صفحهٔ اصلی
آشنایی با دانشنامه - آشنایی با اصول ویرایش - کارهای قابل انجام - سیاستها و رهنمودها - فهرست الفبایی مقالهها - نسخهی تلفن همراه
ایرانپدیا در ۱۵ شهریور ۱۳۹۶ فعالیت خود را آغاز کرد و هماکنون (۹ مهر ۱۴۰۵ خورشیدی) ۲٬۷۸۳ نوشتار دارد. مقالههای این دانشنامه باید بیطرفانه و با استناد به منابع معتبر و بدون لحن تبلیغی و بدون پایمال کردن حق نشر دیگران باشند. مطالب ایرانپدیا همواره در حال تکمیل و بازتکمیل، ویرایش و بازویرایش است.
مسعود رجوی: فکاهیات کودکانهٔ بچهٔ خامنهای داعیهٔ ابر قدرت چهارم دنیا با ۳۰ میلیون جانفدا و دلار ۲۴۰ هزار تومانی (۶مهر۱۴۰۵) بیشتر بخوانید...
مریم رجوی به دانشجویان: زمان برخاستن و فریاد آزادی و مرگ بر ستمگر است. هر دانشکده و کلاس را به یک کانون شورشگر آزادی تبدیل کنید(۸مهر۱۴۰۵)
قضاییه جمهوری اسلامی دو شورشگر دلیر علی همتی و مجید نیکاندیش را در مشهد اعدام کرد- شورای ملی مقاومت: سازمان ملل متحد و شورای امنیت ملل متحد را به اقدام عاجل و عملی برای وادار کردن رژیم ایران به توقف اعدامهای ضدانسانی فراخواند.(۸مهر۱۴۰۵)
۴۰ یادبود آتشین در ۲۳ شهر با درود به شهیدان قیام جمعه خونین زاهدان -۶۰ پراتیک انقلابی در آمادهباش حداکثری رژیم در ۱۷ شهـر در یادبود تظاهرات بزرگ ۵ مهر ۱۳۶۰ -(۶مهر۱۴۰۵)
اکسیوس: مارکو روبیو پس از به بنبست رسیدن مذاکرات با جمهوری اسلامی، دستور داد عباس عراقچی و هیات همراه او، فورا نیویورک را ترک کنند- نمایندگی جمهوری اسلامی در سازمان ملل گزارش اخراج هیات ایرانی از آمریکا را رد کرد-دادستان کل امارات متحده عربی دستور تحقیق درباره حادثه پرواز فلایدبی را صادر کردمارکو روبیو: تهدید علیه پایگاه آمریکا در بریتانیا بسیار جدی بود؛ پای یک عامل خارجی در میان است - دونالد ترامپ پیشنهاد کاهش تحریمها به جمهوری اسلامی را کذب خواند -(۹مهر۱۴۰۵)
- ۱ اانقلابها، اعتراضات و جنبشهای اعتراضی
۱.۱ اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ مقالههای اصلی و رویدادها
· اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ · کشتار در ملکشاهی ۱۴۰۴ · حمله به بیمارستان خمینی ایلام · ادامه...
۱.۲ مشخصات جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
· داریوش انصاری بختیاروند · امیرحسام خدایاریفرد · شایان اسدالهی · رضا عظیمزاده · خداداد شیروانی · وهاب موسوی · مصطفی فلاحی · سجاد والامنش · احمد جلیل · منصور مختاری · امیرحسین بیاتی · سروش سلیمانی · ادامه...
۱.۳ اعتراضات سراسری ۱۴۰۱؛ مقالههای اصلی و رویدادها
· اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ایران · جمعه خونین زاهدان · خیزش ایذه · ادامه...
۱.۴ جستارهای وابسته
· کوکتل مولوتف · ادامه...
۱.۵ مشخصات جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۱
· مهسا امینی · نیکا شاکرمی · سیاوش محمودی · مونا نقیب · غزاله چلاوی · کومار درافتاده · عرفان زمانی · کیان پیرفلک · آرنیکا قائممقامی · علی عراقی · حنانه کیاکجوری · سارینا اسماعیلزاده · ادامه...
