صفحهٔ اصلی
آشنایی با دانشنامه - آشنایی با اصول ویرایش - کارهای قابل انجام - سیاستها و رهنمودها - فهرست الفبایی مقالهها - نسخهی تلفن همراه
ایرانپدیا در ۱۵ شهریور ۱۳۹۶ فعالیت خود را آغاز کرد و هماکنون (۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۵ خورشیدی) ۲٬۵۵۹ نوشتار دارد. مقالههای این دانشنامه باید بیطرفانه و با استناد به منابع معتبر و بدون لحن تبلیغی و بدون پایمال کردن حق نشر دیگران باشند. مطالب ایرانپدیا همواره در حال تکمیل و بازتکمیل، ویرایش و بازویرایش است.
ایرانپدیا در شبکههای اجتماعی:
از میان خبرهااعدام جنایتکارانه سه جوان شورشی مهدی رسولی، محمدرضا میری و ابراهیم دولتآبادی در مشهد (۱۴اردیبهشت ۱۴۰۵)
تداوم کارزار "سهشنبههای نه به اعدام" در هفته صدونوزدهم در ۵۶زندان مختلف (۱۴اردیبهشت ۱۴۰۵)
شورشگر دلیر محراب عبداللهزاده سربدار شد (۱۳اردیبهشت ۱۴۰۵)
مسعود رجوی: ارتش آزادی تنها راه برای آزادی - زحمتکشان مسلح شوید (۱۴اردیبهشت ۱۴۰۵)
اعدام جنایتکارانه ناصر بکرزاده و یعقوب کریمپور در ارومیه (۱۳اردیبهشت ۱۴۰۵)
آغاز طرح آزادی در تنگه هرمز؛ ورود ۱۵ هزار نیروی آمریکایی برای بازگرداندن امنیت کشتیرانی-سنتکام از آغاز طرحی برای عبور امن کشتیها از تنگه هرمز خبر داد(۱۴اردیبهشت ۱۴۰۵) حملات پهپادی حکومت آخوندی به دبی-حمله به قلب مسیر نفتی فجیره؛دامنه جنگ از هرمز با ۱۲ موشک بالستیک، ۳ موشک کروز و ۴ پهپاد به تأسیسات حیاتی امارات رسید (۱۴اردیبهشت ۱۴۰۵)
موضوعات اصلی- ۱ انقلاب دموکراتیک ایران
۱.۱ اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
· اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ · کشتار در ملکشاهی ۱۴۰۴ · حمله به بیمارستان خمینی ایلام · ادامه...
۱.۲ فهرست و و مشخصات جانباختگان
جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ ·
۱.۳ مشخصات جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
· داریوش انصاری بختیاروند · امیرحسام خدایاریفرد · شایان اسدالهی · رضا عظیمزاده · خداداد شیروانی · وهاب موسوی · مصطفی فلاحی · سجاد والامنش · احمد جلیل · منصور مختاری · امیرحسین بیاتی · سروش سلیمانی · ادامه...
۱.۱ اعتراضات سراسری ۱۴۰۱
· اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ایران · جمعه خونین زاهدان · خیزش ایذه · ادامه...
۱.۲ جستارهای وابسته
· کوکتل مولوتف · ادامه...
۱.۳ فهرست و مشخصات جانباختگان
جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ·
۱.۴ مشخصات جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۱
· مهسا امینی · نیکا شاکرمی · سیاوش محمودی · مونا نقیب · غزاله چلاوی · کومار درافتاده · عرفان زمانی · کیان پیرفلک · آرنیکا قائممقامی · علی عراقی · حنانه کیاکجوری · سارینا اسماعیلزاده · ادامه...
۱.۵ اعدامشدگان
· قاسم آبسته · ایوب کریمی · محمد قبادلو · محمدمهدی کرمی · محسن شکاری · مجیدرضا رهنورد · مجاهد کورکور · ادامه...
- ۲ افراد
۲.۱ زنان
· زنان پیشگام در قیامهای ایران · زنان در نهضت ملی شدن صنعت نفت ایران · ادامه...
