علیاکبر صفایی فراهانی · شکرالله پاکنژاد · محمد حنیفنژاد · سعید محسن · علی اصغر بدیع زادگان · زهرا مریخی · حمید اشرف · کرامتالله دانشیان · ادامه...
۲.۱۰ فیلسوفان و دانشمندان
· علی شریعتی · احمد تفضلی · هانا آرنت · آنتونیو گرامشی · ادامه...
۲.۱۱ روحانیون
· سید محمود طالقانی · حبیبالله آشوری · عبدالغفار نقشبندی · حسن لاهوتی اشکوری · ادامه...
۲.۱۲ شخصیتهای خارجی
· اریک داوید · آبه پیر · آلخو ویدال کوادراس · هانری لکلرک · ناپلئون بناپارت · سون یات سن · مارتین لوتر کینگ جونیور · جاوید رحمان · سید احمد غزالی · یاسر عرفات · ژاندارک · پاتریس لومومبا · نلسون ماندلا · آبراهام لینکلن · ادامه...
۲.۱۳ شناخته شدگان
· دلارا دارابی · حمیدالله اربابی · حمیدرضا درخشنده · مسیح علینژاد · روحالله زم · عبدالمالک ریگی · یاسر شهبخش · محمدجواد وفایی ثانی · ادامه...
۲.۱۴ تاریخی
· یپرم خان · کیخسرو · امیرکبیر · محمدتقی پسیان · یعقوب لیث · رئیسعلی دلواری · هوارد باسکرویل · قاضی محمد · ادامه...
۲.۱۵ جان باختگان تظاهرات
· نیکتا اسفندانی · سارو قهرمانی · فرشته علیزاده · فرزاد انصاریفر · پویا بختیاری · پژمان قلیپور · رضا معظمی گودرزی · مینا شیخی · علیرضا انجوی · صانع ژاله · سجاد رضایی · ادامه...
- ۳ تاریخ
۳.۱ انقلابهای جهان
· انقلاب ضد سلطنتی ایران · انقلاب ویتنام · انقلاب کوبا · انقلاب شوروی · انقلاب کبیر فرانسه · ادامه...
۳.۲ دوران پهلوی و اواخر قاجاریه
· اشغال ایران در جنگ جهانی اول · قرارداد ۱۹۱۹ · کودتای ۳ اسفند ۱۲۹۹ · نهضت جنگل · جمهوری گیلان · تظاهرات ۱۷ شهریور · ادامه...
۳.۳ دوران جمهوری اسلامی
· رژیم ولایت فقیه · سرکوب کردستان · گروگان گیری در سفارت آمریکا · انقلاب فرهنگی · جنگ ایران و عراق · مرکز اسلامی هامبورگ · ادامه...
۳.۴ پرسنل ارتش هوادار مجاهدین
· پرسنل ارتش هوادار مجاهدین · سرهنگ خلبان بهزاد معزی · ادامه...
۳.۵ اپوزیسیون ایران
· شورای ملی مقاومت ایران · پیامهای مسعود رجوی · طرح شورای ملی مقاومت درباره آزادیها و حقوق زنان · طرح صلح شورای ملی مقاومت · میلیشیا · سازمان مجاهدین خلق ایران · طرح ده مادهای مریم رجوی · عملیات جاری · کانونهای شورشی · هژمونی زنان در سازمان مجاهدین خلق ایران · ادامه...
۳.۶ احزاب
· سازمان چریکهای فدایی خلق ایران · جبهه ملی ایران · حزب دموکرات کردستان (لادهران) · پژاک · سازمان پیکار در راه آزادی طبقه کارگر · حزب کومله · ادامه...
- ۴ هنر و فرهنگ
۴.۱ فرهنگ ایران
· نوروز · چهارشنبهسوری · حاجی فیروز · شب یلدا · شیر و خورشید · سرود ملی ایران · ادامه...