۱.۶ اعدامشدگان
· قاسم آبسته · ایوب کریمی · محمد قبادلو · محمدمهدی کرمی · محسن شکاری · مجیدرضا رهنورد · مجاهد کورکور · ادامه...
- ۲ افراد
۲.۱ زنان
· زنان پیشگام در قیامهای ایران · زنان در نهضت ملی شدن صنعت نفت ایران · ادامه...
۲.۲ قربانیان آپارتایدٰ
· فاطمه سلطانی ·
۲.۳ هنرمندان
· مرضیه · مرتضی حنانه · حبیبالله بدیعی · آندرانیک آساطوریان · مرجان · محمد شمس · حمیدرضا طاهرزاده · ناهید همتآبادی · منصور قدرخواه · عماد رام · فریدون ژورک · پرویز یاحقی · امیر آرام · منوچهر طاهرزاده · فرهاد مهراد · محمدرضا شجریان · غلامحسین بنان · بیژن مفید · ادامه...
۲.۴ ورزشکاران
· پوریای ولی · غلامرضا تختی · حبیب خبیری · هوشنگ منتظرالظهور · محمدقربانی · مسلم اسکندر فیلابی · حسن نایبآقا · فروزان عبدی · سید محمد خادم حقیقت · ناصر حجازی · ادامه...
۲.۵ نویسندگان و شاعران
۲.۵.۱ نویسندگان و شاعران ایرانی
· منوچهر هزارخانی · سیمین بهبهانی · محمد فرخی یزدی · میرزاده عشقی · رحمان کریمی · غزاله علیزاده · فریدون مشیری · نیما یوشیج · صادق چوبک · صادق هدایت · حافظ · مولوی · غلامحسین ساعدی · جلال آلاحمد · شیرکو بیکس · احمد شاملو · فروغ فرخزاد · سهراب سپهری · حمید اسدیان · ادامه...
۲.۵.۲ نویسندگان و شاعران جهان
· برتولت برشت · پابلو نرودا · فدریکو گارسیا لورکا · رابیندرانات تاگور · ادامه...
۲.۶ کنشگران، زندانیان سیاسی و چهرههای اجتماعی
· فروغ تقیپور · گلرخ ایرایی · آرش صادقی · هاشم خواستار · ادامه...
۲.۷ سیاستمداران
۲.۸ مقامها و مسئولان جمهوری اسلامی
· روحالله خمینی · محسن رضایی · علی صیاد شیرازی · علی رازینی · مجتبی خامنهای · محمدتقی مصباح یزدی · سید محمد خاتمی · محمود احمدینژاد · حسینعلی نیری · ابراهیم رئیسی · حسن روحانی · اسدالله لاجوردی · مصطفی پورمحمدی · مرتضی اشراقی · علی لاریجانی · اکبر هاشمی رفسنجانی · صادق خلخالی · حسین موسوی تبریزی · سعید امامی · حسین طائب · سعید جلیلی · ادامه...
۲.۹ انقلابیون و اعضای مقاومت ایران
· محمدعلی جابرزاده · رضا رضایی · فاطمه امینی · مسعود رجوی · مریم رجوی · آذر رضایی · اشرف ربیعی · موسی خیابانی · مجید شریف واقفی · امیرپرویز پویان · خسرو گلسرخی · عزیز رضایی · علیاکبر صفایی فراهانی · شکرالله پاکنژاد · محمد حنیفنژاد · سعید محسن · علی اصغر بدیع زادگان · زهرا مریخی · حمید اشرف · کرامتالله دانشیان · ادامه...
۲.۱۰ فیلسوفان و دانشمندان
· علی شریعتی · احمد تفضلی · هانا آرنت · آنتونیو گرامشی · ادامه...
۲.۱۱ روحانیون
· سید محمود طالقانی · حبیبالله آشوری · عبدالغفار نقشبندی · حسن لاهوتی اشکوری · ادامه...
۲.۱۲ رهبران و سیاستمداران جهان
· اریک داوید · آبه پیر · آلخو ویدال کوادراس · هانری لکلرک · ناپلئون بناپارت · سون یات سن · مارتین لوتر کینگ جونیور · جاوید رحمان · سید احمد غزالی · یاسر عرفات · ژاندارک · پاتریس لومومبا · نلسون ماندلا · آبراهام لینکلن · ادامه...