۲.۲ قربانیان آپارتایدٰ
· فاطمه سلطانی ·
۲.۳ هنرمندان
· مرضیه · مرتضی حنانه · حبیبالله بدیعی · آندرانیک آساطوریان · مرجان · محمد شمس · حمیدرضا طاهرزاده · ناهید همتآبادی · منصور قدرخواه · عماد رام · فریدون ژورک · پرویز یاحقی · امیر آرام · منوچهر طاهرزاده · فرهاد مهراد · محمدرضا شجریان · غلامحسین بنان · بیژن مفید · ادامه...
۲.۴ ورزشکاران
· پوریای ولی · غلامرضا تختی · حبیب خبیری · هوشنگ منتظرالظهور · محمدقربانی · مسلم اسکندر فیلابی · حسن نایبآقا · فروزان عبدی · سید محمد خادم حقیقت · ناصر حجازی · ادامه...
۲.۵ نویسندگان و شاعران
۲.۵.۱ نویسندگان و شاعران ایرانی
· منوچهر هزارخانی · سیمین بهبهانی · محمد فرخی یزدی · میرزاده عشقی · رحمان کریمی · غزاله علیزاده · فریدون مشیری · نیما یوشیج · صادق چوبک · صادق هدایت · حافظ · مولوی · غلامحسین ساعدی · جلال آلاحمد · شیرکو بیکس · احمد شاملو · فروغ فرخزاد · سهراب سپهری · حمید اسدیان · ادامه...
۲.۵.۲ نویسندگان و شاعران غیرایرانی
· برتولت برشت · پابلو نرودا · فدریکو گارسیا لورکا · رابیندرانات تاگور · ادامه...
۲.۶ فعالان سیاسی و اجتماعی
· فروغ تقیپور · گلرخ ایرایی · آرش صادقی · هاشم خواستار · ادامه...
۲.۷ سیاستمداران
۲.۸ مسئولان رژیم ایران
· روحالله خمینی · محسن رضایی · علی صیاد شیرازی · علی رازینی · مجتبی خامنهای · محمدتقی مصباح یزدی · سید محمد خاتمی · محمود احمدینژاد · حسینعلی نیری · ابراهیم رئیسی · حسن روحانی · اسدالله لاجوردی · مصطفی پورمحمدی · مرتضی اشراقی · علی لاریجانی · اکبر هاشمی رفسنجانی · صادق خلخالی · حسین موسوی تبریزی · سعید امامی · حسین طائب · سعید جلیلی · ادامه...
۲.۹ انقلابیون
· محمدعلی جابرزاده · رضا رضایی · فاطمه امینی · مسعود رجوی · مریم رجوی · آذر رضایی · اشرف ربیعی · موسی خیابانی · مجید شریف واقفی · امیرپرویز پویان · خسرو گلسرخی · میرزا کوچک خان جنگلی · علیاکبر صفایی فراهانی · شکرالله پاکنژاد · محمد حنیفنژاد · سعید محسن · علی اصغر بدیع زادگان · زهرا مریخی · حمید اشرف · کرامتالله دانشیان · ادامه...
۲.۱۰ فیلسوفان و دانشمندان
· علی شریعتی · احمد تفضلی · هانا آرنت · آنتونیو گرامشی · ادامه...
۲.۱۱ روحانیون
· سید محمود طالقانی · حبیبالله آشوری · عبدالغفار نقشبندی · حسن لاهوتی اشکوری · ادامه...
۲.۱۲ شخصیتهای خارجی
· اریک داوید · آبه پیر · آلخو ویدال کوادراس · هانری لکلرک · ناپلئون بناپارت · سون یات سن · مارتین لوتر کینگ جونیور · جاوید رحمان · سید احمد غزالی · یاسر عرفات · ژاندارک · پاتریس لومومبا · نلسون ماندلا · آبراهام لینکلن · ادامه...
۲.۱۳ شناخته شدگان
· دلارا دارابی · حمیدالله اربابی · حمیدرضا درخشنده · مسیح علینژاد · روحالله زم · عبدالمالک ریگی · یاسر شهبخش · محمدجواد وفایی ثانی · ادامه...
۲.۱۴ تاریخی
· یپرم خان · کیخسرو · امیرکبیر · محمدتقی پسیان · یعقوب لیث · رئیسعلی دلواری · هوارد باسکرویل · قاضی محمد · ادامه...