- ۵ جغرافیا و محیط زیست
· آلودگی هوا در ایران · جنگلهای ایران · سیل در ایران · ادامه...
۵.۱ سدها
۵.۲ آبها
· بحران آب در ایران · زایندهرود · خلیج فارس · ادامه...
۵.۳ کوهستانها، درّهها و بیابانها
۵.۴ انرژی در ایران
۵.۵ خاک
· آلودگی هوا در ایران · ادامه...
- ۶ ادبیات
۶.۱ اساطیر
۶.۲ سرگرمی و تفریحات
· ورزش در ایران · فوتبال در ایران · ادامه...
- ۷ معرفی کتاب
۷.۱ کتابهای مقاومت
· بنیانگذاران · زنان نیروی تغییر · قهرمانان در زنجیر · استراتژی قیام و سرنگونی · قتلعام و بازشناسی الیگارشی قدرت · ایران، بازی اتمی رژیم · ادامه...
- ۸ فلسفه
۸.۱ فلسفه و جامعهشناسی
· اپورتونیسم · پراگماتیسم · توتالیتاریسم دینی · سکولاریسم · بنیادگرایی اسلامی · جمهوری دموکراتیک · ادامه...
- ۹ جامعه و علوم اجتماعی
۹.۱ موضوعات اجتماعی
· بحران انرژی در ایران · فساد سیستماتیک در جمهوری اسلامی · انفجار مهیب بندرعباس · سرکوب در ایران · نقض حقوق بشر در ایران · بحران مشروعیت جمهوری اسلامی ایران · بحران برق در ایران · بحران مسکن در ایران · بحران سلامت و روان در ایران · ادامه...
۹.۲ سیاست و حکومت
· سپاه پاسداران انقلاب اسلامی · قانون اساسی جمهوری اسلامی · ارتش سایبری جمهوری اسلامی · عمق استراتژیک · داراییهای خامنهای · برجام · قصاص در ایران · وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی · گشت ارشاد · دفاع مشروع · نوشیدن جام زهر · نیروی قدس سپاه پاسداران · ادامه...
۹.۳ حقوق
· حق تعیین سرنوشت · حقوق بینالمللی بشردوستانه · اعلامیه جهانی حقوق بشر · آزادی بیان · سازمان ملل متحد · فصل هفتم منشور سازمان ملل متحد · تمامیت ارضی · ادامه...
۹.۴ زندانها
· زندان اوین · زندان قصر · زندان قزلحصار · زندان گوهردشت · زندان کهریزک · زندان دیزلآباد · زندان یونسکو · زندان قزلقلعه · زندان فشافویه · ادامه...
مطلب برگزیده
محاصره دریایی آمریکا علیه ایران . محاصره دریایی ایالات متحده علیه ایران در آوریل ۲۰۲۶ (فروردین ۱۴۰۵) یکی از مهمترین عملیات دریایی مدرن آمریکا در خاورمیانه به شمار میرود. این محاصره پس از شکست مذاکرات اسلامآباد و در ادامه جنگ آغازشده در ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ اجرا شد. هدف اصلی آن قطع یا کنترل شدید تردد کشتیها به بنادر ایران و اعمال فشار اقتصادی از طریق تنگه هرمز بود. دونالد ترامپ این اقدام را «ابزار لازم برای بازگشایی امن تنگه هرمز» توصیف کرد، در