۲.۱۳ شناخته شدگان
· دلارا دارابی · حمیدالله اربابی · حمیدرضا درخشنده · مسیح علینژاد · روحالله زم · عبدالمالک ریگی · یاسر شهبخش · محمدجواد وفایی ثانی · ادامه...
۲.۱۴ تاریخی
· یپرم خان · کیخسرو · امیرکبیر · محمدتقی پسیان · یعقوب لیث · رئیسعلی دلواری · هوارد باسکرویل · قاضی محمد · ادامه...
۲.۱۵ جان باختگان تظاهرات
· نیکتا اسفندانی · سارو قهرمانی · فرشته علیزاده · فرزاد انصاریفر · پویا بختیاری · پژمان قلیپور · رضا معظمی گودرزی · مینا شیخی · علیرضا انجوی · صانع ژاله · سجاد رضایی · ادامه...
- ۳ تاریخ
۳.۱ انقلابهای جهان
· انقلاب ضد سلطنتی ایران · انقلاب ویتنام · انقلاب کوبا · انقلاب شوروی · انقلاب کبیر فرانسه · ادامه...
۳.۲ دوران پهلوی و اواخر قاجاریه
· اشغال ایران در جنگ جهانی اول · قرارداد ۱۹۱۹ · کودتای ۳ اسفند ۱۲۹۹ · نهضت جنگل · جمهوری گیلان · تظاهرات ۱۷ شهریور · ادامه...
۳.۳ دوران جمهوری اسلامی
· رژیم ولایت فقیه · سرکوب کردستان · گروگان گیری در سفارت آمریکا · انقلاب فرهنگی · جنگ ایران و عراق · مرکز اسلامی هامبورگ · ادامه...
۳.۴ پرسنل ارتش هوادار مجاهدین
· پرسنل ارتش هوادار مجاهدین · سرهنگ خلبان بهزاد معزی · ادامه...
۳.۵ اپوزیسیون ایران
· شورای ملی مقاومت ایران · پیامهای مسعود رجوی · طرح شورای ملی مقاومت درباره آزادیها و حقوق زنان · طرح صلح شورای ملی مقاومت · میلیشیا · سازمان مجاهدین خلق ایران · طرح ده مادهای مریم رجوی · عملیات جاری · کانونهای شورشی · هژمونی زنان در سازمان مجاهدین خلق ایران · ادامه...
۳.۶ احزاب و سازمانهای اپوزیسیون ایران
· سازمان چریکهای فدایی خلق ایران · جبهه ملی ایران · حزب دموکرات کردستان (لادهران) · پژاک · سازمان پیکار در راه آزادی طبقه کارگر · حزب کومله · ادامه...
- ۴ فرهنگ و هنر
۴.۱ فرهنگ، هنر، ادبیات و میراث ایران
· نوروز · چهارشنبهسوری · حاجی فیروز · شب یلدا · شیر و خورشید · سرود ملی ایران · ادامه...
- ۵ جغرافیا، محیط زیست و منابع ایران
· آلودگی هوا در ایران · جنگلهای ایران · سیل در ایران · ادامه...
۵.۱ سدها
۵.۲ آبها
· بحران آب در ایران · زایندهرود · خلیج فارس · ادامه...
۵.۳ کوهستانها، درّهها و بیابانها
۵.۴ انرژی در ایران
۵.۵ خاک
· آلودگی هوا در ایران · ادامه...
- ۶ ادبیات و گونههای ادبی
۶.۱ اساطیر
۶.۲ سرگرمی و تفریحات
· ورزش در ایران · فوتبال در ایران · ادامه...
- ۷ معرفی کتاب
۷.۱ کتابهای مقاومت ایران
· بنیانگذاران · زنان نیروی تغییر · قهرمانان در زنجیر · استراتژی قیام و سرنگونی · قتلعام و بازشناسی الیگارشی قدرت · ایران، بازی اتمی رژیم · ادامه...