۲.۱۵ جان باختگان تظاهرات
· نیکتا اسفندانی · سارو قهرمانی · فرشته علیزاده · فرزاد انصاریفر · پویا بختیاری · پژمان قلیپور · رضا معظمی گودرزی · مینا شیخی · علیرضا انجوی · صانع ژاله · سجاد رضایی · ادامه...
- ۳ تاریخ
۳.۱ انقلابهای جهان
· انقلاب ضد سلطنتی ایران · انقلاب ویتنام · انقلاب کوبا · انقلاب شوروی · انقلاب کبیر فرانسه · ادامه...
۳.۲ دوران پهلوی و اواخر قاجاریه
· اشغال ایران در جنگ جهانی اول · قرارداد ۱۹۱۹ · کودتای ۳ اسفند ۱۲۹۹ · نهضت جنگل · جمهوری گیلان · تظاهرات ۱۷ شهریور · ادامه...
۳.۳ دوران جمهوری اسلامی
· رژیم ولایت فقیه · سرکوب کردستان · گروگان گیری در سفارت آمریکا · انقلاب فرهنگی · جنگ ایران و عراق · مرکز اسلامی هامبورگ · ادامه...
۳.۴ پرسنل ارتش هوادار مجاهدین
· پرسنل ارتش هوادار مجاهدین · سرهنگ خلبان بهزاد معزی · ادامه...
۳.۵ اپوزیسیون ایران
· شورای ملی مقاومت ایران · پیامهای مسعود رجوی · طرح شورای ملی مقاومت درباره آزادیها و حقوق زنان · طرح صلح شورای ملی مقاومت · میلیشیا · سازمان مجاهدین خلق ایران · طرح ده مادهای مریم رجوی · عملیات جاری · کانونهای شورشی · هژمونی زنان در سازمان مجاهدین خلق ایران · ادامه...
۳.۶ احزاب
· سازمان چریکهای فدایی خلق ایران · جبهه ملی ایران · حزب دموکرات کردستان (لادهران) · پژاک · سازمان پیکار در راه آزادی طبقه کارگر · حزب کومله · ادامه...
- ۴ هنر و فرهنگ
۴.۱ فرهنگ ایران
· نوروز · چهارشنبهسوری · حاجی فیروز · شب یلدا · شیر و خورشید · سرود ملی ایران · ادامه...
- ۵ جغرافیا و محیط زیست
· آلودگی هوا در ایران · جنگلهای ایران · سیل در ایران · ادامه...
۵.۱ سدها
۵.۲ آبها
· بحران آب در ایران · زایندهرود · خلیج فارس · ادامه...
۵.۳ کوهستانها، درّهها و بیابانها
۵.۴ انرژی در ایران
۵.۵ خاک
· آلودگی هوا در ایران · ادامه...
- ۶ ادبیات
۶.۱ اساطیر
۶.۲ سرگرمی و تفریحات
· ورزش در ایران · فوتبال در ایران · ادامه...
- ۷ معرفی کتاب
۷.۱ کتابهای مقاومت
· بنیانگذاران · زنان نیروی تغییر · قهرمانان در زنجیر · استراتژی قیام و سرنگونی · قتلعام و بازشناسی الیگارشی قدرت · ایران، بازی اتمی رژیم · ادامه...
- ۸ فلسفه
۸.۱ فلسفه و جامعهشناسی
· اپورتونیسم · پراگماتیسم · توتالیتاریسم دینی · سکولاریسم · بنیادگرایی اسلامی · جمهوری دموکراتیک · ادامه...
- ۹ جامعه و علوم اجتماعی
۹.۱ موضوعات اجتماعی
· بحران انرژی در ایران · فساد سیستماتیک در جمهوری اسلامی · انفجار مهیب بندرعباس · سرکوب در ایران · نقض حقوق بشر در ایران · بحران مشروعیت جمهوری اسلامی ایران · بحران برق در ایران · بحران مسکن در ایران · بحران سلامت و روان در ایران · ادامه...
۹.۲ سیاست و حکومت
· سپاه پاسداران انقلاب اسلامی · قانون اساسی جمهوری اسلامی · ارتش سایبری جمهوری اسلامی · عمق استراتژیک · داراییهای خامنهای · برجام · قصاص در ایران · وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی · گشت ارشاد · دفاع مشروع · نوشیدن جام زهر · نیروی قدس سپاه پاسداران · ادامه...