حالی که رژیم حاکم بر ایران آن را «محاصره غیرقانونی و تجاوز» خواند. این عملیات منجر به ایجاد وضعیت «محاصره دوگانه» شد و سرانجام به اعلام آتشبس دو هفتهای مشروط در ۱۹ فروردین ۱۴۰۵ انجامید. این محاصره باعث جهش شدید قیمت جهانی نفت (بالای ۱۱۰ دلار در هر بشکه) شد و کشورهای وابسته به واردات نفت از خلیج فارس (چین، ژاپن، هند، کره جنوبی) را تحت فشار قرار داد. داخل ایران، کمبود سوخت و کالاهای وارداتی گزارش شد. از نظر انسانی، نگرانی از بحران غذایی و دارویی در میان جمعیت غیرنظامی افزایش یافت. با اعلام آتشبس دو هفتهای در ۱۹ فروردین، قیمت نفت به سرعت کاهش یافت اما اثرات بلندمدت محاصره همچنان باقی ماند. رژیم ایران محاصره را «اعلام جنگ اقتصادی» خواند و تهدید به پاسخ نظامی کرد. سپاه پاسداران اعلام کرد که هر کشتی نزدیک به نیروهای آمریکایی را هدف قرار خواهد داد. در نهایت، با میانجیگری پاکستان، آتشبس دو هفتهای مشروط در ۱۹ فروردین ۱۴۰۵ اعلام شد. ترامپ تعلیق محاصره و حملات را برای دو هفته پذیرفت، مشروط به بازگشایی کامل و امن تنگه هرمز. مذاکرات برای پایان دائمی جنگ از ۲۱ فروردین در اسلامآباد آغاز شد و هنوز ادامه دارد.
یادکردها| << | اردیبهشت | >> | ||||
| ش | ی | د | س | چ | پ | ج |
| ۱ | ۲ | ۳ | ۴ | |||
| ۵ | ۶ | ۷ | ۸ | ۹ | ۱۰ | ۱۱ |
| ۱۲ | ۱۳ | ۱۴ | ۱۵ | ۱۶ | ۱۷ | ۱۸ |
| ۱۹ | ۲۰ | ۲۱ | ۲۲ | ۲۳ | ۲۴ | ۲۵ |
| ۲۶ | ۲۷ | ۲۸ | ۲۹ | ۳۰ | ۳۱ | |
| ۱۴۰۵ خورشیدی | ||||||
۱ اردیبهشت - از آغاز سال در تقویم رسمی ایران ۳۲ روز گذشته و به پایان آن ۳۳۳ روز (در سال عادی) یا ۳۳۴ روز (در سال کبیسه) مانده است.
- ۱ اردیبهشت ۱۳۳۰ - درگذشت محمدتقی بهار، ملقب به ملکالشعرا، شاعر، روزنامهنگار، ادیب، تاریخنویس، و سیاستمدار ایرانی
- ۱ اردیبهشت ۱۳۵۹ - درگذشت سهراب سپهری، شاعر و نقاش ایرانی (زادهٔ ۱۵ مهر ۱۳۰۷)
- ۱ اردیبهشت - روز بزرگداشت سعدی
- ۲ اردیبهشت ۱۳۵۸ - تأسیس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در ایران.
- ۲ اردیبهشت ۱۳۵۹ - اعلام انقلاب فرهنگی در ایران
- ۲۲ آوریل ۱۸۷۰ - ولادیمیر لنین، انقلابی و سیاستمدار مارکسیست روس.
- ۲ اردیبهشت ۱۳۶۹ - ترور پرفسور کاظم رجوی برادر مسعود رجوی
- ۴ اردیبهشت ۱۳۸۸ - بیژن ترقی، شاعر و ترانهسرا (زادهٔ ۱۳۰۸)
- ۸ اردیبهشت ۱۳۹۰ - منوچهر سخایی، خواننده مشهور ایرانی (زادهٔ ۱۳۱۴)
- ۷ اردیبهشت ۱۳۳۰ - آغاز نخستوزيری دكتر محمد مصدق در نوبت اول.