- ۸ فلسفه
۸.۱ فلسفه و جامعهشناسی
· اپورتونیسم · پراگماتیسم · توتالیتاریسم دینی · سکولاریسم · بنیادگرایی اسلامی · جمهوری دموکراتیک · ادامه...
- ۹ جامعه و علوم اجتماعی
۹.۱ موضوعات اجتماعی
· بحران انرژی در ایران · فساد سیستماتیک در جمهوری اسلامی · انفجار مهیب بندرعباس · سرکوب در ایران · نقض حقوق بشر در ایران · بحران مشروعیت جمهوری اسلامی ایران · بحران برق در ایران · بحران مسکن در ایران · بحران سلامت و روان در ایران · ادامه...
۹.۲ سیاست و حکومت
· سپاه پاسداران انقلاب اسلامی · قانون اساسی جمهوری اسلامی · ارتش سایبری جمهوری اسلامی · عمق استراتژیک · داراییهای خامنهای · برجام · قصاص در ایران · وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی · گشت ارشاد · دفاع مشروع · نوشیدن جام زهر · نیروی قدس سپاه پاسداران · ادامه...
۹.۳ حقوق
· حق تعیین سرنوشت · حقوق بینالمللی بشردوستانه · اعلامیه جهانی حقوق بشر · آزادی بیان · سازمان ملل متحد · فصل هفتم منشور سازمان ملل متحد · تمامیت ارضی · ادامه...
۹.۴ زندانها
· زندان اوین · زندان قصر · زندان قزلحصار · زندان گوهردشت · زندان کهریزک · زندان دیزلآباد · زندان یونسکو · زندان قزلقلعه · زندان فشافویه · ادامه...
۵ مهر ۱۳۶۰، نام رویدادی است که در آن یک رویارویی نظامی بین نیروهای سازمان مجاهدین خلق و میلیشیای آنها و پاسداران جمهوری اسلامی رخ داد. بعد از سرنگونی رژیم شاه و روی کار آمدن '''خمینی'''، سازمان مجاهدین دست به مبارزهی مسالمتآمیز سیاسی و آگاهیبخش زد؛ علیرغم این که مجاهدین از هرگونه عمل خشونتآمیز بشدت پرهیز میکردند، اما مستمراً از سوی نیروهای حکومتی مورد حمله و هجوم قرار میگرفتند. از بهمن ۵۷ تا ۳۰ خرداد ۱۳۶۰ که آغاز مقاومت قهرآمیز و سراسری مجاهدین خلق بر علیه جمهوری اسلامی بود؛ طی دو سال و نیم بیش از ۷۰ تن از اعضا و هواداران مجاهدین در اثر حملات نیروهای وابسته به حکومت کشته شدند.
در زمینه فعالیتهای مجاهدین و مشکلاتی که با آن روبرو بودند یک پژوهشگر آمریکایی نوشت:
«در بهمن ۵۸ (یعنی فقط یکسال پس از انقلاب) ۶۰ هزار نسخه از نشریهٔ مجاهد توقیف و سوزانده شد»
در مورد شرایطی که خمینی به مجاهدین تحمیل کرده بود؛ روزنامه لوموند در خرداد ۱۳۵۹ نوشت: «بنا به گفتهٔ ناظران، اوضاع در شرایط کنونی، انتخاب بین سازش یا جنگ داخلی است». به این ترتیب راهی برای مجاهدین باقی نمانده بود؛ در نتیجه مجاهدین بین تسلیم و جنگ مخیر شدند و به این ترتیب، آنها روز ۳۰ خرداد ۱۳۶۰ وارد فاز مقاومت قهرآمیز گسترده شدند.»