۹.۳ حقوق
· حق تعیین سرنوشت · حقوق بینالمللی بشردوستانه · اعلامیه جهانی حقوق بشر · آزادی بیان · سازمان ملل متحد · فصل هفتم منشور سازمان ملل متحد · تمامیت ارضی · ادامه...
۹.۴ زندانها
· زندان اوین · زندان قصر · زندان قزلحصار · زندان گوهردشت · زندان کهریزک · زندان دیزلآباد · زندان یونسکو · زندان قزلقلعه · زندان فشافویه · ادامه...
مطلب برگزیده
محاصره دریایی آمریکا علیه ایران. محاصره دریایی ایالات متحده علیه ایران در آوریل ۲۰۲۶ (فروردین ۱۴۰۵) یکی از مهمترین عملیات دریایی مدرن آمریکا در خاورمیانه به شمار میرود. این محاصره پس از شکست مذاکرات اسلامآباد و در ادامه جنگ آغازشده در ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ اجرا شد. هدف اصلی آن قطع یا کنترل شدید تردد کشتیها به بنادر ایران و اعمال فشار اقتصادی از طریق تنگه هرمز بود. دونالد ترامپ این اقدام را «ابزار لازم برای بازگشایی امن تنگه هرمز» توصیف کرد، در حالی که رژیم حاکم بر ایران آن را «محاصره غیرقانونی و تجاوز» خواند. این عملیات منجر به ایجاد وضعیت «محاصره دوگانه» شد و سرانجام به اعلام آتشبس دو هفتهای مشروط در ۱۹ فروردین ۱۴۰۵ انجامید.
یادکردها| << | اردیبهشت | >> | ||||
| ش | ی | د | س | چ | پ | ج |
| ۱ | ۲ | ۳ | ۴ | |||
| ۵ | ۶ | ۷ | ۸ | ۹ | ۱۰ | ۱۱ |
| ۱۲ | ۱۳ | ۱۴ | ۱۵ | ۱۶ | ۱۷ | ۱۸ |
| ۱۹ | ۲۰ | ۲۱ | ۲۲ | ۲۳ | ۲۴ | ۲۵ |
| ۲۶ | ۲۷ | ۲۸ | ۲۹ | ۳۰ | ۳۱ | |
| ۱۴۰۵ خورشیدی | ||||||
۱ اردیبهشت - از آغاز سال در تقویم رسمی ایران ۳۲ روز گذشته و به پایان آن ۳۳۳ روز (در سال عادی) یا ۳۳۴ روز (در سال کبیسه) مانده است.
- ۱ اردیبهشت ۱۳۳۰ - درگذشت محمدتقی بهار، ملقب به ملکالشعرا، شاعر، روزنامهنگار، ادیب، تاریخنویس، و سیاستمدار ایرانی
- ۱ اردیبهشت ۱۳۵۹ - درگذشت سهراب سپهری، شاعر و نقاش ایرانی (زادهٔ ۱۵ مهر ۱۳۰۷)
- ۱ اردیبهشت - روز بزرگداشت سعدی
- ۲ اردیبهشت ۱۳۵۸ - تأسیس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در ایران.
- ۲ اردیبهشت ۱۳۵۹ - اعلام انقلاب فرهنگی در ایران
- ۲۲ آوریل ۱۸۷۰ - ولادیمیر لنین، انقلابی و سیاستمدار مارکسیست روس.
- ۲ اردیبهشت ۱۳۶۹ - ترور پرفسور کاظم رجوی برادر مسعود رجوی
- ۴ اردیبهشت ۱۳۸۸ - بیژن ترقی، شاعر و ترانهسرا (زادهٔ ۱۳۰۸)
- ۸ اردیبهشت ۱۳۹۰ - منوچهر سخایی، خواننده مشهور ایرانی (زادهٔ ۱۳۱۴)
- ۷ اردیبهشت ۱۳۳۰ - آغاز نخستوزيری دكتر محمد مصدق در نوبت اول.