- ۸ اردیبهشت ۱۳۰۰ - سیمین دانشور، نویسنده و مترجم ایرانی (درگذشت ۱۳۹۰)
- ۱۰ اردیبهشت ۱۲۸۸ - رهی معیری، شاعر و ترانهسرای ایرانی (درگذشت ۱۳۴۷)
- ۱۰ اردیبهشت ۱۲۹۰ - زادروز غلامحسین بنان
- ۱۱ اردیبهشت - روز جهانی کارگر
- ۱۲ اردیبهشت - سالروز ضربه ۱۲ اردیبهشت ۱۳۶۱ و جان باختن ۶۰ تن از اعضای مجاهدین خلق و در رأس آنها محمد ضابطی از اعضای مرکزیت مجاهدین
- ۳ می ۱۴۲۹ - قیام ژاندارک دوشیزهی میهنپرست فرانسوی علیه پادشاه انگلستان
- ۱۳ اردیبهشت - ۳ مه - روز جهانی آزادی مطبوعات
- ۵ می ۱۸۱۸ - زادروز کارل مارکس فیلسوف و جامعهشناس
- ۱۶ اردیبهشت ۱۲۹۱ - كشته شدن يپرم خان از مبارزان مشروطه
- ۱۶ اردیبهشت ۱۳۸۳ - درگذشت حسین منزوی، غزلسرای بزرگ معاصر ایران.
- ۱۸ اردیبهشت - اعلام رسمی خروج آمریکا از برجام توسط دونالد ترامپ رئیس جمهور وقت ایالات متحده.
- ۱۸ اردیبهشت ۱۳۳۳ - شهادت وارطان سالاخانیان، از آزادیخواهان زمان شاه، در زیر شکنجههای ساواک
- ۱۹ اردیبهشت ۱۳۸۹ - اعدام فرزاد کمانگر معلم کُرد و فعال حقوق بشر،علی حیدریان، فرهاد وکیلی، شیرین علمهولی و مهدی اسلامیان،
- ۲۲ اردیبهشت - درگذشت مشکوک غزاله علیزاده نویسنده دگراندیش ایرانی
- ۲۴ اردیبهشت - روز نتیجهبخشی جنبش تنباکو با فتوای میرزای شیرازی
نوشتارهای جدید هفته
امیرعلی میرجعفری، (متولد ۱۳۸۰، تهران - اعدامشده ۱ اردیبهشت ۱۴۰۵، زندان قزلحصار کرج) دانشجو و تکنسین کامپیوتر، یکی از بازداشتشدگان اعتراضات سراسری دیماه ۱۴۰۴ در تهران، سحرگاه اول اردیبهشت ۱۴۰۵ در زندان قزلحصار کرج به صورت مخفیانه اعدام شد. او به اتهامهایی همچون آتشزدن مسجد جامع قلهک، لیدری اقدامات ضد امنیتی، حمله به نیروهای امنیتی با سلاح سرد و اقدام عملیاتی برای رژیم صهیونیستی و دولتهای متخاصم محکوم گردید. دیوان عالی حکم را با استناد به اعترافات و اظهارات متهم تأیید کرده بود.
متهم در دوران بازجویی از دسترسی به وکیل و ملاقات با خانواده محروم بوده و گزارشها حاکی از اخذ اعترافات تحت شکنجه شدید است.
امیرعلی میرجعفری هشتمین معترض دیماه است که در کمتر از چهار ماه اعدام شده است. پیش از او افرادی همچون صالح محمدی، سعید داودی و مهدی قاسمی (۲۸ اسفند ۱۴۰۴ در زندان مرکزی قم)، امیرحسین حاتمی (۱۳ فروردین ۱۴۰۵ در قزلحصار)، محمدامین بیگلری و شاهین واحدپرست (۱۶ فروردین) و علی فهیم (۱۷ فروردین ۱۴۰۵) اعدام شده بودند.