بعد از این که مجاهدین وارد مرحلهی مقاومت قهرآمیز شدند، دست به عملیات چریکی زدند، و از نیمهی شهریور ۱۳۶۰ سلسلهای از تظاهرات را هم در تهران و شهرستانها سازماندهی کردند که مهمترین آن در ۵ مهر ۱۳۶۰ اتفاق افتاد و به شدت هم سرکوب شد. بعد از ۳۰ خرداد ۱۳۶۰ هر روز اعدامها و دستگیریها، بصورت بسیار گسترده ادامه داشت. مجاهدین تلاش کردند که فضای رعب و وحشت حاکم را بشکنند. به همین خاطر روز ۵ مهر ۱۳۶۰ تظاهراتی را در تهران شکل دادند. در این تظاهرات، تیمهای مسلح مجاهدین هم حضور داشتند تا از تظاهرکنندگان در مقابل نیروهای سرکوب دولتی حمایت کنند و فضا برای شکلگیری تظاهرات ایجاد شود. تظاهرات از صبح ۵ مهر آغاز شد؛ اما به سرعت با حمله نیروهای دولتی به خشونت گرائید و درگیریها به بسیاری نقاط تهران کشیده شد. در این تظاهرات برای اولین بار شعار «مرگ بر خمینی» سر داده شد. تا آن زمان کسی این شعار را نداده بود.
در جمعبندی یکسالهی مجاهدین خلق آمده است: «علیرغم اینکه از ۳۰ خرداد به بعد برای ما روشن بود که آن الگوی سقوط شاه، لااقل در این مقطع دیگر قابل تکرار نیست اما باز هم تِست کردیم. آزمایش کردیم. یعنی سازمان ما در یک مقطع وظیفه خودش دانست برای اینکه مبادا فرصتی از دست برود، با پرداخت سنگینترین بهای ممکن، یکبار دیگر باز هم به میدان آوردن عنصر اجتماعی را آزمایش بکند. منظورم تظاهرات مسلحانه و راهگشایانهای است که از نیمههای شهریور سال ۱۳۶۰ به بعد تا اوایل مهر و در اوج خودش در روز ۵ مهر در تهران و بعضی شهرستانهای دیگر برگزار شد».
به این ترتیب در روز ۵ مهر ۱۳۶۰ میلیشیای مجاهدین خلق، دست به تظاهرات زدند که با سنگینترین سرکوب و کشتار روبرو شد. هزاران مجاهد خلق دستگیر و به گفته شاهدان، تنها در روز اول بیش از ۱۸۰۰ تن اعدام شدند. روز ۵ مهر با کشتاری که انجام شد، قداست خمینی از بین رفت. شعار «مرگ بر خمینی» به میان مردم رفت و خمینی که در روزهای اول ورودش به ایران در ماه دیده میشد، مشروعیت خودش را از دست داد و فقط به ضرب سرکوب و کشتار به حکومت ادامه داد.
| << | مهر | >> | ||||
| ش | ی | د | س | چ | پ | ج |
| ۱ | ۲ | ۳ | ||||
| ۴ | ۵ | ۶ | ۷ | ۸ | ۹ | ۱۰ |
| ۱۱ | ۱۲ | ۱۳ | ۱۴ | ۱۵ | ۱۶ | ۱۷ |
| ۱۸ | ۱۹ | ۲۰ | ۲۱ | ۲۲ | ۲۳ | ۲۴ |
| ۲۵ | ۲۶ | ۲۷ | ۲۸ | ۲۹ | ۳۰ | |
| ۱۴۰۵ خورشیدی | ||||||
- ۱ مهر ۱۳۲۵ - زادروز حسین منزوی شاعر ایرانی معروف به سلطان غزل معاصر
- ۱ مهر ۱۳۱۹ - زادروز محمدرضا شجریان، موسیقیدان و خواننده موسیقی اصیل ایرانی
- ۲ مهر ۱۳۶۰ - سالروز اعدام ثریا ابوالفتحی، زن بارداری که توسط جمهوری اسلامی تیرباران شد
- ۲ مهر ۱۳۸۹ - درگذشت محترم ایجهای، (مادر کوشالی) مادر پنج تن از شهیدان سازمان مجاهدین خلق ایران