- ۸ اردیبهشت ۱۳۰۰ - سیمین دانشور، نویسنده و مترجم ایرانی (درگذشت ۱۳۹۰)
- ۱۰ اردیبهشت ۱۲۸۸ - رهی معیری، شاعر و ترانهسرای ایرانی (درگذشت ۱۳۴۷)
- ۱۰ اردیبهشت ۱۲۹۰ - زادروز غلامحسین بنان
- ۱۱ اردیبهشت - روز جهانی کارگر
- ۱۲ اردیبهشت - سالروز ضربه ۱۲ اردیبهشت ۱۳۶۱ و جان باختن ۶۰ تن از اعضای مجاهدین خلق و در رأس آنها محمد ضابطی از اعضای مرکزیت مجاهدین
- ۳ می ۱۴۲۹ - قیام ژاندارک دوشیزهی میهنپرست فرانسوی علیه پادشاه انگلستان
- ۱۳ اردیبهشت - ۳ مه - روز جهانی آزادی مطبوعات
- ۵ می ۱۸۱۸ - زادروز کارل مارکس فیلسوف و جامعهشناس
- ۱۶ اردیبهشت ۱۲۹۱ - كشته شدن يپرم خان از مبارزان مشروطه
- ۱۶ اردیبهشت ۱۳۸۳ - درگذشت حسین منزوی، غزلسرای بزرگ معاصر ایران.
- ۱۸ اردیبهشت - اعلام رسمی خروج آمریکا از برجام توسط دونالد ترامپ رئیس جمهور وقت ایالات متحده.
- ۱۸ اردیبهشت ۱۳۳۳ - شهادت وارطان سالاخانیان، از آزادیخواهان زمان شاه، در زیر شکنجههای ساواک
- ۱۹ اردیبهشت ۱۳۸۹ - اعدام فرزاد کمانگر معلم کُرد و فعال حقوق بشر،علی حیدریان، فرهاد وکیلی، شیرین علمهولی و مهدی اسلامیان،
- ۲۲ اردیبهشت - درگذشت مشکوک غزاله علیزاده نویسنده دگراندیش ایرانی
- ۲۴ اردیبهشت - روز نتیجهبخشی جنبش تنباکو با فتوای میرزای شیرازی
نوشتارهای جدید هفته
حامد ولیدی، (متولد ۱۳۵۹، کرمانشاه - اعدامشده ۳۱ فروردین ۱۴۰۵، زندان مرکزی کرج) مهندس عمران ۴۵ ساله اهل کرمانشاه و ساکن اصفهان، عضو سازمان مجاهدین خلق ایران، در ۲۳ اردیبهشت ۱۴۰۴ همراه خویشاوندانش در تهران دستگیر شد و تحت شکنجه و بازجویی قرار گرفت.
قضاییه رژیم ایران حامد ولیدی را به اتهام جاسوسی در رابطه با جنگ ۱۲ روزه متهم کرد؛ در حالی که این زندانی سیاسی یک ماه پیش از آغاز جنگ دستگیرشده بودند. خبر دستگیری آقای ولیدی در ۱۶ شهریور ۱۴۰۴ از سیمای آزادی، تلویزیون ملی ایران اعلام گردید و نام و مشخصاتش پیش از آغاز جنگ ۱۲ روزه اسرائیل و ایران به سازمان ملل متحد و سازمانهای مدافع حقوق بشر ارسال شده بود.
منابع غیروابسته به رژیم ایران این اتهامات را «ترفندی تکراری» برای چسباندن مخالفان به موساد و توجیه احکام سنگین توصیف کردهاند.
حامد ولیدی در مهر ۱۴۰۴ به اتهام عضویت در مجاهدین به اعدام محکوم گردید. خبرگزاری قضاییه ادعا کرد که او و همراهانش پس از ساخت پرتابه انفجاری و انتقال آنها به محلهای پرتاب، همراه با ۱۰ پرتابه انفجاری آماده شلیک دستگیر شدند و از محل سکونت آنها در اصفهان و خانه تیمی در تهران، مهمات و اقلام ساخت خمپاره کشف شدهاست.
پس از انتقال شتابزدهی حامد ولیدی به مکان نامعلوم در ۳۰ فروردین ۱۴۰۵، وی در سحرگاه ۳۱ فروردین ۱۴۰۵ به همراه محمد معصوم شاهی در زندان مرکزی کرج اعدام شد.