عرفان کیانی، (اعدامشده ۵ اردیبهشت ۱۴۰۵، اصفهان) از بازداشتشدگان اعتراضات سراسری دی ۱۴۰۴ در اصفهان بود که بامداد شنبه ۵ اردیبهشت ۱۴۰۵ حکم اعدام او در مکانی نامعلوم در اصفهان اجرا شد. عرفان کیانی به اتهامهایی مانند «محاربه از طریق کشیدن سلاح از نوع قداره بهجهت ارعاب و اخافه مردم و قدرتنمایی»، «مسدود کردن خیابانها»، «اغوا و تحریک مردم به جنگ و کشتار»، «ایجاد ناامنی»، «تحریک افراد به اقدامات خشونتآمیز»، «مشارکت در تخریب اموال عمومی» و نیز «ارتباط با موساد» معرفی شدهاست.
در روایت رسمی، مصادیقی از این اتهامات شامل تخریب اموال عمومی و خصوصی، ایجاد آتشسوزی، حمل کوکتل مولوتف، حمل سلاح سرد، پرتاب سنگ به سمت مأموران و مسدود کردن مسیرها ذکر شدهاست. همچنین در گزارشها آمده که او پس از بازداشت در دادگاه انقلاب اصفهان به مجازات مرگ محکوم شد و حکم او پس از فرجامخواهی در دیوان عالی کشور تأیید شد. با این حال، دربارهٔ روند دادرسی، دسترسی به وکیل، شرایط نگهداری و محل اجرای حکم، اطلاعات شفافی منتشر نشدهاست.
بر اساس گزارش سالانه وضعیت حقوق بشر در ایران، در سال ۱۴۰۴ دستکم ۲۴۸۸ شهروند، از جمله ۶۳ زن و ۲ کودک-مجرم، اعدام شدند و ۱۳۰ تن دیگر نیز به اعدام محکوم شدند. همچنین در پنج هفته گذشته دستکم ۱۹ تن اعدام شدهاند که از این میان، ۹ تن با اتهام «عضویت یا همکاری با سازمان مجاهدین خلق ایران»، ۸ تن در ارتباط با اعتراضات دیماه ۱۴۰۴، و ۲ تن با اتهام ادعایی «جاسوسی برای اسرائیل» اعدام شدهاند.
پیش از عرفان کیانی، صالح محمدی، سعید داودی، مهدی قاسمی، امیرحسین حاتمی، محمدامین بیگلری، شاهین واحدپرست، علی فهیم و امیرعلی میرجعفری از دستگیرشدگان قیام دیماه نیز اعدام شده بودند. شورای ملی مقاومت ایران این اعدامهای را محکوم کرد و شورای امنیت ملل متحد و کشورهای عضو را به اقدام فوری برای توقف اعدامها و نجات سایر زندانیان زیر حکم اعدام فراخواند. بیشتر بخوانید...
غزال مولان، با نام کامل غزال مولان چپرآباد، (متولد ۱۳۸۵، مهاباد - جانباخته ۲۵ فروردین ۱۴۰۵، کمپ سورداش، استان سلیمانیه اقلیم کردستان عراق) پیشمرگه ۱۹ ساله حزب کومله زحمتکشان کردستان، در حمله پهپادی جمهوری اسلامی ایران به کمپ سورداش در استان سلیمانیه اقلیم کردستان عراق جان باخت.
این حمله در بعدازظهر ۲۵ فروردین ۱۴۰۵ (۱۴ آوریل ۲۰۲۶) رخ داد که همزمان با هفتمین روز آتشبس میان جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران بود. غزال مولان یکی از سه پیشمرگه زن زخمی در این حمله بود که ساعاتی بعد بر اثر جراحات شدید در بیمارستان درگذشت. دو مجروح دیگر وضعیت پایداری داشتند.
غزال مولان اهل مهاباد استان آذربایجان غربی و دارای نامزد بود و مانند هزاران زن و جوان کرد علیه تبعیض و سرکوب به پیشمرگه پیوسته بود. بیانیه کومله زحمتکشان تأکید کرد که این حملات تروریستی سند دیگری بر ماهیت ضدانسانی جمهوری اسلامی است.