- ۲ مهر ۱۳۱۰ - زادروز منوچهر آتشی، شاعر و مترجم معاصر ایرانی
- ۳ مهر ۱۳۰۷ - زادروز حسن کسائی، نوازندهی نی و موسیقیدان ایرانی
- ۳ مهر ۱۳۵۷ - سالروز انحلال حزب رستاخیز
- ۵ مهر ۱۳۲۰ - تبعید رضاشاه به جزیره موریس
- ۵ مهر ۱۳۶۰ - سالروز تظاهرات ۵ مهر، اولینبار که مردم با شعار مرگ بر خمینی به خیابان آمدند
- ۵ مهر ۱۳۶۰ - اعدام سه تن از خانواده شفایی. دكتر مرتضی شفايی بههمراه همسرش مجاهد خلق عفت خليفهسلطانی و و يكی از فرزندانش
- ۷ مهر ۱۳۹۱ - خروج سازمان مجاهدین خلق ایران از فهرست تروریستی آمریکا
- ۷ مهر ۱۳۷۶ - بمباران دو قرارگاه ارتش آزادیبخش ملی ایران در کوت وجلولا توسط نظام جمهوری اسلامی
- ۷ مهر ۱۳۶۱ - سالروزاعدام معصومه عضدانلو، خواهر مریم رجوی از رهبران مجاهدین خلق و رئیس جمهور برگزیدهی شورای ملی مقاومت ایران
- ۸ مهر ۵۸۶ - زادروز مولوی، شاعر و عارف مشهور ایرانی
- ۸ مهر ۱۲۶۹ - زادروز احمد کسروی، تاریخنویس، زبانشناس و پژوهشگر برجسته ایرانی
- ۸ مهر ۱۳۷۷ - کنسرت مرضیه، بانوی آواز ایران در دهمین جشنوارهی بینالمللی بابِل در عراق
- ۸ مهر ۱۴۰۱ - سالگرد جمعه خونین زاهدان
- ۹ مهر ۱۳۱۲ - کشته شدن عبدالحسین تیمورتاش ملقب به سردار معززالملک به فرمان رضاخان
- ۹ مهر ۱۳۰۰ - شهادت کلنل محمدتقی خان پسیان از افسران آزادیخواه ارتش و نخستین هوانورد ایرانی به دست رضاخان
- ۱۱ مهر ۱۳۶۰ - اعدام هوشنگ منتظرالظهور، قهرمان ملیپوش کشتی فرنگی ایران و از اعضای سازمان مجاهدین خلق به همراه احمد شاطرزاده، قهرمان کشتی آموزشگاههای اصفهان
- ۱۳ مهر ۱۳۸۰ - درگذشت فریدون فروغی، آهنگساز، نوازنده (گیتار، پیانو، درام)، خواننده ایرانی
- ۱۴ مهر ۱۳۶۲ - اهدای جایزه صلح توسط مجمع ائتلاف ملی هندوستان به مسعود رجوی
- ۱۴ مهر ۱۳۶۰ ـ تیرباران مریم قدسیمآب، عضو میلیشای مجاهدین خلق
- ۱۵ مهر ۱۳۰۷ - زادروز سهراب سپهری، شاعر و نقاش ایرانی.
- ۱۷ مهر ۱۳۹۹ - درگذشت محمدرضا شجریان، موسیقیدان و خوانندهٔ سبک اصیل ایرانی
- ۲۰ مهر - روز بزرگداشت حافظ
- ۲۱ مهر ۱۳۹۹ - درگذشت مرضیه، بانوی آواز ایران
- ۲۳ مهر۱۳۰۰ - تسلیم شدن خالو قربان، از خائنین به نهضت میرزا کوچکخان جنگلی، به قزاقهای رضاخان میرپنج در رشت.
- ۲۳ مهر۱۳۶۱ - کشته شدن عطاءالله اشرفی اصفهانی،امامجمعه کرمانشاه با نارنجک توسط محمدحسین خداکرمی از اعضای مجاهدین خلق
- ۲۴ مهر۱۳۶۸ - درگذشت مرتضی حنانه موسقیدان شهیر ایرانی.
- ۲۵ مهر ۱۳۱۸ – کشته شدن محمد فرخی یزدی، شاعر، نویسنده، مدیر روزنامه توسط پزشک احمدی
- ۲۶ مهر۱۳۷۰ - رژه یگانهای نمونه ارتش آزادیبخش ملی ایران
- ۲۶ مهر ۱۳۶۸ - معرفی مریم رجوی بهعنوان مسئول اول سازمان مجاهدین خلق ایران.