پس از اعدام حامد ولیدی، مقاومت ایران روند دادرسی را دارای نقضهای جدی استانداردهای دادرسی عادلانه دانست.
عبدالله موحد، با نام کامل عبدالله موحد اردبیلی (متولد ۱۳۱۸، بابلسر – درگذشته ۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۵، آمریکا)، کشتیگیر آزادکار برجسته و نامدار ایرانی بود که با کسب ۶ مدال طلای المپیک و جهان، در زمره پرافتخارترین ورزشکاران تاریخ ایران قرار دارد. عبدالله موحد که دوست صمیمی و همبازی جهانپهلوان غلامرضا تختی بود، به دلیل دستاوردهای بینظیرش، در تالار مشاهیر فدراسیون جهانی کشتی در رتبه یازدهم قهرمانان آزادکار قرن بیستم جای گرفته است. موحد دارای مدرک کارشناسی ارشد از مدرسه عالی شمیران و دکترای تربیت بدنی از آمریکا بود. او ورزش را از سنین کودکی با ژیمناستیک و شنا آغاز کرد و پس از موفقیت در والیبال آموزشگاهی، به دلیل کوتاهی قد (۱۷۳ سانتیمتر) و با تشویق برادرش به کشتی روی آورد. استعداد شگرف او در کشتی باعث شد تا به سرعت پلههای ترقی را طی کند. اوج درخشش موحد در فاصله سالهای ۱۹۶۵ تا ۱۹۷۰ میلادی رقم خورد که توانست پنج مدال طلای متوالی در مسابقات قهرمانی جهان (منچستر، تولیدو، دهلینو، مار دل پلاتا و ادمونتون) و یک مدال طلای المپیک (۱۹۶۸ مکزیکوسیتی) را از آن خود کند. علاوه بر این، دو مدال طلای بازیهای آسیایی (۱۹۶۶ و ۱۹۷۰ بانکوک) نیز در کارنامه درخشان او به چشم میخورد. با وجود این افتخارات، زندگی ورزشی موحد با حواشی تلخی نیز همراه بود. پس از مصدومیت و انصراف از ادامه مسابقات در المپیک ۱۹۷۲ مونیخ، وی -با دستور ساواک شاهنشاهی- با محرومیت مادامالعمر از سوی فدراسیون ورزشی ایران مواجه شد و خروج وی از ایران نیز ممنوع گردید. سابقهی این محرومیت به برخورد برخی اعضای تیم با تیمسار حجت (رئیس وقت ورزش ایران در دیکتاتوری شاهنشاهی) برمیگشت که تیمسار حجت با عصبانیت و فحاشی به اعضای تیم در اردوی آمادگی برای المپیک ۱۹۷۲ مونیخ، از محل اردو خارج شد و پس از آن تعدادی از کشتیگیران تیم ملی اعلام کردند که با وضع موجود کشتی نخواهند گرفت. عبدالله موحد در نهایت با وقوع انقلاب ضدسلطنتی در سال ۱۳۵۷ به آمریکا مهاجرت کرد. در آمریکا با وجود پیشنهاد مربیگری تیم ملی کشتی این کشور، به دلیل عرق ملی آن را نپذیرفت و سالها به شغل مکانیکی و اداره پمپ بنزین مشغول بود. عبدالله موحد سرانجام بر اثر سکته قلبی در ایالات متحده آمریکا چشم از جهان فروبست و نامی ماندگار در تاریخ ورزش از خود به یادگار گذاشت. بیشتر بخوانید...
محراب عبداللهزاده، (متولد حدوداً ۱۳۷۷، ارومیه - اعدامشده ۱۳ اردیبهشت ۱۴۰۵، زندان مرکزی ارومیه) زندانی سیاسی ۲۷ ساله کرد اهل ارومیه و از بازداشتشدگان اعتراضات سراسری دی ۱۴۰۴، سحرگاه یکشنبه ۱۳ اردیبهشت ۱۴۰۵ به صورت مخفیانه در زندان مرکزی ارومیه اعدام شد.