کمپ سورداش پایگاه مشترکی برای انجمن کادحی کردستان و انجمن انقلابی کادحی کردستان بود. در همان روز (۲۵ فروردین) کمپ آزادی حزب دموکرات کردستان ایران نیز هدف قرار گرفت ولی تلفات جانی نداشت. در این حمله، دستگاه مبارزه با تروریسم اقلیم کردستان دو پهپاد را ساقط کرد.
اقلیم کردستان تاکنون بیش از ۷۰۰ حمله را متحمل شده و ۱۸ کشته و ۹۳ زخمی داشت. حزب دموکرات کردستان ایران اعلام کرد مقرهایش ۱۱۰ بار هدف قرار گرفتهاند. روی یکی از پهپادها عبارت «به یاد رهبر شهیدم سید علی خامنهای» نوشته شده بود ولی رژیم مسئولیت رسمی نپذیرفته است.
مرگ غزال مولان نمادی از ادامه سرکوب احزاب کرد مخالف جمهوری اسلامی حتی در خاک اقلیم کردستان و در میانه آتشبس اعلام شده است. این رویداد بازتاب گستردهای در رسانههای کردی یافت و به عنوان سند دیگری از رویکرد ضد انسانی رژیم توصیف شد.
سازمان مجاهدین خلق ایران شهادت غزال مولان پیشمرگه کومله زحمتکشان کردستان را به رهبری و همرزمان و بستگانش تسلیت گفت و از شورای امنیت سازمان ملل متحد خواست که به حملات پهپادی و موشکی رژیم جمهوری اسلامی علیه گروههای کرد ایرانی در اقلیم کردستان عراق رسیدگی کند.
نگاره برگزیده روز
کتاب برکزیده
لویاتان (به انگلیسی: Leviathan, or The Matter, Forme and Power of a Commonwealth Ecclesiasticall and Civill) کتابی بنیادین در فلسفه سیاسی نوشته توماس هابز، فیلسوف انگلیسی، است که در سال ۱۶۵۱ میلادی منتشر شد. این اثر یکی از نخستین و تأثیرگذارترین متون نظریه قرارداد اجتماعی به شمار میرود و با ارائه دیدگاهی نظاممند درباره طبیعت انسان، حالت طبیعی، قرارداد اجتماعی و ضرورت حاکمیت مطلقه برای برقراری صلح و امنیت، پایههای بسیاری از بحثهای سیاسی مدرن را گذاشت. هابز دولت را به هیولای دریایی کتاب مقدس (لویاتان) تشبیه میکند که قدرتی عظیم و غیرقابل مقاومت دارد و تنها با اطاعت کامل مردم از حاکم (سوورن) میتواند جامعه را از بازگشت به وضعیت هرجومرج و جنگ همگانی حفظ کند. کتاب در چهار بخش اصلی ساختاربندی شده و با رویکردی ماتریالیستی و واقعبینانه، انسان را موجودی خودخواه، ترسو و رقابتی توصیف میکند که در غیاب حکومت، زندگیاش «تنها، فقیر، کثیف، وحشیانه و کوتاه» است. برای خروج از این وضعیت، افراد با قراردادی متقابل حقوق طبیعی خود را به یک حاکم مطلقه واگذار میکنند تا امنیت و نظم برقرار شود. لویاتان در دوران جنگ داخلی انگلیس نگاشته شد و بر متفکرانی مانند جان لاک، ژان-ژاک روسو و نظریهپردازان لیبرال و اقتدارگرا تأثیر گذاشت. این کتاب هنوز هم در مطالعات فلسفه سیاسی، علوم سیاسی و تاریخ اندیشه غرب جایگاه محوری دارد. ترجمه فارسی آن توسط حسین بشیریه از نشر نی منتشر شده و در دانشگاههای ایران به عنوان یکی از متون کلاسیک فلسفه سیاسی تدریس میشود. بیشتر بخوانید...