- ۲۷ مهر ۱۳۷۱ - درگذشت حبیبالله بدیعی، موسیقیدان و نوازنده
- ۲۷ مهر۱۳۳۳ - درگذشت مرتضی کیوان، اولین ویراستار، شاعر و از بنیان گزاران محفل ادبی شمع سوخته که به دستور محمدرضا شاه تیرباران شد
- ۲۸ مهر ۱۲۴۵ - زادروز ستارخان، مبارز و انقلابی مشروطهخواه
- ۳۰ مهر ۱۳۷۲ - انتخاب مریم رجوی بهعنوان رئیس جمهور برگزیدهی شورای ملی مقاومت ایران برای دوران انتقال
معصومه عضدانلو، ( زادهی ۱۳۳۸، تهران - درگذشته ۷ مهر ۱۳۶۱، '''زندان اوین''') در خانوادهای متوسط و سیاسی به دنیا آمد. معصومه عضدانلو خواهر کوچکتر مریم رجوی (عضدانلو) است. او از سال اول دبیرستان با مطالعه کتابهای مختلف با مسائل سیاسی – اجتماعی آشنا شد و از همان زمان فعالیتهای سیاسی خود را آغاز کرد. برادرش محمود عضدانلو که عضو سازمان مجاهدین خلق ایران بود در سال ۱۳۵۲ دستگیر شد.
معصومه عضدانلو در آن زمان نوجوان بود. او درملاقات با زندانیان و هنگام شرکت در جلسات خانوادههای زندانیان سیاسی، با سازمان مجاهدین خلق آشنا شد. معصومه عضدانلو در در سال ۱۳۵۶، در دانشگاه علم و صنعت تهران در رشته مهندسی به تحصیل پرداخت و در جنبش دانشجویی فعالیت داشت. معصومه عضدانلو بعد از پیروزی انقلاب ضدسلطنتی در بخش دانشجویی سازمان مجاهدین خلق بود.
در روز سیزده فروردین ۱۳۶۱، سپاه پاسداران جمهوری اسلامی به محل زندگی او و همسرش (مسعود ایزدخواه) حمله کردند. در جریان این حمله همسر معصومه عضدانلو جان باخت و خود او در حالی که باردار بود، مورد اصابت ۴ گلوله قرار گرفت و در حالت بیهوشی دستگیر شد. معصومه عضدانلو سرانجام پس از تحمل '''شکنجه'''های بسیار، در ۷ مهر سال ۱۳۶۱، در زندان اوین تیر باران شد.
احمد کسروی، (زادهی ۸ مهر ۱۲۶۹ در تبریز – درگذشتهی ۲۰ اسفند ۱۳۲۴ در تهران) با نام اصلی سید احمد حکم آبادی، تاریخنگار، زبانشناس، پژوهشگر، حقوقدان و اندیشمند ایرانی بود. احمد کسروی در رشتهی حقوق در دانشگاه تهران تدریس میکرد و همچنین در اوقات دیگر به وکالت میپرداخت. تا زمانی که در سال ۱۹۴۶ ترور شد، تا حدودی از طریق وکالت خصوصی دعاوی در تهران و نیز تا حدودی به عنوان استاد حقوق در دانشکده حقوق تهران روزگار میگذراند.
کسروی به طور عام یک عنصر مترقی و ضد بنیادگرایی و عقب ماندگی فکری بود. وی نه یک ضددین بلکه یک ضدخرافه بود. احمد کسروی منتقد شرایط زندگی و آداب اجتماعی بیدلیلی بودکه به اعتقاد وی مردم را در فقر و عقبماندگی نگاه داشته بود.
او همچنی به برخی از اعتقادات مذهبی انتقاد میکرد و فرهنگ تشیع و بهائیت را زیر سؤال میبرد. احمد کسروی همچنین منتقد شاعرانی چون خیام، حافظ و سعدی بود.
احمد کسروی در حوزههای مختلفی همچون تاریخ، زبانشناسی، ادبیات، علوم دینی، روزنامهنگاری، وکالت، قضاوت و سیاست فعالیت داشت. وی بنیانگذار جنبشی سیاسی-اجتماعی با هدف ساختن یک «هویت ایرانیِ سکولار» در جامعهی ایران، موسوم به جنبش «پاکدینی» بود که در دورهای از حکومت پهلوی شکل گرفت.