محراب عبداللهزاده پیشتر توسط شعبه یکم دادگاه انقلاب ارومیه به ریاست قاضی نجفزاده به اتهام «بغی» و «افساد فیالارض» در پرونده مرتبط با کشته شدن یکی از نیروهای حکومتی به نام عباس فاطمیه در اعتراضات مهرماه ۱۴۰۱ نوشینشهر ارومیه، به اعدام محکوم شده بود. حکم وی در شعبه ۹ دیوان عالی کشور تأیید و درخواست اعاده دادرسی او توسط شعبه ۳۹ دیوان عالی رد شد.
زندانی سیاسی محراب عبداللهزاده در ۳۰ مهر ۱۴۰۱ در محل کار خود بازداشت گردید. گزارشها حاکی است که وی در ۳۸ روز نخست بازداشت تحت شکنجههای شدید جسمی و روانی قرار گرفت، از دسترسی به وکیل منتخب و تماس با خانواده محروم بود و تمامی اتهامات را رد کرده و خواستار بررسی موقعیت مکانی تلفن همراه خود برای اثبات عدم حضور در صحنه شده بود. اعترافات وی تحت شکنجه اخذ شده و پرونده فاقد ادله مستقل کافی دانسته میشود.
چند روز پیش از اجرای حکم اعدام، محراب عبداللهزاده به دلیل درگیری با یک سرباز زندان در زمان ملاقات، با دستور رئیس زندان به سلول انفرادی منتقل شد. خانواده او در دی ۱۴۰۴ با انتشار پیام ویدیویی خواستار توقف حکم و رسیدگی عادلانه شدند. قوه قضائیه اجرای حکم را تأیید کرد اما جزئیات روند دادرسی و محل دقیق اعدام را به طور کامل شفاف نساخته است.
اعدام محراب عبداللهزاده در فضای تنشهای منطقهای انجام گرفت و به عنوان مصداق قتل حکومتی و انتقامگیری سیاسی از معترضان ارزیابی شده است. این مورد بخشی از موج گسترده اجرای احکام اعدام زندانیان سیاسی پس از آغاز جنگ اخیر است که نهادهای حقوق بشری آن را نقض فاحش حق دادرسی عادلانه و موازین بینالمللی میدانند.
نگاره برگزیده روز
کتاب برکزیده
لویاتان (به انگلیسی: Leviathan, or The Matter, Forme and Power of a Commonwealth Ecclesiasticall and Civill) کتابی بنیادین در فلسفه سیاسی نوشته توماس هابز، فیلسوف انگلیسی، است که در سال ۱۶۵۱ میلادی منتشر شد. این اثر یکی از نخستین و تأثیرگذارترین متون نظریه قرارداد اجتماعی به شمار میرود و با ارائه دیدگاهی نظاممند درباره طبیعت انسان، حالت طبیعی، قرارداد اجتماعی و ضرورت حاکمیت مطلقه برای برقراری صلح و امنیت، پایههای بسیاری از بحثهای سیاسی مدرن را گذاشت. هابز دولت را به هیولای دریایی کتاب مقدس (لویاتان) تشبیه میکند که قدرتی عظیم و غیرقابل مقاومت دارد و تنها با اطاعت کامل مردم از حاکم (سوورن) میتواند جامعه را از بازگشت به وضعیت هرجومرج و جنگ همگانی حفظ کند. کتاب در چهار بخش اصلی ساختاربندی شده و با رویکردی ماتریالیستی و واقعبینانه، انسان را موجودی خودخواه، ترسو و رقابتی توصیف میکند که در غیاب حکومت، زندگیاش «تنها، فقیر، کثیف، وحشیانه و کوتاه» است. برای خروج از این وضعیت، افراد با قراردادی متقابل حقوق طبیعی خود را به یک حاکم مطلقه واگذار میکنند تا امنیت و نظم برقرار شود. لویاتان در دوران جنگ داخلی انگلیس نگاشته شد و بر متفکرانی مانند جان لاک، ژان-ژاک روسو و نظریهپردازان لیبرال و اقتدارگرا تأثیر گذاشت. این کتاب هنوز هم در مطالعات فلسفه سیاسی، علوم سیاسی و تاریخ اندیشه غرب جایگاه محوری دارد. ترجمه فارسی آن توسط حسین بشیریه از نشر نی منتشر شده و در دانشگاههای ایران به عنوان یکی از متون کلاسیک فلسفه سیاسی تدریس میشود. بیشتر بخوانید...