آثار احمد کسروی بالغ بر ۷۰ جلد کتاب به زبانهای فارسی و عربی است. از مهمترین آثار کسروی میتوان به دو کتاب تاریخ مشروطه ایران و تاریخ هجده ساله آذربایجان اشاره کرد که از مهمترین آثار مربوط به تاریخ جنبش مشروطهخواهی ایران میباشند و تا به امروز مرجع اصلی محققان دربارهی جنبش مشروطیت ایران بودهاست. وی در کتاب آذری یا زبان باستان آذربایجان، برای نخستینبار این نظریّه را مطرح کرد که زبان تاریخی منطقهٔ آذربایجان پیش از رایجشدن زبان ترکی آذربایجانی که مورخان از آن به نام «آذری» یاد کردهاند، زبانی از خانوادهٔ زبانهای ایرانی بودهاست. این نظریه امروز در میان دانشمندان بهطور عام پذیرفته شدهاست. احمد کسروی در ۲۰ اسفند ۱۳۲۴ و در سن ۵۵ سالگی، در اتاق بازپرسی ساختمان کاخ دادگستری تهران به ضرب «گلوله و ۲۷ ضربه چاقو» توسط افراد گروه «فدائیان اسلام»، ترور شد.
محمدتقی پسیان، (زاده ۱۲۷۱ خورشیدی، تبریز - مقتول در ۱۱ مهر ۱۳۰۰ خورشیدی، قوچان) یا محمدتقیخان پسیان یا کلنل (سرهنگ) محمدتقیخان پسیان افسر میهنپرست و از نظامیان اواخر دورهٔ قاجاریه و فرمانده قیام ۱۳۰۰ خورشیدی در خراسان بود.
او نخستین ایرانی بود که موفق به طی دوره خلبانی و پرواز با هواپیما شده بود. کلنل پسیان سرانجام علیه ظلم و ستم حاکمان به پاخاست و با استفاده از محبوبیتی که داشت یک قیام منطقهای را شکل داد.
بسیاری برای سرکوب کلنل پسیان راهی خراسان شدند اما نتوانستند قیام وی را شکست دهند. '''قوامالسلطنه''' با یاری رضاخان و تحریک اقوام حواشی خراسان توانستند او را وارد جنگهای متعدد کنند. سرانجام کلنل محمد تقیخان پسیان در روز نهم مهر ۱۳۰۰ در جریان نبرد کشته شد و سرش را از بدنش جدا کردند.
دو رساله درباره حکومت (به انگلیسی: Two Treatises of Government) کتابی بنیادین در فلسفه سیاسی نوشته جان لاک، فیلسوف انگلیسی، است که در سال ۱۶۸۹ منتشر شد. این اثر یکی از مهمترین متون تاریخ اندیشه لیبرال و پایههای نظریه قرارداد اجتماعی مدرن به شمار میرود. لاک در رساله اول به شدت به نظریه «حق الهی پادشاهان» رابرت فیلمر حمله میکند و در رساله دوم، اصول حکومت مشروع، حقوق طبیعی انسان (زندگی، آزادی و مالکیت)، قرارداد اجتماعی، جدایی قوا و حق مقاومت در برابر حکومت ظالم را تبیین مینماید. این کتاب مستقیماً بر اعلامیه استقلال آمریکا (۱۷۷۶)، قانون اساسی ایالات متحده و بسیاری از اسناد دموکراتیک مدرن تأثیر گذاشت. لاک استدلال میکند که حکومت تنها با رضایت مردم مشروع است و اگر حکومتی حقوق طبیعی شهروندان را نقض کند، مردم حق دارند آن را تغییر دهند یا سرنگون کنند. این ایده بعدها به عنوان یکی از مبانی انقلابهای لیبرال شناخته شد. ترجمه فارسی معروف کتاب توسط حسین بشیریه از نشر نی منتشر شده و در دانشگاههای ایران به عنوان متن کلاسیک فلسفه سیاسی و علوم سیاسی تدریس میشود. بیشتر بخوانید...








